21. пава̄ран̣а̄виниччхайакатха̄
116. евам̣ пат̣иггахан̣авиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни пава̄ран̣а̄виниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘пат̣иккхепапава̄ран̣а̄’’тиа̄дима̄ха. таттха пат̣иккхипанам̣ пат̣иккхепо, асампат̣иччхананти аттхо. пава̄рийате пава̄ран̣а̄, пат̣иседханантйаттхо. пат̣иккхепасан̇кха̄та̄ пава̄ран̣а̄ пат̣иккхепапава̄ран̣а̄. атха ва̄ пат̣иккхепавасена пава̄ран̣а̄ пат̣иккхепапава̄ран̣а̄. пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ бхун̃джантасса ан̃н̃асмим̣ бходжане абхихат̣е пат̣иккхепасан̇кха̄та̄ пава̄ран̣а̄ти самбандхо.
117. йам̣ асна̄тӣти йам̣ бхун̃джати. амбилапа̄йа̄са̄дӣсӯти а̄ди-саддена кхӣрапа̄йа̄са̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. таттха амбилапа̄йа̄саггахан̣ена такка̄диамбиласам̣йутта̄ гханайа̄гу вутта̄. кхӣрапа̄йа̄саггахан̣ена кхӣрасам̣йутта̄ йа̄гу сан̇гайхати. пава̄ран̣ам̣ джанетӣти анатириттабходжана̄паттинибандханам̣ пат̣иккхепам̣ са̄дхети. катопи пат̣иккхепо анатириттабходжана̄паттинибандхано на хоти, акатат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣хатӣти а̄ха ‘‘пава̄ран̣ам̣ на джанетӣ’’ти.
‘‘йа̄гу-саддасса пава̄ран̣аджанакайа̄гуйа̄пи са̄дха̄ран̣атта̄ ‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’ти вуттепи пава̄ран̣а̄ хотӣти пава̄ран̣ам̣ джанетийева̄ти вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. там̣ парато таттхева ‘‘бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄’’ти еттха вуттака̄ран̣ена на самети. вуттан̃хи таттха – хет̣т̣ха̄ айа̄гуке нимантане удакакан̃джикакхӣра̄дӣхи саддхим̣ маддитам̣ бхаттамева сандха̄йа ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти вуттатта̄ пава̄ран̣а̄ хоти. ‘‘бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄’’ти еттха пана висум̣ йа̄гуйа̄ виджджама̄натта̄ пава̄ран̣а̄ на хотӣти. тасма̄ таттха вуттанайенева кхӣра̄дӣхи саддхим̣ маддитам̣ бхаттамева сандха̄йа ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти вуттатта̄ йа̄гуйа̄ва таттха абха̄вато пава̄ран̣а̄ хотӣти еваметтха ка̄ран̣ам̣ ваттаббам̣. еван̃хи сати парато ‘‘йена̄пуччхито, тасса аттхита̄йа̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йа вуттака̄ран̣енапи сам̣сандати, ан̃н̃атха̄ ган̣т̣хипадесуйева пубба̄паравиродхо а̄паджджати, ат̣т̣хакатха̄йа ча на саметӣти. саче…пе… пан̃н̃а̄йатӣти имина̄ вуттаппама̄н̣асса маччхамам̣сакхан̣д̣асса наха̄руно ва̄ саббха̄ваматтам̣ дассети. та̄хӣти путхука̄хи.
са̄ливӣхийавехи катасаттӯти йебхуййанайена вуттам̣, сатта дхан̃н̃а̄ни пана бхаджджитва̄ катопи саттуйева. тенева̄ха ‘‘кан̇гуварака…пе… саттусан̇гахамева гаччхатӣ’’ти. саттумодакоти саттуйо пин̣д̣етва̄ като апакко саттугул̣о. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. па̄читтийа 2.238-239) пана ‘‘саттумодакоти саттум̣ теметва̄ като апакко, саттум̣ пана писитва̄ пит̣т̣хам̣ катва̄ теметва̄ пӯвам̣ катва̄ пачанти, там̣ на пава̄ретӣ’’ти вуттам̣.
пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атаравасена виппакатабходжанабха̄васса упаччхиннатта̄ ‘‘мукхе са̄сапаматтампи…пе… на пава̄ретӣ’’ти вуттам̣. ‘‘акаппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, на пава̄ретӣ’’ти вачанато саче сан̇гхикам̣ ла̄бхам̣ аттано апа̄пун̣антам̣ джа̄нитва̄ ва̄ аджа̄нитва̄ ва̄ пат̣иккхипати, на пава̄рети пат̣иккхипитаббассева пат̣иккхиттатта̄, аладжджисантакам̣ пат̣иккхипантопи на пава̄рети. аваттхута̄йа̄ти анатиритта̄паттиса̄дхика̄йа пава̄ран̣а̄йа аваттхубха̄вато. етена пат̣иккхипитаббассева пат̣иккхиттабха̄вам̣ дӣпети. йан̃хи пат̣иккхипитаббам̣ хоти, тасса пат̣иккхепо а̄паттийа̄ ан̇гам̣ на хотӣти там̣ пава̄ран̣а̄йа аваттхӯти вуччати.
118. а̄саннатарам̣ ан̇ганти хаттхапа̄сато бахи т̣хатва̄ онамитва̄ дентасса сӣсам̣ а̄саннатарам̣ хоти, тасса оримантена париччхиндитаббам̣.
упана̄метӣти имина̄ ка̄йа̄бхиха̄рам̣ дассети. апана̄метва̄ти абхимукхам̣ харитва̄. идам̣ бхаттам̣ ган̣ха̄ти вадатӣти кин̃чи апана̄метва̄ вадати. кевалам̣ ва̄ча̄бхиха̄расса анадхиппетатта̄ ган̣хатха̄ти гахетум̣ а̄раддхам̣. хаттхапа̄сато бахи т̣хитасса сатипи да̄тука̄мата̄бхиха̄ре пат̣иккхипантасса дӯрабха̄венева пава̄ран̣а̄йа абха̄вато тхерассапи дӯрабха̄ваматтам̣ гахетва̄ пава̄ран̣а̄йа абха̄вам̣ дассенто ‘‘тхерасса дӯрабха̄вато’’тиа̄дима̄ха, на пана тхерасса абхиха̄расамбхавато. сачепи гахетва̄ гато хаттхапа̄се т̣хито хоти, кин̃чи пана аватва̄ а̄дха̄рат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ абхиха̄ро на̄ма на хотӣти ‘‘дӯтасса ча анабхихаран̣ато’’ти вуттам̣. ‘‘гахетва̄ а̄гатена ‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’ти вутте абхиха̄ро на̄ма хотӣти ‘саче пана гахетва̄ а̄гато бхиккху…пе… пава̄ран̣а̄ хотӣ’ти вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘паттам̣ кин̃чипи упана̄метва̄ ‘имам̣ бхаттам̣ ган̣хатха̄’ти вуттанти гахетабба’’нти ваданти, там̣ йуттам̣ вийа диссати ва̄ча̄бхиха̄расса идха анадхиппетатта̄.
паривесана̄йа̄ти бхаттагге. абхихат̣а̄ва хотӣти паривесакенева абхихат̣а̄ хоти. тато да̄тука̄мата̄йа ган̣хантам̣ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ хотӣти еттха агган̣хантампи пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хотийева. касма̄? да̄тука̄мата̄йа абхихат̣атта̄, ‘‘тасма̄ са̄ абхихат̣а̄ва хотӣ’’ти хи вуттам̣. тенева тӣсупи ган̣т̣хипадесу ‘‘да̄тука̄ма̄бхиха̄ре сати кевалам̣ ‘дасса̄мӣ’ти гахан̣амева абхиха̄ро на хоти, ‘дасса̄мӣ’ти ган̣хантепи аган̣хантепи да̄тука̄мата̄бхиха̄рова абхиха̄ро хоти, тасма̄ гахан̣асамайе ва̄ аггахан̣асамайе ва̄ там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти вуттам̣. ида̄ни тасса асати да̄тука̄мата̄бхиха̄ре гахан̣асамайепи пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ на хотӣти дассетум̣ ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. кат̣аччхуна̄ ануккхиттампи пуббе ева абхихат̣атта̄ пава̄ран̣а̄ хотӣти ‘‘абхихат̣а̄ва хотӣ’’ти вуттам̣. уддхат̣аматтети бха̄джанато вийоджитаматте. двиннам̣ самабха̄репӣти паривесакасса ча ан̃н̃асса ча бхаттапаччхибха̄раггахан̣е самбхӯтепӣти аттхо.
119. расам̣ ган̣хатха̄ти еттха кевалам̣ мам̣сарасасса апава̄ран̣а̄джанакасса на̄мена вуттатта̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ на хоти. маччхарасантиа̄дӣсу маччхо ча расан̃ча̄ти аттхасамбхавато, ваттхунопи та̄дисатта̄ пава̄ран̣а̄ хоти. ‘‘идам̣ ган̣хатха̄’’типи аватва̄ тун̣хӣбхӯтена абхихат̣ам̣ пат̣иккхипатопи хоти ева.
карамбакоти миссака̄дхивачанаметам̣. йан̃хи бахӯхи миссетва̄ каронти, со ‘‘карамбако’’ти вуччати, со сачепи мам̣сена миссетва̄ като хоти, ‘‘карамбакам̣ ган̣хатха̄’’ти апава̄ран̣а̄рахасса на̄мена вуттатта̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ на хоти. ‘‘мам̣сакарамбакам̣ ган̣хатха̄’’ти вутте пана ‘‘мам̣самиссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттам̣ хоти, тасма̄ пава̄ран̣а̄ва хоти.
120. ‘‘уддиссаката’’нти ман̃н̃ама̄ноти еттха ‘‘ваттхуно каппийатта̄ акаппийасан̃н̃а̄йа пат̣иккхепатопи ачиттакатта̄ имасса сиккха̄падасса пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти ваданти. ‘‘хет̣т̣ха̄ айа̄гуке нимантане удакакан̃джикакхӣра̄дӣхи саддхим̣ маддитам̣ бхаттамева сандха̄йа ‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’ти вуттатта̄ пава̄ран̣а̄ хоти, ‘бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄’ти еттха пана висум̣ йа̄гуйа̄ виджджама̄натта̄ пава̄ран̣а̄ на хотӣ’’ти ваданти. айаметтха адхиппа̄йоти ‘‘йена̄пуччхито’’тиа̄дина̄ вуттамеваттхам̣ сандха̄йа вадати. ка̄ран̣ам̣ панеттха дуддасанти еттха еке та̄ва ваданти ‘‘йасма̄ йа̄гумиссакам̣ на̄ма бхаттамева на хоти, кхӣра̄дикампи хотийева, тасма̄ карамбаке вийа пава̄ран̣а̄йа на бхавитаббам̣, еван̃ча сати ‘йа̄гу бахутара̄ ва̄ хоти самасама̄ ва̄, на пава̄рети, йа̄гу манда̄, бхаттам̣ бахутарам̣, пава̄ретӣ’ти еттха ка̄ран̣ам̣ дуддаса’’нти. кечи пана ваданти ‘‘йа̄гумиссакам̣ на̄ма бхаттам̣, тасма̄ там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄йа ева бхавитаббам̣, еван̃ча сати ‘идха пава̄ран̣а̄ хоти, на хотӣ’ти еттха ка̄ран̣ам̣ дуддаса’’нти.
йатха̄ четтха ка̄ран̣ам̣ дуддасам̣, евам̣ парато ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти еттха̄пи ка̄ран̣ам̣ дуддасамева̄ти ведитаббам̣. на хи пава̄ран̣аппахонакасса аппабахубха̄во пава̄ран̣а̄йа бха̄ва̄бха̄ванимиттам̣, кин̃чарахи пава̄ран̣а̄джанакасса на̄ма гахан̣амеветтха пама̄н̣ам̣, тасма̄ ‘‘идан̃ча карамбакена на сама̄нетабба’’нтиа̄дина̄ йампи ка̄ран̣ам̣ вуттам̣, тампи пуббе вуттена сам̣сандийама̄нам̣ на самети. йади хи миссаканти бхаттамиссакейева рул̣хам̣ сийа̄, евам̣ сати йатха̄ ‘‘бхаттамиссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вутте бхаттам̣ бахутарам̣ ва̄ самам̣ ва̄ аппатарам̣ ва̄ хоти, пава̄ретийева, евам̣ ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттепи аппатарепи бхатте пава̄ран̣а̄йа бхавитаббам̣ ‘‘миссака’’нти бхаттамиссакейева рул̣хатта̄. татха̄ хи ‘‘миссаканти бхаттамиссакейева рул̣хавоха̄ратта̄ идам̣ пана бхаттамиссакамева̄ти вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. атха миссаканти бхаттамиссаке рул̣хам̣ на хоти, миссакабхаттам̣ пана сандха̄йа ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттанти. евампи йатха̄ айа̄гуке нимантане кхӣра̄дӣхи саммаддитам̣ бхаттамева сандха̄йа ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти вутте пава̄ран̣а̄ хоти, евамидха̄пи миссакабхаттамева сандха̄йа ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вутте бхаттам̣ аппам̣ ва̄ хоту, баху ва̄, пава̄ран̣а̄ ева сийа̄, тасма̄ миссаканти бхаттамиссаке рул̣хам̣ ва̄ хоту, миссакам̣ сандха̄йа бха̄ситам̣ ва̄, убхайатха̄пи пуббена̄парам̣ на саметӣти киметтха ка̄ран̣ачинта̄йа. ӣдисесу пана т̣ха̄несу ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣енева гантаббанти айам̣ амха̄кам̣ кханти.
вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. па̄читтийа 2.238-239) пана ‘‘уддиссакатанти ман̃н̃ама̄ноти еттха ваттхуно каппийатта̄ ‘пава̄ритова хотӣ’ти вуттам̣. тан̃че уддиссакатамева хоти, пат̣иккхепо наттхи. айаметтха̄дхиппа̄йоти ‘йена̄пуччхито’тиа̄дина̄ вуттамеваттхам̣ сандха̄йа вадати. ка̄ран̣ам̣ панеттха дуддасанти бхаттасса бахутарабха̄ве пава̄ран̣а̄йа самбхавака̄ран̣ам̣ дуддасам̣, ан̃н̃атха̄ карамбакепи маччха̄дибахубха̄ве пава̄ран̣а̄ бхавеййа̄ти адхиппа̄йо. йатха̄ четтха ка̄ран̣ам̣ дуддасам̣, евам̣ парато ‘миссакам̣ ган̣хатха̄’ти еттха̄пи ка̄ран̣ам̣ дуддасамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. йан̃ча ‘идам̣ пана бхаттамиссакамева̄’тиа̄ди ка̄ран̣ам̣ вуттам̣, тампи ‘аппатарам̣ на пава̄ретӣ’ти вачанена на саметӣ’’ти еттакамева вуттам̣.
‘‘висум̣ катва̄ детӣти бхаттасса упари т̣хитам̣ раса̄дим̣ висум̣ гахетва̄ детӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кехичи пана ‘‘йатха̄ бхаттаситтхам̣ на патати, татха̄ га̄л̣хам̣ хаттхена пӣл̣етва̄ парисса̄ветва̄ детӣ’’ти вуттам̣. таттха̄пи ка̄ран̣ам̣ на диссати. йатха̄ хи бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄ ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти ватва̄ йа̄гумиссакам̣ бхаттампи дентам̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ на хоти, евамидха̄пи бахукхӣрараса̄дӣсу бхаттесу ‘‘кхӣрам̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дӣни ватва̄ динна̄ни кхӣра̄дӣни ва̄ дету кхӣра̄димиссакам̣ бхаттам̣ ва̄, убхайатха̄пи пава̄ран̣а̄йа на бхавитаббам̣, тасма̄ ‘‘висум̣ катва̄ детӣ’’ти тена̄ка̄рена дентам̣ сандха̄йа вуттам̣, на пана бхаттамиссакам̣ катва̄ дӣйама̄нам̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хотӣти дассанаттханти гахетаббам̣. йади пана бхаттамиссакам̣ катва̄ дӣйама̄не пава̄ран̣а̄ хотӣти адхиппа̄йена ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘висум̣ катва̄ детӣ’’ти вуттам̣, евам̣ сати ат̣т̣хакатха̄йеветтха пама̄н̣анти гахетаббам̣, на пана ка̄ран̣антарам̣ гавеситаббам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. па̄читтийа 2.238-239) пана ‘‘висум̣ катва̄ детӣти ‘расам̣ ган̣хатха̄’тиа̄дина̄ ва̄ча̄йа висум̣ катва̄ детӣти аттхо гахетаббо, на пана ка̄йена раса̄дим̣ вийоджетва̄ти татха̄ авийоджитепи пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄йа асамбхавато апава̄ран̣а̄пахонакасса на̄мена вуттатта̄ бхаттамиссакайа̄гум̣ а̄харитва̄ ‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’ти вуттат̣т̣ха̄на̄дӣсу вийа, ан̃н̃атха̄ еттха йатха̄ пубба̄парам̣ на вируджджхати, татха̄ адхиппа̄йо гахетаббо’’ти вуттам̣.
на̄ва̄ ва̄ сету ва̄тиа̄димхи на̄ва̄диабхирухана̄диккхан̣е кин̃чи т̣хатва̄пи абхирухана̄дика̄таббаттепи гаманатаппарата̄йа т̣ха̄нам̣ на̄ма на хоти, джанасаммаддена пана анока̄са̄дибха̄вена т̣ха̄тум̣ на ват̣т̣ати. ача̄летва̄ти вуттат̣т̣ха̄нато ан̃н̃асмим̣ пӣт̣хаппадесе ва̄ уддхам̣ ва̄ апеллетва̄, тасмим̣ ева пана т̣ха̄не париваттетум̣ лабхати. тена̄ха ‘‘йена пассена̄’’тиа̄ди. саче уккут̣икам̣ нисинно па̄де амун̃читва̄пи бхӯмийам̣ нисӣдати, ирийа̄патхам̣ викопенто на̄ма хотӣти уккут̣ика̄санам̣ авикопетва̄ сукхена нисӣдитум̣ ‘‘тасса пана хет̣т̣ха̄…пе… нисӣданакам̣ да̄табба’’нти вуттам̣. ‘‘а̄санам̣ ача̄летва̄ти пӣт̣хе пхут̣т̣хока̄сато а̄нисадамам̣сам̣ амочетва̄ анут̣т̣хахитва̄ти вуттам̣ хоти. адинна̄да̄не вийа т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ на гахетабба’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣.
121. акаппийакатанти еттха акаппийакатассева анатириттабха̄вато каппийам̣ ака̄ра̄петва̄ тасмим̣ патте паккхиттам̣ мӯлапхала̄дийева атириттам̣ на хоти, акаппийабходжанам̣ ва̄ куладӯсана̄дина̄ уппаннам̣. сесам̣ пана паттапарийа̄паннам̣ атириттамева хоти, парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, там̣ пана мӯлапхала̄дим̣ парибхун̃джитука̄мена тато нӣхаритва̄ каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ ан̃н̃асмим̣ бха̄джане т̣хапетва̄ атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ парибхун̃джитаббам̣.
122. со пуна ка̄тум̣ на лабхатӣти тасмим̣йева бха̄джане карийама̄нам̣ пат̣хамам̣ катена саддхим̣ катам̣ хотӣти пуна сойева ка̄тум̣ на лабхати, ан̃н̃о лабхати. ан̃н̃асмим̣ пана бха̄джане тена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘йена акатам̣, тена ка̄таббам̣, йан̃ча акатам̣, там̣ ка̄табба’’нти. тена̄пӣти еттха пи-саддо на кевалам̣ ан̃н̃енева̄ти имаматтхам̣ дӣпети. евам̣ катанти ан̃н̃асмим̣ бха̄джане катам̣.
песетва̄ти анупасампаннасса хаттхе песетва̄. имасса винайакаммабха̄вато ‘‘анупасампаннасса хаттхе т̣хитам̣ на ка̄табба’’нти вуттам̣.
саче пана а̄мисасам̣сат̣т̣ха̄нӣти еттха саче мукхагатена̄пи анатириттена а̄мисена сам̣сат̣т̣ха̄ни хонти, па̄читтийамева̄ти ведитаббам̣, тасма̄ пава̄ритена бходжанам̣ атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джантенапи йатха̄ акатена миссам̣ на хоти, евам̣ мукхан̃ча хаттхан̃ча суддхам̣ катва̄ бхун̃джитаббам̣. кин̃ча̄пи апава̄ритасса пуребхаттам̣ йа̄мака̄лика̄дӣни а̄ха̄раттха̄йа парибхун̃джатопи ана̄патти, пава̄ритасса пана пава̄ран̣амӯлакам̣ дуккат̣ам̣ хотийева̄ти ‘‘йа̄мака̄ликам̣…пе… аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти дуккат̣асса̄’’ти па̄л̣ийам̣ (па̄чи. 240) вуттам̣.
ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре
пат̣иккхепапава̄ран̣а̄виниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма
екавӣсатимо париччхедо.