11. кайавиккайасама̄паттивиниччхайакатха̄

57. евам̣ бхан̣д̣апат̣иса̄манавиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни кайавиккайавиниччхайам̣ катхенто ‘‘кайавиккайасама̄паттӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха кайанам̣ кайо, парабхан̣д̣асса гахан̣ам̣, виккайанам̣ виккайо, сакабхан̣д̣асса да̄нам̣, кайо ча виккайо ча кайавиккайам̣. сама̄паджджанам̣ сама̄патти, тасса дувидхасса кирийасса каран̣ам̣. тассарӯпам̣ дассети ‘‘имина̄’’тиа̄дина̄.

сесан̃а̄такесу саддха̄деййавинипа̄тасамбхавато тадабха̄ват̣т̣ха̄нампи дассетум̣ ‘‘ма̄тарам̣ ва̄ пана питарам̣ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. тена вин̃н̃аттисаддха̄деййавинипа̄танан̃ча на хоти ‘‘имина̄ идам̣ дехӣ’’ти вадантоти дассети, кайавиккайам̣ пана а̄паджджати ‘‘имина̄ идам̣ дехӣ’’ти вадантоти дассети. имина̄ ча упари ан̃н̃а̄такантйа̄дина̄ ча сесан̃а̄такам̣ ‘‘имам̣ дехӣ’’ти вадато вин̃н̃атти на хоти, ‘‘имам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти пана дадато саддха̄деййавинипа̄танам̣, ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’ти кайавиккайам̣ а̄паджджато ниссаггийанти айампи аттхо дассито хоти мигападавалан̃джананйа̄йена. тасма̄ичча̄дикепи ‘‘ма̄та̄питӯхи саддхим̣ кайавиккайам̣, сесан̃а̄такехи саддхим̣ две а̄паттийо, ан̃н̃а̄такехи саддхим̣ тиссо а̄паттийо’’ти ваттаббе тенева нйа̄йена н̃а̄тум̣ сакка̄ти катва̄ на вуттанти дат̣т̣хаббам̣, ан̃н̃атха̄ абйа̄питадосо сийа̄.

‘‘идам̣ бхаттам̣ бхун̃джитва̄ идам̣ каротха̄’’ти вутте пубба̄парасамбандха̄йа кирийа̄йа вуттатта̄ ‘‘имина̄ идам̣ дехӣ’’ти вуттасадисам̣ хоти. идам̣ бхаттам̣ бхун̃джа, идам̣ на̄ма карохӣ’’ти ва̄, ‘‘идам̣ бхаттам̣ бхуттоси, идам̣ на̄ма карохи, идам̣ бхаттам̣ бхун̃джиссаси, идам̣ на̄ма карохӣ’’ти пана вутте асамбандха̄йа кирийа̄йа вуттатта̄ кайавиккайо на хоти. вигха̄са̄да̄нам̣ бхаттада̄не ча анапеккхатта̄ саддха̄деййавинипа̄танам̣ на хоти, ка̄ра̄пане хаттхакаммаматтатта̄ вин̃н̃атти на хоти, тасма̄ ват̣т̣ати. ‘‘еттха ча̄’’тиа̄дина̄ асатипи ниссаггийаваттхумхи па̄читтийам̣ десетаббанти дассети.

аггхам̣ пуччхитум̣ ват̣т̣ати, етта̄вата̄ кайавиккайо на хотӣти аттхо. ган̣хитум̣ ват̣т̣атӣти ‘‘имина̄ идам̣ дехӣ’’ти авуттатта̄ кайавиккайо на хоти, мӯласса аттхита̄йа вин̃н̃аттипи на хоти. патто на гахетаббо парабхан̣д̣асса махаггхата̄йа. евам̣ сати катхам̣ ка̄табботи а̄ха ‘‘мама ваттху аппаггханти а̄чиккхитабба’’нти. бхан̣д̣ам̣ аггха̄петва̄ ка̄ретаббатам̣ а̄паджджати тхеййа̄ваха̄расамбхавато, ӯнама̄сакам̣ че аггхати, дуккат̣ам̣. ма̄сакато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ӯнапан̃чама̄сакам̣ че аггхати, тхуллаччайам̣. пан̃чама̄сакам̣ че аггхати, па̄ра̄джиканти вуттам̣ хоти. дети, ват̣т̣ати пун̃н̃аттха̄йа диннатта̄ адхикасса. каппийака̄ракасса пана…пе… ват̣т̣ати убхато каппийабхан̣д̣атта̄. екато убхато ва̄ че акаппийабхан̣д̣ам̣ хоти, на ват̣т̣ати. ‘‘ма̄ ган̣ха̄хӣ’’ти ваттаббо, касма̄? каппийака̄ракасса ачхекатта̄.

ан̃н̃ена аппат̣иггахитена аттхо, касма̄? сатта̄хака̄ликатта̄ теласса. пат̣иггахитателам̣ сатта̄хапарамам̣ ева т̣хапетаббам̣, тасма̄ тато парам̣ т̣хапитука̄масса аппат̣иггахитателена аттхо хоти. аппат̣иггахитам̣ дӯсеййа, анийамитака̄лам̣ аппат̣иггахитателам̣ на̄л̣ийам̣ авасит̣т̣хапат̣иггахитателам̣ аттано ка̄лам̣ ватта̄пеййа.

58. идам̣ паттачатуккам̣ ведитаббанти акаппийапаттачатуккам̣ вуттам̣, пан̃чамо пана каппийо. тена ваккхати ‘‘айам̣ патто саббакаппийо буддха̄нампи парибхога̄рахо’’ти. айам̣ патто маха̄акаппийо на̄ма, касма̄? рӯпийам̣ угган̣хитва̄ айабӣджам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ тена лохена паттасса ка̄ритатта̄, евам̣ бӣджато пат̣т̣ха̄йа дӯситатта̄. йатха̄ ча татийапа̄ра̄джикависайе тха̄варапайогесу па̄сасӯла̄дӣсу мӯлато пат̣т̣ха̄йа ка̄ритесу кисмин̃чи дан̣д̣аматте ва̄ ва̄каматте ва̄ авасит̣т̣хе сати на муччати, саббасмим̣ нат̣т̣хейева муччати, евамидха̄пи бӣджато пат̣т̣ха̄йа кататта̄ тасмим̣ патте кисмин̃чи патте авасит̣т̣хепи каппийо бхавитум̣ на сакка̄. татха̄ ча ваккхати ‘‘сачепи там̣ вина̄сетва̄ тха̄лакам̣ ка̄рети, тампи акаппийа’’нтйа̄ди. евам̣ сантепи дутийапатте вийа мӯле ча мӯласса̄мика̄нам̣, патте ча паттасса̄мика̄нам̣ динне каппийо ка̄тум̣ сакка̄ бхавеййа ну кхоти а̄сан̇ка̄йама̄ха ‘‘на сакка̄ кеначи упа̄йена каппийо ка̄ту’’нти. тассаттхо – дутийапаттам̣ рӯпийам̣ пат̣игган̣хитва̄ гихӣхи паринит̣т̣ха̄питамева кин̣а̄ти, на бӣджато пат̣т̣ха̄йа дӯсети, тасма̄ дутийапатто каппийо ка̄тум̣ сакка̄, идха пана бӣджато пат̣т̣ха̄йа дӯситатта̄ тена бхиккхуна̄ там̣ паттам̣ пуна айапа̄са̄н̣абӣджам̣ ка̄тум̣ асаккун̣еййатта̄, пат̣иггахитарӯпийасса ча вал̣ан̃джитатта̄ пуна са̄мика̄нам̣ да̄тум̣ асаккун̣еййатта̄ на сакка̄ кеначи упа̄йена каппийо ка̄тунти.

ида̄ни там̣ асаккун̣еййаттам̣ ан̃н̃ена пака̄рена виттха̄ретум̣ ‘‘сачепӣ’’тиа̄дима̄ха. имина̄ кин̃чипи айаваттхумхи авасит̣т̣хе сати акаппийова хотӣти дассети. тена вуттам̣ вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.591) ‘‘рӯпийам̣ угган̣хитва̄ти идам̣ уккат̣т̣хавасена вуттам̣, мутта̄дидуккат̣аваттхумпи угган̣хитва̄ ка̄ритампи пан̃чаннам̣ на ват̣т̣ати ева. самут̣т̣ха̄петӣти сайам̣ гантва̄ ва̄ ‘имам̣ каха̄пан̣а̄дим̣ каммака̄ра̄нам̣ датва̄ бӣджам̣ самут̣т̣ха̄пехӣ’ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄петва̄ ва̄ самут̣т̣ха̄пети. маха̄акаппийоти аттана̄ва бӣджато пат̣т̣ха̄йа дӯситатта̄ ан̃н̃асса мӯласса̄микасса абха̄вато вуттам̣. со хи чорехи аччхиннопи пуна ладдхо джа̄нантасса кассачӣпи на ват̣т̣ати. йади хи ват̣т̣еййа, тал̣а̄ка̄дӣсу вийа ‘аччхинно ват̣т̣атӣ’ти а̄чарийа̄ вадеййум̣. на сакка̄ кеначи упа̄йена̄ти сан̇гхасса виссаджджанена чора̄диаччхинданенапи каппийо ка̄тум̣ на сакка̄, идан̃ча тена рӯпена т̣хитам̣ таммӯлакена ваттхамутта̄дирӯпена т̣хитан̃ча сандха̄йа вуттам̣. дуккат̣аваттхумпи хи таммӯлакакаппийаваттху ча на сакка̄ кеначи тена рӯпена каппийам̣ ка̄тум̣. йади пана со бхиккху тена каппийаваттхуна̄, дуккат̣аваттхуна̄ ва̄ пуна рӯпийам̣ чета̄пеййа, там̣ рӯпийам̣ ниссаджджа̄петва̄ ан̃н̃есам̣ каппийам̣ ка̄тумпи сакка̄ бхавеййа̄ти дат̣т̣хабба’’нти. йам̣ пана са̄раттхадӣпанийам̣ папан̃читам̣, йан̃ча тамева гахетва̄ пора̄н̣ат̣ӣка̄йам̣ папан̃читам̣, там̣ виттха̄ретва̄ вуччама̄нам̣ ативиттха̄ритан̃ча бхависсати, сотӯнан̃ча дуббин̃н̃еййам̣, тасма̄ еттакамева вадимха, аттхикехи пана тесу тесу пакаран̣есу олокетва̄ гахетаббанти.

дутийапатте пан̃чаннампи сахадхаммика̄нам̣ на каппатӣти рӯпийасса пат̣иггахитатта̄, кайавиккайасса ча кататта̄. сакка̄ пана каппийо ка̄тунти гихӣхи паринит̣т̣ха̄питапаттассева кин̣итатта̄, бӣджато пат̣т̣ха̄йа адӯситатта̄, мӯламӯласса̄мика̄нан̃ча паттапаттасса̄мика̄нан̃ча виджджама̄натта̄. йатха̄ пана сакка̄ хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘мӯле’’тиа̄дима̄ха.

татийапатте садисойева̄ти ‘‘пан̃чаннампи сахадхаммика̄нам̣ на ват̣т̣ати, сакка̄ пана каппийо ка̄ту’’нти имам̣ найам̣ ниддисати. нану татийапатто каппийавоха̄рена гахито, атха касма̄ акаппийоти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘каппийавоха̄рена гахитопи дутийапаттасадисойева, мӯласса сампат̣иччхитатта̄ акаппийо’’ти. дутийачоданам̣ пана сайамева вадати. еттха ча ‘‘дутийапаттасадисойева̄’’ти вуттатта̄ мӯле ча мӯласса̄мика̄нам̣, патте ча паттасса̄мика̄нам̣ динне каппийо хоти, каппийабхан̣д̣ам̣ датва̄ гахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббо. мӯласса аниссат̣т̣хатта̄ти йена уггахитамӯлена патто кӣто, тасса мӯласса сан̇гхамаджджхе аниссат̣т̣хатта̄. етена рӯпийамева ниссаджджитаббам̣, на таммӯлакам̣ арӯпийанти дассети. йади хи тена сампат̣иччхитамӯлам̣ сан̇гхамаджджхе ниссат̣т̣хам̣ сийа̄, тена каппийена каммена а̄ра̄мика̄дӣхи гахетва̄ диннапатто рӯпийапат̣игга̄хакам̣ т̣хапетва̄ сеса̄нам̣ ват̣т̣еййа.

чатуттхапатте дуббича̄ритатта̄ти ‘‘име каха̄пан̣е датва̄ идам̣ дехӣ’’ти гахитатта̄ гихисантака̄нам̣ каха̄пан̣а̄нам̣ дут̣т̣хувича̄ритатта̄ етасса вича̄ран̣акасса бхиккхуно ева на ват̣т̣атӣти аттхо. мӯласса асампат̣иччхитатта̄ти етена мӯласса гихисантакаттам̣ дассети, тенева паттасса рӯпийасам̣воха̄рена ануппаннатан̃ча дассети, тена ча тасса паттасса ниссаджджийа̄бха̄вам̣, бхиккхусса ча па̄читтийа̄бха̄вам̣ дӣпети, тена ча дуббича̄ритаматтена дуккат̣аматтабха̄вам̣ пака̄сети. ниссаджджӣти идан̃ча да̄навасена вуттам̣, на винайакаммавасена. тенева ча ‘‘сапписса пӯра̄петва̄’’ти вуттам̣.

пан̃чамапатте саббакаппийоти аттано ча пан̃чаннам̣ сахадхаммика̄нан̃ча буддхапаччекабуддха̄нан̃ча каппийо. тена̄ха ‘‘буддха̄нампи парибхога̄рахо’’ти.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

кайавиккайасама̄паттивиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

ека̄дасамо париччхедо.