10. ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄
537. дасаме ‘‘аджджан̣хо’’ти ‘‘аджджа но’’ти ваттаббе ха-ка̄ра̄гамам̣, на-ка̄расса ча н̣а-ка̄рам̣ катва̄ вуттоти а̄ха ‘‘аджджа екадивасам̣ амха̄ка’’нти.
538-9. йам̣ вуттам̣ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘имина̄ чӣварачета̄паннена чӣварам̣ чета̄петва̄ иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣварена аччха̄дехӣти идам̣ а̄гаманасуддхим̣ дассетум̣ вуттам̣, саче хи ‘идам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дехӣ’ти песеййа, а̄гаманасса асуддхатта̄ акаппийаваттхум̣ а̄раббха бхиккхуна̄ каппийака̄ракопи ниддиситаббо на бхавеййа̄’’ти, там̣ ниссаггийаваттхудуккат̣аваттхубхӯтам̣ акаппийачӣварачета̄паннам̣ ‘‘асукасса бхиккхуно дехӣ’’ти евам̣ а̄гаманасуддхийа̄ асати, сиккха̄паде а̄гатанайена дӯтавачане ча асуддхе саббатха̄ пат̣иккхепо ева ка̄тум̣ ват̣т̣ати, на пана ‘‘чӣваран̃ча кхо майам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄’’ти ваттум̣, тадануса̄рена на веййа̄ваччакаран̃ча ниддиситум̣ а̄гаманадӯтавачана̄нам̣ убхиннам̣ асуддхатта̄. па̄л̣ийам̣ а̄гатанайена пана а̄гаманасуддхийа̄ сати дӯтавачане асуддхепи сиккха̄паде а̄гатанайена саббам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. тена ча йатха̄ дӯтавачана̄суддхийампи а̄гамане суддхе веййа̄ваччакарампи ниддиситум̣ ват̣т̣ати, евам̣ а̄гамана̄суддхийампи дӯтавачане суддхе ват̣т̣ати ева̄ти айаматтхо аттхато сиддхова хоти, убхайасуддхийам̣ ваттаббамева наттхӣти убхайа̄суддхипаккхамева сандха̄йа ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘каппийака̄ракопи ниддиситаббо на бхавеййа̄’’ти вуттанти ведитаббам̣.
йам̣ панеттха са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.537-539) ‘‘а̄гаманасса суддхийа̄ ва̄ асуддхийа̄ ва̄ висесаппайоджанам̣ на диссатӣ’’тиа̄ди вуттам̣, там̣ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄вачанасса адхиппа̄йам̣ асаллаккхетва̄ вуттам̣ йатха̄вуттанайена а̄гаманасуддхиа̄дина̄ саппайоджанатта̄. йо панеттха ‘‘мӯласа̄микена каппийавоха̄равасена, песитасса дӯтасса акаппийавоха̄равасена ча вадатопи каппийака̄рако ниддиситаббо бхавеййа̄’’ти анит̣т̣хаппасан̇го вутто, со анит̣т̣хаппасан̇го ева на хоти абхимататта̄. татха̄ хи сиккха̄паде ева ‘‘пат̣игган̣ха̄ту а̄йасма̄ чӣварачета̄панна’’нти акаппийавоха̄рена вадато дӯтасса каппийена каммена веййа̄ваччакаро ниддиситаббо вутто а̄гаманасса суддхатта̄, а̄гаманасса̄пи асуддхийам̣ пана каппийена̄пи каммена веййа̄ваччакаро на ниддиситабботи аттхева а̄гаманасса суддхиасуддхӣсу пайоджанам̣. катхам̣ пана дӯтавачанена а̄гаманасуддхи вин̃н̃а̄йатӣти? на̄йам̣ бха̄ро. дӯтена хи акаппийавоха̄ренева вутте ева а̄гаманасуддхи гавеситабба̄, на итаратха̄, таттха ча тасса вачанаккамена пуччхитва̄ ча йуттиа̄дӣхи ча сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣. идха̄пи хи сиккха̄паде ‘‘чӣварачета̄паннам̣ а̄бхата’’нти дӯтавачаненева чӣварам̣ кин̣итва̄ да̄тум̣ песитабха̄во вин̃н̃а̄йати. йади хи саббатха̄ а̄гаманасуддхи на вин̃н̃а̄йати, пат̣иккхепо ева каттабботи.
па̄л̣ийан̃ча ‘‘чӣваран̃ча кхо майам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄’’тиа̄ди дӯтавачанасса акаппийаттепи а̄гаманасуддхийа̄ сати пат̣ипаджджанавидхидассанаттхам̣ вуттам̣. ‘‘есо кхо…пе… на ваттаббо ‘тасса дехӣ’’’тиа̄ди акаппийаваттхуса̄дийанапаримочанаттхам̣ вуттам̣. ‘‘сан̃н̃атто’’тиа̄ди ‘‘евам̣ дӯтена пуна вутте ева чодетум̣ ват̣т̣ати, на итаратха̄’’ти дассанаттхам̣ вуттам̣. ‘‘на ваттаббо ‘дехи ме чӣварам̣…пе… чета̄пехи ме чӣвара’’’нти идам̣ дӯтена̄бхатарӯпийам̣ пат̣иггахетум̣ аттана̄ ниддит̣т̣хакаппийака̄ракатта̄ва ‘‘дехи ме чӣварам̣…пе… чета̄пехи ме чӣвара’’нти ваданто рӯпийасса пакататта̄ тена рӯпийена париваттетва̄ ‘‘дехи чета̄пехӣ’’ти рӯпийасам̣воха̄рам̣ сама̄паджджанто на̄ма хотӣти там̣ досам̣ дӯрато париваджджетум̣ вуттам̣ рӯпийапат̣иггахан̣ена сан̇гхамаджджхе ниссат̣т̣харӯпийе вийа. вуттан̃хи таттха ‘‘на ваттаббо имам̣ ва̄ имам̣ ва̄ а̄хара̄’’ти. тасма̄ на идам̣ вин̃н̃аттидосам̣ париваджджетум̣ вуттанти ведитаббам̣, ‘‘аттхо ме, а̄вусо, чӣварена̄’’типи аваттаббата̄пасан̇гато, тенева дӯтаниддит̣т̣хесу рӯпийасам̣воха̄расан̇ка̄бха̄вато ан̃н̃ам̣ каппийака̄ракам̣ т̣хапетва̄пи а̄хара̄петаббанти вуттам̣. таттха̄пи ‘‘дӯтена т̣хапитарӯпийена чета̄петва̄ чӣварам̣ а̄хара̄пехӣ’’ти аватва̄ кевалам̣ ‘‘чӣварам̣ а̄хара̄пехӣ’’ти евам̣ а̄хара̄петаббанти адхиппа̄йо гахетаббо. т̣ха̄нам̣ бхан̃джатӣти еттха т̣ха̄нанти т̣хитийа̄ ча ка̄ран̣асса ча на̄мам̣, тасма̄ а̄сане нисӣданена т̣ха̄нампи куппати, а̄гатака̄ран̣ампи тесам̣ на вин̃н̃а̄йати. т̣хитам̣ пана акопетва̄ а̄мисапат̣иггахан̣а̄дӣсу а̄гатака̄ран̣амева бхан̃джати, на т̣ха̄нам̣. тена̄ха ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ бхан̃джатӣ’’ти. кечи пана ‘‘а̄мисапат̣иггахан̣а̄дина̄ т̣ха̄нампи бхан̃джатӣ’’ти ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йа на самети.
йатасса чӣварачета̄паннантиа̄ди йена аттана̄ веййа̄ваччакаро ниддит̣т̣хо, чӣваран̃ча аниппха̄дитам̣, тасса каттаббавидхидассанам̣. евам̣ бхиккхуна̄ ваттхуса̄мика̄нам̣ вутте те чодетва̄ денти, ват̣т̣ати ‘‘са̄мика̄ чодетва̄ дентӣ’’ти ана̄паттийам̣ вуттатта̄. тена ча йо сайам̣ ачодетва̄ упа̄сака̄дӣхи парийа̄йена ватва̄ чода̄пети, тесу саттаккхаттумпи чодетва̄ чӣварам̣ да̄пентесу тасса ана̄патти сиддха̄ хоти сиккха̄падасса ана̄н̣аттикатта̄.
кеначи аниддит̣т̣хо аттано мукхенева бйа̄ват̣абха̄вам̣ веййа̄ваччакараттам̣ патто мукхавеват̣ико. ‘‘авича̄ретука̄мата̄йа̄’’ти имина̄ виджджама̄нампи да̄тум̣ аниччханта̄ арийа̄пи ван̃чана̄дхиппа̄йам̣ вина̄ воха̄рато наттхӣти вадантӣти дассети. бхесаджджаккхандхаке мен̣д̣акасет̣т̣хиваттхумхи (маха̄ва. 299) вуттам̣ ‘‘санти, бхиккхаве’’тиа̄дивачанамева (маха̄ва. 299) мен̣д̣акасиккха̄падам̣ на̄ма. каппийака̄рака̄нам̣ хаттхети дӯтена ниддит̣т̣хакаппийака̄раке сандха̄йа вуттам̣, на пана бхиккхуна̄ ниддит̣т̣хе, аниддит̣т̣хе ва̄ти. тена̄ха ‘‘еттха ча чодана̄йа пама̄н̣ам̣ наттхӣ’’тиа̄ди.
сайам̣ а̄харитва̄ дадантесӯти самбандхо. ‘‘пин̣д̣апа̄та̄дӣнам̣ аттха̄йа̄’’ти имина̄ чӣвараттха̄йева на хотӣти дассети. ‘‘есева найо’’ти имина̄ ваттхуса̄мина̄ ниддит̣т̣хакаппийака̄ракабхедесупи пин̣д̣апа̄та̄дӣнампи аттха̄йа динне ча т̣ха̄начодана̄ди саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ка̄таббанти дассети.
‘‘сан̇гхам̣ ва̄…пе… ана̄маситва̄’’ти вуттатта̄ ‘‘сан̇гхасса виха̄раттха̄йа дема̄’’тиа̄дина̄ а̄маситва̄ вадантесу пат̣иккхипитаббамева. ‘‘сан̇гхо сампат̣иччхатӣ’’ти идам̣ уккат̣т̣хавасена вуттам̣, ган̣а̄дӣсупи сан̇гхассаттха̄йа сампат̣иччхантесупи пат̣иггахан̣епи парибхогепи дуккат̣амева. са̄раттхадӣпанийам̣ ‘‘пат̣иггахан̣е па̄читтийа’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.537-539) вуттам̣, там̣ на йуттам̣ сан̇гхачетийа̄дӣнам̣ аттха̄йа дуккат̣асса вуттатта̄. чодетӣти тасса доса̄бха̄вам̣ н̃атва̄пи кодхена ва̄ лобхена ва̄ бхан̣д̣адеййанти чодети. со ева хи муса̄ва̄да̄дипаччайа̄ па̄читтийадуккат̣а̄диа̄паттӣхи са̄паттико хоти, гӣва̄тисан̃н̃а̄йа пана ватва̄ ниддосабха̄вам̣ н̃атва̄ вирамантасса наттхи а̄патти.
тал̣а̄кам̣ кхетте павит̣т̣хатта̄ ‘‘на сампат̣иччхитабба’’нти вуттам̣. чатта̄ро паччайе сан̇гхо парибхун̃джатӯти дети, ват̣т̣атӣти еттха ‘‘бхиккхусан̇гхасса чатупаччайапарибхогаттха̄йа тал̣а̄кам̣ даммӣ’’ти ва̄ ‘‘бхиккхусан̇гхо чатта̄ро паччайе парибхун̃джитум̣ тал̣а̄кам̣ даммӣ’’ти ва̄ ‘‘ито тал̣а̄като уппанне чатта̄ро паччайе даммӣ’’ти ва̄ ваттумпи ват̣т̣ати, идан̃ча сан̇гхасса парибхогаттха̄йа диййама̄нан̃н̃ева сандха̄йа вуттам̣, пуггаласса пана евампи диннам̣ тал̣а̄какхетта̄ди на ват̣т̣ати. суддхачиттасса пана удакапарибхогаттхам̣ кӯпапоккхаран̣ӣа̄дайо ват̣т̣анти. ‘‘сан̇гхасса тал̣а̄кам̣ аттхи, там̣ катха’’нти хи а̄дина̄ саббаттха сан̇гхавасенева вуттам̣. хаттхети васе.
‘‘т̣хапетха̄ти вутте’’ти идам̣ са̄мӣчивасена вуттам̣, авуттепи т̣хапентасса досо наттхи. тена̄ха ‘‘удакам̣ ва̄ретум̣ лаббхатӣ’’ти. сассака̄лепи та̄сетва̄ мун̃читум̣ ват̣т̣ати, амун̃чато пана бхан̣д̣адеййам̣. пуна детӣти аччхиндитва̄ пуна дети, евампи ват̣т̣атӣти самбандхо. имина̄ ‘‘йена кеначи иссарена ‘париччаттамидам̣ бхиккхӯхи, асса̄мика’нтисан̃н̃а̄йа аттана̄ гахетва̄ диннам̣ ват̣т̣атӣ’’ти дассети. каппийавоха̄репи виниччхайам̣ ваккха̄ма̄ти па̄т̣хасесо.
удакавасена̄ти удакапарибхогаттхам̣. ‘‘суддхачитта̄на’’нти идам̣ сахаттхена ча акаппийавоха̄рена ча каронте сандха̄йа вуттам̣. сассасампа̄данаттханти евам̣ асуддхачитта̄нампи пана сайам̣ акатва̄ каппийавоха̄рена а̄н̣а̄петум̣ ват̣т̣ати ева. ‘‘каппийака̄ракам̣ т̣хапетум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ сахаттха̄дина̄ кататал̣а̄катта̄ ‘‘аса̄руппа’’нти вуттам̣, т̣хапентасса, пана там̣ паччайам̣ парибхун̃джантассапи ва̄ сан̇гхасса а̄патти на вин̃н̃а̄йати, ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣ена ва̄ еттха а̄патти гахетабба̄. ладжджибхиккхуна̄ти ладжджина̄пи, пагева аладжджина̄ маттикуддхаран̣а̄дӣсу ка̄ра̄питесӯти адхиппа̄йо. навасассети акатапуббе кеда̄ре. ‘‘каха̄пан̣е’’ти имина̄ дхан̃н̃ут̣т̣ха̄пане тассева акаппийанти дассети, дхан̃н̃ут̣т̣ха̄пане часса пайогепи дуккат̣амева, на каха̄пан̣ут̣т̣ха̄пане вийа.
‘‘касатха вапатха̄’’ти вачане саббесампи акаппийам̣ сийа̄ти а̄ха ‘‘аватва̄’’ти. еттако на̄ма бха̄готи еттха еттако каха̄пан̣оти идампи сандха̄йа вадати. татха̄ вуттепи хи тада̄ каха̄пан̣а̄нам̣ авиджджама̄натта̄ а̄йатим̣ уппаннам̣ ан̃н̃есам̣ ват̣т̣ати ева. тена̄ха ‘‘тассева там̣ акаппийа’’нти. тасса пана саббапайогесу, парибхогесупи дуккат̣ам̣. кечи пана ‘‘дхан̃н̃апарибхоге ева а̄патти, на пуббапайоге’’ти ваданти, там̣ на йуттам̣, йена минанараккхан̣а̄дипайогена паччха̄ дхан̃н̃апарибхоге а̄патти хоти, тасса пайогасса каран̣е ана̄паттийа̄ айуттатта̄. парийа̄йакатха̄йа пана саббаттха ана̄патти. тенева ‘‘еттакехи вӣхӣхи идан̃чидан̃ча а̄харатха̄’’ти нийамавачане акаппийам̣ вуттам̣, каха̄пан̣авича̄ран̣епи есева найо. ваттху ча еварӯпам̣ на̄ма сам̣виджджати, каппийака̄рако наттхӣти ваттаббантиа̄дивачанан̃четтха са̄дхакам̣.
ванам̣ дамми…пе… ват̣т̣атӣти еттха нива̄сат̣т̣ха̄натта̄ пуггаласса̄пи суддхачиттена гахетум̣ ват̣т̣ати. сӣмам̣ дема̄ти виха̄расӣма̄диса̄дха̄ран̣авачанена вуттатта̄ ‘‘ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣.
‘‘веййа̄ваччакара’’нтиа̄дина̄ вуттепи пуггалассапи да̄сам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄ра̄мика’’нти (па̄ра̄. 619; маха̄ва. 270) висесетва̄ анун̃н̃а̄татта̄, тан̃ча кхо пилиндаваччхена гахитапарибхуттаккамена, на гахат̣т̣ха̄нам̣ да̄сапарибхогаккамена. кхетта̄дайо пана саббе сан̇гхассева ват̣т̣анти па̄л̣ийам̣ пуггаликавасена гахетум̣ ананун̃н̃а̄татта̄ти дат̣т̣хаббам̣. виха̄расса дема̄ти сан̇гхикавиха̄рам̣ сандха̄йа вуттам̣, ‘‘кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.10, 194) суттантесу а̄гатапат̣иккхепо бхагавата̄ а̄паттийа̄пи хетубха̄вена катоти бхагавато адхиппа̄йам̣ джа̄нантехи сан̇гӣтимаха̄тхерехи кхеттапат̣иггахан̣а̄диниссито айам̣ саббопи па̄л̣имуттавиниччхайо вуттоти гахетаббо. каппийака̄ракасса ниддит̣т̣хабха̄во, дӯтена аппитата̄, татуттари ва̄йа̄мо, тена пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.
ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нит̣т̣хито чӣваравагго пат̣хамо.