5. кхуддакаваттхуккхандхако

кхуддакаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

243. кхуддакаваттхуккхандхаке ат̣т̣хапада̄ка̄рена̄ти джӯтапхалаке ат̣т̣хагаббхара̄джиа̄ка̄рена. маллакамӯласан̣т̣ха̄нена̄ти кхел̣амаллакамӯласан̣т̣ха̄нена. идан̃ча ват̣т̣а̄дха̄ракам̣ сандха̄йа вуттам̣, кан̣т̣аке ут̣т̣ха̄петва̄ катават̣т̣акапа̄лассетам̣ адхивачанам̣.

244. путхупа̄н̣иканти мут̣т̣хим̣ акатва̄ викаситахаттхаталехи пит̣т̣хипарикаммам̣ вуччати. етамева сандха̄йа ‘‘хаттхапарикамма’’нти вуттам̣.

245. муттоламбака̄дӣнанти а̄ди-саддена кун̣д̣ала̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. паламбакасуттанти бра̄хман̣а̄нам̣ йан̃н̃опачитасутта̄диа̄ка̄рам̣ вуччати. валайанти хаттхапа̄давалайам̣.

246. дван̇гулети упайогабахувачанам̣, дван̇гулаппама̄н̣ам̣ атикка̄метум̣ на ват̣т̣атӣти аттхо. еттха ча дума̄сасса ва̄ дван̇гуласса ва̄ атиккантабха̄вам̣ аджа̄нантасса̄пи кесамассуган̣ана̄йа ачиттака̄паттийо хонтӣти ваданти.

коччхена̄ти усӣратин̣а̄дӣни бандхитва̄ самам̣ чхиндитва̄ гахитакоччхена. чиккалена̄ти силесайуттателена. ун̣ха̄бхитаттараджасира̄нампӣти ун̣ха̄бхитатта̄нам̣ раджокин̣н̣асира̄нам̣. аддахаттхена̄ти аллахаттхена.

248-9. са̄дхугӣтанти аниччата̄дипат̣исан̃н̃уттам̣ гӣтам̣. чатурассена ваттена̄ти парипун̣н̣ена учча̄ран̣аваттена. таран̇гаватта̄дӣнам̣ саббесампи са̄ман̃н̃алаккхан̣ам̣ дассетум̣ ‘‘саббесам̣…пе… лаккхан̣а’’нти вуттам̣. йаттака̄хи матта̄хи аккхарам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти, татопи адхикаматта̄йуттам̣ катва̄ катханам̣ вика̄ракатханам̣ на̄ма, татха̄ акатва̄ катханамева лаккхан̣анти аттхо. ба̄хираломинти бха̄ванапум̣саканиддесо, йатха̄ бахиддха̄ лома̄ни диссанти, евам̣ дха̄рентасса дуккат̣анти аттхо.

250. па̄л̣ийам̣ тарун̣ан̃н̃ева амбанти тарун̣ам̣ асан̃джа̄табӣджам̣ ева амбапхалам̣. па̄та̄петва̄ти чхинда̄петва̄ва. ‘‘матта̄ван̣н̣ита̄’’ти идам̣ ‘‘паре ниндантӣ’’ти са̄санахитесита̄йа вуттам̣. на парийа̄пун̣им̣сӯти на̄сиккхим̣су.

251. чатта̄ри ахира̄джакула̄нӣти саббесам̣ ахибхеда̄нам̣ чатӯсу ева сан̇гахато вуттам̣. аттапариттам̣ ка̄тунти аттано паритта̄н̣ам̣ ка̄тум̣.

вирӯпаккхехи ме меттанти вирӯпаккхаджа̄тикехи на̄гехи саха майхам̣ миттабха̄во хоту, метта̄ хотӯти аттхо, те сукхита̄ ниддуккха̄ авера̄ хонтӯти адхиппа̄йо. еван̃хи метта̄пхаран̣ам̣ хоти. сесесупи есева найо. апа̄дакехӣти ахикулехи саха саббасаттесу одхисо метта̄пхаран̣адассанам̣. ма̄ мам̣ апа̄дако хим̣сӣти та̄йа метта̄йа аттараккха̄видха̄надассанам̣.

саббе сатта̄тиа̄ди атта̄нам̣ упамам̣ катва̄ саббасаттесу анодхисо метта̄пхаран̣адассанам̣. таттха ма̄ кан̃чи па̄пама̄гама̄ти кан̃чи саттам̣ ла̄макам̣ дуккхахету, дуккхан̃ча ма̄ а̄гаччхату.

евам̣ метта̄йа аттагуттим̣ дассетва̄ ида̄ни ратанаттайа̄нуссаран̣ена дассетум̣ ‘‘аппама̄н̣о’’тиа̄ди вуттам̣. таттха пама̄н̣акарадхамма̄ акусала̄, таббипа̄ка̄ ча пама̄н̣а̄, таппат̣ипаккха̄ сӣла̄дайо гун̣а̄, таббипа̄ка̄ ча локийалокуттарапхала̄ни аппама̄н̣а̄, те асса аттхӣти аппама̄н̣о, аппама̄н̣а̄ ва̄ апаримеййагун̣а̄ асса̄типи аппама̄н̣о. пама̄н̣аванта̄нӣти йатха̄вуттапама̄н̣акарадхаммайутта̄ни. ахивиччхика̄ти сарӣсапа̄нан̃н̃ева пабхедадассанам̣. ун̣н̣ана̄бхӣти ломасана̄бхико маккат̣о. сарабӯти гхарагол̣ика̄.

пат̣иккамантӯти апагаччханту, ма̄ мам̣ вихесайим̣сӯти аттхо. сохам̣ намоти еттха ‘‘каромӣ’’ти па̄т̣хасесо. йасма̄ майа̄ метта̄дӣхи тумха̄кан̃ча майхан̃ча раккха̄ ката̄, йасма̄ ча сохам̣ бхагавато намо кароми, випассӣа̄дӣнам̣ саттаннампи намо кароми, тасма̄ пат̣иккаманту бхӯта̄нӣти йоджана̄.

ан̃н̃амхӣти ка̄мара̄ге асубхаманасика̄ра̄дина̄ чхетаббети аттхо. ан̇гаджа̄танти бӣджавирахитам̣ пурисанимиттам̣. бӣдже хи чхинне опаккамикапан̣д̣ако на̄ма абхаббо хотӣти ваданти. еке пана ‘‘бӣджасса̄пи чхеданаккхан̣е дуккат̣а̄патти ева камена пурисиндрийа̄дике антарахите пан̣д̣ако на̄ма абхаббо хоти, тада̄ лин̇гана̄сана̄йа на̄сетаббо’’ти ваданти. та̄дисам̣ ва̄ дуккхам̣ уппа̄дентасса̄ти мут̣т̣хиппаха̄ра̄дӣхи аттано дуккхам̣ уппа̄дентасса.

252. па̄л̣ийам̣ туйхесо паттоти ‘‘йо ча араха̄ чева иддхима̄ ча, тасса диннамева̄’’ти сет̣т̣хина̄ вуттам̣, там̣ сандха̄йа вадати. там̣ паттам̣ гахетва̄ тиккхаттум̣ ра̄джагахам̣ анупарийа̄йӣти еттха вел̣упарампара̄йа баддхапаттасса упарибха̄ге а̄ка̄се нагарам̣ тиккхаттум̣ анупарийа̄йитва̄ т̣хитабха̄вам̣ сандха̄йа ‘‘паттам̣ гахетва̄’’ти вуттам̣, на пана тхеро хаттхена паттам̣ сайамева аггахеси. кечи пана ваданти ‘‘иддхибалена там̣ паттам̣ вел̣упарампарато мун̃читва̄ тхерам̣ анубандхама̄но ат̣т̣ха̄си, со ча анена хаттхена гахито вийа ахосӣ’’ти. татха̄ т̣хитамева пана сандха̄йа ‘‘бха̄радва̄джасса хаттхато паттам̣ гахетва̄’’ти вуттам̣. те ча манусса̄…пе… анубандхим̣сӯти йе ча манусса̄ пат̣хамам̣ па̄т̣иха̄рийам̣ на̄ддасам̣су, те амха̄кампи па̄т̣иха̄рийам̣ дассехӣти тхераманубандхим̣су. тхеро ча сӣхабйаггха̄дирӯпам̣ гахетва̄ викуббаниддхим̣ дассети, те ча аччхарийаббхутаджа̄та̄ учча̄садда̄ маха̄садда̄ ахесум̣. тена̄ха ‘‘ким̣ ну кхо со, а̄нанда, учча̄саддо маха̄саддо’’ти. иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ на дассетаббанти еттха ‘‘йо пакативан̣н̣ам̣ виджахитва̄ кума̄раван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, на̄гаван̣н̣ам̣ ва̄…пе… вивидхампи сена̄бйӯхам̣ дассетӣ’’ти (пат̣и. ма. 3.13) евама̄гата̄ аттано сарӣрасса вика̄ра̄па̄данавасаппаватта̄ викуббаниддхи адхиппета̄ти а̄ха ‘‘адхит̣т̣ха̄ниддхи пана аппат̣иккхитта̄’’ти. пакатийа̄ еко бахукам̣ а̄ваджджати, сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ сатасахассам̣ ва̄ а̄ваджджетва̄ н̃а̄н̣ена адхит̣т̣ха̄ти ‘‘бахуко хомӣ’’ти (пат̣и. ма. 3.10) евам̣ дассита̄ адхит̣т̣ха̄навасена ниппханна̄ адхит̣т̣ха̄ниддхи на̄ма. гихивикат̣а̄нӣти гихисантака̄ни.

253. па̄л̣ийам̣ на аччхупийантӣти на пхусита̄ни хонти. рӯпака̄кин̣н̣а̄нӣти иттхирӯпа̄дӣхи а̄кин̣н̣а̄ни.

254. бхӯмиа̄дха̄ракети данта̄дӣхи кате валайа̄дха̄раке. етасса валайа̄дха̄ракасса ануччата̄йа т̣хапита̄ патта̄ на парипатантӣти ‘‘тайо патте т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. ануччатан̃хи сандха̄йа айам̣ ‘‘бхӯмиа̄дха̄рако’’ти вутто. да̄руа̄дха̄ракадан̣д̣а̄дха̄ракесӯти екада̄руна̄ катаа̄дха̄раке, бахӯхи дан̣д̣ехи катаа̄дха̄раке ча. ете ча уччатара̄ хонти паттехи саха патанасабха̄ва̄. тена ‘‘сусаджджитесӯ’’ти вуттам̣. бхамакот̣исадисоти йаттха дхамакаран̣а̄дим̣ павесетва̄ ликханти, тасса бхамакасса кот̣ийа̄ садисо. та̄дисасса да̄руа̄дха̄ракасса авиттхин̣н̣ата̄йа т̣хапитопи патто пататӣти ‘‘анока̄со’’ти вутто.

а̄линдакамид̣д̣хика̄дӣнанти памукхамид̣д̣хика̄дӣнам̣, уччаваттхука̄нанти аттхо. ба̄хирапассети па̄са̄да̄дӣнам̣ бахикут̣т̣е. танукамид̣д̣хика̄йа̄ти ведика̄йа. саббаттха пана хаттхаппама̄н̣ато аббхантаре т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. а̄дха̄ре пана тато бахипи ват̣т̣ати.

па̄л̣ийам̣ от̣т̣хоти мукхават̣т̣и. паттама̄л̣аканти упачика̄нам̣ анут̣т̣хаханаттха̄йа бхӯмито уччатарам̣ катам̣ ведика̄ка̄рама̄л̣акам̣. маха̄мукхакун̣д̣асан̣т̣ха̄на̄ти маха̄мукхача̄т̣исан̣т̣ха̄на̄. лаггентасса дуккат̣анти кевалам̣ паттам̣ лаггентасса, на тхавика̄йа лаггентасса̄ти ваданти. вӣмам̣ситаббам̣. ан̃н̃ена пана бхан̣д̣акена̄ти ан̃н̃ена бха̄рабандханена бхан̣д̣акена. ‘‘бандхитва̄ оламбету’’нти вуттатта̄ паттаттхавика̄йа ам̣сабаддхако йатха̄ лаггитат̣т̣ха̄нато на паригал̣ати, татха̄ саббатха̄пи бандхитва̄ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. бандхитва̄пи упари т̣хапетум̣ на ват̣т̣атӣти упари нисӣданта̄ оттхаритва̄ бхиндантӣти вуттам̣. таттха т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти нисӣданасан̇ка̄бха̄вато вуттам̣. бандхитва̄ ва̄ти бандхитва̄ т̣хапитачхатте ва̄. йо кочӣти бхаттапӯропи туччхапаттопи.

255. парихаритунти дивасе дивасе пин̣д̣а̄йа чаран̣аттха̄йа т̣хапетум̣. паттам̣ алабхантена пана екадивасам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ бхун̃джитва̄ чхад̣д̣етум̣ ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘та̄вака̄ликам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. пан̣н̣апут̣а̄дӣсупи есева найо. абхум̣ мети абхӯти майхам̣, вина̄со майханти аттхо. па̄л̣ийам̣ писа̄чо ватаманти писа̄чо вата̄йам̣, айамева ва̄ па̄т̣хо. писа̄чиллика̄ти писа̄чада̄рака̄. чхавасӣсасса паттоти чхавасӣсамайо патто. пакативика̄расамбандхе четам̣ са̄мивачанам̣.

чаббетва̄ти нит̣т̣хубхитва̄. ‘‘пат̣иггахам̣ катва̄’’ти вуттатта̄ уччхит̣т̣хахаттхена удакам̣ гахетва̄ паттам̣ париппхоситва̄ дхованагхам̣санавасена хаттхам̣ дховитум̣ ват̣т̣ати, еттакена паттам̣ пат̣иггахам̣ катва̄ хаттхо дховито на̄ма на хоти. екам̣ удакаган̣д̣усам̣ гахетва̄ти паттам̣ апхуситва̄ таттха удакамева уччхит̣т̣хахаттхена уккхипитва̄ ган̣д̣усам̣ катва̄, ва̄махаттхенева ва̄ паттам̣ уккхипитва̄ мукхена ган̣д̣усам̣ гахетумпи ват̣т̣ати. бахи удакена виккха̄летва̄ти двӣсу ан̇гулӣсу а̄мисаматтам̣ виккха̄летва̄ бахи гахетумпи ват̣т̣ати. пат̣икха̄дитука̄моти еттха на сайам̣ кха̄дитука̄мопи ан̃н̃есам̣ кха̄дана̄рахам̣ т̣хапетум̣ лабхати. таттхева катва̄ти паттейева йатха̄т̣хапитат̣т̣ха̄нато ануддхаритва̄. лун̃читва̄ти тато мам̣самева ниравасесам̣ уппат̣т̣етва̄.

256. кин̣н̣ачун̣н̣ена̄ти сура̄кин̣н̣ачун̣н̣ена. маккхетунти сӯчим̣ маккхетум̣. ниссен̣импӣти чатӯхи дан̣д̣ехи чӣвараппама̄н̣ена а̄йатачатурассам̣ катва̄ баддхапат̣алампи. еттха хи чӣваракот̣ийо самакам̣ бандхитва̄ чӣварам̣ йатха̄сукхам̣ сиббанти. таттха аттхаритаббанти тасса̄ ниссен̣ийа̄ упари чӣварасса упаттхамбханаттха̄йа аттхаритаббам̣. катхинасан̇кха̄та̄йа ниссен̣ийа̄ чӣварасса бандханакараджджу катхинараджджӯти маджджхимападалопӣсама̄соти а̄ха ‘‘йа̄йа̄’’тиа̄ди. таттха йасма̄ двиннам̣ пат̣ала̄нам̣ екасмим̣ адхике джа̄те таттха валийо хонти, тасма̄ дупат̣т̣ачӣварасса пат̣аладвайампи самакам̣ катва̄ бандханакараджджу катхинараджджӯти ведитаббам̣.

па̄л̣ийам̣ катхинасса анто джӣратӣти катхине баддхасса чӣварасса парийанто джӣрати. катхинанисситан̃хи чӣварам̣ идха ниссайавоха̄рена ‘‘катхина’’нти вуттам̣ ‘‘ман̃ча̄ гхосантӣ’’тиа̄дӣсу вийа. анува̄там̣ парибхан̣д̣анти катхине бандханараджджӯхи чӣварасса саманта̄ парийантасса аджӣран̣аттхам̣ йехи кехичи чол̣акехи дӣгхато анува̄там̣, тирийато парибхан̣д̣ан̃ча сиббитва̄ ка̄тум̣ йаттха раджджуке павесетва̄ дан̣д̣есу паливет̣хетва̄ чӣварасамакам̣ а̄кад̣д̣хитум̣ сакка̄, та̄дисанти аттхо. кечи пана ‘‘катхинасан̇кха̄тесу килан̃джа̄дӣсу ева аджӣран̣аттха̄йа анува̄тапарибхан̣д̣акаран̣ам̣ анун̃н̃а̄та’’нти ваданти. тасса маджджхети пура̄н̣акатхинассева анто. бхиккхуно пама̄н̣ена̄ти бхиккхуно чӣварасса пама̄н̣ена. ан̃н̃ам̣ ниссен̣инти дӣгхато ча тирийато ча ан̃н̃ам̣ дан̣д̣ам̣ т̣хапетва̄ бандхитум̣.

бидалаканти дигун̣акаран̣асан̇кха̄такирийа̄висесасса адхивачанам̣. тена̄ха ‘‘дугун̣акаран̣а’’нти. павесанасала̄канти валӣнам̣ аггахан̣аттха̄йа павесанакавел̣усала̄ка̄ди. па̄л̣ийам̣ пат̣иггаханти ан̇гуликан̃чукам̣.

257. па̄ти на̄ма бхан̣д̣ат̣т̣хапанако бха̄джанависесо. па̄л̣ийам̣ пат̣иггахатхавиканти па̄тиа̄дибха̄джанаттхавикам̣. чинитунти уччаваттхупарийантасса апатанаттха̄йа ит̣т̣хака̄дӣхи чинитум̣. а̄ламбанаба̄ханти а̄ламбанараджджудан̣д̣а̄ди. парибхиджджатӣти кат̣аса̄ра̄дикам̣ катхинамаджджхе бхан̇гам̣ хоти. усса̄петва̄ти дан̣д̣акатхинам̣ сандха̄йа вуттам̣.

258-9. удакам̣ акаппийанти саппа̄н̣акам̣. упанандхӣти верам̣ бандхи. аддха̄намагго пат̣ипаджджитабботи еттха аддхайоджанам̣ аддха̄намагго на̄ма, там̣ пат̣ипаджджитука̄масса сан̃чичча виха̄рӯпача̄ра̄тиккамане а̄патти. асан̃чичча гатасса пана йаттха сарати, таттха т̣хатва̄ сан̇гха̄т̣икан̣н̣а̄дим̣ анадхит̣т̣хахитва̄ гамане падава̄рена а̄паттӣти ведитаббам̣. на самматӣти на пахоти.

260. абхисаннака̄йа̄ти семха̄дидосасанничитака̄йа̄. таттха маджджхети аггал̣апа̄сакасса маджджхе. упарӣти аггал̣апа̄сакасса упарибха̄ге. удакат̣т̣хапанат̣т̣ха̄нанти удакат̣т̣хапанаттха̄йа париччхиндитва̄ катат̣т̣ха̄нам̣.

261. па̄л̣ийам̣ удапа̄нанти кӯпам̣. нӣчаваттхукоти кӯпасса саманта̄ кӯлат̣т̣ха̄нам̣, бхӯмисамам̣ тит̣т̣хатӣти аттхо. удакена оттхариййатӣти саманта̄ вассодакам̣ а̄гантва̄ кӯпе пататӣти аттхо.

262. ва̄хентӣти уссин̃чанти. арахат̣агхат̣ийантам̣ на̄ма чаккасан̣т̣ха̄нам̣ анека̄рам̣ аре аре гхат̣ика̄ни бандхитва̄ екена, двӣхи ва̄ париббхамийама̄найантам̣.

263. а̄виддхапаккхапа̄саканти кан̣н̣икаман̣д̣аласса саманта̄ т̣хапитапаккхапа̄сакам̣. ман̣д̣алети кан̣н̣икаман̣д̣але. паккхапа̄саке т̣хапетва̄ти саманта̄ чатурасса̄ка̄рена пхалака̄дӣни т̣хапетва̄.

264. наматакам̣ на̄ма сантхатасадисанти кечи ваданти. кечи пана ‘‘руккхатачамайа’’нти. чаммакхан̣д̣апариха̄рена̄ти анадхит̣т̣хахитва̄ сайана̄санавидхина̄ти аттхо. пел̣а̄йа̄ти ат̣т̣хам̣сасол̣асам̣са̄диа̄ка̄рена ката̄йа бха̄джана̄ка̄ра̄йа пел̣а̄йа. йаттха ун̣хапа̄йа̄са̄дим̣ паккхипитва̄ упари бходжанапа̄тим̣ т̣хапенти бхаттасса ун̣хабха̄ва̄вигаманаттхам̣, та̄дисасса бха̄джана̄ка̄расса а̄дха̄рассетам̣ адхивачанам̣. тенева па̄л̣ийам̣ ‘‘а̄ситтакӯпадха̄на’’нти вуттам̣. тасса ча па̄йа̄са̄дӣхи а̄ситтака̄дха̄роти аттхо. идан̃ча а̄ситтакӯпадха̄нам̣ паччантесу на джа̄нанти ка̄тум̣, маджджхимадесейева каронти. кечи пана ‘‘гихипарибхого айомайа̄ди саббопи а̄дха̄ро а̄ситтакӯпадха̄намева анулометӣ’’ти ваданти, еке пана ‘‘каппийалохамайо а̄дха̄ро мал̣орикамева анулометӣ’’ти. вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. пуббе паттагуттийа̄ а̄дха̄ро анун̃н̃а̄то. ида̄ни бхун̃джитум̣ мал̣орика̄ анун̃н̃а̄та̄. чхидданти чхиддайуттам̣. виддханти антовинивиддхачхиддам̣. а̄виддханти самантато чхиддам̣.

265. паттам̣ никкуджджитунти еттха каммава̄ча̄йа асамбхогакаран̣авасенева никкуджджанам̣, на патта̄нам̣ адхомукхат̣т̣хапанена. тена̄ха ‘‘асамбхогам̣ сан̇гхена каротӯ’’тиа̄ди, там̣ вад̣д̣хам̣ каммава̄ча̄йа сан̇гхена саддхим̣ асамбхогам̣ сан̇гхо каротӯти аттхо.

паттам̣ никкуджджеййа̄ти вад̣д̣хасса паттаниккуджджанадан̣д̣акаммам̣ кареййа. асамбхогам̣ сан̇гхена каран̣анти сан̇гхена вад̣д̣хасса асамбхогакаран̣ам̣. йатха̄ асамбхого хоти, татха̄ каран̣анти аттхо. никкуджджито…пе… асамбхогам̣ сан̇гхена̄ти еттха сан̇гхена асамбхого хотӣти аттхо дат̣т̣хаббо. евам̣ бхагавата̄ асамбхогакаран̣асса а̄н̣аттатта̄, каммава̄ча̄йа ча са̄витатта̄, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘кочи деййадхаммо на гахетаббо’’ти вуттатта̄ патте никкуджджите тасса сантакам̣ н̃атва̄ ган̣хантасса дуккат̣амева̄ти гахетаббам̣.

аччайоти н̃а̄йаппат̣ипаттим̣ атиккамитва̄ паватти, апара̄дхоти аттхо. мам̣ аччагама̄ти мам̣ атиккамма паватто. там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄ти там̣ те апара̄дхам̣ майам̣ кхама̄ма. бхиккхӯнам̣ ала̄бха̄йа парисаккатӣтиа̄дӣсу ала̄бха̄йа парисаккана̄дито виратоти еваматтхо гахетаббо. асамбхогам̣ бхиккхусан̇гхена̄ти еттха ‘‘като’’ти па̄т̣хасесо.

268. йа̄ва паччхима̄ сопа̄накал̣евара̄ти пат̣хамасопа̄напхалакам̣ сандха̄йа вуттам̣. тан̃хи паччха̄ дуссена сантхататта̄ ева вуттам̣. ‘‘паччхимам̣ джанатам̣ татха̄гато анукампатӣ’’ти идам̣ тхеро ана̄гате бхиккхӯнам̣ челапат̣икасса аккаманапаччайа̄ апава̄дам̣ сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ нива̄ран̣ена бхагавато анукампам̣ сандха̄йа̄ха. апагатагаббха̄ти виджа̄тапутта̄. тена̄ха ‘‘ман̇галаттха̄йа̄’’ти.

269-270. бӣджанинти чатурассабӣджаним̣. екапан̣н̣аччхаттанти та̄лапан̣н̣а̄дина̄ екена паттена катачхаттам̣.

274-5. анураккхан̣аттханти париггахетва̄ гопанаттхам̣. дӣгхам̣ ка̄рентӣти кесехи саддхим̣ аччхиндитва̄ т̣хапа̄пенти. чатукон̣анти йатха̄ упари нала̄т̣антесу две, хет̣т̣ха̄ ханукапассе двети чатта̄ро кон̣а̄ пан̃н̃а̄йанти, евам̣ чатурассам̣ катва̄ каппа̄панам̣. па̄л̣ийам̣ да̄т̣хикам̣ т̣хапа̄пентӣти уттарот̣т̣хе массум̣ аччхиндитва̄ т̣хапа̄пенти. рудхӣти кхуддакаван̣ам̣.

277. па̄л̣ийам̣ лохабхан̣д̣акам̣сабхан̣д̣асанничайоти лохабхан̣д̣асса, кам̣сабхан̣д̣асса ча санничайоти аттхо. бандханаматтанти ва̄сидан̣д̣а̄дӣнам̣ кот̣ӣсу апа̄танаттхам̣ лохехи бандханам̣. тантаканти а̄йогава̄йанаттхам̣ тада̄ка̄рена паса̄ритатантам̣.

278. ‘‘йаттха сарати, таттха бандхитабба’’нти етена асан̃чичча ка̄йабандханам̣ абандхитва̄ павит̣т̣хасса ана̄паттӣти дассети. мураджават̣т̣исан̣т̣ха̄нам̣ вет̣хетва̄ катанти евам̣ бахураджджуке екато катва̄ на̄на̄ван̣н̣ехи суттехи катанти кечи ваданти. екаван̣н̣асуттена̄пи валайагхат̣ака̄дивика̄рам̣ дассетва̄ вет̣хитампи мураджамева. вика̄рам̣ пана адассетва̄ мат̣т̣хам̣ катва̄ нирантарам̣ вет̣хитам̣ ват̣т̣ати. тенева дутийапа̄ра̄джикасам̣ван̣н̣ана̄йам̣ вуттам̣ ‘‘бахураджджуке екато катва̄ екена нирантарам̣ вет̣хетва̄ катам̣ ‘бахураджджука’нти на ваттаббам̣, ват̣т̣атӣ’’ти. муддикака̄йабандханам̣ на̄ма чатурассам̣ акатва̄ саджджитам̣. па̄ман̇гадаса̄ чатурасса̄. мудин̇гасан̣т̣ха̄нена̄ти варакасӣса̄ка̄рена. па̄сантоти даса̄парийоса̄нам̣.

279. па̄л̣ийам̣ ган̣т̣хикапхалакам̣ па̄сакапхалаканти еттха да̄руданта̄димайесу пхалакесу ган̣т̣хикапа̄сака̄ни аппетва̄ чӣваре т̣хапетум̣ анун̃н̃а̄там̣. кот̣т̣о виварийатӣти анува̄то виварийати.

280-1. па̄л̣ика̄ракоти бхиккхӯнам̣ йатха̄вуд̣д̣хам̣ па̄л̣ийа̄ патит̣т̣ха̄пако. тасса̄пи татха̄ па̄рупитум̣ на ват̣т̣ати. па̄л̣ийам̣ мун̣д̣ават̣т̣ӣти малла̄дайо.

282. пама̄н̣ан̇гулена̄ти вад̣д̣хакӣан̇гулена. кечи пана ‘‘пакатиан̇гулена̄’’ти ваданти, там̣ чатуран̇гулапаччхимакавачанена на самети. на хи пакатан̇гулена чатуран̇гулаппама̄н̣ам̣ дантакат̣т̣хам̣ кан̣т̣хе авилаггам̣ кха̄дитум̣ сака̄ти.

285. па̄л̣ийам̣ сака̄йа нируттийа̄ буддхавачанам̣ дӯсентӣти ма̄гадхабха̄са̄йа саббесам̣ ваттум̣ сукарата̄йа хӣнаджачча̄пи угган̣ханта̄ дӯсентӣти аттхо.

289. ма̄ бхиккхӯ бйа̄ба̄дхайим̣сӯти ласун̣агандхена бхиккхӯ ма̄ ба̄дхайим̣су.

291. авалекханапӣт̣хароти авалекханакат̣т̣ха̄нам̣ т̣хапанабха̄джанависесо. апидха̄нанти пидха̄напхалака̄ди.

кхуддакаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

кхуддакаваттхуккхандхакаван̣н̣ана̄найо нит̣т̣хито.