2. ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄

269. дутийе кесучи ва̄тапа̄несу виват̣есу бахипи андхака̄ратта̄ а̄локо на пависати, виват̣акава̄т̣ена ан̃н̃ато а̄гаччхантасса а̄локасса нива̄ран̣ато кава̄т̣асса пит̣т̣хипассе гханандхака̄рова хоти, та̄диса̄ни сандха̄йа ‘‘йесу виват̣есу андхака̄ро хотӣ’’тиа̄ди вуттам̣.

бра̄хман̣ӣ аттано ан̇гаман̇га̄нам̣ пара̄масанаккхан̣е ана̄ча̄ра̄нукӯла̄ хутва̄ на кин̃чи ватва̄ бхиккхуно ван̣н̣абхан̣анаккхан̣е вуттатта̄ а̄ха ‘‘паббаджитука̄мо ман̃н̃ети саллаккхетва̄’’ти, паббаджитука̄мо вийа̄ти саллаккхетва̄ти аттхо. кулиттхӣнам̣ евам̣ парехи абхибхаванам̣ на̄ма аччанта̄вама̄ноти а̄ха ‘‘аттано виппака̄ра’’нти.

270. отин̣н̣асаддасса каммаса̄дханапаккхам̣ сандха̄йа ‘‘йаккха̄дӣхӣ’’тиа̄ди вуттам̣, каттуса̄дханапаккхам̣ сандха̄йа ‘‘кӯпа̄дӣнӣ’’тиа̄ди вуттам̣. тасмим̣ ваттхусминти иттхисарӣрасан̇кха̄те ваттхусмим̣.

271. асса̄ти хаттхагга̄ха̄дикасса саббасса.

273. етесам̣ пада̄нанти а̄масана̄дипада̄нам̣. иттхисан̃н̃ӣти манусситтхисан̃н̃ӣ. нам̣-саддасса ка̄йависесанабха̄вена етам̣ ка̄йанти аттхам̣ дассетум̣ ‘‘атха ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. омасанто…пе… ека̄ва а̄паттӣти аниваттхам̣ сандха̄йа вуттам̣, на ниваттхам̣. саниваттха̄йа пана маттхакато пат̣т̣ха̄йа хаттхам̣ ота̄рентасса ниваттхаса̄т̣акопари хаттхе а̄рул̣хе тхуллаччайам̣. са̄т̣акато хаттхам̣ ота̄ра̄петва̄ джан̇гхато пат̣т̣ха̄йа омасантасса пуна сан̇гха̄дисесо.

йатха̄ниддит̣т̣ханиддесети йатха̄вуттака̄йасам̣сагганиддесе. тена̄ти йена ка̄ран̣ена ваттхусан̃н̃а̄дайо хонти, тена ка̄ран̣ена. йатха̄вуттасиккха̄паданиддесе вуттам̣ гарукам̣ бхиккхуно кареййа пака̄сеййа̄ти йоджана̄.

сан̃н̃а̄йа вира̄гитамхӣти сан̃н̃а̄йа вираддха̄йа. идам̣ на̄ма ваттхунти имасмим̣ сиккха̄паде а̄гатам̣, ана̄гатан̃ча йам̣ кин̃чи савин̃н̃а̄н̣ака̄вин̃н̃а̄н̣акам̣ пхусантасса ана̄паттиабха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣.

са̄раттанти ка̄йасам̣саггара̄генева са̄раттам̣. вираттанти ка̄йасам̣саггара̄гарахитам̣ ма̄туа̄дим̣ сандха̄йа вадати. дуккат̣анти ма̄тупема̄дивасена ган̣хантасса васена вуттам̣, вираттампи иттхим̣ ка̄йасам̣саггара̄гена ган̣хантасса пана сан̇гха̄дисесо ева. има̄йа па̄л̣ийа̄ саметӣти самбандхо. катхам̣ саметӣти че? йади хи ‘‘иттхийа̄ ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти читте уппанне иттхисан̃н̃а̄ вира̄гита̄ бхавеййа. ка̄йаппат̣ибаддхаггахан̣епи тхуллаччайена̄пи на бхавитаббам̣ иттхисан̃н̃а̄йа ева па̄л̣ийам̣ (па̄ра̄. 276) тхуллаччайасса вуттатта̄, тасма̄ ‘‘иттхийа̄ ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣти ка̄йам̣ ган̣хантасса иттхисан̃н̃а̄ вира̄гита̄ на̄ма на хотӣти ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣти ка̄йам̣ ган̣хато иттхисан̃н̃а̄йа чева ка̄йасам̣саггара̄гасса ча ка̄йаггахан̣асса ча самбхава̄ йатха̄ваттхукам̣ сан̇гха̄дисесамева а̄паджджатӣ’’ти маха̄суматтхерена вуттава̄дова има̄йа па̄л̣ийа̄ самети. ат̣т̣хакатха̄йан̃хи ‘‘самбахула̄ иттхийо ба̄ха̄хи париккхипитва̄ ган̣ха̄мӣ’’ти сан̃н̃а̄йа париккхипато маджджхагата̄нам̣ васена тхуллаччайам̣ вуттам̣. на хи тасса ‘‘маджджхагата̄ иттхийо ка̄йаппат̣ибаддхена ган̣ха̄мӣ’’ти сан̃н̃а̄ аттхи, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йапи саметӣти гахетаббам̣. нӣлена дувин̃н̃еййабха̄вато ка̄л̣иттхӣ вутта̄.

279. севана̄дхиппа̄йоти пхассасукхасевана̄дхиппа̄йо. ка̄йаппат̣ибаддха̄масанава̄ре ка̄йаппат̣ибаддхавасена пхассапат̣ивиджа̄нанам̣ ведитаббам̣. читтуппа̄даматте а̄паттийа̄бха̄вато ана̄паттӣти идам̣ ка̄йасам̣саггара̄гаматтена ка̄йачаланасса ануппаттито иттхийа̄ карийама̄нака̄йачаланам̣ са̄дийатопи пайога̄бха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣. пат̣хамапа̄ра̄джике пана парехи упаккамийама̄насса абха̄вато севана̄дхиппа̄йе уппанне тена адхиппа̄йена ан̇гаджа̄таккхобхо сайамева авассам̣ сан̃джа̄йати, со ча тена като на̄ма хотӣти па̄ра̄джикам̣ вуттам̣, тенева найена пат̣хамасан̇гха̄дисесепи парена карийама̄напайогаса̄дийама̄непи ан̇гаджа̄таккхобхасамбхавена а̄патти хотӣти ведитаббам̣. чатуттхети ‘‘на ча ка̄йена ва̄йамати, на ча пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄тӣ’’ти имасмим̣ ва̄ре. пхассапат̣ивиджа̄нанампӣти апи-саддена татийава̄ре вийа ва̄йа̄мопи наттхӣти дассети. ниссаггийена ниссаггийа̄масане вийа̄ти идам̣ пана пхассапат̣ивиджа̄нана̄бха̄ваматтассева нидассанам̣, на пайога̄бха̄васса̄ти дат̣т̣хаббам̣. моккха̄дхиппа̄йоти еттха читтасса лахупариваттита̄йа антарантара̄ ка̄йасам̣саггара̄ге самуппаннепи моккха̄дхиппа̄йасса авиччхинната̄йа ана̄паттийева, виччхинне пана тасмим̣ а̄патти ева.

падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄найо.

281. еттха ган̣ха̄хӣти на ваттабба̄ти гехаситапемена ка̄йаппат̣ибаддхена пхусане дуккат̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣, ка̄рун̃н̃ена пана ваттха̄дим̣ гахетум̣ асакконтим̣ ‘‘ган̣ха̄’’ти вадантасса̄пи авасасабха̄ваппаттам̣ удаке нимуджджантим̣ ка̄рун̃н̃ена сахаса̄ ана̄ма̄санти ачинтетва̄ кеса̄дӣсу гахетва̄ моккха̄дхиппа̄йена а̄кад̣д̣хатопи ана̄паттийева. на хи мӣйама̄нам̣ ма̄тарам̣ уккхипитум̣ на ват̣т̣ати. ан̃н̃а̄тика̄йа иттхийа̄пи есева найо. уккат̣т̣ха̄йа ма̄туйа̄пи а̄ма̄со на ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ ‘‘ма̄тара’’нти вуттам̣. тасса̄ ка̄таббам̣ пана ан̃н̃а̄сампи иттхӣнам̣ каронтасса̄пи ана̄паттийева ана̄ма̄сатте висеса̄бха̄ва̄.

тин̣ан̣д̣упаканти хиривера̄димӯлехи кеса̄лан̇ка̄раттха̄йа катачумбат̣акам̣. париваттетва̄ти аттано нива̄сана̄дибха̄вато апанетва̄. пӯджа̄диаттхам̣ пана та̄вака̄ликампи а̄маситум̣ ват̣т̣ати. сӣсапаса̄дханакадантасӯчиа̄дӣти идам̣ сӣса̄лан̇ка̄раттха̄йа пат̣апилотика̄дӣхи катам̣ сӣсапаса̄дханакан̃чева дантасӯчиа̄ди ча̄ти двидха̄ йоджетва̄ сӣсапаса̄дханам̣ сипа̄т̣икопакаран̣аттха̄йа чева дантасӯчиупакаран̣аттха̄йа ча гахетаббанти йатха̄ккамам̣ аттхам̣ дассети. кесакала̄пам̣ бандхитва̄ таттха тирийам̣ павесанаттха̄йа ката̄ дантасӯчи ева сӣсапаса̄дханакадантасӯчӣти екамева катва̄ сипа̄т̣ика̄йа паккхипитва̄ парихаритаббасӯчийева тасса тасса киччасса упакаран̣анти сипа̄т̣ика̄сӯчиупакаран̣анти евам̣ ва̄ йоджана̄ ка̄табба̄. поттхакарӯпанти судха̄дӣхи катам̣, па̄ра̄джикаваттхубхӯта̄нам̣ тираччха̄нагатиттхӣнам̣ сан̣т̣ха̄нена катампи ана̄ма̄самева. иттхирӯпа̄дӣни дассетва̄ катам̣, ваттхабхиттиа̄дин̃ча иттхирӯпам̣ ана̄маситва̄ вал̣ан̃джетум̣ ват̣т̣ати. еварӯпехи ана̄ма̄се ка̄йасам̣саггара̄ге асати ка̄йаппат̣ибаддхена а̄масато досо наттхи. бхиндитва̄ти еттха ана̄ма̄сампи дан̣д̣апа̄са̄н̣а̄дӣхи бхеданасса ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄, па̄л̣ийампи а̄пада̄су моккха̄дхиппа̄йасса а̄масанепи ана̄паттийа̄ вуттатта̄ ча. саппинӣа̄дӣхи ва̄л̣амигӣхи ча гахитапа̄н̣ака̄нам̣ мочанаттха̄йа там̣ саппинӣа̄дим̣ ваттхадан̣д̣а̄дӣхи париккхипитва̄ гахетум̣, ма̄туа̄дим̣ удаке мӣйама̄нам̣ ваттха̄дӣхи гахетум̣, асакконтим̣ кеса̄дӣсу гахетва̄ ка̄рун̃н̃ена уккхипитум̣ ват̣т̣атӣти айаматтхо гахетаббова. ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘на твева а̄маситабба̄’’ти идам̣ пана вачанам̣ амӣйама̄наваттхум̣ сандха̄йа вуттанти айам̣ амха̄кам̣ кханти.

маггам̣ адхит̣т̣ха̄йа̄ти ‘‘магго айа’’нти маггасан̃н̃ам̣ уппа̄детва̄ти аттхо. пан̃н̃апетва̄ дентӣти идам̣ са̄мӣчивасена вуттам̣, техи пана а̄санам̣ апан̃н̃апетва̄ва нисӣдатха̄ти вутте сайамева пан̃н̃апетва̄ нисӣдитумпи ват̣т̣ати. таттхаджа̄така̄нӣти аччхиндитва̄ бхӯтага̄мабха̄венева т̣хита̄ни. кӣл̣антена̄ти вуттатта̄ сати паччайе а̄масантасса ана̄патти. бхиккхусантакам̣ пана парибхога̄рахам̣ саббатха̄ а̄маситум̣ на ват̣т̣ати дурупачин̣н̣атта̄. анупасампанна̄нам̣ дасса̄мӣти идам̣ аппат̣иггахетва̄ гахан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. аттанопи аттха̄йа пат̣иггахетва̄ гахан̣е досо наттхи ана̄ма̄сатта̄бха̄ва̄.

ман̣ӣти вел̣урийа̄дито ан̃н̃о джотираса̄дибхедо саббопи ман̣и. вел̣урийоти аллавел̣уван̣н̣оман̣и, ‘‘маджджа̄раккхи ман̣д̣алаван̣н̣о’’типи ваданти. сила̄ти муггама̄саван̣н̣а̄ атисиниддха̄ ка̄л̣асила̄, ман̣ивоха̄рам̣ а̄гата̄ раттасета̄диван̣н̣а̄ сумат̣т̣ха̄пи сила̄ ана̄ма̄са̄ ева̄ти ваданти. раджатанти каха̄пан̣ама̄са̄дибхедам̣ джатума̄са̄дим̣ упа̄да̄йа саббам̣ вутта̄васесам̣ рӯпийам̣ гахитам̣. лохитан̇коти раттаман̣и. маса̄рагалланти кабараван̣н̣о ман̣и, ‘‘мараката’’нтипи ваданти. бхесаджджаттха̄йа писитва̄ йоджита̄нам̣ мутта̄нам̣ ратанабха̄вавирахато гахан̣аккхан̣епи ратана̄ка̄рена апеккхита̄бха̄ва̄ ‘‘бхесаджджаттха̄йа пана ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. йа̄ва пана та̄ мутта̄ ратанарӯпена тит̣т̣ханти, та̄ва а̄маситум̣ на ват̣т̣ати ева. евам̣ ан̃н̃ампи ратанапа̄са̄н̣ам̣ писитва̄ бхесадждже йоджанаттха̄йа гахетум̣ ват̣т̣ати ева, джа̄тарӯпараджатам̣ пана писитва̄ йоджанабхесаджджаттха̄йапи сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣ати, гахат̣т̣хехи йоджетва̄ диннампи йади бхесадждже суван̣н̣а̄дирӯпена тит̣т̣хати, вийоджетун̃ча сакка̄, та̄дисам̣ бхесаджджампи на ват̣т̣ати. там̣ аббоха̄рикаттам̣ гатам̣ че, ват̣т̣ати. ‘‘джа̄типхаликам̣ упа̄да̄йа̄’’ти вуттатта̄, сӯрийакантачандаканта̄дикам̣ джа̄типа̄са̄н̣ам̣ ман̣имхи ева сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. дхаманасан̇кхо ча дхотавиддхо ча ратанамиссо ча̄ти йоджетаббам̣. виддхоти ман̣иа̄дибха̄вена катачхиддо.

ратанамиссоти кан̃чаналата̄дивичитто, мутта̄диратанакхачито ча, етена дхаманасан̇кхато ан̃н̃о ратанамиссова ана̄ма̄соти дассети. сила̄йампи есева найо. па̄нӣйасан̇кхоти имина̄ва тха̄лака̄диа̄ка̄рена катасан̇кхамайабха̄джана̄ни бхиккхӯнам̣ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣. сеса̄ти ратанасам̣йуттам̣ т̣хапетва̄ авасеса̄.

бӣджато пат̣т̣ха̄йа̄ти дха̄тупа̄са̄н̣ато пат̣т̣ха̄йа. пат̣иккхипӣти суван̣н̣амайадха̄тукаран̣д̣акасса, буддхарӯпа̄дисса ча аттано сантакакаран̣е ниссаггийатта̄ вуттам̣. ‘‘рӯпийачхад̣д̣акат̣т̣ха̄не’’ти вуттатта̄ рӯпийачхад̣д̣акасса джа̄тарӯпараджатам̣ а̄маситва̄ чхад̣д̣етум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣. кел̣а̄пайитунти а̄маситва̄ ито чито ча сан̃ча̄ретум̣. вуттанти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. качаварамева харитум̣ ват̣т̣атӣти гопака̄ ва̄ хонту ан̃н̃е ва̄, хаттхена пун̃чхитва̄ качаварам̣ апанетум̣ ват̣т̣ати, малампи памаджджитум̣ ват̣т̣ати ева̄ти ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йа на самети кел̣а̄йанасадисатта̄. а̄ракӯт̣алоханти суван̣н̣аван̣н̣о киттималохависесо. тивидхан̃хи киттималохам̣ кам̣салохам̣ ват̣т̣алохам̣ ха̄ракӯт̣алоханти. таттха типутамбе миссетва̄ катам̣ кам̣салохам̣ на̄ма. сӣсатамбе миссетва̄ катам̣ ват̣т̣алохам̣. расатамбе миссетва̄ катам̣ ха̄ракӯт̣алохам̣ на̄ма. там̣ пана ‘‘джа̄тарӯпагатика’’нти вуттатта̄ угган̣хато ниссаггийампи хотӣти кечи ваданти. рӯпийесу пана аган̣итатта̄ ниссаггийам̣ на хоти, а̄масане, сампат̣иччхане ча дуккат̣амева̄ти ведитаббам̣. саббакаппийоти йатха̄вуттасуван̣н̣а̄димайа̄нам̣ сена̄санапариккха̄ра̄нам̣ а̄масанагопана̄дивасена парибхого саббатха̄ каппийоти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди. ‘‘бхиккхӯнам̣ дхаммавинайаван̣н̣анат̣т̣ха̄не’’ти вуттатта̄ сан̇гхикамева суван̣н̣а̄димайам̣ сена̄санам̣, сена̄санапариккха̄ра̄ ча ват̣т̣анти, на пуггалика̄нӣти гахетаббам̣.

бхиндитва̄ти пат̣хамамева ана̄маситва̄ па̄са̄н̣а̄дина̄ кин̃чиматтам̣ бхедам̣ катва̄ паччха̄ каппийабхан̣д̣аттха̄йа адхит̣т̣хахитва̄ хаттхена гахетум̣ ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘каппийабхан̣д̣ам̣ карисса̄мӣти саббампи сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. еттха̄пи кин̃чи бхиндитва̄, вийоджетва̄ ва̄ а̄маситабба.

пхалакаджа̄лика̄дӣнӣти еттха сарапаритта̄н̣а̄йа хаттхена гахетаббам̣ кит̣ика̄пхалакам̣ аккхираккхан̣аттха̄йа айалоха̄дӣхи джа̄ла̄ка̄рена катва̄ сӣса̄дӣсу пат̣имун̃читаббам̣ джа̄ликам̣ на̄ма. а̄ди-саддена кавача̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. ана̄ма̄са̄нӣти маччхаджа̄ла̄дипарӯпародхакам̣ сандха̄йа вуттам̣, на сарапаритта̄н̣ам̣ тасса а̄вудхабхан̣д̣атта̄бха̄ва̄. тенева ваккхати ‘‘парӯпародханива̄ран̣ам̣ хӣ’’тиа̄ди. а̄санасса̄ти четийасса саманта̄ катапарибхан̣д̣асса. бандхисса̄мӣти ка̄ка̄дӣхи адӯсанаттха̄йа бандхисса̄ми.

‘‘бхерисан̇гха̄т̣оти сан̇гхат̣итачаммабхерӣ. вӣн̣а̄сан̇гха̄т̣оти сан̇гхат̣итачаммавӣн̣а̄’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.281) вуттам̣. ‘‘чаммавинаддха̄ни вӣн̣а̄бхериа̄дӣнӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттавачанато висеса̄бха̄ва̄, ‘‘курундийам̣ пана̄’’тиа̄дина̄ тато висесасса ваттума̄раддхатта̄ ча бхериа̄дӣнам̣ винаддханопакаран̣асамӯхо бхеривӣн̣а̄сан̇гха̄т̣оти ведитаббам̣ сан̇гхат̣итабботи сан̇гха̄т̣оти катва̄. туччхапоккхаранти авинаддхачаммабхеривӣн̣а̄нам̣ поккхарам̣. а̄ропитачамманти пуббе а̄ропитам̣ хутва̄ паччха̄ тато апанетва̄ висум̣ т̣хапитамукхачаммаматтам̣, на сесопакаран̣асахитам̣. сахитам̣ пана сан̇гха̄т̣оти айам̣ висесо. онахитунти бхерипоккхара̄дӣни чаммам̣ а̄ропетва̄ чаммават̣т̣иа̄дӣхи саббехи упакаран̣ехи винандхитум̣.

па̄л̣ийам̣ пан̣д̣акасса̄ти пан̣д̣акена. па̄ра̄джикаппахонакака̄лети акутхитака̄ле. ка̄йасам̣саггара̄га̄дибха̄ве сабба̄ваттха̄йапи иттхийа̄ сан̣т̣ха̄не пан̃н̃а̄йама̄не ана̄ма̄садуккат̣ам̣ на вигаччхатӣти дат̣т̣хаббам̣. сан̇кама̄дӣнам̣ т̣ха̄на̄ча̄ванавасена ача̄летаббата̄йа на ка̄йаппат̣ибаддхавоха̄роти дуккат̣ам̣ вуттам̣.

282. екападикасан̇камоти танукасету. ‘‘а̄вин̃чханто’’ти вуттатта̄ ча̄летум̣ йутта̄йа ева раджджуйа̄ тхуллаччайам̣, на итара̄йа бхиттитхамбха̄дигатикатта̄ти а̄ха ‘‘йа̄ маха̄раджджу хотӣ’’тиа̄ди. тена ча̄летум̣ йутте танукараджджудан̣д̣аке ача̄летва̄ пхусантасса̄пи тхуллаччайамева̄ти дӣпитанти ведитаббам̣. пат̣иччха̄детабба̄ти чха̄дана̄дивасена гӯхитабба̄. манусситтхӣ, манусситтхисан̃н̃ита̄, ка̄йасам̣саггара̄го, ва̄йа̄мо, тена хаттха̄дӣсу пхусананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.

ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.