5. чаммаккхандхако

сон̣акол̣ивисакатха̄диван̣н̣ана̄

242. чаммаккхандхаке ун̣н̣апа̄ва̄ран̣анти убхато лома̄ни ут̣т̣ха̄петва̄ катам̣ ун̣н̣амайам̣ па̄ва̄ран̣ам̣, убхато каппа̄сапичум̣ ут̣т̣ха̄петва̄ вӣтапа̄ва̄ропи аттхи, тато ниваттанаттхам̣ ‘‘ун̣н̣апа̄ва̄ран̣а’’нти вуттам̣.

ад̣д̣хачандапа̄са̄н̣ети сопа̄намӯле упад̣д̣хам̣ анто павесетва̄ т̣хапите ад̣д̣хапа̄са̄н̣е. па̄л̣ийам̣ виха̄рапаччха̄йа̄йанти виха̄рапаччанте чха̄йа̄йа, виха̄расса вад̣д̣хама̄наччха̄йа̄йантипи ваданти.

243. бхога̄ти упайогаттхе паччаттавачанам̣. ачча̄йата̄ти атиа̄йата̄ кхарамуччхана̄. сараватӣти мадхурасарасам̣йутта̄. атиситхила̄ мандамуччхана̄. вӣрийасаматханти вӣрийасампайуттасаматхам̣. таттха ча нимиттам̣ ган̣ха̄хӣти тасмин̃ча самабха̄ве сати йам̣ а̄да̄се мукханимиттам̣ вийа нимиттам̣ уппаджджати, там̣ саматханимиттам̣, випассана̄нимиттам̣, магганимиттам̣, пхаланимиттан̃ча ган̣ха̄хи ниббаттехӣти, евамасса арахаттапарийоса̄нам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхитам̣.

244. чхат̣ха̄на̄нӣти чха ка̄ран̣а̄ни. адхимуттоти пат̣ивиджджхитва̄ т̣хито. неккхамма̄дхимуттотиа̄ди саббам̣ арахаттавасена вуттам̣. арахаттан̃хи саббакилесехи никкхантатта̄ неккхаммам̣, техева ча павивиттатта̄ павивеко, бйа̄паджджа̄бха̄вато абйа̄паджджам̣, упа̄да̄насса кхайанте уппаннатта̄ упа̄да̄наккхайо, тан̣хаккхайанте уппаннатта̄ тан̣хаккхайо, саммоха̄бха̄вато асаммохоти ча вуччати.

кевалам̣ саддха̄маттаканти кевалам̣ пат̣иведхапан̃н̃а̄йа асаммиссам̣ саддха̄маттакам̣. пат̣ичайанти пунаппунам̣ каран̣ена вад̣д̣хим̣. вӣтара̄гатта̄ти маггапат̣иведхена ра̄гасса вигататта̄ ева неккхаммасан̇кха̄там̣ арахаттам̣ пат̣ивиджджхитва̄ саччхикатва̄ т̣хито хоти. сесападесупи есева найо. павивека̄дхимуттоти ‘‘павивеке адхимутто аха’’нти евам̣ арахаттам̣ бйа̄каротӣти аттхо.

сӣлаббатапара̄ма̄санти сӣлан̃ча ватан̃ча пара̄маситва̄ гахитаггахан̣аматтам̣. са̄рато пачча̄гаччхантоти са̄рабха̄вена джа̄нанто. абйа̄паджджа̄дхимуттоти абйа̄паджджам̣ арахаттам̣ бйа̄кароти.

амиссӣкатанти амиссакатам̣. килеса̄ хи а̄рамман̣ена саддхим̣ читтам̣ миссам̣ каронти, тесам̣ абха̄ва̄ амиссӣкатам̣. бхуса̄ ва̄тавут̣т̣хӣти балавава̄таккхандхо.

упа̄да̄наккхайасса ча̄ти упайогаттхе са̄мивачанам̣. дисва̄ а̄йатануппа̄данти чаккха̄диа̄йатана̄нам̣ уппа̄дан̃ча вайан̃ча дисва̄. читтам̣ вимуччатӣти има̄йа випассана̄пат̣ипаттийа̄ пхаласама̄паттивасена читтам̣ вимуччати.

сон̣акол̣ивисакатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дигун̣а̄диупа̄ханапат̣иккхепакатха̄ван̣н̣ана̄

245. сакат̣ава̄хети двӣхи сакат̣ехи париччхинне ва̄хе. ‘‘ва̄хе’’ти бахувачанасса хиран̃н̃ависесанаттепи са̄ман̃н̃а̄пеккха̄йа ‘‘хиран̃н̃а’’нти екавачанам̣ катам̣.

246. адда̄рит̣т̣хакаван̣н̣а̄ти алла̄рит̣т̣хапхалаван̣н̣а̄, тинтака̄капаккхаван̣н̣а̄типи ваданти. раджананти упалиттам̣ нӣла̄диван̣н̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена̄ха ‘‘чол̣акена пун̃чхитва̄’’ти. тан̃хи татха̄ пун̃чхите вигаччхати. йам̣ пана чаммасса дуггандха̄панайанаттхам̣ ка̄л̣аратта̄дираджанехи ран̃джитатта̄ ка̄л̣аратта̄диван̣н̣ам̣ хоти, там̣ чол̣а̄дӣхи апанетум̣ на сакка̄ чаммагатикамева, тасма̄ там̣ ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣.

кхаллаканти саббапан̣хипидха̄начаммам̣, апаригал̣анаттхам̣ пан̣хиупарибха̄ге апидха̄йа а̄ропанабандханаматтам̣ ват̣т̣ати. вичитра̄ти сан̣т̣ха̄нато вичитрапат̣а̄ адхиппета̄, на ван̣н̣ато саббасо апанетаббесу кхаллака̄дӣсу павит̣т̣хатта̄. бил̣а̄ласадисамукхатта̄ маха̄улӯка̄ ‘‘паккхибил̣а̄ла̄’’ти вуччати, тесам̣ чаммам̣ на̄ма паккхаломамева.

дигун̣а̄диупа̄ханапат̣иккхепакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

аджджха̄ра̄меупа̄ханапат̣иккхепакатха̄диван̣н̣ана̄

251. ун̣н̣а̄хи катапа̄дука̄ти еттха ун̣н̣а̄майакамбалехи ката̄ па̄дука̄ сан̇гайханти.

253. ган̇га̄махакӣл̣ика̄йа̄ти ган̇га̄махе кӣл̣ика̄йа. таттха хи иттхипуриса̄ йа̄нехи удакакӣл̣ам̣ гаччханти. пӣт̣хакасивиканти пхалака̄дина̄ катам̣ пӣт̣хакайа̄нам̣. пат̣апоталикам̣ андолика̄. саббампи йа̄нам̣ упа̄ханенапи гантум̣ асаматтхасса гила̄насса анун̃н̃а̄там̣.

254. ва̄л̣арӯпа̄нӣти а̄харима̄ни ва̄л̣арӯпа̄ни. чатуран̇гула̄дхика̄нӣти уддаломӣеканталомӣхи висесадассанам̣. чатуран̇гулато хи ӯна̄ни кира уддаломӣа̄дӣсу пависанти. ва̄начитро ун̣н̣а̄майаттхаран̣оти на̄на̄ван̣н̣ехи ун̣н̣а̄майасуттехи бхиттиччхеда̄дивасена ва̄йитва̄ катачиттаттхаран̣о. гханапуппхакоти бахалара̄го. пакатитӯлика̄ти тӯлапун̣н̣а̄ бхиси. викатика̄ти сӣхарӯпа̄дивасена ва̄начитра̄ва гайхати. уддаломӣти ‘‘убхатодасам̣ ун̣н̣а̄майаттхаран̣а’’нти дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. косеййакат̣т̣иссамайанти косийасутта̄нам̣ антара̄ суван̣н̣амайасутта̄ни павесетва̄ вӣтам̣. суван̣н̣асуттам̣ кира ‘‘кат̣т̣иссам̣, касат̣а’’нти ча вуччати. тенева ‘‘косеййакасат̣амайа’’нти а̄чарийа-дхаммапа̄латтхерена вуттанти ваданти. ратанапарисиббитанти суван̣н̣алиттам̣. суддхакосеййанти ратанапарисиббанарахитам̣.

аджинамигачамма̄нам̣ атисукхуматта̄ дупат̣т̣атипат̣т̣а̄ни катва̄ сиббантӣти вуттам̣ ‘‘аджинаппавен̣ӣ’’ти. раттавита̄нена̄ти саббараттена вита̄нена. йам̣ пана на̄на̄ван̣н̣ам̣ ва̄начиттам̣ ва̄ лепачиттам̣ ва̄, там̣ ват̣т̣ати. убхатолохитакӯпадха̄непи есева найо. ‘‘читрам̣ ва̄’’ти идам̣ пана саббатха̄ каппийатта̄ вуттам̣, на пана убхатоупадха̄несу акаппийатта̄. на хи лохитака-саддо читте ваттати, пат̣алиггахан̣енева читтакассапи аттхаран̣асса сан̇гахетаббаппасан̇гато, ка̄са̄вам̣ пана лохитакавоха̄рам̣ на гаччхати. тасма̄ вита̄непи убхатоупадха̄непи ват̣т̣ати. саче пама̄н̣айуттантиа̄ди ан̃н̃аппама̄н̣а̄тиккантасса биббоханасса пат̣иккхиттабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣, на пана учча̄сайанамаха̄сайанабха̄вадассанаттхам̣ татха̄ авуттатта̄. там̣ пана упадха̄нам̣ упосатхика̄нам̣ гахат̣т̣ха̄нам̣ ват̣т̣ати. учча̄сайанамаха̄сайанамева хи тада̄ тесам̣ на ват̣т̣ати. дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄дӣсу кин̃ча̄пи ‘‘т̣хапетва̄ тӯликам̣ сабба̄нева гонака̄дӣни ратанапарисиббита̄ни ват̣т̣антӣ’’тиа̄ди вуттам̣, винайат̣т̣хакатха̄йева каппийа̄каппийабха̄ве пама̄н̣анти гахетаббам̣.

аджджха̄ра̄меупа̄ханапат̣иккхепакатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

гихивиката̄нун̃н̃а̄та̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

256. абхинисса̄йа̄ти апасса̄йа. висука̄йикавиппхандита̄нанти пат̣ипаккхабхӯта̄нам̣ дит̣т̣хичиттавиппхандита̄нанти аттхо.

257. йатиндрийанти маниндрийавасена сан̃н̃атиндрийам̣.

258. па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакаваггика̄нӣти суттанипа̄те (су. ни. 772 а̄дайо) ат̣т̣хакаваггабхӯта̄ни сол̣аса сутта̄ни. евам̣ чирам̣ ака̄сӣти евам̣ чирака̄лам̣ паббаджджам̣ анупагантва̄ ага̄рамаджджхе кена ка̄ран̣ена ва̄самака̄сӣти аттхо. со кира маджджхимавайе паббаджито, тена бхагава̄ евама̄ха. етаматтхам̣ видитва̄ти ка̄месу дит̣т̣ха̄дӣнава̄ чира̄йитва̄пи гхара̄ва̄сена паккхандантӣти етаматтхам̣ сабба̄ка̄рато видитва̄.

а̄дӣнавам̣ локети сан̇кха̄ралоке аниччата̄диа̄дӣнавам̣. нирупадхинти нибба̄нам̣. ‘‘арийо на раматӣ па̄пе’’ти имасса хетума̄ха ‘‘па̄пе на раматӣ сучӣ’’ти. таттха сучӣти висуддхапуггало.

259. ка̄л̣асӣхоти ка̄л̣амукхава̄нараджа̄ти. чаммам̣ на ват̣т̣атӣти нисӣданаттхаран̣ам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, бхӯматтхаран̣а̄дивасена сена̄санапарибхого ват̣т̣атева.

гихивиката̄нун̃н̃а̄та̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чаммаккхандхакаван̣н̣ана̄найо нит̣т̣хито.