3. бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄

618-621. татийе па̄л̣ийам̣ пилиндаваччхаттхерена ‘‘на кхо, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ а̄ра̄мико анун̃н̃а̄то’’ти пат̣хамам̣ пат̣иккхипитва̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄ра̄мика’’нти пуггала̄нампи а̄ра̄микана̄мена да̄саггахан̣е анун̃н̃а̄те ева а̄ра̄мика̄нам̣ гахитатта̄ кхеттаваттха̄дӣни каппийавоха̄ренапи пуггала̄нам̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати, татха̄ ананун̃н̃а̄татта̄ти вин̃н̃а̄йати. ‘‘кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.10, 194) хи пат̣иккхиттесу екассева пуггаликавасена гахан̣е анун̃н̃а̄те итарӣтара̄нам̣ татха̄ на гахетаббата̄ сиддха̄ва хоти. йан̃ча пилиндаваччхаттхерена да̄йакакуласса да̄рика̄йа суван̣н̣ама̄ла̄васена тин̣ан̣д̣упакасса нимма̄нам̣, там̣ ‘‘ана̄патти, бхиккхаве, иддхимасса иддхивисайе’’ти (па̄ра̄. 159) вачанато куласан̇гаха̄ди на хотӣти катанти дат̣т̣хаббам̣, кечи пана ‘‘кхӣн̣а̄сава̄нам̣ ла̄бхиччха̄йа абха̄вато куласан̇гахепи а̄джӣвакопо наттхӣ’’ти ваданти, там̣ на йуттам̣ кхӣн̣а̄сава̄нампи а̄джӣвавипаттихетӯнам̣ пин̣д̣апа̄та̄дӣнам̣ париваджджетаббато. вуттан̃хи дхаммасена̄патина̄ ‘‘нева бхиндеййама̄джӣвам̣, чаджама̄нопи джӣвита’’нти (ми. па. 6.1.5). бхагавата̄ ча ‘‘га̄тха̄бхигӣтам̣ ме абходжанӣйа’’нтиа̄ди вуттам̣ (су. ни. 81, 484; ми. па. 4.5.9; сам̣. ни. 1.197).

622. уггахитаканти парибхогаттха̄йа сайам̣ гахитам̣. сайам̣ каротӣти пачитва̄ кароти. пуребхаттанти тадахупуребхаттамева ват̣т̣ати саваттхукапат̣иггахитатта̄. сайам̣катанти кхӣранаванӣтам̣ пачитва̄ катам̣. нира̄мисамева̄ти тадахупуребхаттам̣ сандха̄йа вуттам̣. аджджа сайам̣катам̣ нира̄мисамева бхун̃джантасса касма̄ са̄мапа̄ко на хотӣти а̄ха ‘‘наванӣтам̣ та̄пентасса̄’’тиа̄ди. пат̣иггахитехӣти кхӣрададхӣни сандха̄йа вуттам̣. уггахитакехи катам̣ аббхан̃джана̄дӣсу упанетаббанти йоджана̄. есева найоти ниссаггийа̄паттим̣ сандха̄йа вуттам̣. акаппийамам̣сасаппимхӣти хаттхиа̄дӣнам̣ саппимхи.

еттха пана̄ти наванӣте висесо аттхӣти аттхо. дхотам̣ ват̣т̣атӣти дхотамева пат̣иггахитумпи на ват̣т̣ати, итаратха̄ саваттхукапат̣иггахитам̣ хотӣти тхера̄нам̣ адхиппа̄йо.

маха̄сиваттхерасса пана ваттхуно вийоджитатта̄ дадхигул̣ика̄дӣхи йуттата̄маттена саваттхукапат̣иггахитам̣ на̄ма на хоти, тасма̄ таккато уддхат̣аматтамева пат̣иггахетва̄ дховитва̄, пачитва̄ ва̄ нира̄мисамева катва̄ парибхун̃джим̣сӯти адхиппа̄йо, на пана дадхигул̣ика̄дӣхи саха вика̄ле бхун̃джим̣су. тена̄ха ‘‘тасма̄ наванӣтам̣ парибхун̃джантена…пе… саваттхукапат̣иггахитам̣ на̄ма на хотӣ’’ти. таттха адхотам̣ пат̣иггахетва̄пи там̣ наванӣтам̣ парибхун̃джантена дадхиа̄дӣни апанетва̄ парибхун̃джитаббанти аттхо. кхайам̣ гамиссатӣти нира̄мисам̣ хоти, тасма̄ вика̄лепи ват̣т̣атӣти аттхо. етта̄вата̄ти наванӣте лаггаматтена висум̣ дадхиа̄дивоха̄рам̣ аладдхена аппаматтена дадхиа̄дина̄ти аттхо, етена висум̣ пат̣иггахитададхиа̄дӣхи саха паккам̣ саваттхукапат̣иггахитасан̇кхйамева гаччхатӣти дассети. тасмимпӣти нира̄мисабхӯтепи. куккуччака̄нам̣ пана айам̣ адхиппа̄йо – пат̣иггахан̣е та̄ва дадхиа̄дӣхи асамбхиннарасатта̄ бхаттена сахитена гул̣апин̣д̣а̄ди вийа саваттхукапат̣иггахитам̣ на̄ма на хоти, там̣ пана пачантена дховитва̄ва пачитаббам̣, итаратха̄ пачанаккхан̣е паччама̄нададхигул̣ика̄дӣхи самбхиннарасата̄йа са̄мам̣паккам̣ джа̄там̣, тесу кхӣн̣есу са̄мам̣паккамева хоти, тасма̄ нира̄мисамева пачитаббанти. тенева ‘‘а̄мисена саха паккатта̄’’ти ка̄ран̣ам̣ вуттам̣.

еттха ча̄йам̣ вича̄ран̣а̄ – саваттхукапат̣иггахитатта̄бха̄ве а̄мисена саха бхиккхуна̄ паккасса сайам̣па̄кадосо ва̄ парисан̇кӣйати йа̄вака̄ликата̄ ва̄, таттха на та̄ва сайам̣па̄кадосо еттха самбхавати сатта̄хака̄ликатта̄. йан̃хи таттха дадхиа̄ди а̄мисагатам̣, там̣ париккхӣн̣анти. атха пат̣иггахитададхигул̣ика̄дина̄ саха аттана̄ паккатта̄ саваттхукапаккам̣ вийа бхавеййа̄ти парисан̇кӣйати, тада̄ а̄мисена саха пат̣иггахитатта̄ти ка̄ран̣ам̣ ваттаббам̣, на пана паккатта̄ти. татха̄ ча упад̣д̣хаттхера̄нам̣ матамева ан̇гӣ катам̣ сийа̄. таттха ча са̄ман̣ера̄дӣхи паккампи йа̄вака̄ликамева сийа̄ пат̣иггахитакхӣра̄дим̣ пачитва̄ анупасампаннехи катасаппиа̄ди вийа ча, на ча там̣ йуттам̣, бхиккха̄ча̄рена ладдханаванӣта̄дӣнам̣ такка̄диа̄мисасам̣саггасамбхавена апарибхун̃джитаббата̄пасан̇гато. на хи гахат̣т̣ха̄ дховитва̄, содхетва̄ ва̄ патте а̄кирантӣти нийамо аттхи, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘йатха̄ таттха патитатан̣д̣улакан̣а̄дайо на паччанти, евам̣…пе… пуна пачитва̄ дети, пуриманайенева сатта̄хам̣ ват̣т̣атӣ’’ти имина̄ вачаненапетам̣ вируджджхати, тасма̄ идха куккуччака̄нам̣ куккуччуппаттийа̄ нимиттамева на диссати. йатха̄ четтха, евам̣ ‘‘ладжджӣ са̄ман̣еро йатха̄ таттха патитатан̣д̣улакан̣а̄дайо на паччанти, евам̣ са̄мисапа̄кам̣ моченто аггимхи вилӣйа̄петва̄…пе… ват̣т̣атӣ’’ти вачанасса̄пи нимиттам̣ на диссати. йади хи етам̣ йа̄вака̄ликасам̣саггапариха̄ра̄йа вуттам̣ сийа̄, аттана̄пи татха̄ ка̄таббам̣ бхавеййа. гахат̣т̣хехи диннасаппиа̄дӣсу ча а̄мисасам̣саггасан̇ка̄ на вигаччхеййа. на хи гахат̣т̣ха̄ евам̣ вилӣйа̄петва̄ пана тан̣д̣ула̄дим̣ апанетва̄ пуна пачанти, апича бхесаджджехи саддхим̣ кхӣра̄дим̣ паккхипитва̄ йатха̄ кхӣра̄ди кхайам̣ гаччхати, евам̣ парехи паккабхесаджджатела̄дипи йа̄вака̄ликамева сийа̄, на ча тампи йуттам̣ дадхиа̄дикхайакаран̣аттхам̣ ‘‘пуна пачитва̄ детӣ’’ти вуттатта̄. тасма̄ маха̄сиваттхерава̄де куккуччам̣ акатва̄ адхотампи наванӣтам̣ тадахупи пунадиваса̄дӣсупи пачитум̣, тан̣д̣ула̄димиссам̣ саппиа̄дим̣ аттана̄пи аггимхи вилӣйа̄петва̄ парисса̄ветва̄ пуна такка̄дикхайаттхам̣ пачитун̃ча ват̣т̣ати.

таттха виджджама̄нассапи паччама̄наккхан̣е самбхиннарасасса йа̄вака̄ликасса аббоха̄рикаттена саваттхукапат̣иггахитапурепат̣иггахита̄нампи аббоха̄рикатоти нит̣т̣хаметтха гантаббанти. тенева ‘‘етта̄вата̄ саваттхукапат̣иггахитам̣ на̄ма на хотӣ’’ти вуттам̣. висум̣ пат̣иггахитена пана кхӣра̄диа̄мисена наванӣта̄дим̣ миссетва̄ бхиккхуна̄ ва̄ ан̃н̃ехи ва̄ паккатела̄дибхесаджджам̣ саваттхукапат̣иггахитасан̇кхйамева гаччхати, таттха павит̣т̣хайа̄вака̄ликасса аббоха̄рикатта̄бха̄ва̄. йам̣ пана пурепариггахитабхесаджджехи аппат̣иггахитам̣ кхӣра̄дим̣ паккхипитва̄ паккатела̄дикам̣ анупасампаннехева паккампи саваттхукапат̣иггахитампи саннидхипи на хоти, таттха паккхиттакхӣра̄дикассапи тасмим̣ кхан̣е самбхиннарасата̄йа пурепат̣иггахитатта̄паттито. саче пана аппат̣иггахитехева, ан̃н̃ехи ва̄ паккатела̄дӣсупи саче а̄мисарасо пан̃н̃а̄йати, там̣ йа̄вака̄ликамева хотӣти ведитаббам̣. уггахетва̄ти сайамева гахетва̄.

парисса̄ветва̄ гахитанти тан̣д̣ула̄дивигаматтхам̣ парисса̄ветва̄, такка̄дивигаматтхам̣ пуна пачитва̄ гахитанти аттхо. пат̣иггахетва̄ т̣хапитабхесаджджехӣти атирекасатта̄хапат̣иггахитехи, етена техи йуттампи саппиа̄ди атирекасатта̄хапат̣иггахитам̣ на хотӣти дассети. ваддалисамайети вассака̄ласамайе, ана̄тапака̄лети аттхо.

ниббат̣т̣итатта̄ти йа̄вака̄ликаваттхуто вивечитатта̄, етена теле сабха̄вато йа̄вака̄ликатта̄бха̄вам̣, бхиккхуно саваттхукапат̣иггахан̣ена йа̄вака̄ликаттупагаманан̃ча дассети. убхайампӣти аттана̄, ан̃н̃ехи ча катам̣.

623. аччхавасанти дуккат̣аваттхӯнан̃н̃ева упалаккхан̣анти а̄ха ‘‘т̣хапетва̄ мануссаваса’’нти. сам̣сат̣т̣ханти парисса̄витам̣. тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄нанти аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре тӣн̣и дуккат̣а̄ни сандха̄йа вуттам̣. кин̃ча̄пи парибхогаттха̄йа вика̄ле пат̣иггахан̣апачанапарисса̄вана̄дӣсу пуббапайогесу па̄л̣ийам̣, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча а̄патти на вутта̄, татха̄пи еттха а̄паттийа̄ ева бхавитаббам̣ пат̣иккхиттасса каран̣ато а̄ха̄раттха̄йа вика̄ле йа̄мака̄лика̄дӣнам̣ пат̣иггахан̣е вийа. йасма̄ кхӣра̄дим̣ паккхипитва̄ паккабхесаджджателе касат̣ам̣ а̄мисагатикам̣, тена саха телам̣ пат̣иггахетум̣, пачитум̣ ва̄ бхиккхуно на ват̣т̣ати. тасма̄ вуттам̣ ‘‘паккателакасат̣е вийа куккучча̄йатӣ’’ти. саче васа̄йа саха паккатта̄ на ват̣т̣ати, идам̣ касма̄ на ват̣т̣атӣти пуччханта̄ ‘‘бханте …пе… ват̣т̣атӣ’’ти а̄хам̣су. тхеро атикуккуччата̄йа ча ‘‘етампи, а̄вусо, на ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. роганиггахаттха̄йа ева васа̄йа анун̃н̃а̄таттам̣ саллаккхетва̄ паччха̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхи.

‘‘мадхукарӣхи на̄ма мадхумаккхика̄хӣ’’ти идам̣ кхуддакабхамара̄нам̣ двиннам̣ ева висесананти кечи ваданти, ан̃н̃е пана ‘‘дан̣д̣акесу мадхука̄рика̄ мадхукарӣмаккхика̄ на̄ма, та̄хи саха тиссо мадхумаккхика̄джа̄тийо’’ти ваданти. бхамарамаккхика̄ти маха̄пат̣алака̄рика̄. силесасадисанти суккхата̄йа ва̄ пакката̄йа ва̄ гханӣбхӯтам̣. итаранти танукамадху.

уччхурасам̣ упа̄да̄йа̄ти никкасат̣арасассапи сатта̄хака̄ликатам̣ дассети ‘‘уччхумха̄ ниббатта’’нти па̄л̣ийам̣ са̄ман̃н̃ато вуттатта̄. йам̣ пана суттантат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘уччху че, йа̄вака̄лико. уччхурасо че, йа̄мака̄лико. пха̄н̣итам̣ че, сатта̄хака̄ликам̣. тачо че, йа̄ваджӣвако’’ти вуттам̣, там̣ амбапхалараса̄димиссата̄йа йа̄мака̄ликаттам̣ сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣, авинайавачанатта̄ там̣ аппама̄н̣анти. тенева ‘‘пуребхаттам̣ пат̣иггахитена апарисса̄витауччхурасена̄’’тиа̄ди вуттам̣. нира̄мисамева ват̣т̣ати таттха павит̣т̣хайа̄вака̄ликасса аббоха̄рикатта̄ти идам̣ гул̣е кате таттха виджджама̄нампи касат̣ам̣ па̄кена суккхата̄йа йа̄ваджӣвикаттам̣ бхаджатӣти вуттам̣. тасса йа̄вака̄ликатте хи са̄мам̣па̄кена пуребхаттепи анаджджхохаран̣ӣйам̣ сийа̄ти. ‘‘саваттхукапат̣иггахитатта̄’’ти идам̣ уччхурасе чун̣н̣авичун̣н̣ам̣ хутва̄ т̣хитакасат̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣, тена ча апарисса̄витена аппат̣иггахитена анупасампаннехи катам̣ сатта̄хам̣ ват̣т̣атӣти дассети. джха̄мауччхупха̄н̣итанти аггимхи уччхум̣ та̄петва̄ катам̣. кот̣т̣итауччхупха̄н̣итанти кхудда̄нукхуддакам̣ чхиндитва̄ кот̣т̣етва̄ ниппӣл̣етва̄ паккам̣.

там̣ таттха виджджама̄нампи касат̣ам̣ паккака̄ле йа̄вака̄ликаттам̣ виджахатӣти а̄ха ‘‘там̣ йутта’’нти. сӣтодакена катанти мадхукапуппха̄ни сӣтодакена маддитва̄ парисса̄ветва̄ пачитва̄ катам̣, амаддитва̄ катанти кечи, таттха ка̄ран̣ам̣ на диссати. кхӣраджалликанти кхӣрапхен̣ам̣. мадхукапуппхам̣ пана̄тиа̄ди йа̄вака̄ликарӯпена т̣хитассапи ават̣т̣анакамерайабӣджаваттхум̣ дассетум̣ а̄раддхам̣.

сабба̄нипӣти саппиа̄дӣни пан̃чапи. а̄ха̄ракиччам̣ каронта̄ни ета̄ни касма̄ евам̣ парибхун̃джитабба̄нӣти чодана̄париха̄ра̄йа бхесаджджодиссам̣ дассентена таппасан̇гена сабба̄нипи одиссака̄ни екато дассетум̣ ‘‘саттавидхам̣ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. апакатибхесаджджатта̄ викат̣а̄ни вирӯпа̄ни висахаран̣ато маха̄висайатта̄ маханта̄ни ча̄ти маха̄викат̣а̄ни. упасампада̄дӣнӣти а̄ди-саддена ган̣ан̇ган̣ӯпа̄хана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.

адхит̣т̣хетӣти ба̄хирапарибхогаттхаметанти читтам̣ уппа̄дети, евам̣ парибхоге анапеккхата̄йа пат̣иггахан̣ам̣ виджахатӣти адхиппа̄йо. евам̣ ан̃н̃есупи ка̄ликесу анаджджхохаритука̄мата̄йа суддхачиттена ба̄хирапарибхогаттха̄йа нийамепи пат̣иггахан̣ам̣ виджахатӣти идампи висум̣ екам̣ пат̣иггахан̣авиджаханака̄ран̣анти дат̣т̣хаббам̣.

625. саче двиннам̣…пе… на ват̣т̣атӣти еттха па̄т̣хо гал̣ито, евам̣ панеттха па̄т̣хо ведитаббо ‘‘саче двиннам̣ сантакам̣ екена пат̣иггахитам̣ авибхаттам̣ хоти, сатта̄ха̄тиккаме двиннампи ана̄патти, парибхун̃джитум̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти. ан̃н̃атха̄ хи саддаппайогопи на сан̇гахам̣ гаччхати. ‘‘ган̣т̣хипадепи ча айамева па̄т̣хо дассито’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.625) са̄раттхадӣпанийам̣ вуттам̣. двиннампи ана̄паттӣти авибхаттатта̄ вуттам̣. ‘‘парибхун̃джитум̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ ‘‘сатта̄хапарамам̣ саннидхика̄ракам̣ парибхун̃джитабба’’нти вачанато вуттам̣. ‘‘йена пат̣иггахитам̣, тена виссаджджитатта̄’’ти имина̄ упасампаннасса да̄нампи сандха̄йа ‘‘виссаджджетӣ’’ти идам̣ вуттанти дассети. упасампаннасса нирапеккхадиннаваттхумхи пат̣иггахан̣асса авигататтепи сакасантаката̄ вигата̄ва хоти, тена ниссаггийам̣ на хоти. аттана̄ва пат̣иггахитаттам̣, сакасантакаттан̃ча̄ти имехи двӣхи ка̄ран̣ехи ниссаггийам̣ хоти, на екена. анупасампаннасса нирапеккхада̄не пана тадубхайампи виджахати, парибхогопеттха ват̣т̣ати, на са̄пеккхада̄не да̄налаккхан̣а̄бха̄вато. ‘‘виссаджджетӣ’’ти етасмин̃ча па̄л̣ипаде кассачи адатва̄ анапеккхата̄йа чхад̣д̣анампи сан̇гахитанти ведитаббам̣. ‘‘анапеккхо датва̄’’ти идан̃ча пат̣иггахан̣авиджаханавидхидассанаттхамева вуттам̣. пат̣иггахан̣е хи виджахите пуна пат̣иггахетва̄ парибхого сайамева ват̣т̣иссати, таббиджаханан̃ча ваттхуно сакасантаката̄паричча̄гена хотӣти, етена ча ваттхумхи аджджхохаран̣а̄пеккха̄йа сати пат̣иггахан̣ависсаджджанам̣ на̄ма висум̣ на лаббхатӣти сиджджхати. итаратха̄ хи ‘‘пат̣иггахан̣е анапеккхова пат̣иггахан̣ам̣ виссаджджетва̄ пуна пат̣иггахетва̄ бхун̃джатӣ’’ти ваттаббам̣ сийа̄. ‘‘аппат̣иггахитатта̄’’ти имина̄ екасса сантакам̣ ан̃н̃ена пат̣иггахитампи ниссаггийам̣ хотӣти дассети.

еванти ‘‘пуна гахесса̄мӣ’’ти апеккхам̣ акатва̄ суддхачиттена париччаттатам̣ пара̄масати. парибхун̃джантасса ана̄паттидассанаттханти ниссаггийамӯлика̄хи па̄читтийа̄диа̄паттӣхи ана̄паттидассанаттханти адхиппа̄йо. парибхоге ана̄паттидассанаттханти еттха пана ниссат̣т̣хапат̣иладдхасса ка̄йикапарибхога̄дӣсу йа̄ дуккат̣а̄патти вутта̄, та̄йа ана̄паттидассанаттханти адхиппа̄йо. саппиа̄дӣнам̣ пат̣иггахитабха̄во, аттано сантаката̄, сатта̄ха̄тиккамоти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.