8. чӣвараккхандхако

джӣвакаваттхукатха̄диван̣н̣ана̄

329. чӣвараккхандхаке каммавипа̄канти каммапаччайаутучитта̄ха̄расамут̣т̣хитам̣ аппат̣иба̄хийарогам̣ сандха̄йа вуттам̣ каммаджасса рогасса абха̄ва̄.

330. па̄л̣ийам̣ сам̣йамасса̄ти сан̇гахан̣асса. ависаджджанасса̄ти аттхо ‘‘йо сам̣йамо со вина̄со’’тиа̄дӣсу (пе. ва. 237) вийа. етасса сам̣йамасса пхалам̣ упаджа̄на̄ма̄ти йоджана̄. тамева пхалам̣ дассентӣ а̄ха ‘‘вараметам̣…пе… а̄ситта’’нти. кечи пана ‘‘сам̣йамасса̄ти а̄нисам̣сасса, упайогаттхе четам̣ са̄мивачана’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.329-330) аттхам̣ ваданти.

336. уссаннадосоти сан̃джа̄тапитта̄дидосо. саббаттха̄ти сакаласарӣре.

337. маха̄пит̣т̣хийакоджаванти хаттхипит̣т̣хийам̣ аттхаритаббата̄йа ‘‘маха̄пит̣т̣хийа’’нти ладдхасаман̃н̃ам̣ ун̣н̣а̄майаттхаран̣ам̣.

338-9. упад̣д̣хака̄синам̣ кхамама̄нанти ад̣д̣хака̄сиаггханакам̣. па̄л̣ийам̣ ким̣ ну кхоти катамам̣ ну кхо.

340-342. упача̄рети суса̄насса а̄санне падесе. чхад̣д̣етва̄ гата̄ти кин̃чи аватва̄ ева чхад̣д̣етва̄ гата̄, етена ‘‘бхиккхӯ ган̣хантӯ’’ти чхад̣д̣ите ева ака̄ма̄ бха̄гада̄нам̣ вихитам̣, кевалам̣ чхад̣д̣ите пана катика̄йа асати екато бахӯсу павит̣т̣хесу йена гахитам̣, тена ака̄мабха̄го на да̄табботи дассети. сама̄на̄ диса̄ пураттхима̄дибхеда̄ етесанти садиса̄ти а̄ха ‘‘екадиса̄йа ва̄ оккамим̣сӯ’’ти. дхуравиха̄рат̣т̣ха̄нети виха̄расса саммукхат̣т̣ха̄не.

джӣвакаваттхукатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

бхан̣д̣а̄га̄расаммутиа̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

343. виха̄рамаджджхети саббесам̣ джа̄нанаттха̄йа вуттам̣. ван̣н̣а̄ван̣н̣ам̣ катва̄ти пат̣ивӣсаппахонаката̄джа̄нанаттхам̣ халиддийа̄дӣхи кхуддакамахантаван̣н̣ехи йутте саме кот̣т̣ха̄се катва̄. тена̄ха ‘‘саме пат̣ивӣсе т̣хапетва̄’’ти. иданти са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсада̄нам̣. пха̄тикамманти пахонакакаммам̣. йаттакена винайа̄гатена саммун̃джанӣбандхана̄дихаттхакаммена виха̄расса ӯнаката̄ на хоти, таттакам̣ катва̄ти аттхо. саббесанти татруппа̄давасса̄ва̄сикам̣ ган̣ханта̄нам̣ саббесам̣ бхиккхӯнам̣, са̄ман̣ера̄нан̃ча. бхан̣д̣а̄га̄рикачӣварепӣти ака̄лачӣварам̣ сандха̄йа вуттам̣. етанти уккут̣т̣хийа̄ ката̄йа самабха̄гада̄нам̣. вираджджхитва̄ каронтӣти каттаббака̄лесу акатва̄ йатха̄ручитаккхан̣е каронти.

еттакена мама чӣварам̣ пахотӣти два̄дасаггханакенева мама чӣварам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти, на тато ӯнена̄ти саббам̣ гахетука̄моти аттхо.

бхан̣д̣а̄га̄расаммутиа̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чӣварараджанакатха̄диван̣н̣ана̄

344. еван̃хи катети ват̣т̣а̄дха̄расса анто раджанодакам̣, бахи чхалликан̃ча катва̄ вийоджане кате. на уттаратӣти кевалам̣ удакато пхен̣ут̣т̣ха̄на̄бха̄ва̄ на уттарати. раджанакун̣д̣анти паккараджанат̣т̣хапанакам̣ маха̄гхат̣ам̣.

345. анува̄та̄дӣнам̣ дӣгхапатта̄нанти а̄йа̄мато, виттха̄рато ча анува̄там̣. а̄ди-саддена двиннам̣ кхандха̄нам̣ антара̄ ма̄тика̄ка̄рена т̣хапитапаттан̃ча ‘‘дӣгхапатта’’нти дат̣т̣хаббам̣. а̄гантукапаттанти дигун̣ачӣварасса упари ан̃н̃ам̣ пат̣т̣ам̣ аппенти, там̣ сандха̄йа вуттам̣. там̣ кира ида̄ни на каронти.

346. па̄л̣ийам̣ нандимукхийа̄ти тут̣т̣химукхийа̄, пасаннадиса̄мукха̄йа̄ти аттхо.

348. аччхупеййанти патит̣т̣хапеййам̣. хатаваттхака̄нанти пура̄н̣аваттха̄нам̣. ануддхаритва̄ва̄ти аггал̣е вийа дуббалат̣т̣ха̄нам̣ анапанетва̄ва.

349-351. виса̄кхаваттхумхи каллака̄йа̄ти акилантака̄йа̄. гатӣти н̃а̄н̣агати адхигамо. абхисампара̄йоти ‘‘сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ каротӣ’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 5.1048) вутто н̃а̄н̣а̄бхисампара̄йо, магган̃а̄н̣айуттехи гантаббагативисесоти аттхо. там̣ бхагава̄ бйа̄кариссати. ‘‘дада̄ти да̄на’’нти идам̣ аннапа̄навирахита̄нам̣ сесапаччайа̄нам̣ да̄навасена вуттам̣. соваггиканти саггасам̣ваттаникам̣.

359. ат̣т̣хападакаччханнена̄ти ат̣т̣хападакасан̇кха̄таджӯтапхалакалекха̄сан̣т̣ха̄нена.

362. па̄л̣ийам̣ надӣпа̄рам̣ гантунти бхиккхуно надӣпа̄рагаманам̣ хотӣти аттхо. аггал̣агуттийева пама̄н̣анти имехи чатӯхи никкхепака̄ран̣ехи т̣хапентенапи аггал̣агуттивиха̄ре ева т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. ниссӣма̄гатанти васса̄насан̇кха̄там̣ ка̄ласӣмам̣ атиккантам̣, там̣ вассикаса̄т̣икачӣварам̣ на хотӣти аттхо.

чӣварараджанакатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сан̇гхикачӣваруппа̄дакатха̄ван̣н̣ана̄

363. пан̃ча ма̄сети аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. вад̣д̣хим̣ пайоджетва̄ т̣хапитаупаниккхепатоти васса̄ва̄сикассаттха̄йа да̄йакехи вад̣д̣хим̣ пайоджетва̄ т̣хапитаупаниккхепато. ‘‘идха вассам̣вуттхасан̇гхасса̄’’ти идам̣ абхила̄паматтам̣. идха-саддам̣ пана вина̄ ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса дема̄’’ти вуттепи со ева найо. анаттхатакатхинасса̄пи пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄тӣти васса̄ва̄сикала̄бхавасена уппаннатта̄ анаттхатакатхинасса̄пи вуттхавассасса пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄ти. ваккхати хи ‘‘чӣварама̄сато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва хемантасса паччхимо дивасо, та̄ва васса̄ва̄сикам̣ дема̄ти вутте катхинам̣ аттхатам̣ ва̄ хоту анаттхатам̣ ва̄, атӣтавассам̣вуттха̄намева па̄пун̣а̄тӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379). тато паранти пан̃чама̄сато парам̣, гимха̄насса пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа̄ти аттхо. ‘‘касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄’’ти идам̣ ‘‘уда̄ху ана̄гатавассе’’ти имасса̄нантарам̣ дат̣т̣хаббам̣. поттхакесу пана ‘‘анаттхатакатхинасса̄пи пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄тӣ’’ти имасса̄нантарам̣ ‘‘касма̄ пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄’’ти идам̣ ликханти, там̣ пама̄даликхитам̣ пит̣т̣хисамайе уппаннам̣ сандха̄йа ‘‘анаттхатакатхинасса̄пӣ’’ти ваттаббато. вуттхавассе хи сандха̄йа ‘‘анаттхатакатхинасса̄пӣ’’ти вуттам̣, на ча пит̣т̣хисамайе уппаннам̣ вуттхавассассева па̄пун̣а̄тӣти саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесампи па̄пун̣анато. тенева ваккхати ‘‘саче пана гимха̄нам̣ пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа евам̣ вадати, татра саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 179).

дуггахита̄нӣти аггахита̄ни. сан̇гхика̄нева̄ти аттхо. итова̄ти тхера̄нам̣ да̄таббатова, ида̄нева̄ти ва̄ аттхо.

сан̇гхикачӣваруппа̄дакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

упанандасакйапуттаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

364. ‘‘сатта̄хава̄рена арун̣амева ут̣т̣ха̄петӣ’’ти идам̣ на̄на̄сӣма̄виха̄ресу каттаббанайена екасмимпи виха̄ре двӣсу сена̄санесу нивуттхабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣, арун̣ут̣т̣ха̄паненева таттха вуттхо хоти, на пана вассаччхедапариха̄ра̄йа. антоупача̄расӣма̄йапи йаттха каттхачи арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пенто аттана̄ гахитасена̄санам̣ аппавит̣т̣хопи вуттхавассо ева хоти, гахитасена̄сане пана нивуттхо на̄ма на хоти, таттха ча арун̣ут̣т̣ха̄пане пана сати хоти. тена̄ха ‘‘пуримасмим̣ бахутарам̣ нивасати на̄ма̄’’ти, етена ча итарасмим̣ сатта̄хава̄рена̄пи арун̣ут̣т̣ха̄пане сати ева аппакатарам̣ нивасати на̄ма хоти, на̄сатӣти дӣпитам̣ хоти. на̄на̄ла̄бхехӣти висум̣ висум̣ нибаддхавасса̄ва̄сикала̄бхехи. на̄нӯпача̄рехӣти на̄на̄париккхепана̄на̄два̄рехи. екасӣма̄виха̄рехӣти двиннам̣ виха̄ра̄нам̣ екена па̄ка̄рена париккхиттатта̄ ека̄йа упача̄расӣма̄йа антогатехи двӣхи виха̄рехи. сена̄санагга̄хо пат̣иппассамбхатӣти пат̣хамам̣ гахито пат̣иппассамбхати. таттха̄ти йаттха сена̄санагга̄хо пат̣иппассаддхо, таттха.

упанандасакйапуттаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

гила̄наваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

365-6. бхӯмийам̣ парибхан̣д̣ам̣ ака̄сӣти гила̄нена нипаннабхӯмийам̣ килит̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ дховитва̄ харитӯпалиттам̣ ка̄ресӣти аттхо. бхесаджджам̣ йоджетум̣ асаматтхоти парехи вуттавидхимпи ка̄тум̣ асаматтхо. па̄л̣ийам̣ гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ чӣварада̄не са̄ман̣ера̄нам̣ тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄на̄бха̄ва̄ ‘‘чӣваран̃ча паттан̃ча̄’’тиа̄ди саббаттха вуттам̣. сачепи сахассам̣ аггхати, гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нан̃н̃ева да̄таббанти самбандхо.

гила̄наваттхукатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

матасантакакатха̄диван̣н̣ана̄

369. ан̃н̃анти чӣварапаттато ан̃н̃ам̣. аппаггханти атиджин̣н̣а̄дибха̄вена нихӣнам̣. татоти авасесапариккха̄рато. саббанти паттам̣, тичӣваран̃ча.

таттха таттха сан̇гхассева̄ти тасмим̣ тасмим̣ виха̄ре сан̇гхассева. па̄л̣ийам̣ ависсаджджикам̣ авебхан̇гиканти а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхассева сантакам̣ хутва̄ кассачи ависсаджджикам̣ авебхан̇гикам̣ бхавитум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо.

371-2. аккана̄л̣амайанти аккадан̣д̣амайам̣. аккадусса̄нӣти аккава̄кена катадусса̄ни, поттхакагатика̄ни дуккат̣аваттхука̄нӣти аттхо. дупат̣т̣ачӣварасса ва̄ маджджхети йам̣ нит̣т̣хите типат̣т̣ачӣварам̣ хоти, тасса маджджхе пат̣алам̣ катва̄ да̄табба̄нӣти аттхо.

374. ‘‘санте патирӯпе га̄хаке’’ти вуттатта̄ га̄хаке асати адатва̄ бха̄джитепи субха̄джитамева̄ти дат̣т̣хаббам̣.

376. даккхин̣одакам̣ пама̄н̣анти ‘‘еттака̄ни чӣвара̄ни дасса̄мӣ’’ти пат̣хамам̣ удакам̣ па̄тетва̄ паччха̄ денти. там̣ йехи гахитам̣, те бха̄гинова хонтӣти адхиппа̄йо. парасамуддети джамбудӣпе. тамбапан̣н̣идӣпан̃хи упа̄да̄йеса евам̣ вутто.

матасантакакатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ат̣т̣хачӣварама̄тика̄катха̄ван̣н̣ана̄

379. пуггала̄дхит̣т̣ха̄нанайена вуттанти ‘‘сӣма̄йа да̄на’’нтиа̄дина̄ ваттаббе ‘‘сӣма̄йа детӣ’’тиа̄ди пуггала̄дхит̣т̣ха̄нена вуттам̣. ‘‘апича̄’’тиа̄дина̄ пат̣хамалед̣д̣упа̄табхӯтапариккхепа̄рахат̣т̣ха̄нато бахи дутийалед̣д̣упа̄топи упача̄расӣма̄ ева̄ти дассети. дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄на̄дикампи парийанте т̣хитамева гахетаббам̣. локе га̄масӣма̄дайо вийа ла̄бхасӣма̄ на̄ма висум̣ пасиддха̄ на̄ма наттхи, кена̄йам̣ анун̃н̃а̄та̄ти а̄ха ‘‘нева самма̄самбуддхена̄’’тиа̄ди. етена на̄йам̣ са̄санавоха̄расиддха̄, локавоха̄расиддха̄ ева̄ти дассети. ‘‘джанападапариччхедо’’ти идам̣ локапасиддхасӣма̄саддаттхавасена вуттам̣. париччхедаббхантарам̣ пана саббам̣ джанападасӣма̄ти гахетаббам̣, джанападо ева джанападасӣма̄. евам̣ рат̣т̣хасӣма̄дӣсупи. тена̄ха ‘‘а̄н̣а̄паваттит̣т̣ха̄на’’нтиа̄ди.

патхавӣвемаджджхе гатасса̄ти йа̄ва удакапарийанта̄ кхан̣д̣асӣматта̄ вуттам̣, упача̄расӣма̄дӣсу пана абаддхасӣма̄су хет̣т̣ха̄патхавийам̣ саббаттха т̣хита̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти, кӯпа̄дипавеса̄рахат̣т̣ха̄не т̣хита̄нан̃н̃ева па̄пун̣а̄тӣти хет̣т̣ха̄ сӣма̄катха̄йам̣ вуттанайена там̣там̣сӣмат̣т̣хабха̄во ведитаббо. чаккава̄л̣асӣма̄йа пана диннам̣ патхавӣсандха̄ракаудакат̣т̣ха̄непи т̣хита̄нам̣ па̄пун̣а̄ти саббаттха чаккава̄л̣авоха̄ратта̄.

буддха̄дхивуттхоти буддхена бхагавата̄ нивуттхо. па̄кават̣т̣анти нибаддхада̄нам̣. ваттатӣти паваттати. техӣти йесам̣ саммукхе еса дети, техи бхиккхӯхи. дутийабха̄ге пана тхера̄санам̣ а̄рул̣хети йа̄ва сан̇гханавака̄ екава̄рам̣ саббесам̣ бха̄гам̣ датва̄ чӣваре апариккхӣн̣е пуна саббесам̣ да̄тум̣ дутийабха̄ге тхерасса диннети аттхо. пам̣сукӯлика̄нампи ват̣т̣атӣти еттха ‘‘туйхам̣ дема̄’’ти авуттатта̄ти ка̄ран̣ам̣ ваданти. йади евам̣ ‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти вуттепи ват̣т̣еййа, ‘‘бхиккхӯнам̣ дема, тхера̄нам̣ дема, сан̇гхасса дема̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) вачанато бхедо на диссати. вӣмам̣ситаббаметтха ка̄ран̣ам̣.

па̄рупитум̣ ват̣т̣атӣти пам̣сукӯлика̄нам̣ ват̣т̣ати. бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча даммӣти вутте пана на маджджхе бхиндитва̄ да̄таббанти еттха йасма̄ бхиккхунипаккхе сан̇гхасса паччекам̣ апара̄мат̣т̣хатта̄ бхиккхунӣнам̣ ган̣ана̄йа бха̄го да̄табботи да̄йакасса адхиппа̄йоти сиджджхати, татха̄ да̄нан̃ча бхиккхӯпи ган̣етва̄ динне ева йуджджати. итаратха̄ хи киттакам̣ бхиккхӯнам̣ да̄таббам̣, киттакам̣ бхиккхунӣнанти на вин̃н̃а̄йати, тасма̄ ‘‘бхиккхусан̇гхасса̄’’ти вуттавачанампи ‘‘бхиккхӯна’’нти вуттавачанасадисамева̄ти а̄ха ‘‘бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча ган̣етва̄ да̄табба’’нти. тена̄ха ‘‘пуггало …пе… бхиккхусан̇гхаггахан̣ена аггахитатта̄’’ти. бхиккхусан̇гха-саддена бхиккхӯнан̃н̃ева гахитатта̄, пуггаласса пана ‘‘туйхан̃ча̄’’ти висум̣ гахитатта̄ ча таттхасса аггахитата̄ дат̣т̣хабба̄, ‘‘бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вуттат̣т̣ха̄насадисатта̄ти адхиппа̄йо. пуггалаппадха̄но хеттха сан̇гха-саддо дат̣т̣хаббо. кечи пана ‘‘бхиккхусан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.379) па̄т̣хам̣ ликханти, там̣ на сундарам̣ тасса висум̣ ла̄бхаггахан̣е ка̄ран̣авачанатта̄. татха̄ хи висум̣ сан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄ти висум̣ пуггалассапи бха̄гаггахан̣е ка̄ран̣ам̣ вуттам̣. йатха̄ четтха пуггаласса аггахан̣ам̣, евам̣ упари ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча туйхан̃ча̄’’тиа̄дӣсупи сан̇гха̄ди-саддехи пуггаласса аггахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. йади хи гахан̣ам̣ сийа̄, сан̇гхатопи, висумпӣти бха̄гадвайам̣ лабхеййа убхайаттха гахитатта̄.

пӯджетаббантиа̄ди гихикаммам̣ на хотӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. ‘‘бхиккхусан̇гхасса хара̄’’ти идам̣ пин̣д̣апа̄тахаран̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена̄ха ‘‘бхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. ‘‘антохеманте’’ти имина̄ анаттхате катхине васса̄нам̣ паччхиме ма̄се диннам̣ пуримавассам̣вуттха̄нан̃н̃ева па̄пун̣а̄ти, тато парам̣ хеманте диннам̣ паччхимавассам̣вуттха̄нампи вуттхавассатта̄ па̄пун̣а̄ти. хемантато пана парам̣ пит̣т̣хисамайе ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса̄’’ти евам̣ ватва̄ диннам̣ анантаре вассе ва̄ тато паресу ва̄ йаттха каттхачи тасмим̣ вуттхавасса̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. йе пана саббатха̄ авуттхавасса̄, тесам̣ на па̄пун̣а̄тӣти дассети. саббесампӣти хи тасмим̣ бхиккхубха̄ве вуттхавасса̄нам̣ саббесампӣти аттхо дат̣т̣хаббо. ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса̄’’ти вуттатта̄ саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесанти еттха̄пи есева найо. атӣтавассанти анантара̄тӣтавассам̣.

уддесам̣ гахетум̣ а̄гатоти уддесе аггахитепи антева̄сикова̄ти вуттам̣. гахетва̄ гаччхантоти паринит̣т̣хитауддесо хутва̄ гаччханто. ‘‘ваттам̣ катва̄ уддесапарипуччха̄дӣни гахетва̄ вичаранта̄на’’нти идам̣ ‘‘уддесантева̄сика̄на’’нти имассева висесанам̣, тена уддесака̄ле а̄гантва̄ уддесам̣ гахетва̄ гантва̄ ан̃н̃аттха нивасанте анибаддхача̄рике ниваттети.

ат̣т̣хачӣварама̄тика̄катха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чӣвараккхандхакаван̣н̣ана̄найо нит̣т̣хито.