екуттариканайам̣
екакава̄раван̣н̣ана̄
321. екуттариканайе пана аджа̄нантена вӣтикканта̄ти пан̣н̣аттим̣ ва̄ ваттхум̣ ва̄ аджа̄нантена вӣтикканта̄ патхавӣкхан̣анасахасеййа̄дика̄, са̄пи паччха̄ а̄паннабха̄вам̣ н̃атва̄ пат̣икаммам̣ акаронтасса антара̄йика̄ва хоти.
па̄рива̄сика̄дӣхи паччха̄ а̄панна̄ти ваттабхедесу дуккат̣а̄ни сандха̄йа вуттам̣. тасмим̣ кхан̣е а̄паджджитаббаантара̄паттийо сандха̄йа̄ти кечи ваданти, тасса пубба̄паттӣнам̣антара̄патти-паденева ваккхама̄натта̄ пуримамева йуттатарам̣. мӯлависуддхийа̄ антара̄паттӣти мӯла̄йапат̣икассана̄дӣни акатва̄ саббапат̣хамам̣ диннапарива̄сама̄наттависуддхийа̄ чаран̣ака̄ле а̄паннаантара̄паттисан̇кха̄тасан̇гха̄дисесо. аггхависуддхийа̄ти антара̄паттим̣ а̄паннасса мӯла̄йа пат̣икасситва̄ одха̄насамодха̄навасена одхунитва̄ пурима̄паттийа̄ самодха̄йа тадаггхавасена пуна диннапарива̄са̄дисуддхийа̄ чаран̣ака̄ле пуна а̄панна̄ антара̄патти.
саусса̄хенева̄ти пунапи там̣ а̄паттим̣ а̄паджджитука̄мата̄читтена, евам̣ десита̄пи а̄патти на вут̣т̣ха̄тӣти адхиппа̄йо. дхураниккхепам̣ акатва̄ а̄паджджане сикха̄ппаттадосам̣ дассенто а̄ха ‘‘ат̣т̣хаме ваттхусмим̣ бхиккхунийа̄ па̄ра̄джикамева̄’’ти. на кевалан̃ча бхиккхунийа̄ ева, бхиккхӯнампи дхураниккхепам̣ акатва̄ тхокам̣ тхокам̣ саппиа̄дикам̣ тхеййа̄йа ган̣ханта̄нам̣ па̄даггханаке пун̣н̣е па̄ра̄джикамева. кечи пана ‘‘ат̣т̣хаме ваттхусмим̣ бхиккхунийа̄ па̄ра̄джикамева хотӣти вуттатта̄ ат̣т̣хаваттхукамеветам̣ сандха̄йа вутта’’нти ваданти.
дхаммикасса пат̣иссавасса̄ти ‘‘идха вассам̣ васисса̄мӣ’’тиа̄дина̄ гихӣнам̣ саммукха̄ катасса дхаммикасса пат̣иссавасса, адхаммикасса пана ‘‘асукам̣ пахарисса̄мӣ’’тиа̄дикасса пат̣иссавасса асачча̄панена а̄патти наттхи.
татха̄ чодитоти адхаммена чодито, сайам̣ сачче, акуппе ча ат̣т̣хатва̄ пат̣иччха̄дентопи адхаммачудитако ева. пан̃ча̄нантарийанийатамиччха̄дит̣т̣хийева миччхаттанийата̄ на̄ма. чатта̄ро магга̄ самматтанийата̄ на̄ма.
екакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
дукава̄раван̣н̣ана̄
322. дукесу сайамева сапуггалоти а̄ха ‘‘мудупит̣т̣хикасса̄’’тиа̄ди. а̄ди-саддена ан̇гаджа̄таччхедааттагха̄та̄диа̄паттийо сан̇гахита̄.
бхан̣д̣а̄га̄рикачиттакамма̄ни ва̄ти гахат̣т̣ха̄нам̣ бхан̣д̣апат̣иса̄манам̣, иттхипуриса̄дипат̣ибха̄начиттакамма̄ни ва̄. ‘‘чӣвара̄дӣни аденто а̄паджджатӣ’’ти идам̣ ‘‘упаджджха̄йена, бхиккхаве, саддхивиха̄рико сан̇гахетаббо ануггахетаббо…пе… патто да̄таббо’’тиа̄ди (маха̄ва. 67) вачанато ана̄дарийена а̄мисасан̇гахам̣ акаронтасса дуккат̣ам̣, бхиккхунийа̄ па̄читтийан̃ча сандха̄йа вуттам̣. ниссат̣т̣хачӣвара̄дӣнам̣ ада̄наа̄паттипи еттхева сан̇гахита̄.
па̄л̣ийам̣ десентоти сабха̄га̄паттим̣, адесана̄га̄миниа̄дин̃ча десенто. нида̄нуддесе а̄паттим̣ ана̄викаронто, на десенто ча а̄паджджати на̄ма. ова̄дам̣ аган̣хантоти бхиккхӯхи бхиккхуниова̄даттха̄йа вуттам̣ вачанам̣ аган̣ханто ба̄лагила̄нагамийавиваджджито. аттано парибхогаттхам̣ диннам̣ ан̃н̃асса да̄не, сан̇гха̄т̣им̣ апа̄рупитва̄ сантаруттарена га̄маппавесана̄дӣсу ча а̄паттийопи апарибхогена а̄паджджитабба̄паттийова. пама̄н̣анти сан̇гхабхеда̄нантарийаниппхаттийа̄ лаккхан̣ам̣. ба̄ласса̄ти ниссайаггахан̣авидхим̣ аджа̄нантасса ладжджиба̄лассева. ладжджисса̄ти бйаттасса ниссайада̄йакасабха̄гатам̣ паривӣмам̣сантасса. винайе а̄гата̄ аттха̄ венайика̄ти а̄ха ‘‘две аттха̄ винайасиддха̄’’ти.
па̄л̣ийам̣ аппатто нисса̄ран̣анти еттха пабба̄джанӣйакаммам̣ виха̄рато нисса̄ран̣атта̄ нисса̄ран̣анти адхиппетам̣, тан̃ча йасма̄ куладӯсакам̣ акаронто пуггало а̄паттибахулопи а̄вен̣икалаккхан̣ена аппатто на̄ма хоти, тасма̄ аппатто нисса̄ран̣ам̣. йасма̄ пана а̄патта̄дибахуласса̄пи ‘‘а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо пабба̄джанӣйакаммам̣ кареййа̄’’ти (чӯл̣ава. 27) вуттам̣, тасма̄ сунисса̄рито, саббатха̄ пана суддхо нира̄паттико дуннисса̄ритоти дат̣т̣хаббо.
аппатто оса̄ран̣антиа̄дӣсу упасампада̄каммам̣ еттха оса̄ран̣ам̣ адхиппетам̣, тан̃ча хаттхаччхинна̄дико екаччо пат̣иккхиттатта̄ аппаттопи соса̄рито, пан̣д̣ака̄дико доса̄ритоти аттхо.
дукава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
тикава̄раван̣н̣ана̄
323. тикесу лохитуппа̄да̄паттинти па̄ра̄джика̄паттим̣. а̄вусова̄дена̄ти ‘‘а̄вусо’’ти а̄лапанена. а̄паттинти дуккат̣а̄паттим̣. сеса̄ раттин̃чева дива̄ ча̄ти еттха арун̣уггамане а̄паджджитабба̄ пат̣хамакатхина̄дӣ (па̄ра̄. 459) сабба̄ а̄паттийопи раттиндива̄нам̣ вемаджджхейева а̄паджджитаббатта̄ татийакот̣т̣ха̄сан̃н̃ева павит̣т̣ха̄ти дат̣т̣хабба̄. атха ва̄ уддхасте арун̣е а̄паджджитаббатта̄ дива̄ а̄паджджитаббесу ева павит̣т̣ха̄ти дат̣т̣хабба̄, аттхан̇гате сӯрийе бхиккхунийо ова̄дана̄паттийо, пана раттандхака̄ре пурисена саддхим̣ сантит̣т̣хана̄патти ча раттийан̃н̃ева а̄паджджитабба̄.
пуребхаттам̣ кула̄ни упасан̇каманаанатириттабходжана̄дӣни дива̄ ева а̄паджджитабба̄ни. кечи пана ‘‘бходжанапат̣исам̣йутта̄ни секхийа̄ни, ган̣абходжана̄дӣни ча дива̄ ева а̄паджджитабба̄нӣ’’ти ваданти. тасма̄ ӣдиса̄ а̄паттийо мун̃читва̄ сеса̄ва татийакот̣т̣ха̄сам̣ бхаджантӣти ведитаббам̣.
на ӯнадасавассоти дасавассасса ба̄лассева пан̃н̃аттасиккха̄падатта̄ вуттам̣. саддхивиха̄рикаантева̄сикесу асамма̄ваттана̄паттим̣, аладжджӣнам̣ ниссайада̄на̄димпи дасавассова а̄паджджати, вут̣т̣ха̄пиним̣ две васса̄ни ананубандха̄димпи ӯнадасавасса̄ а̄паджджанти. абйа̄катачиттоти супантасса бхаван̇гачиттам̣ сандха̄йа вуттам̣.
аппава̄рентоти ана̄дарийена аппава̄ренто кеначи паччайена аппава̄ретва̄ ка̄л̣апаккхача̄туддасе сан̇гхе пава̄ренте таттха ана̄дарийена аппава̄ренто тамева а̄паттим̣ ка̄л̣епи а̄паджджатӣти джун̣хе ева̄ти нийамо на диссати, паччхимавассам̣вуттхо пана паччхимакаттикапун̣н̣амийамева пава̄ретум̣ лаббхатӣти таттха аппава̄ран̣а̄паччайа̄ а̄паттим̣ а̄паджджама̄но ева джун̣хе а̄паджджатӣти нийаметабботи дат̣т̣хаббам̣. джун̣хе каппатӣти еттха̄пи есева найо.
‘‘апаччуддхаритва̄ хеманте а̄паджджатӣ’’ти имина̄ ‘‘васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄ту’’нти нийамавачаненева апаччуддхарантасса дуккат̣анти дассети. васса̄нупагаманаакаран̣ӣйена паккама̄дайопи вассе ева а̄паджджати. ваттхикамма̄димпи гила̄но ева. адхотапа̄дехи аккамана̄дӣнипи анто ева а̄паджджати. бхиккхунийа̄ ана̄пуччха̄ а̄ра̄маппавесана̄ди ча антосӣма̄йамева. ниссайапат̣ипаннасса ана̄пуччха̄диса̄паккамана̄ди ча бахисӣма̄йамева. па̄тимоккхуддесе сантийа̄ а̄паттийа̄ ана̄викаран̣а̄паттисаманубха̄санаӯнавӣсативассӯпасампа̄дана̄дисаббаадхаммакамма̄паттийопи сан̇гхе ева. адхаммена ган̣упосатха̄дӣсупи ган̣а̄димаджджхе ева. аладжджисса сантике ниссайаггахан̣а̄дипи пуггаласса сантике ева а̄паджджати.
тӣн̣и адхаммика̄ни амӯл̣хавинайасса да̄на̄нӣти йо умматтакопи вӣтиккамака̄ле, анумматто сан̃чиччева а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ бхиккхӯхи паччха̄ чодито сарама̄но ева ‘‘на сара̄мӣ’’ти вадати, йо ча ‘‘супинам̣ вийа сара̄мӣ’’ти ва̄ муса̄ вадати, йо ча умматтакака̄ле катам̣ саббампи саббесам̣ ват̣т̣атӣти вадати, имесам̣ тин̣н̣ам̣ динна̄ни тӣн̣и амӯл̣хавинайасса да̄на̄ни адхаммика̄ни.
апакататтоти винайе апакатан̃н̃ӯ. тена̄ха ‘‘а̄патта̄на̄паттим̣ на джа̄на̄тӣ’’ти (пари. 325). ‘‘дит̣т̣хин̃ча аниссаджджанта̄нам̣йева каммам̣ ка̄табба’’нти идам̣ бхиккхӯхи овадийама̄насса дит̣т̣хийа̄ аниссаджджанапаччайа̄ дуккат̣ам̣, па̄читтийампи ва̄ авассамева самбхаватӣти вуттам̣.
мукха̄ламбаракаран̣а̄дибхедоти мукхабхерӣва̄дана̄диппабхедо. упагха̄тетӣти вина̄сети. бӣджанигга̄ха̄дикети читтам̣ бӣджаним̣ га̄хетва̄ анумодана̄дикаран̣ети аттхо.
тикава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
чатуккава̄раван̣н̣ана̄
324. чатуккесу соти гихипариккха̄ро. ава̄пуран̣ам̣ да̄тунти габбхам̣ виваритва̄ анто париккха̄рат̣т̣хапанаттха̄йа виваран̣акун̃чикам̣ да̄тум̣. сан̇гхаттха̄йа упанӣтам̣ сайамева анто пат̣иса̄митумпи ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘анто т̣хапа̄петун̃ча ват̣т̣атӣ’’ти.
а̄дикаммикесу пат̣хамам̣ пурисалин̇гам̣ уппаджджатӣти а̄ха ‘‘пат̣хамам̣ уппаннавасена̄’’ти. па̄л̣ийам̣ ана̄патти вассаччхедасса̄ти вассаччхедасамбандхинийа̄ ана̄паттийа̄ еваматтхо. мантабха̄са̄ти манта̄йа пан̃н̃а̄йа катханам̣. ‘‘навамабхиккхунито пат̣т̣ха̄йа̄’’ти идам̣ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ат̣т̣ханнам̣ бхиккхунӣнам̣ йатха̄вуд̣д̣хам̣ авасеса̄нам̣ йатха̄катика’’нти (чӯл̣ава. 426) вачанато а̄дито ат̣т̣ханнам̣ бхиккхунӣнам̣ паччут̣т̣ха̄таббатта̄ вуттам̣.
‘‘идха на каппантӣти вадантопи паччантимесу а̄паджджатӣ’’тиа̄дина̄ сан̃чичча каппийам̣ акаппийанти ва̄ акаппийам̣ каппийанти ва̄ катхентасса саббаттха дуккат̣анти дассети.
пуббакаран̣анти вуччатӣти ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣, та̄ни идха парива̄ре уддхат̣а̄нӣти адхиппа̄йо. идха̄дхиппета̄ни пана дассенто ‘‘чхандапа̄рисуддхӣ’’тиа̄дима̄ха.
чатуккава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
пан̃чакава̄раван̣н̣ана̄
325. пан̃чакесу а̄пуччхитва̄ ча̄расса абха̄воти пин̣д̣апа̄тикасса ‘‘нимантито сабхатто’’ти имасса ан̇гасса абха̄ва̄ тена сиккха̄падена тасса саббатха̄ ана̄паттӣти адхиппа̄йо. суса̄нам̣ нетва̄ пуна а̄нӣтаканти суса̄не петакиччам̣ катва̄ никкхантехи нхатва̄ чхад̣д̣ита̄ни ниваттхапа̄рутаваттха̄ни евам̣ вуччанти.
па̄л̣ийам̣ пан̃чаха̄ка̄рехӣти пан̃чахи аваха̄ран̇гехи. ваттхуто пана гарукалахукабхедена па̄ра̄джикатхуллаччайадуккат̣а̄ни вутта̄ни. иттхипурисасам̣йога̄дикам̣ килесасамуда̄ча̄рахетукам̣ пат̣ибха̄начиттакаммам̣ на̄ма. пан̃ха̄сахассам̣ пуччхӣти саматхавипассана̄каммат̣т̣ха̄несу пан̃ха̄сахассам̣ саммаджджитва̄ т̣хитам̣ дахарам̣ пуччхи. итаропи дахаро аттано гатамаггатта̄ саббам̣ виссаджджеси, тена тхеро пасӣди. ваттам̣ париччхиндӣти ваттам̣ нит̣т̣ха̄песи. ким̣ твам̣ а̄вусотиа̄дикам̣ тхеро кхӣн̣а̄саво саммаджджана̄нисам̣сам̣ саббесам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ авоча̄ти дат̣т̣хаббам̣.
‘‘джан̣н̣укехи патит̣т̣ха̄йа падачетийа’’нти па̄т̣хасесо. чоданам̣ ка̄ресса̄мӣти бхагавата̄ атта̄нам̣ чода̄песса̄ми, атта̄нам̣ нигган̣ха̄песса̄мӣти аттхо.
еттакам̣ гайхӯпаганти еттакам̣ адхикаран̣авӯпасаматтха̄йа гахетаббавачананти йатха̄ сутва̄ вин̃н̃а̄тум̣ саккоти, евам̣ анугган̣хантоти йоджана̄. еттха ча ‘‘аттано бха̄сапарийантам̣ ануггахетва̄ парасса бха̄сапарийантам̣ ануггахетва̄’’ти екам̣, ‘‘адхаммена каротӣ’’ти екам̣, ‘‘аппат̣ин̃н̃а̄йа̄’’ти екан̃ча катва̄ пуримехи двӣхи пан̃чан̇га̄ни ведитабба̄ни. ваттхунти метхуна̄дивӣтиккамам̣. катха̄нусандхивиниччхайа̄нуломасандхивасена ваттхум̣ на джа̄на̄тӣти чодакена ва̄ чудитакена ва̄ вуттакатха̄нусандхина̄ тесам̣ вачанапат̣ивачана̄нурӯпена ваданто катха̄нусандхина̄ ваттхум̣ на джа̄на̄ти на̄ма, тан̃ча суттавибхан̇ге винӣтаваттхусан̇кха̄тена виниччхайа̄нуломенева ваданто виниччхайа̄нуломасандхивасена ваттхум̣ на джа̄на̄ти на̄ма. н̃аттикаммам̣ на̄ма хотӣти н̃аттикаммам̣ нит̣т̣хитам̣ на̄ма хотӣти на джа̄на̄тӣти самбандхо. н̃аттийа̄ каммаппаттоти н̃аттийа̄ нит̣т̣хита̄йапи каммаппатто ева хоти. анусса̄ванат̣т̣ха̄не ева каммам̣ нит̣т̣хитам̣ хотӣти н̃аттикаммам̣ нит̣т̣хитам̣ на̄ма хоти, там̣ н̃аттийа̄ ка̄ран̣ам̣ на джа̄на̄тӣти аттхо.
па̄л̣ийам̣ пан̃ча висуддхийоти а̄паттито висуддхихетутта̄, висуддхехи каттаббато ча па̄тимоккхуддеса̄ вутта̄.
пан̃чакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
чхаккава̄ра̄диван̣н̣ана̄
326. чхакка̄дӣсу па̄л̣ийам̣ чха ага̄рава̄ти буддхадхаммасан̇гхасиккха̄су, аппама̄де, пат̣исантха̄ре ча чха ага̄рава̄, тесу ева ча чха га̄рава̄ ведитабба̄. ‘‘чхаббассапарамата̄ дха̄ретабба’’нти идам̣ вибхан̇ге а̄гатасса парамасса дассанам̣.
328. па̄л̣ийам̣ а̄гатехи саттахӣти ‘‘пуббевасса хоти муса̄ бхан̣исса’’нтиа̄дина̄ муса̄ва̄дасиккха̄паде (па̄чи. 4) а̄гатехи саттахи.
329. там̣ кутеттха лаббха̄ти там̣ анаттхасса ачаран̣ам̣ еттха етасмим̣ пуггале, локасаннива̄се ва̄ куто кена ка̄ран̣ена сакка̄ ладдхунти а̄гха̄там̣ пат̣ивинети.
330. сассато локотиа̄дина̄ васена̄ти ‘‘сассато локо, асассато локо. антава̄ локо, анантава̄ локо. там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣранти ва̄, ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣранти ва̄. хоти татха̄гато параммаран̣а̄, на хоти татха̄гато параммаран̣а̄. хоти ча на хоти ча татха̄гато параммаран̣а̄, нева хоти на на хоти татха̄гато параммаран̣а̄’’ти (ма. ни. 1.269) евам̣ а̄гата̄ даса антагга̄хика̄ дит̣т̣хийо сандха̄йа вуттам̣. миччха̄дит̣т̣хиа̄дайоти миччха̄дит̣т̣химиччха̄сан̇каппа̄дайо ат̣т̣хамиччха̄н̃а̄н̣амиччха̄вимуттӣхи саддхим̣ даса миччхатта̄. таттха миччха̄н̃а̄н̣анти миччха̄дит̣т̣хисампайутто мохо. авимуттассева вимуттасан̃н̃ита̄ миччха̄вимутти на̄ма.
випарӣта̄ти самма̄дит̣т̣хиа̄дайо самма̄н̃а̄н̣асамма̄вимуттипарийоса̄на̄ даса. таттха самма̄вимутти арахаттапхалам̣, там̣сампайуттам̣ пана н̃а̄н̣ам̣ ва̄ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣ ва̄ самма̄н̃а̄н̣анти ведитаббам̣.
екуттариканайо нит̣т̣хито.