6. бхесаджджаккхандхако

пан̃чабхесаджджа̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

260. бхесаджджаккхандхаке питтам̣ кот̣т̣хаббхантарагатам̣ хотӣти бахисарӣре бйа̄петва̄ т̣хитам̣ абаддхапиттам̣ кот̣т̣хаббхантарагатам̣ хоти, тена питтам̣ купитам̣ хотӣти адхиппа̄йо.

261-2. па̄л̣ийам̣ наччха̄дентӣти ручим̣ на уппа̄денти. сусука̄ти самудде ека̄ маччхаджа̄ти, кумбхила̄типи ваданти. сам̣сат̣т̣ханти парисса̄витам̣.

263. пит̣т̣хехӣти писитехи. каса̄вехӣти тача̄дӣни удаке та̄петва̄ гахитаӯсарехи. уббхиданти ӯсарапам̣сумайам̣. лон̣абиланти лон̣ависесо.

264-5. чхакан̣анти гомайам̣. па̄катикачун̣н̣анти апаккакаса̄вачун̣н̣ам̣, гандхачун̣н̣ам̣ пана на ват̣т̣ати. па̄л̣ийам̣ чун̣н̣ача̄лининти удуккхале кот̣т̣итачун̣н̣апарисса̄ваним̣. суван̣н̣агерукоти суван̣н̣атуттха̄ди. па̄л̣ийам̣ ан̃джанӯпаписананти ан̃джане упанетум̣ писитаббабхесаджджам̣.

267-9. кабал̣ика̄ти упана̄хабхесаджджам̣. гхарадиннака̄ба̄дхо на̄ма гхаран̣ийа̄ диннавасӣкаран̣абхесаджджасамут̣т̣хитаа̄ба̄дхо. та̄йа чха̄рика̄йа паггхаритам̣ кха̄родаканти парисса̄ване таччха̄рикам̣ паккхипитва̄ удаке абхисин̃чите тато чха̄рикато хет̣т̣ха̄ паггхаритам̣ кха̄родакам̣. па̄л̣ийам̣ акат̣айӯсена̄ти анабхисан̇кхатена муггайӯсена. кат̣а̄кат̣ена̄ти мугге пачитва̄ ача̄летва̄ парисса̄витена муггайӯсена̄ти ваданти.

пан̃чабхесаджджа̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

гул̣а̄диануджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄

272-4. гул̣акаран̣анти уччхуса̄лам̣. ависсаттха̄ти са̄сан̇ка̄.

276. аппаматтакепи ва̄рентӣти аппаматтаке динне да̄йака̄нам̣ пӣл̣а̄ти пат̣иккхипанти. пат̣исан̇кха̄пӣти еттакенапи йа̄петум̣ сакка̄, ‘‘авасесам̣ ан̃н̃есам̣ хотӯ’’ти саллаккхетва̄пи пат̣иккхипанти.

279. ваттхипӣл̣ананти йатха̄ ваттхигататела̄ди антосарӣре а̄роханти, евам̣ хаттхена ваттхимадданам̣. самба̄дхе саттхакаммаваттхикамма̄намева пат̣иккхиттатта̄ даханакаммам̣ ват̣т̣ати ева.

гул̣а̄диануджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

йа̄гумадхугол̣ака̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

282-3. па̄л̣ийам̣ дасасса т̣ха̄на̄нӣти асса пат̣игга̄хакасса даса т̣ха̄на̄ни ка̄ран̣а̄ни дхаммена̄ти аттхо. ануппавеччхатӣти дети. ва̄тан̃ча бйапанетӣти самбандхо, ва̄тан̃ча анулометӣти аттхо. сагга̄ те а̄раддха̄ти тайа̄ девалока̄ а̄ра̄дхита̄.

йа̄гумадхугол̣ака̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

па̄т̣алига̄маваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

286. па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пентӣти па̄т̣алига̄масса самӣпе тассева га̄макхеттабхӯте маханте аран̃н̃аппадесе па̄т̣алипуттам̣ на̄ма нагарам̣ ма̄пенти. йа̄вата̄ арийам̣ а̄йатананти йаттакам̣ арийаманусса̄нам̣ осаран̣ат̣т̣ха̄нам̣. йа̄вата̄ ван̣иппатхоти йаттакам̣ ва̄н̣иджа̄нам̣ бхан̣д̣авиккӣн̣анат̣т̣ха̄нам̣, васанат̣т̣ха̄нам̣ ва̄, идам̣ тесам̣ саббесам̣ агганагарам̣ бхависсатӣти аттхо. пут̣абхедананти сакат̣а̄дӣхи на̄на̄десато а̄хат̣а̄нам̣ бхан̣д̣апут̣а̄нам̣ виккӣн̣анаттха̄йа мочанат̣т̣ха̄нам̣. саранти тал̣а̄ка̄дӣсупи ваттати, танниваттанаттхам̣ ‘‘саранти идха надӣ адхиппета̄’’ти вуттам̣ сарати сандатӣти катва̄. вина̄ ева куллена тин̣н̣а̄ти идам̣ аппаматтакаудакампи апхуситва̄ вина̄ куллена па̄раппатта̄.

па̄т̣алига̄маваттхукатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

кот̣ига̄месаччакатха̄ван̣н̣ана̄

287. па̄л̣ийам̣ сандха̄витанти бхавато бхавам̣ пат̣исандхиггахан̣авасена сандха̄ванам̣ катам̣. сам̣саританти тассева вевачанам̣. маман̃чева тумха̄кан̃ча̄ти майа̄ ча тумхехи ча, са̄мивасенева ва̄ мама ча тумха̄кан̃ча сандха̄ванам̣ ахосӣти аттхо гахетаббо. сам̣саританти сам̣сари. бхаватан̣ха̄ ева бхавато бхавам̣ нетӣти бхаванеттӣти вутта̄.

289. ‘‘нӣла̄ хонтӣ’’ти вуттамеваттхам̣ виваритум̣ ‘‘нӣлаван̣н̣а̄’’тиа̄ди вуттам̣. нӣлаван̣н̣а̄ти нӣлавилепана̄. еса найо саббаттха. пат̣иват̣т̣есӣти пахари. амбака̄йа̄ти амба̄йа. упача̄равачанан̃хетам̣, ма̄туга̄мена̄ти аттхо. упасам̣харатха̄ти упанетха, ‘‘ӣдиса̄ та̄ватим̣са̄’’ти парикаппетха̄ти аттхо. идан̃ча бхиккхӯнам̣ сам̣вегаджананаттхам̣ вуттам̣, на нимиттагга̄хаттхам̣. личчхавира̄джа̄но хи саббе на чирассева аджа̄тасаттуна̄ вина̄сам̣ па̄пун̣иссанти.

кот̣ига̄месаччакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сӣхасена̄пативаттхуа̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

290. сандха̄га̄рети ра̄джакиччасса сандха̄ран̣аттха̄йа ниччхиддам̣ катва̄ вича̄ран̣аттха̄йа катамаха̄сабха̄йа. гамика̄бхисан̇кха̄роти гамане ва̄йа̄мо. дхаммасса ча анудхамманти тумхехи вуттасса ка̄ран̣асса анука̄ран̣ам̣, тумхехи вуттасса аттхасса анурӯпамева̄ти адхиппа̄йо. сахадхаммико ва̄да̄нува̄доти парехи вуттака̄ран̣ена сака̄ран̣о хутва̄ тумха̄кам̣ ва̄до ва̄ ито парам̣ тасса анува̄до ва̄. кочи аппаматтакопи га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ на а̄гаччхатӣти ким̣ тава ва̄де га̄райхака̄ран̣ам̣ наттхӣти вуттам̣ хоти.

293. анувиччака̄ранти анувидита̄ка̄рам̣. ратанаттайасса саран̣агамана̄дикирийам̣ кароти. сахаса̄ катва̄ ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄рӣ ахосӣти аттхо. пат̣а̄кам̣ парихареййунти дхаджапат̣а̄кам̣ уккхипитва̄ ‘‘ӣдисо амха̄кам̣ саран̣ам̣ гато са̄вако джа̄то’’ти нагаре гхосента̄ а̄хин̣д̣анти.

294. нимиттакаммасса̄ти мам̣сакха̄дананимиттена уппаннапа̄н̣а̄типа̄такаммасса.

сӣхасена̄пативаттхуа̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

каппийабхӯмиануджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄

295. ануппаге ева̄ти па̄това. оравасадданти маха̄саддам̣. там̣ пана аватва̄пӣти пи-саддена татха̄вачанампи ануджа̄на̄ти. ат̣т̣хакатха̄сӯти андхакат̣т̣хакатха̄вирахита̄су сесат̣т̣хакатха̄су. са̄дха̄ран̣алаккхан̣анти андхакат̣т̣хакатха̄йа саха саббат̣т̣хакатха̄нам̣ сама̄нам̣.

чайанти адхит̣т̣ха̄науччаваттхум̣. йато пат̣т̣ха̄йа̄ти йато ит̣т̣хака̄дито пат̣т̣ха̄йа, йам̣ а̄дим̣ катва̄ бхиттим̣ ут̣т̣ха̄петука̄ма̄ти аттхо. ‘‘тхамбха̄ пана упари уггаччханти, тасма̄ ват̣т̣антӣ’’ти етена ит̣т̣хакапа̄са̄н̣а̄ хет̣т̣ха̄ патит̣т̣ха̄пита̄пи йади чайато, бхӯмито ва̄ екан̇гуламаттампи уггата̄ тит̣т̣ханти, ват̣т̣антӣти сиддхам̣ хоти.

а̄ра̄моти упача̄расӣма̄париччхинно сакало виха̄ро. сена̄сана̄нӣти виха̄расса анто тин̣акут̣иа̄дика̄ни сан̇гхасса нива̄сагеха̄ни. виха̄рагониса̄дика̄ на̄ма̄ти сена̄санагониса̄дика̄. сена̄сана̄ни хи сайам̣ париккхитта̄нипи а̄ра̄мапариккхепа̄бха̄вена ‘‘гониса̄дика̄нӣ’’ти вутта̄ни. ‘‘упад̣д̣хапариккхиттопӣ’’ти имина̄ тато ӯнапариккхитто йебхуййена апариккхитто на̄ма, тасма̄ апариккхиттасан̇кхйамева гаччхатӣти дассети. еттха̄ти упад̣д̣ха̄дипариккхитте. каппийакут̣им̣ ладдхум̣ ват̣т̣атӣти гониса̄дийа̄ абха̄вена сесакаппийакут̣ӣсу тӣсу йа̄ ка̄чи каппийакут̣и ка̄табба̄ти аттхо.

тесам̣ геха̄нӣти еттха бхиккхӯнам̣ ва̄саттха̄йа катампи йа̄ва на денти, та̄ва тесам̣ сантакам̣йева бхависсатӣти дат̣т̣хаббам̣. виха̄рам̣ т̣хапетва̄ти упасампанна̄нам̣ ва̄саттха̄йа катагехам̣ т̣хапетва̄ти аттхо. геханти нива̄сагехам̣, тадан̃н̃ам̣ пана упосатха̄га̄ра̄ди саббам̣ анива̄сагехам̣ чатукаппийабхӯмивимутта̄ пан̃чамӣ каппийабхӯми. сан̇гхасантакепи хи ета̄дисе гехе сут̣т̣ху париккхитта̄ра̄маттепи аббхока̄се вийа антовуттха̄дидосо наттхи. йена кеначи чханне, париччханне ча сахасеййаппахонаке бхиккхусан̇гхасса нива̄сагехе антовуттха̄дидосо, на ан̃н̃аттха. тена̄ха ‘‘йам̣ пана̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘сан̇гхикам̣ ва̄ пуггаликам̣ ва̄’’ти идам̣ кин̃ча̄пи бхиккхунӣнам̣ са̄ман̃н̃ато вуттам̣, бхиккхӯнам̣ пана сан̇гхикам̣ пуггаликан̃ча бхиккхунӣнам̣, та̄сам̣ сан̇гхикам̣ пуггаликан̃ча бхиккхӯнам̣ гихисантакат̣т̣ха̄не тит̣т̣хатӣти ведитаббам̣.

мукхасаннидхӣти антосаннихитадосо хи мукхаппавесананимиттам̣ а̄паттим̣ кароти, на̄н̃н̃атха̄. тасма̄ ‘‘мукхасаннидхӣ’’ти вутто.

таттха таттха кхан̣д̣а̄ хонтӣти упад̣д̣хато адхикам̣ кхан̣д̣а̄ хонти. саббасмим̣ чхадане винат̣т̣хети тин̣апан̣н̣а̄дивассапаритта̄йаке чхадане винат̣т̣хе. гопа̄насӣнам̣ пана упари валлӣхи баддхадан̣д̣есу т̣хитесупи джахитаваттхука̄ хонти ева. паккхапа̄сакаман̣д̣аланти екасмим̣ пассе тин̣н̣ам̣ гопа̄насӣнам̣ упари т̣хитатин̣апан̣н̣а̄диччхаданам̣ вуччати.

анупасампаннасса да̄таббо асса̄тиа̄дина̄ акаппийакут̣ийам̣ вуттхампи анупасампаннасса динне каппийам̣ хоти, са̄пеккхада̄нан̃четтха ват̣т̣ати, пат̣иггахан̣ам̣ вийа на хотӣти дассети.

299. па̄л̣ийам̣ канта̄ре самбха̄весӣти аппабхаккхаканта̄ре сампа̄пун̣и.

каппийабхӯмиануджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

кен̣ийаджат̣илаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

300. джат̣илоти а̄харимаджат̣а̄дхаро та̄пасавесадха̄рако йан̃н̃айутто локапӯджито бра̄хман̣о. паватта̄ро па̄вачанавасена ватта̄ро. йесам̣ сантакамидам̣, йехи ва̄ идам̣ гӣтанти аттхо. гӣтам̣ павуттам̣ самихитанти ан̃н̃аман̃н̃асса парийа̄йавачанам̣ вуттанти аттхо. тадануга̄йантӣти там̣ техи пуббе гӣтам̣ ануга̄йанти. евам̣ сесесу ча.

йа̄вака̄ликапакка̄нанти пакке сандха̄йа вуттам̣, а̄ма̄ни пана анупасампаннехи сӣтудаке маддитва̄ парисса̄ветва̄ диннапа̄нам̣ паччха̄бхаттампи каппати ева. айан̃ча аттхо маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ сарӯпато авуттоти а̄ха ‘‘курундийам̣ пана̄’’тиа̄ди. ‘‘уччхурасо никасат̣о’’ти идам̣ па̄таббаса̄ман̃н̃ена йа̄мака̄ликакатха̄йам̣ вуттам̣, там̣ пана сатта̄хака̄ликамева̄ти гахетаббам̣. име чатта̄ро раса̄ти пхалапаттапуппхауччхураса̄ чатта̄ро.

па̄л̣ийам̣ аггихуттамукха̄ти аггиджуханапуббака̄. чхандасоти ведасса. са̄виттӣ мукхам̣ пат̣хамам̣ саджджха̄йитабба̄ти аттхо. тапатанти виджотанта̄нам̣.

кен̣ийаджат̣илаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

роджамалла̄диваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

301. бахукато буддхе ва̄ти буддхе катабахума̄ноти аттхо. со кхо ахам̣, бханте а̄нанда, н̃а̄тӣнам̣ дан̣д̣абхайатаджджито ахосинти сесо. еван̃хи сати ‘‘ева̄ха’’нти пуна ахам̣-гахан̣ам̣ йуджджати. виварӣти ‘‘виваратӯ’’ти чинта̄маттена вивари, на ут̣т̣ха̄йа хаттхена.

303. ан̃н̃атароти субхаддо вуд̣д̣хапаббаджито. две да̄рака̄ти са̄ман̣ерабхӯмийам̣ т̣хита̄ две путта̄. на̄л̣ийа̄ва̄пакена̄ти на̄л̣ийа̄ чева тхавика̄йа ча. сам̣харатха имехи бха̄джанехи тан̣д̣ула̄дӣни сан̇кад̣д̣хатха̄ти аттхо. бхуса̄га̄рети пала̄ламайе ага̄ре, пала̄лапун̃джам̣ аббхантарато пала̄лам̣ сан̇кад̣д̣хитва̄ ага̄рам̣ катам̣ хоти, таттха̄ти аттхо.

роджамалла̄диваттхукатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чатумаха̄падесакатха̄ван̣н̣ана̄

305. паримадданта̄ти упапариккханта̄. две пат̣а̄ десана̄менева вутта̄ти тесам̣ сарӯпадассанападаметам̣. на̄н̃н̃аниваттанападам̣ паттун̣н̣апат̣асса̄пи десана̄мена вуттатта̄.

тумба̄ти бха̄джана̄ни. пхалатумбо на̄ма ла̄буа̄ди. удакатумбо удакагхат̣о. килан̃джаччхаттанти вел̣увилӣвехи ва̄йитва̄ катачхаттам̣. самбхиннарасанти миссӣбхӯтарасам̣.

чатумаха̄падесакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

бхесаджджаккхандхакаван̣н̣ана̄найо нит̣т̣хито.