14. патхавӣкхан̣анавиниччхайакатха̄
72. евам̣ да̄нависса̄сагга̄хала̄бхапарин̣а̄манавиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни патхавӣвиниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘патхавӣ’’тйа̄дима̄ха. таттха паттхаратӣти патхавӣ, па-пубба тхара сантхаран̣ети дха̄ту, ра-ка̄расса ва-ка̄ро, сасамбха̄рапатхавӣ. таппабхедама̄ха ‘‘две патхавӣ, джа̄та̄ ча патхавӣ аджа̄та̄ ча патхавӣ’’ти. та̄сам̣ висесам̣ дассетум̣ ‘‘таттха джа̄та̄ на̄ма патхавӣ’’тйа̄дима̄ха. таттха суддхапам̣сука̄…пе… йебхуййенаматтика̄патхавӣ джа̄та̄ на̄ма патхавӣ хоти. на кевалам̣ са̄йева, адад̣д̣ха̄ патхавӣпи ‘‘джа̄та̄ патхавӣ’’ти вуччати. на кевалам̣ има̄ двейева, йопи пам̣супун̃джо ва̄…пе… ча̄тума̄сам̣ оват̣т̣хо, сопи ‘‘джа̄та̄ патхавӣ’’ти вуччатӣти йоджана̄. итаратрапи есева найо.
таттха суддха̄ пам̣сука̄йева еттха патхавийа̄ аттхи, на па̄са̄н̣а̄дайоти суддхапам̣сука̄. татха̄ суддхаматтика̄. аппа̄ па̄са̄н̣а̄ еттха̄ти аппапа̄са̄н̣а̄. итаресупи есева найо. йебхуййена пам̣сука̄ еттха̄ти йебхуййенапам̣сука̄, алуттасама̄сойам̣, татха̄ йебхуййенаматтика̄. таттха мут̣т̣хиппама̄н̣ато упари па̄са̄н̣а̄. мут̣т̣хиппама̄н̣а̄ саккхара̄. катхала̄ти капа̄лакхан̣д̣а̄ди. марумпа̄ти кат̣асаккхара̄. ва̄лука̄ ва̄лука̄йева. йебхуййенапам̣сука̄ти еттха тӣсу кот̣т̣ха̄сесу две кот̣т̣ха̄са̄ пам̣су, еко па̄са̄н̣а̄дӣсу ан̃н̃атаракот̣т̣ха̄со. адад̣д̣ха̄пӣти уддханапаттапачанакумбхака̄ра̄тапа̄дивасена татха̄ татха̄ адад̣д̣ха̄, са̄ пана висум̣ наттхи, суддхапам̣суа̄дӣсу ан̃н̃атара̄ва̄ти ведитабба̄. йебхуййенасаккхара̄ти бахутарасаккхара̄. хаттхикуччхийам̣ кира екам̣ паччхипӯрам̣ а̄хара̄петва̄ дон̣ийам̣ дховитва̄ патхавийа̄ йебхуййенасаккхарабха̄вам̣ н̃атва̄ сайам̣ бхиккхӯ поккхаран̣им̣ кхан̣им̣сӯти. йа̄ни пана маджджхе ‘‘аппапам̣суаппаматтика̄’’ти две пада̄ни, та̄ни йебхуййенапа̄са̄н̣а̄дипан̃чакамева пависанти. тесан̃н̃ева хи двиннам̣ пабхедавачанаметам̣, йадидам̣ суддхапа̄са̄н̣а̄диа̄ди.
еттха ча кин̃ча̄пи йебхуййенапам̣сум̣ аппапам̣сун̃ча патхавим̣ ватва̄ упад̣д̣хапам̣сука̄патхавӣ на вутта̄, татха̄пи пан̣н̣аттиваджджасиккха̄падесу са̄васесапан̃н̃аттийа̄пи самбхавато упад̣д̣хапам̣сука̄йапи патхавийа̄ па̄читтийамева̄ти гахетаббам̣. кечи пана ‘‘саббаччханна̄дӣсу упад̣д̣хаччханне дуккат̣асса вуттатта̄ идха̄пи дуккат̣ам̣ йуджджатӣ’’ти ваданти, там̣ на йуттам̣ па̄читтийаваттхукан̃ча ана̄паттиваттхукан̃ча дувидхам̣ патхавим̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃исса̄ дуккат̣аваттхука̄йа татийа̄йа патхавийа̄ абха̄вато. двейева хи патхавийо вутта̄ ‘‘джа̄та̄ ча патхавӣ аджа̄та̄ ча патхавӣ’’ти, тасма̄ двӣсу ан̃н̃атара̄йа патхавийа̄ бхавитаббам̣. винайавиниччхайе ча сампатте гарукалахукесу гарукейева т̣ха̄таббатта̄ на сакка̄ еттха ана̄паттийа̄ бхавитум̣. саббаччханна̄дӣсу пана упад̣д̣хе дуккат̣ам̣ йуттам̣ таттха та̄дисасса дуккат̣аваттхуно самбхавато. вимативиноданийампи (ви. ви. т̣ӣ. па̄читтийа 2.86) ‘‘аппапам̣суматтика̄йа патхавийа̄ ана̄паттиваттхубха̄вена вуттатта̄ упад̣д̣хапам̣суматтика̄йапи па̄читтийамева̄ти гахетаббам̣. на хетам̣ дуккат̣аваттхӯти сакка̄ ваттум̣ джа̄та̄джа̄тавинимутта̄йа татийа̄йа патхавийа̄ абха̄вато’’ти вуттам̣.
кхан̣антасса кхан̣а̄пентасса ва̄ти антамасо па̄дан̇гут̣т̣хакенапи саммаджджанисала̄ка̄йапи сайам̣ ва̄ кхан̣антасса ан̃н̃ена ва̄ кхан̣а̄пентасса. ‘‘поккхаран̣им̣ кхан̣а̄’’ти вадати, ват̣т̣атӣти ‘‘имасмим̣ ока̄се’’ти анийаметва̄ вуттатта̄ ват̣т̣ати. ‘‘имам̣ валлим̣ кхан̣а̄’’ти вуттепи патхавикхан̣анам̣ сандха̄йа паваттавоха̄ратта̄ имина̄ва сиккха̄падена па̄читтийам̣, на бхӯтага̄масиккха̄падена, убхайампи сандха̄йа вутте пана двепи па̄читтийа̄ни хонти.
73. кут̣ехӣти гхат̣ехи. танукакаддамоти удакамиссакакаддамо, со ча удакагатикатта̄ ват̣т̣ати. удакапаппат̣акоти удаке антобхӯмийам̣ павит̣т̣хе тасса упарибха̄гам̣ чха̄детва̄ танукапам̣су ва̄ маттика̄ ва̄ пат̣алам̣ хутва̄ палавама̄на̄ ут̣т̣ха̄ти, тасмим̣ удаке суккхепи там̣ пат̣алам̣ ва̄тена чалама̄нам̣ тит̣т̣хати, там̣ удакапаппат̣ако на̄ма. омакача̄тума̄санти ӯнача̄тума̄сам̣. оват̣т̣ханти девена оват̣т̣хам̣. акатапаббха̄рети авалан̃джанат̣т̣ха̄надассанаттхам̣ вуттам̣. та̄дисе хи ваммикасса саббха̄воти. мӯсикуккурам̣ на̄ма мӯсика̄хи кхан̣итва̄ бахи катапам̣сура̄си.
есева найоти омакача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хойева ват̣т̣атӣти аттхо. екадивасампи на ват̣т̣атӣти оват̣т̣хача̄тума̄сато екадиваса̄тиккантопи викопетум̣ на ват̣т̣ати. хет̣т̣хабхӯмисамбандхепи ча гокан̣т̣аке бхӯмито чхиндитва̄ чхиндитва̄ уггататта̄ аччуггатам̣ маттхакато чхиндитум̣ гахетун̃ча ват̣т̣атӣти ваданти. сакат̣т̣ха̄не атит̣т̣хама̄нам̣ катва̄ па̄дехи маддитва̄ а̄лол̣итакаддамампи гахетум̣ ват̣т̣ати.
аччхаданантиа̄дина̄ вуттатта̄ уджукам̣ а̄ка̄сато патитавассодакена оват̣т̣хамева джа̄тапатхавӣ хоти, на чхадана̄дӣсу патитва̄ тато паваттаудакена тинтанти ведитаббам̣. татоти пура̄н̣асена̄санато. ит̣т̣хакам̣ ган̣ха̄мӣтиа̄ди суддхачиттам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘удакена̄ти уджукам̣ а̄ка̄сатойева патитаудакена. саче пана ан̃н̃аттха пахаритва̄ патитена удакена темитам̣ хоти, ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. ман̣д̣апаттхамбханти са̄кха̄ман̣д̣апаттхамбхам̣.
74. учча̄летва̄ти уккхипитва̄. тена ападесена̄ти тена лесена. ависайатта̄ ана̄паттӣти еттха сачепи нибба̄петум̣ сакка̄ хоти, пат̣хамам̣ суддхачиттена диннатта̄ дахатӯти саллаккхетва̄пи тит̣т̣хати, ана̄патти. маха̄маттиканти бхиттилепанам̣.
ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре
патхавӣкхан̣анавиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма
чуддасамо париччхедо.