1. париман̣д̣алаваггаван̣н̣ана̄
576. секхийесу йасма̄ ваттаккхандхаке (чӯл̣ава. 356 а̄дайо) вуттаватта̄нипи сиккхитаббатта̄ секхийа̄нева, тасма̄ па̄ра̄джика̄дӣсу вийеттха па̄л̣ийам̣ париччхедо на като. ча̄риттанайадассанаттхан̃ча ‘‘йо пана бхиккху оламбенто нива̄сеййа, дуккат̣а’’нти аватва̄ ‘‘сиккха̄ каран̣ӣйа̄’’ти саббаттха па̄л̣и а̄ропита̄. падабха̄джане пана ‘‘а̄патти дуккат̣асса̄’’ти вуттатта̄ саббаттха ана̄дарийакаран̣е дуккат̣ам̣ ведитаббам̣.
ат̣т̣хан̇гуламаттанти матта-саддена тато кин̃чи адхикам̣, ӯнампи сан̇ган̣ха̄ти. тенева нисиннасса чатуран̇гуламаттампи вуттам̣. на хи нисиннасса чатуран̇гулаппама̄н̣ам̣, т̣хитасса ат̣т̣хан̇гуламева̄ти сакка̄ нийаметум̣ ӯна̄дхикаттасамбхавато. тасма̄ йатха̄ са̄руппам̣ хоти евам̣ ат̣т̣хан̇гула̄нуса̄рена нива̄санан̃н̃ева адхиппетанти гахетаббам̣. тенева ваккхати ‘‘йо пана бхиккху суккхаджан̇гхо ва̄’’тиа̄ди. курундийам̣ ‘‘аджа̄нантасса ана̄паттӣ’’ти а̄дарам̣ катва̄ угган̣хантасса̄пи аджа̄нанам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена̄пи нирантарам̣ нива̄санапа̄рупанаваттам̣ сиккхитаббам̣, асиккхито ана̄дарийамева. париман̣д̣алаггахан̣ена уккхипитва̄ нива̄санампи пат̣иккхиттанти а̄ха ‘‘уккхипитва̄ ва̄ ота̄ретва̄ ва̄’’ти.
сачиттаканти ваттхувиджа̄наначиттена сачиттакам̣. са̄раттхадӣпанийам̣ пана упатиссаттхерава̄данайена локаваджджаттам̣ гахетва̄ ‘‘ваттхувиджа̄наначиттена, пан̣н̣аттивиджа̄наначиттена ча сачиттака’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. секхийакан̣д̣а 3.576) вуттам̣. таттха ча ваттхувиджа̄нанам̣ висум̣ на ваттаббам̣. пан̣н̣аттивиджа̄нанена тасса̄пи антогадхабха̄вато идам̣ ваттхум̣ евам̣ вӣтиккамантасса а̄паттӣти виджа̄нанто хи пан̣н̣аттим̣ виджа̄на̄тӣти вуччати. упатиссаттхерава̄де четтха пан̣н̣аттим̣ аджа̄нитва̄ апариман̣д̣аланива̄сана̄диваттхумева джа̄нантасса пан̣н̣аттивӣтиккама̄на̄дарийа̄бха̄ва̄ саббасекхийесу ана̄патти ева абхимата̄, тан̃ча на йуттам̣ косамбаккхандхаке (маха̄ва. 451 а̄дайо) ваччакут̣ийам̣ удака̄васесам̣ т̣хапентасса пан̣н̣аттивиджа̄нана̄бха̄вепи а̄паттийа̄ вуттатта̄. вуттан̃хи таттха ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху а̄паттим̣ а̄панно хоти …пе… со апарена самайена тасса̄ а̄паттийа̄ ана̄паттидит̣т̣хи хотӣ’’тиа̄ди (маха̄ва. 451). ат̣т̣хакатха̄йан̃часса ‘‘твам̣ еттха а̄паттибха̄вам̣ на джа̄на̄сӣти, а̄ма на джа̄на̄мӣти. хоту а̄вусо, еттха а̄паттӣти, саче хоти, десесса̄мӣти. саче пана те, а̄вусо, асан̃чичча асатийа̄ катам̣, наттхи а̄паттӣти. со тасса̄ а̄паттийа̄ ана̄паттидит̣т̣хи ахосӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 451) вуттам̣, татха̄ ‘‘адхаммава̄дӣти уккхитта̄нуваттакесу ан̃н̃атаро’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 457-458) ча вуттам̣. кхандхакаватта̄нан̃хи секхийатта̄ таттха вутто найо имесам̣, идха вутто ча тесам̣ са̄дха̄ран̣ова хотӣти. тенева ‘‘асан̃чичча асатийа̄ катам̣, наттхи а̄паттӣ’’ти евам̣ идха вутто а̄паттинайо таттха̄пи дассито. тасма̄ пхуссадеваттхерава̄де ева т̣хатва̄ ваттхувиджа̄наначиттенева саббасекхийа̄ни сачиттака̄ни, на пан̣н̣аттивиджа̄наначиттена. бхиййокамйата̄йасӯпабйан̃джанапат̣иччха̄данауджджха̄насан̃н̃ӣти две сиккха̄пада̄ни локаваджджа̄ни акусалачитта̄ни, сеса̄ни пан̣н̣аттиваджджа̄ни, тичитта̄ни, тиведана̄ни ча̄ти гахан̣амева йуттатарам̣ диссати. теневеттха ‘‘асан̃чичча̄ти пурато ва̄ паччхато ва̄ оламбетва̄ нива̄сесса̄мӣти евам̣ асан̃чичча̄’’тиа̄дина̄ ваттхуаджа̄нанавасенева ана̄паттиван̣н̣ана̄ ката̄, на пан̣н̣аттивиджа̄наначиттавасена.
апича ‘‘йасса сачиттакапаккхе читтам̣ акусаламева хоти, там̣ локаваджджа’’нти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. пат̣хамапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄) имина̄ лаккхан̣авачанена̄пи четам̣ сиджджхати. ваттхувиджа̄наначиттавасенева хеттха ‘‘сачиттакапаккхе’’ти вуттам̣. итаратха̄ пан̣н̣аттивиджа̄наначиттавасена саббасиккха̄пада̄нампи сачиттакапаккхе читтасса акусалаттанийамена локаваджджаттаппасан̇гато пан̣н̣аттиваджджамева на сийа̄, идан̃ча вачанам̣ нираттхакам̣ сийа̄ имина̄ вачанена ниваттетаббасса сиккха̄падасса абха̄ва̄. на ча секхийесу ваттхувиджа̄наначиттена сачиттакапаккхе читтам̣ па̄н̣а̄типа̄та̄дӣсу вийа акусаламева̄ти нийамо аттхи, йенеттха локаваджджата̄ пасаджджеййа, ‘‘ана̄дарийам̣ пат̣ичча̄’’ти четам̣ па̄л̣ивачанам̣ ваттхум̣ джа̄нитва̄ тӣхи читтехи вӣтиккамамева ана̄дарийам̣ катва̄ вуттам̣, на пан̣н̣аттим̣ джа̄нитва̄ акусалачиттенева вӣтиккаманти гахетаббам̣. ан̃н̃атха̄ кхандхакапа̄л̣ийа̄, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча пубба̄паран̃ча вируджджханатоти амха̄кам̣ кханти. йатха̄ ва̄ на вируджджхати, татха̄ еттха адхиппа̄йо гавеситаббо. ана̄дарийам̣, ана̄паттика̄ран̣а̄бха̄во, апариман̣д̣аланива̄сананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. йатха̄ четтха, евам̣ саббаттха. кевалам̣ таттха таттха вуттапат̣ипаккхакаран̣авасена татийан̇гайоджанамева висесо.
577. дутийа̄дӣсу гихипа̄рутанти сетапат̣апа̄рута̄ди. виха̄репӣти сан̇гхасаннипа̄табуддхупат̣т̣ха̄на̄дика̄лам̣ сандха̄йа вуттам̣.
578. ган̣т̣хикам̣ пат̣имун̃читва̄тиа̄ди пат̣иччха̄данавидхидассанам̣. гӣвам̣ пат̣иччха̄детва̄тиа̄дина̄ вуттатта̄ сан̃чичча гӣвам̣, ман̣ибандханан̃ча аппат̣иччха̄дентасса а̄патти. еттха̄пи париман̣д̣аласиккха̄падасса са̄дха̄ран̣атта̄ джа̄н̣уман̣д̣алато хет̣т̣ха̄ чатуран̇гуламаттам̣ ота̄ретва̄ аноламбетва̄ париман̣д̣аламева па̄рупитаббам̣.
579. виваритва̄ нисӣдатоти виха̄ре вийа екам̣сапа̄рупанам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘ва̄саттха̄йа упагатасса̄’’ти вуттатта̄ ва̄са̄дхиппа̄йам̣ вина̄ дхаммадесанапариттабхан̣ана̄диаттха̄йа сучирампи нисӣдантена саббам̣ антарагхараваттам̣ пӯрентенева нисӣдитаббам̣. нисӣданапат̣исам̣йуттесу ева ча сиккха̄падесу ‘‘ва̄сӯпагатасса̄’’ти ана̄паттийа̄ вуттатта̄ ва̄саттха̄йа антарагхарам̣ упагаччхантена̄пи суппат̣иччханната̄дисаббам̣ акопентенева гантаббам̣. ‘‘ва̄сӯпагатасса̄’’ти хи вуттам̣, на пана упагаччхама̄насса̄ти. кечи пана ‘‘екекасмим̣ пат̣хамам̣ гантва̄ ва̄сапариггахе кате тато ан̃н̃ехи йатха̄сукхам̣ гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. апаре пана ‘‘гехасса̄микехи ‘йа̄ва тумхе нивасиссатха, та̄ва тумха̄кам̣ имам̣ гехам̣ демӣ’ти динне ан̃н̃ехи ава̄са̄дхиппа̄йехи антара̄ра̄ме вийа йатха̄сукхам̣ гантум̣, нисӣдитун̃ча ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ саббам̣ на гахетаббам̣ татха̄вачана̄бха̄ва̄, да̄налаккхан̣а̄бха̄ва̄, та̄ваттакена виха̄расан̇кхйа̄нупагаманато ча. ‘‘йа̄ва нисӣдиссатха, та̄ва тумха̄кам̣ имам̣ гехам̣ демӣ’’ти дентопи хи та̄вака̄ликамева дети ваттхупаричча̄галаккхан̣атта̄ да̄насса.
582. чатухаттхаппама̄н̣анти вад̣д̣хакӣхаттхам̣ сандха̄йа вуттанти ваданти.
584. уккхиттачӣваро хутва̄ти кат̣ито уддхам̣ ка̄йабандхана̄дидассанавасеневуккхипанам̣ сандха̄йа вуттам̣ пин̣д̣а̄йа чарато паттаггахан̣а̄диматтасса анун̃н̃а̄татта̄. тенева ‘‘нисиннака̄ле пана дхамакаран̣а’’нтиа̄ди вуттам̣. нисиннака̄ле хи кхандхе лаггапаттаттхавика̄дито дхамакаран̣ам̣ нӣхарантасса кат̣ито уддхампи диссати, татха̄ адассетва̄ нӣхаритаббанти адхиппа̄йо. а̄сане нисӣдантасса̄пи ча па̄рупитачӣварам̣ кин̃чи уккхипитва̄ сан̇гха̄т̣им̣ джан̇гхапин̣д̣ехи ануккхипитва̄ва нисӣдитаббам̣. имасмин̃н̃ева пана сиккха̄паде ‘‘ва̄сӯпагатасса̄’’ти вуттатта̄ нисӣданапат̣исам̣йуттесу чхат̣т̣хаат̣т̣хамесу авуттатта̄ ва̄сӯпагатена̄пи сусам̣вутена оккхиттачаккхуна̄ва нисӣдитаббам̣. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи тесам̣ висесам̣ аватва̄ идхева ‘‘ва̄сӯпагатасса пана ана̄паттӣ’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. уккхиттакасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вутта̄.
париман̣д̣алаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.