2. сан̇гха̄дисесакан̣д̣о
1. суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄
234. терасакасса̄ти тераса сиккха̄пада̄ни парима̄н̣а̄ни асса̄ти терасако, кан̣д̣о, тасса. саматхе випассана̄йа ва̄ абхиратирахито идха анабхирато, на паббаджджа̄йа̄ти а̄ха ‘‘виккхиттачитто’’ти. виккхиттата̄йа ка̄ран̣ама̄ха ка̄мара̄га̄ичча̄ди.
235. аббоха̄рика̄ти сӣлавипаттивоха̄рам̣ на̄рахатӣти катва̄ вуттам̣. акусалабха̄ве панасса̄ аббоха̄рата̄ наттхи.
236-7. четана̄-саддато висум̣ сам̣-саддасса аттха̄бха̄вам̣ ика-паччайасса ча аттхавантатам̣ дассетум̣ сан̃четана̄ ва̄тиа̄ди дутийавикаппо вутто. сикха̄ппатто аттхоти адхиппетаттхам̣ сандха̄йа вуттам̣. а̄сайабхедатоти питтасемхапуббалохита̄нам̣ чатуннам̣ а̄сайа̄нам̣ бхедена. дха̄туна̄наттатоти расарухира̄дӣнам̣ саттаннам̣, патхава̄дӣнам̣ ва̄ чатуннам̣ дха̄тӯнам̣ на̄наттена. ваттхисӣсанти муттаваттхито маттхакапассам̣. хаттхимадачаланам̣ на̄ман̃ча самбхавоти а̄ха ‘‘самбхаво никкхаматӣ’’ти. самбхававеганти самбхавасса т̣ха̄нато чавитва̄ дакасота̄бхимукхам̣ отаран̣ена сан̃джа̄тасарӣраккхобхавегам̣. ба̄хусӣсанти кхандхаппадесам̣. дассесӣти еттха ити-саддо хетуттхо, тена йасма̄ кан̣н̣ачӯл̣ика̄хи самбхаво никкхамати…пе… самбхаван̃ча дассеси, тасма̄ татийасса бха̄ситам̣ субха̄ситанти евам̣ йоджана̄ ведитабба̄. дакасотанти муттасса ваттхито никкхаманамаггам̣, ан̇гаджа̄таппадесанти вуттам̣ хоти. суккан̃ча на̄метам̣ расарухира̄дисаттадехадха̄тӯсу маджджхимадха̄тучатуджам̣ ат̣т̣химин̃джа̄ди вийа патхавӣдха̄тусан̇гахитам̣ а̄ха̄рӯпаджӣвӣнам̣ сакалака̄йагатам̣ атидахарада̄рака̄нампи аттхева, там̣ пана паннарасасол̣асавассуддесато пат̣т̣ха̄йа сатта̄нам̣ самуппаджджанакака̄мара̄гехева т̣ха̄нато чалати, чалитан̃ча а̄подха̄тубха̄вена читтаджамева хутва̄ дакасотам̣ отарати, дакасотато пана пат̣т̣ха̄йа читтапаччайаутуджам̣ хоти маттхалун̇гато чалитасин̇гха̄н̣ика̄ вийа. йесам̣ пана самуччхеданавиккхамбхана̄дӣхи ра̄гапарийут̣т̣ха̄нам̣ наттхи, тесам̣ суккависсат̣т̣хи на сийа̄. ити йатха̄т̣ха̄нато суккасса виссат̣т̣хийева ра̄гачиттасамут̣т̣ха̄на̄, на пакатирӯпам̣, тенева катха̄ваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ (катха̄. ат̣т̣ха. 307) ‘‘суккависсат̣т̣хи на̄ма ра̄гасамут̣т̣ха̄на̄ хотӣ’’ти суккасса виссат̣т̣хи ева ра̄гасамут̣т̣ха̄на̄ вутта̄, на пакатирӯпам̣. чханнам̣ пана ка̄ма̄вачарадева̄нам̣ виджджама̄на̄пи суккадха̄ту двайам̣двайасама̄паттивасена парийут̣т̣хитара̄гена̄пи т̣ха̄нато на гал̣ати, йатха̄т̣ха̄не ева т̣хатва̄ кин̃чи вика̄рам̣ а̄паджджама̄на̄ тан̇кхан̣икапарил̣а̄хавӯпасама̄ваха̄ метхунакиччанит̣т̣ха̄пита̄ хотӣти ведитаббам̣. кечи пана ‘‘ка̄йасампхассасукхамева тесам̣ ка̄макичча’’нти ваданти. кхӣн̣а̄сава̄нам̣ пана ана̄га̄мӣнан̃ча саббасо ка̄мара̄га̄бха̄вена суккадха̄тувика̄рампи на̄паджджатӣти ведитаббам̣. рӯпӣбрахма̄нам̣ пана виккхамбхитака̄мара̄гена джанитатта̄ ана̄ха̄рӯпаджӣвитатта̄ ча саббатха̄ суккадха̄тупи наттхева. татхева̄ти мочанасса̄дена нимитте упаккаматотиа̄дим̣ атидисати. ‘‘виссат̣т̣хӣти т̣ха̄на̄ча̄вана̄ вуччатӣ’’ти падабха̄джане (па̄ра̄. 237) вуттатта̄ ‘‘дакасотам̣ отин̣н̣аматте’’ти касма̄ вуттанти а̄ха дакасоторохан̣ан̃четтха̄тиа̄ди. еттха̄ти тӣсупи ва̄десу. адхива̄сетва̄ти нимитте упаккамитва̄ пуна виппат̣иса̄ре уппанне мочанасса̄дам̣ винодетва̄. антара̄ нива̄ретунти аттано нимитте катӯпаккамена т̣ха̄на̄ чутам̣ дакасотам̣ отаритум̣ адатва̄ антара̄ нива̄ретум̣. мочанасса̄дена хаттхапарикамма̄дим̣ каронтасса муттепи дуккат̣амева, нимитте упаккама̄бха̄вато пана сан̇гха̄дисесо на хотӣти а̄ха ‘‘хаттха…пе… ана̄паттӣ’’ти. дакасоторохан̣ан̃четтха̄тиа̄дина̄ вуттавиниччхайам̣ сандха̄йа ‘‘айам̣ сабба̄чарийаса̄дха̄ран̣авиниччхайо’’ти вуттам̣.
кхобхакаран̣апаччайо на̄ма висабха̄габхесаджджасена̄сана̄ха̄ра̄дипаччайо. на̄на̄видхам̣ супинанти кхубхитава̄та̄дидха̄тӯнам̣ анугун̣ам̣. анубхӯтапуббанти пуббе бхӯтапуббам̣ манаса̄ парикаппитапуббан̃ча. сагганаракадесантара̄дӣнампи хи сан̇гахетва̄ вуттам̣. аттхака̄мата̄йа ва̄ анаттхака̄мата̄йа ва̄ти идам̣ девата̄нам̣ хита̄хита̄дхиппа̄йатам̣ дассетум̣ вуттам̣. аттха̄йа ва̄ анаттха̄йа ва̄ти сабха̄вато бхавитаббам̣ хита̄хитам̣ сандха̄йа вуттам̣. нану девата̄хи упасам̣харийама̄на̄ни а̄рамман̣а̄ни параматтхато наттхи, катхам̣ та̄ни пурисо пассати, девата̄ ва̄ та̄ни авиджджама̄на̄ни упасам̣харантӣти чоданам̣ манаси катва̄ а̄ха со та̄сантиа̄ди. тена ‘‘евамесо парикаппатӯ’’ти девата̄хи чинтитаматтена супантасса читтам̣ бхаван̇гасантатито нипатитва̄ девата̄хи чинтитанийа̄менева парикаппама̄нам̣ паваттати, евам̣ тена парикаппама̄на̄ни а̄рамман̣а̄ни девата̄хи упасам̣хат̣а̄ни на̄ма хонти, та̄ни ча со девата̄нубха̄вена пассати на̄ма̄ти дассети. бодхисаттама̄та̄ вийа путтапат̣ила̄бханимиттантиа̄дӣсу бодхисаттасса габбхоккантидивасе маха̄ма̄йа̄девийа̄ аттано даккхин̣апассена екасса сетаварава̄ран̣асса антокуччхипавит̣т̣хабха̄вадассанам̣ путтапат̣ила̄бханимиттам̣ супинам̣ на̄ма. амха̄кам̣ пана бодхисаттасса ‘‘све буддхо бхависсатӣ’’ти ча̄туддасийам̣ паккхасса раттивибха̄йанака̄ле химавантам̣ биббоханам̣ катва̄ пураттхимапаччхимасамуддесу ва̄мадаккхин̣ахаттхе даккхин̣асамудде па̄де ча одахитва̄ маха̄патхавийа̄ сайанам̣ еко, даббатин̣асан̇кха̄та̄йа тирийа̄ на̄ма тин̣аджа̄тийа̄ нан̇галаматтараттадан̣д̣а̄йа на̄бхито уггата̄йа кхан̣ена анекайоджанасахассам̣ набхам̣ а̄хачча т̣ха̄нам̣ еко, сета̄нам̣ кан̣хасӣса̄нам̣ кимӣнам̣ па̄дехи уссаккитва̄ йа̄ва джа̄н̣уман̣д̣алам̣ а̄хачча т̣ха̄нам̣ еко, на̄на̄ван̣н̣а̄нам̣ чатуннам̣ сакун̣а̄нам̣ чатӯхи диса̄хи а̄гантва̄ па̄дамӯле сетаван̣н̣ата̄паджджанам̣ еко, бодхисаттасса махато мӣл̣хапаббатасса упари алимпама̄насса чан̇каманам̣ екоти име пан̃ча маха̄супина̄ на̄ма, име ча йатха̄ккамам̣ самбодхийа̄, девамануссесу арийамаггаппака̄санасса, гихӣнан̃ча саран̣ӯпагаманасса, кхаттийа̄дичатуван̣н̣а̄нам̣ паббаджитва̄ арахаттапат̣ила̄бхасса, чатуннам̣ паччайа̄нам̣ ла̄бхе алиттабха̄васса ча пуббанимитта̄нӣти ведитаббам̣. сол̣аса супина̄ па̄кат̣а̄ ева. екантасаччамева̄ти пхаланийамуппаттито вуттам̣. дассанам̣ пана саббаттха випаллаттхамева. дха̄туккхобха̄дӣсу чатӯсу мӯлака̄ран̣есу двӣхи тӣхипи ка̄ран̣ехи када̄чи супинам̣ пассантӣти а̄ха ‘‘сам̣саггабхедато’’ти. супинабхедоти сачча̄саччаттхата̄бхедо.
рӯпанимитта̄диа̄рамман̣анти еттха камманимиттагатинимиттато ан̃н̃арӯпамева вин̃н̃а̄н̣асса нимиттанти рӯпанимиттам̣, там̣ а̄ди йесам̣ саттанимитта̄дӣнам̣ та̄ни рӯпанимитта̄дӣни а̄рамман̣а̄ни йасса бхаван̇гачиттасса там̣ рӯпанимитта̄диа̄рамман̣ам̣. ӣдиса̄нӣти рӯпанимитта̄диа̄рамман̣а̄ни ра̄га̄дисампайутта̄ни ча. саббоха̄рикачиттена̄ти пат̣ибуддхасса пакативӣтхичиттена. ко на̄ма пассатӣти суттапат̣ибуддхабха̄вавийутта̄йа читтаппаваттийа̄ абха̄вато супинам̣ пассанто на̄ма на сийа̄ти адхиппа̄йо, тена̄ха ‘‘супинасса абха̄вова а̄паджджатӣ’’ти. капимиддхапаретоти имина̄ нидда̄васена паваттама̄набхаван̇гасантатибйавахита̄йа кусала̄кусала̄йа манодва̄равӣтхийа̄ ча пассатӣти дассети, тена̄ха йа̄ нидда̄тиа̄ди. двӣхи антехи муттоти кусала̄кусаласан̇кха̄техи двӣхи антехи мутто. а̄ваджджанатада̄рамман̣аккхан̣ети супине пан̃чадва̄равӣтхийа̄ абха̄вато манодва̄ре уппаджджана̄рахам̣ гахетва̄ вуттам̣.
еттха ча супинантепи тада̄рамман̣авачанато анубхӯтесу сутапуббесу ва̄ рӯпа̄дӣсу пура̄паттибха̄вена парикаппетва̄ випалла̄сато паваттама̄на̄пи ка̄ма̄вачаравипа̄кадхамма̄ париттадхамме нисса̄йа парикаппетва̄ паваттатта̄ паритта̄рамман̣а̄ вутта̄, на пана сарӯпато париттадхамме гахетва̄ паваттатта̄ ева̄ти гахетаббам̣. еван̃ча иттхипуриса̄диа̄ка̄рам̣ а̄ропетва̄ паваттама̄на̄нам̣ ра̄га̄дисавипа̄кадхамма̄нампи тесам̣ а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ уппанна̄нам̣ пат̣исандха̄дивипа̄ка̄нампи паритта̄рамман̣ата̄ камманимитта̄рамман̣ата̄ ча упапанна̄ ева хоти. ваттхудхаммавинимуттам̣ пана саммутибхӯтам̣ касин̣а̄дипат̣ибха̄га̄рамман̣ам̣ гахетва̄ уппанна̄ упача̄раппана̄дивасаппаватта̄ читтачетасикадхамма̄ ева париттаттике (дха. са. тикама̄тика̄ 12) на ваттабба̄рамман̣а̄ти гахетабба̄.
сва̄йанти супино. випалла̄сена парикаппитапаритта̄рамман̣атта̄ ‘‘дуббалаваттхукатта̄’’ти вуттам̣, авиджджама̄на̄рамман̣е авасаваттитоти адхиппа̄йо, тена̄ха ависайе уппаннатта̄тиа̄ди.
а̄паттиника̄йасса̄ти идам̣ сан̇гха̄дисесоти пуллин̇га-саддасса анурӯпавасена вуттам̣. асса̄ти асса а̄паттиника̄йасса, вут̣т̣ха̄петум̣ иччхитасса̄ти аттхо, тена̄ха ким̣ вуттантиа̄ди. рул̣хисаддена̄ти еттха самуда̄йе ниппханнасса̄пи саддасса тадекадесепи пасиддхи идха рул̣хӣ на̄ма, та̄йа рул̣хийа̄ йутто саддо рул̣хӣсаддо, тена. рул̣хийа̄ ка̄ран̣ама̄ха авайавеичча̄дина̄.
ка̄лан̃ча̄ти ‘‘ра̄гӯпаттхамбхе’’тиа̄дина̄ дасситака̄лан̃ча, ‘‘ра̄гӯпаттхамбхе’’ти вутте ра̄гӯпаттхамбхе джа̄те тасмим̣ ка̄ле мочетӣти аттхато ка̄ло гаммати. навамасса адхиппа̄йасса̄ти вӣмам̣са̄дхиппа̄йасса. ваттхӯти висайам̣.
238. лома̄ етесам̣ сантӣти ломаса̄, бахуломапа̄н̣ака̄.
239. мочанена̄ти мочанаппайогена. мочанасса̄дасампайутта̄йа̄ти еттха мочаниччха̄ва мочанасса̄до, тена сампайутта̄ четана̄ мочанасса̄дачетана̄ти аттхо, на пана мочане асса̄дам̣ сукхам̣ паттхентийа̄ четана̄йа̄ти евам̣ аттхо гахетаббо, итаратха̄ сукхаттха̄йа мочентассева а̄патти, на а̄рогйа̄диаттха̄йа̄ти а̄паджджати. тасма̄ а̄рогйа̄дӣсу йена кеначи адхиппа̄йена мочаниччха̄йа четана̄йа̄ти аттхова гахетаббо.
240. ва̄йаматоти ан̇гаджа̄те ка̄йена упаккамато. две а̄паттисахасса̄нӣти кхан̣д̣ачакка̄дӣни ана̄маситва̄ва вуттам̣, иччхантена пана кхан̣д̣ачакка̄дибхедена̄пи ган̣ана̄ ка̄табба̄. екена падена̄ти гехаситапемападена. татхева̄ти мочанасса̄дачетана̄йа ева га̄л̣хам̣ пӣл̣ана̄диппайогам̣ авиджахитва̄ супанена сан̇гха̄дисесоти вуттам̣. суддхачиттоти мочанасса̄дасса нимитте ӯруа̄дӣхи катаупаккамасса виджаханам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена асубхаманасика̄ра̄бха̄вепи пайога̄бха̄венева мочанепи ана̄патти дӣпита̄ти ведитабба̄.
тена упаккамена муттети муччама̄нам̣ вина̄ ан̃н̃асмимпи сукке т̣ха̄нато мутте. йади пана упаккаме катепи муччама̄намева дакасотам̣ отарати, тхуллаччайамева пайогена муттасса абха̄ва̄. джагганаттха̄йа̄ти чӣвара̄дӣсу лимпанапариха̄ра̄йа хаттхена ан̇гаджа̄таггахан̣ам̣ ват̣т̣ати, таппайого на хотӣти адхиппа̄йо. анока̄санти ан̇гаджа̄таппадесам̣.
262. супинантена ка̄ран̣ена̄ти супинанте паваттаупаккамахетуна̄. а̄паттит̣т̣ха̄нейева хи айам̣ ана̄патти ависайатта̄ вутта̄. тена̄ха ‘‘сачасса висайо хоти ниччалена бхавитабба’’нтиа̄ди.
263. винӣтаваттхупа̄л̣ийам̣ ан̣д̣акан̣д̣уванаваттхусмим̣ мочана̄дхиппа̄йена ан̣д̣ачаланена ан̇гаджа̄тасса̄пи чаланато нимитте упаккамо хотӣти сан̇гха̄дисесо вутто. йатха̄ пана ан̇гаджа̄там̣ на чалати, евам̣ ан̣д̣амева кан̣д̣уванена пхусантасса муттепи ана̄патти ан̣д̣асса анан̇гаджа̄татта̄.
264. ваттхинти ан̇гаджа̄тасӣсаччха̄дакачаммам̣. ударам̣ та̄пентасса…пе… ана̄паттийева̄ти ударата̄панена ан̇гаджа̄тепи татте та̄ваттакена нимитте упаккамо като на̄ма на хотӣти вуттам̣.
265. ехи ме твам̣, а̄вусо, са̄ман̣ера̄ти ваттхусмим̣ ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пету, тена карийама̄насса ан̇гаджа̄тачаланасса мочанасса̄дена са̄дийанато там̣ чаланам̣ бхиккхусса са̄дийаначиттасамут̣т̣хитампи хотӣти суккависсат̣т̣хипаччайасса ан̇гаджа̄тачаланасса хетубхӯта̄ асса̄дачетана̄ва а̄паттийа̄ ан̇гам̣ хоти, на а̄н̣а̄панава̄ча̄ тасса̄ паваттиккхан̣е сан̇гха̄дисесасса асиджджханато. евам̣ а̄н̣а̄петва̄пи йонисоманасика̄рена мочанасса̄дам̣ пат̣ивинодентасса а̄паттиасамбхавато идам̣ сиккха̄падам̣ ана̄н̣аттикам̣, ка̄йакаммам̣, кирийасамут̣т̣ха̄нан̃ча джа̄танти гахетаббам̣, а̄н̣а̄панава̄ча̄йа пана дуккат̣ам̣ а̄паджджати. йо пана парена ана̄н̣аттена балакка̄рена̄пи карийама̄наппайогам̣ мочанасса̄дена са̄дийати, тасса̄пи мутте пат̣хамапа̄ра̄джике вийа сан̇гха̄дисесова, амутте тхуллаччайам̣. мочанасса̄де четана̄йа пана асати ка̄йасам̣саггара̄гена са̄дийантасса̄пи муттепи сан̇гха̄дисесена ана̄паттӣти а̄чарийа̄ ваданти, тан̃ча йуттамева.
266. ка̄йаттхамбханаваттхусмим̣ чаланавасена йатха̄ ан̇гаджа̄те упаккамо самбхавати, татха̄ виджамбхитатта̄ а̄патти вутта̄.
упаниджджха̄йанаваттхусмим̣ ан̇гаджа̄танти джӣвама̄наиттхӣнам̣ пасса̄вамаггова адхиппето, нетаро.
267. пуппха̄валӣти кӣл̣а̄висесо. там̣ кира кӣл̣анта̄ надӣа̄дӣсу чхиннатат̣ам̣ удакена чиккхаллам̣ катва̄ таттха убхо па̄де паса̄ретва̄ нисинна̄ патанти, ‘‘пуппха̄валийа’’нтипи па̄т̣хо. павесентасса̄ти пайоджакаттена двикаммикатта̄ ‘‘ва̄ликам̣ ан̇гаджа̄та’’нти убхайаттха̄пи упайогавачанам̣ катам̣. четана̄, упаккамо, муччананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни ведитабба̄ни.
суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄
269. дутийе кесучи ва̄тапа̄несу виват̣есу бахипи андхака̄ратта̄ а̄локо на пависати, виват̣акава̄т̣ена ан̃н̃ато а̄гаччхантасса а̄локасса нива̄ран̣ато кава̄т̣асса пит̣т̣хипассе гханандхака̄рова хоти, та̄диса̄ни сандха̄йа ‘‘йесу виват̣есу андхака̄ро хотӣ’’тиа̄ди вуттам̣.
бра̄хман̣ӣ аттано ан̇гаман̇га̄нам̣ пара̄масанаккхан̣е ана̄ча̄ра̄нукӯла̄ хутва̄ на кин̃чи ватва̄ бхиккхуно ван̣н̣абхан̣анаккхан̣е вуттатта̄ а̄ха ‘‘паббаджитука̄мо ман̃н̃ети саллаккхетва̄’’ти, паббаджитука̄мо вийа̄ти саллаккхетва̄ти аттхо. кулиттхӣнам̣ евам̣ парехи абхибхаванам̣ на̄ма аччанта̄вама̄ноти а̄ха ‘‘аттано виппака̄ра’’нти.
270. отин̣н̣асаддасса каммаса̄дханапаккхам̣ сандха̄йа ‘‘йаккха̄дӣхӣ’’тиа̄ди вуттам̣, каттуса̄дханапаккхам̣ сандха̄йа ‘‘кӯпа̄дӣнӣ’’тиа̄ди вуттам̣. тасмим̣ ваттхусминти иттхисарӣрасан̇кха̄те ваттхусмим̣.
271. асса̄ти хаттхагга̄ха̄дикасса саббасса.
273. етесам̣ пада̄нанти а̄масана̄дипада̄нам̣. иттхисан̃н̃ӣти манусситтхисан̃н̃ӣ. нам̣-саддасса ка̄йависесанабха̄вена етам̣ ка̄йанти аттхам̣ дассетум̣ ‘‘атха ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. омасанто…пе… ека̄ва а̄паттӣти аниваттхам̣ сандха̄йа вуттам̣, на ниваттхам̣. саниваттха̄йа пана маттхакато пат̣т̣ха̄йа хаттхам̣ ота̄рентасса ниваттхаса̄т̣акопари хаттхе а̄рул̣хе тхуллаччайам̣. са̄т̣акато хаттхам̣ ота̄ра̄петва̄ джан̇гхато пат̣т̣ха̄йа омасантасса пуна сан̇гха̄дисесо.
йатха̄ниддит̣т̣ханиддесети йатха̄вуттака̄йасам̣сагганиддесе. тена̄ти йена ка̄ран̣ена ваттхусан̃н̃а̄дайо хонти, тена ка̄ран̣ена. йатха̄вуттасиккха̄паданиддесе вуттам̣ гарукам̣ бхиккхуно кареййа пака̄сеййа̄ти йоджана̄.
сан̃н̃а̄йа вира̄гитамхӣти сан̃н̃а̄йа вираддха̄йа. идам̣ на̄ма ваттхунти имасмим̣ сиккха̄паде а̄гатам̣, ана̄гатан̃ча йам̣ кин̃чи савин̃н̃а̄н̣ака̄вин̃н̃а̄н̣акам̣ пхусантасса ана̄паттиабха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣.
са̄раттанти ка̄йасам̣саггара̄генева са̄раттам̣. вираттанти ка̄йасам̣саггара̄гарахитам̣ ма̄туа̄дим̣ сандха̄йа вадати. дуккат̣анти ма̄тупема̄дивасена ган̣хантасса васена вуттам̣, вираттампи иттхим̣ ка̄йасам̣саггара̄гена ган̣хантасса пана сан̇гха̄дисесо ева. има̄йа па̄л̣ийа̄ саметӣти самбандхо. катхам̣ саметӣти че? йади хи ‘‘иттхийа̄ ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти читте уппанне иттхисан̃н̃а̄ вира̄гита̄ бхавеййа. ка̄йаппат̣ибаддхаггахан̣епи тхуллаччайена̄пи на бхавитаббам̣ иттхисан̃н̃а̄йа ева па̄л̣ийам̣ (па̄ра̄. 276) тхуллаччайасса вуттатта̄, тасма̄ ‘‘иттхийа̄ ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣти ка̄йам̣ ган̣хантасса иттхисан̃н̃а̄ вира̄гита̄ на̄ма на хотӣти ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣти ка̄йам̣ ган̣хато иттхисан̃н̃а̄йа чева ка̄йасам̣саггара̄гасса ча ка̄йаггахан̣асса ча самбхава̄ йатха̄ваттхукам̣ сан̇гха̄дисесамева а̄паджджатӣ’’ти маха̄суматтхерена вуттава̄дова има̄йа па̄л̣ийа̄ самети. ат̣т̣хакатха̄йан̃хи ‘‘самбахула̄ иттхийо ба̄ха̄хи париккхипитва̄ ган̣ха̄мӣ’’ти сан̃н̃а̄йа париккхипато маджджхагата̄нам̣ васена тхуллаччайам̣ вуттам̣. на хи тасса ‘‘маджджхагата̄ иттхийо ка̄йаппат̣ибаддхена ган̣ха̄мӣ’’ти сан̃н̃а̄ аттхи, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йапи саметӣти гахетаббам̣. нӣлена дувин̃н̃еййабха̄вато ка̄л̣иттхӣ вутта̄.
279. севана̄дхиппа̄йоти пхассасукхасевана̄дхиппа̄йо. ка̄йаппат̣ибаддха̄масанава̄ре ка̄йаппат̣ибаддхавасена пхассапат̣ивиджа̄нанам̣ ведитаббам̣. читтуппа̄даматте а̄паттийа̄бха̄вато ана̄паттӣти идам̣ ка̄йасам̣саггара̄гаматтена ка̄йачаланасса ануппаттито иттхийа̄ карийама̄нака̄йачаланам̣ са̄дийатопи пайога̄бха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣. пат̣хамапа̄ра̄джике пана парехи упаккамийама̄насса абха̄вато севана̄дхиппа̄йе уппанне тена адхиппа̄йена ан̇гаджа̄таккхобхо сайамева авассам̣ сан̃джа̄йати, со ча тена като на̄ма хотӣти па̄ра̄джикам̣ вуттам̣, тенева найена пат̣хамасан̇гха̄дисесепи парена карийама̄напайогаса̄дийама̄непи ан̇гаджа̄таккхобхасамбхавена а̄патти хотӣти ведитаббам̣. чатуттхети ‘‘на ча ка̄йена ва̄йамати, на ча пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄тӣ’’ти имасмим̣ ва̄ре. пхассапат̣ивиджа̄нанампӣти апи-саддена татийава̄ре вийа ва̄йа̄мопи наттхӣти дассети. ниссаггийена ниссаггийа̄масане вийа̄ти идам̣ пана пхассапат̣ивиджа̄нана̄бха̄ваматтассева нидассанам̣, на пайога̄бха̄васса̄ти дат̣т̣хаббам̣. моккха̄дхиппа̄йоти еттха читтасса лахупариваттита̄йа антарантара̄ ка̄йасам̣саггара̄ге самуппаннепи моккха̄дхиппа̄йасса авиччхинната̄йа ана̄паттийева, виччхинне пана тасмим̣ а̄патти ева.
падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄найо.
281. еттха ган̣ха̄хӣти на ваттабба̄ти гехаситапемена ка̄йаппат̣ибаддхена пхусане дуккат̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣, ка̄рун̃н̃ена пана ваттха̄дим̣ гахетум̣ асакконтим̣ ‘‘ган̣ха̄’’ти вадантасса̄пи авасасабха̄ваппаттам̣ удаке нимуджджантим̣ ка̄рун̃н̃ена сахаса̄ ана̄ма̄санти ачинтетва̄ кеса̄дӣсу гахетва̄ моккха̄дхиппа̄йена а̄кад̣д̣хатопи ана̄паттийева. на хи мӣйама̄нам̣ ма̄тарам̣ уккхипитум̣ на ват̣т̣ати. ан̃н̃а̄тика̄йа иттхийа̄пи есева найо. уккат̣т̣ха̄йа ма̄туйа̄пи а̄ма̄со на ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ ‘‘ма̄тара’’нти вуттам̣. тасса̄ ка̄таббам̣ пана ан̃н̃а̄сампи иттхӣнам̣ каронтасса̄пи ана̄паттийева ана̄ма̄сатте висеса̄бха̄ва̄.
тин̣ан̣д̣упаканти хиривера̄димӯлехи кеса̄лан̇ка̄раттха̄йа катачумбат̣акам̣. париваттетва̄ти аттано нива̄сана̄дибха̄вато апанетва̄. пӯджа̄диаттхам̣ пана та̄вака̄ликампи а̄маситум̣ ват̣т̣ати. сӣсапаса̄дханакадантасӯчиа̄дӣти идам̣ сӣса̄лан̇ка̄раттха̄йа пат̣апилотика̄дӣхи катам̣ сӣсапаса̄дханакан̃чева дантасӯчиа̄ди ча̄ти двидха̄ йоджетва̄ сӣсапаса̄дханам̣ сипа̄т̣икопакаран̣аттха̄йа чева дантасӯчиупакаран̣аттха̄йа ча гахетаббанти йатха̄ккамам̣ аттхам̣ дассети. кесакала̄пам̣ бандхитва̄ таттха тирийам̣ павесанаттха̄йа ката̄ дантасӯчи ева сӣсапаса̄дханакадантасӯчӣти екамева катва̄ сипа̄т̣ика̄йа паккхипитва̄ парихаритаббасӯчийева тасса тасса киччасса упакаран̣анти сипа̄т̣ика̄сӯчиупакаран̣анти евам̣ ва̄ йоджана̄ ка̄табба̄. поттхакарӯпанти судха̄дӣхи катам̣, па̄ра̄джикаваттхубхӯта̄нам̣ тираччха̄нагатиттхӣнам̣ сан̣т̣ха̄нена катампи ана̄ма̄самева. иттхирӯпа̄дӣни дассетва̄ катам̣, ваттхабхиттиа̄дин̃ча иттхирӯпам̣ ана̄маситва̄ вал̣ан̃джетум̣ ват̣т̣ати. еварӯпехи ана̄ма̄се ка̄йасам̣саггара̄ге асати ка̄йаппат̣ибаддхена а̄масато досо наттхи. бхиндитва̄ти еттха ана̄ма̄сампи дан̣д̣апа̄са̄н̣а̄дӣхи бхеданасса ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄, па̄л̣ийампи а̄пада̄су моккха̄дхиппа̄йасса а̄масанепи ана̄паттийа̄ вуттатта̄ ча. саппинӣа̄дӣхи ва̄л̣амигӣхи ча гахитапа̄н̣ака̄нам̣ мочанаттха̄йа там̣ саппинӣа̄дим̣ ваттхадан̣д̣а̄дӣхи париккхипитва̄ гахетум̣, ма̄туа̄дим̣ удаке мӣйама̄нам̣ ваттха̄дӣхи гахетум̣, асакконтим̣ кеса̄дӣсу гахетва̄ ка̄рун̃н̃ена уккхипитум̣ ват̣т̣атӣти айаматтхо гахетаббова. ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘на твева а̄маситабба̄’’ти идам̣ пана вачанам̣ амӣйама̄наваттхум̣ сандха̄йа вуттанти айам̣ амха̄кам̣ кханти.
маггам̣ адхит̣т̣ха̄йа̄ти ‘‘магго айа’’нти маггасан̃н̃ам̣ уппа̄детва̄ти аттхо. пан̃н̃апетва̄ дентӣти идам̣ са̄мӣчивасена вуттам̣, техи пана а̄санам̣ апан̃н̃апетва̄ва нисӣдатха̄ти вутте сайамева пан̃н̃апетва̄ нисӣдитумпи ват̣т̣ати. таттхаджа̄така̄нӣти аччхиндитва̄ бхӯтага̄мабха̄венева т̣хита̄ни. кӣл̣антена̄ти вуттатта̄ сати паччайе а̄масантасса ана̄патти. бхиккхусантакам̣ пана парибхога̄рахам̣ саббатха̄ а̄маситум̣ на ват̣т̣ати дурупачин̣н̣атта̄. анупасампанна̄нам̣ дасса̄мӣти идам̣ аппат̣иггахетва̄ гахан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. аттанопи аттха̄йа пат̣иггахетва̄ гахан̣е досо наттхи ана̄ма̄сатта̄бха̄ва̄.
ман̣ӣти вел̣урийа̄дито ан̃н̃о джотираса̄дибхедо саббопи ман̣и. вел̣урийоти аллавел̣уван̣н̣оман̣и, ‘‘маджджа̄раккхи ман̣д̣алаван̣н̣о’’типи ваданти. сила̄ти муггама̄саван̣н̣а̄ атисиниддха̄ ка̄л̣асила̄, ман̣ивоха̄рам̣ а̄гата̄ раттасета̄диван̣н̣а̄ сумат̣т̣ха̄пи сила̄ ана̄ма̄са̄ ева̄ти ваданти. раджатанти каха̄пан̣ама̄са̄дибхедам̣ джатума̄са̄дим̣ упа̄да̄йа саббам̣ вутта̄васесам̣ рӯпийам̣ гахитам̣. лохитан̇коти раттаман̣и. маса̄рагалланти кабараван̣н̣о ман̣и, ‘‘мараката’’нтипи ваданти. бхесаджджаттха̄йа писитва̄ йоджита̄нам̣ мутта̄нам̣ ратанабха̄вавирахато гахан̣аккхан̣епи ратана̄ка̄рена апеккхита̄бха̄ва̄ ‘‘бхесаджджаттха̄йа пана ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. йа̄ва пана та̄ мутта̄ ратанарӯпена тит̣т̣ханти, та̄ва а̄маситум̣ на ват̣т̣ати ева. евам̣ ан̃н̃ампи ратанапа̄са̄н̣ам̣ писитва̄ бхесадждже йоджанаттха̄йа гахетум̣ ват̣т̣ати ева, джа̄тарӯпараджатам̣ пана писитва̄ йоджанабхесаджджаттха̄йапи сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣ати, гахат̣т̣хехи йоджетва̄ диннампи йади бхесадждже суван̣н̣а̄дирӯпена тит̣т̣хати, вийоджетун̃ча сакка̄, та̄дисам̣ бхесаджджампи на ват̣т̣ати. там̣ аббоха̄рикаттам̣ гатам̣ че, ват̣т̣ати. ‘‘джа̄типхаликам̣ упа̄да̄йа̄’’ти вуттатта̄, сӯрийакантачандаканта̄дикам̣ джа̄типа̄са̄н̣ам̣ ман̣имхи ева сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. дхаманасан̇кхо ча дхотавиддхо ча ратанамиссо ча̄ти йоджетаббам̣. виддхоти ман̣иа̄дибха̄вена катачхиддо.
ратанамиссоти кан̃чаналата̄дивичитто, мутта̄диратанакхачито ча, етена дхаманасан̇кхато ан̃н̃о ратанамиссова ана̄ма̄соти дассети. сила̄йампи есева найо. па̄нӣйасан̇кхоти имина̄ва тха̄лака̄диа̄ка̄рена катасан̇кхамайабха̄джана̄ни бхиккхӯнам̣ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣. сеса̄ти ратанасам̣йуттам̣ т̣хапетва̄ авасеса̄.
бӣджато пат̣т̣ха̄йа̄ти дха̄тупа̄са̄н̣ато пат̣т̣ха̄йа. пат̣иккхипӣти суван̣н̣амайадха̄тукаран̣д̣акасса, буддхарӯпа̄дисса ча аттано сантакакаран̣е ниссаггийатта̄ вуттам̣. ‘‘рӯпийачхад̣д̣акат̣т̣ха̄не’’ти вуттатта̄ рӯпийачхад̣д̣акасса джа̄тарӯпараджатам̣ а̄маситва̄ чхад̣д̣етум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣. кел̣а̄пайитунти а̄маситва̄ ито чито ча сан̃ча̄ретум̣. вуттанти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. качаварамева харитум̣ ват̣т̣атӣти гопака̄ ва̄ хонту ан̃н̃е ва̄, хаттхена пун̃чхитва̄ качаварам̣ апанетум̣ ват̣т̣ати, малампи памаджджитум̣ ват̣т̣ати ева̄ти ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йа на самети кел̣а̄йанасадисатта̄. а̄ракӯт̣алоханти суван̣н̣аван̣н̣о киттималохависесо. тивидхан̃хи киттималохам̣ кам̣салохам̣ ват̣т̣алохам̣ ха̄ракӯт̣алоханти. таттха типутамбе миссетва̄ катам̣ кам̣салохам̣ на̄ма. сӣсатамбе миссетва̄ катам̣ ват̣т̣алохам̣. расатамбе миссетва̄ катам̣ ха̄ракӯт̣алохам̣ на̄ма. там̣ пана ‘‘джа̄тарӯпагатика’’нти вуттатта̄ угган̣хато ниссаггийампи хотӣти кечи ваданти. рӯпийесу пана аган̣итатта̄ ниссаггийам̣ на хоти, а̄масане, сампат̣иччхане ча дуккат̣амева̄ти ведитаббам̣. саббакаппийоти йатха̄вуттасуван̣н̣а̄димайа̄нам̣ сена̄санапариккха̄ра̄нам̣ а̄масанагопана̄дивасена парибхого саббатха̄ каппийоти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди. ‘‘бхиккхӯнам̣ дхаммавинайаван̣н̣анат̣т̣ха̄не’’ти вуттатта̄ сан̇гхикамева суван̣н̣а̄димайам̣ сена̄санам̣, сена̄санапариккха̄ра̄ ча ват̣т̣анти, на пуггалика̄нӣти гахетаббам̣.
бхиндитва̄ти пат̣хамамева ана̄маситва̄ па̄са̄н̣а̄дина̄ кин̃чиматтам̣ бхедам̣ катва̄ паччха̄ каппийабхан̣д̣аттха̄йа адхит̣т̣хахитва̄ хаттхена гахетум̣ ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘каппийабхан̣д̣ам̣ карисса̄мӣти саббампи сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. еттха̄пи кин̃чи бхиндитва̄, вийоджетва̄ ва̄ а̄маситабба.
пхалакаджа̄лика̄дӣнӣти еттха сарапаритта̄н̣а̄йа хаттхена гахетаббам̣ кит̣ика̄пхалакам̣ аккхираккхан̣аттха̄йа айалоха̄дӣхи джа̄ла̄ка̄рена катва̄ сӣса̄дӣсу пат̣имун̃читаббам̣ джа̄ликам̣ на̄ма. а̄ди-саддена кавача̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. ана̄ма̄са̄нӣти маччхаджа̄ла̄дипарӯпародхакам̣ сандха̄йа вуттам̣, на сарапаритта̄н̣ам̣ тасса а̄вудхабхан̣д̣атта̄бха̄ва̄. тенева ваккхати ‘‘парӯпародханива̄ран̣ам̣ хӣ’’тиа̄ди. а̄санасса̄ти четийасса саманта̄ катапарибхан̣д̣асса. бандхисса̄мӣти ка̄ка̄дӣхи адӯсанаттха̄йа бандхисса̄ми.
‘‘бхерисан̇гха̄т̣оти сан̇гхат̣итачаммабхерӣ. вӣн̣а̄сан̇гха̄т̣оти сан̇гхат̣итачаммавӣн̣а̄’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.281) вуттам̣. ‘‘чаммавинаддха̄ни вӣн̣а̄бхериа̄дӣнӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттавачанато висеса̄бха̄ва̄, ‘‘курундийам̣ пана̄’’тиа̄дина̄ тато висесасса ваттума̄раддхатта̄ ча бхериа̄дӣнам̣ винаддханопакаран̣асамӯхо бхеривӣн̣а̄сан̇гха̄т̣оти ведитаббам̣ сан̇гхат̣итабботи сан̇гха̄т̣оти катва̄. туччхапоккхаранти авинаддхачаммабхеривӣн̣а̄нам̣ поккхарам̣. а̄ропитачамманти пуббе а̄ропитам̣ хутва̄ паччха̄ тато апанетва̄ висум̣ т̣хапитамукхачаммаматтам̣, на сесопакаран̣асахитам̣. сахитам̣ пана сан̇гха̄т̣оти айам̣ висесо. онахитунти бхерипоккхара̄дӣни чаммам̣ а̄ропетва̄ чаммават̣т̣иа̄дӣхи саббехи упакаран̣ехи винандхитум̣.
па̄л̣ийам̣ пан̣д̣акасса̄ти пан̣д̣акена. па̄ра̄джикаппахонакака̄лети акутхитака̄ле. ка̄йасам̣саггара̄га̄дибха̄ве сабба̄ваттха̄йапи иттхийа̄ сан̣т̣ха̄не пан̃н̃а̄йама̄не ана̄ма̄садуккат̣ам̣ на вигаччхатӣти дат̣т̣хаббам̣. сан̇кама̄дӣнам̣ т̣ха̄на̄ча̄ванавасена ача̄летаббата̄йа на ка̄йаппат̣ибаддхавоха̄роти дуккат̣ам̣ вуттам̣.
282. екападикасан̇камоти танукасету. ‘‘а̄вин̃чханто’’ти вуттатта̄ ча̄летум̣ йутта̄йа ева раджджуйа̄ тхуллаччайам̣, на итара̄йа бхиттитхамбха̄дигатикатта̄ти а̄ха ‘‘йа̄ маха̄раджджу хотӣ’’тиа̄ди. тена ча̄летум̣ йутте танукараджджудан̣д̣аке ача̄летва̄ пхусантасса̄пи тхуллаччайамева̄ти дӣпитанти ведитаббам̣. пат̣иччха̄детабба̄ти чха̄дана̄дивасена гӯхитабба̄. манусситтхӣ, манусситтхисан̃н̃ита̄, ка̄йасам̣саггара̄го, ва̄йа̄мо, тена хаттха̄дӣсу пхусананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.
ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄
285. татийе асаддхаммапат̣исан̃н̃уттанти метхунадхаммапат̣исам̣йуттам̣. ба̄ла̄ти субха̄ситадуббха̄ситам̣ аджа̄нантӣ, сура̄мадаматтата̄йа умматтака̄дибха̄вена ча аджа̄нантӣпи еттхева сан̇гайхати. на та̄ва сӣсам̣ етӣти сан̇гха̄дисесапаччайаттасан̇кха̄там̣ маттхакам̣ па̄рипӯри на хоти, маггаметхунехи агхат̣итатта̄ дуккат̣ам̣ пана хоти ева.
апаса̄детӣти апаса̄дакаравачанам̣ кароти. досам̣ детӣти досам̣ патит̣т̣ха̄пети. тӣхӣти анимитта̄сӣтиа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ адут̣т̣хуллабха̄вена̄пи аттхайоджана̄рахатта̄ пасса̄вамагга̄дипат̣исан̃н̃уттата̄нийамо наттхӣти вуттам̣, техи пана ат̣т̣хахи падехи парибба̄джика̄ваттхусмим̣ (па̄ра̄. 289) вийа тхуллаччайанти ведитаббам̣.
кун̃чикапана̄л̣иматтанти кун̃чика̄чхиддаматтам̣. суккхасота̄ти дакасотасса суккхата̄йа лохитаван̣н̣авигамо хотӣти вуттам̣.
суддха̄нӣти метхуна̄дипадехи айоджита̄нипи. метхунадхаммена гхат̣ита̄нева̄ти идам̣ упалаккхан̣аматтам̣, ваччамаггапасса̄вамаггехипи анимитте ‘‘тава ваччамагго, пасса̄вамагго ва̄ ӣдисо’’тиа̄дина̄ гхат̣итепи а̄паттикара̄нева.
286. гарука̄паттинти бхиккхунийа̄ уббхаджа̄н̣уман̣д̣алика̄йа па̄ра̄джика̄паттим̣ сандха̄йа вадати.
287. хасанто хасантоти упалаккхан̣аматтам̣, ахасантопи йена кеначи а̄ка̄рена аттано випарин̣атачиттатам̣ иттхийа̄ пака̄сенто вадати, а̄паттийева.
ка̄йачиттатоти хаттхамудда̄йа обха̄сентасса ка̄йачиттато самут̣т̣ха̄ти.
288. тасма̄ дуккат̣анти аппат̣ивиджа̄нанато дуккат̣ам̣, пат̣ивиджа̄нане пана сати тхуллаччайамева парибба̄джика̄ваттхусмим̣ (па̄ра̄. 289) вийа акхеттападатта̄. кхеттападе хи пат̣ивиджа̄нантийа̄ сан̇гха̄дисесова сийа̄ метхунадхаммайа̄чанаваттхудвайе (па̄ра̄. 289) вийа, там̣ пана ваттхудвайам̣ метхунайа̄чанато чатуттхасан̇гха̄дисесе ваттаббампи дут̣т̣хуллава̄часса̄даматтена паваттатта̄ идха вуттанти ведитаббам̣. евам̣ кхеттападена вадантасса иттхийа̄ аппат̣ивиджа̄нантийа̄ ким̣ хотӣти? кин̃ча̄пи айам̣ на̄ма а̄паттӣти па̄л̣иат̣т̣хакатха̄су на вуттам̣, атха кхо тхуллаччайеневеттха бхавитаббам̣. татха̄ хи акхеттападе аппат̣ивиджа̄нантийа̄ дуккат̣ам̣, пат̣ивиджа̄нантийа̄ тхуллаччайам̣ вуттам̣. кхеттападе пана пат̣ивиджа̄нане сан̇гха̄дисесова вутто, аппат̣ивиджа̄нане тхуллаччайамева бхавитум̣ йуттам̣, на дуккат̣ам̣, акхеттападато висеса̄бха̄ваппасан̇готи гахетаббам̣. йатха̄ четтха, евам̣ чатуттхасиккха̄падепи акхеттападе пат̣ивиджа̄нантийа̄ тхуллаччайам̣, аппат̣ивиджа̄нантийа̄ дуккат̣ам̣, кхеттападе пана аппат̣ивиджа̄нантийа̄ тхуллаччайанти ведитаббам̣. па̄л̣ийам̣ нава̄вутанти нававӣтам̣.
288. асаддхаммам̣ сандха̄йа̄ти метхунам̣ сандха̄йа вуттам̣. тан̃хи путтасамуппаттийа̄ бӣджаниккхепато ваппапарийа̄йам̣ лабхатӣти.
сам̣сӣдатӣти вахати, сам̣сарӣйатӣти ва̄ аттхо. манусситтхӣ, татха̄сан̃н̃ита̄, дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄го, тена обха̄санам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.
дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. аттака̄мапа̄ричарийасиккха̄падаван̣н̣ана̄
290. чатуттхе парехи патте па̄тийама̄на̄нам̣ бхиккха̄пин̣д̣а̄нам̣ па̄то саннипа̄тоти пин̣д̣апа̄тоти бхиккха̄ха̄ро вуччати, там̣садисата̄йа ан̃н̃опи йо кочи бхиккха̄чарийам̣ вина̄ бхиккхӯхи ладдхо пин̣д̣апа̄тотвева вуччати. пати ети етасма̄ти паччайоти а̄ха ‘‘патикаран̣ат̣т̣хена паччайо’’ти. рогадуккха̄нам̣ ва̄ пат̣ипаккхабха̄вена айати паваттатӣти паччайо. саппа̄йасса̄ти хитасса. нагарапариккха̄рехӣти нагарам̣ парива̄ретва̄ раккхан̣акехи. ра̄джӯнам̣ гехапариккхепо парикха̄ удда̄по па̄ка̄ро есика̄ палигхо ат̣т̣оти име сатта нагарапариккха̄ра̄ти ваданти. сетапариккха̄роти висуддхисӣла̄лан̇ка̄ро. арийамагго хи идха ‘‘ратхо’’ти адхиппето, тасса ча самма̄ва̄ча̄дайо алан̇ка̄рат̣т̣хена ‘‘париккха̄ра̄’’ти вутта̄. чаккавӣрийоти вӣрийачакко. джӣвитапариккха̄ра̄ти джӣвитасса паваттика̄ран̣а̄ни. самуда̄нетабба̄ти самма̄ уддхам̣ а̄нетабба̄ парийеситабба̄.
291. упача̄рети йаттха т̣хито вин̃н̃а̄петум̣ саккоти, та̄дисе т̣ха̄не. ка̄мо чева хету ча па̄ричарийа̄ ча аттхоти па̄л̣ийам̣ ‘‘аттано ка̄мам̣, аттано хетум̣, аттано адхиппа̄йам̣, аттано па̄ричарийа’’нти (па̄ра̄. 292) вуттесу имесу чатӯсу падесу ка̄мо, хету, па̄ричарийа̄ ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутте пат̣хаме аттхавикаппе виггахава̄кйа̄дхиппа̄йасӯчанато аттхо. сесанти адхиппа̄йападамекам̣. бйан̃джананти бйан̃джанаматтам̣, пат̣хамавикаппа̄нупайогита̄йа вачанаматтанти аттхо. дутийе аттхавикаппепи есева найо.
йатха̄вуттамева аттхам̣ падабха̄джанена сам̣сандитва̄ дассетум̣ ‘‘аттано ка̄мам̣ аттано хетум̣ аттано па̄ричарийанти хи вутте джа̄ниссанти пан̣д̣ита̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘аттано хету’’нти вутте аттано аттха̄йа̄ти айаматтхо вин̃н̃а̄йати, ‘‘аттано ка̄мам̣ аттано па̄ричарийа’’нти вутте ка̄мена па̄ричарийа̄ти айаматтхо вин̃н̃а̄йати. тасма̄ имехи тӣхи падехи аттано аттха̄йа ка̄мена па̄ричарийа̄ аттака̄мапа̄ричарийа̄ти имам̣ аттхавикаппам̣ вин̃н̃ӯ джа̄ниссанти. ‘‘аттано адхиппа̄йа’’нти вутте пана адхиппа̄йа-саддасса ка̄мита-саддена сама̄наттхабха̄вато аттана̄ адхиппетака̄митат̣т̣хена аттака̄мапа̄ричарийа̄ти имаматтхам̣ викаппам̣ вин̃н̃ӯ джа̄ниссанти.
етадагганти еса̄ агга̄. дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падепи (па̄ра̄. 285) ка̄мам̣ ‘‘йа̄чатипи а̄йа̄чатипӣ’’ти евам̣ метхунайа̄чанам̣ а̄гатам̣, там̣ пана дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄гавасена вуттам̣, идха пана аттано метхунасса̄дара̄гавасена̄ти айам̣ висесо.
винӣтаваттхӯсу ‘‘аггада̄нам̣ дехӣ’’ти идам̣ аттано аттха̄йа вуттам̣, дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄паде пана параттха̄йапи вутте сӣсам̣ етӣти ведитаббам̣. субхага̄ти иссарийа̄дӣхи сундарехи бхагехи саманна̄гата̄. манусситтхӣ, татха̄сан̃н̃ита̄, аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ра̄го, тена ка̄мапа̄ричарийайа̄чанам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.
аттака̄мапа̄ричарийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄
296. пан̃чаме пан̣д̣иччена̄ти сабха̄ван̃а̄н̣ена. гатиманта̄ти сабха̄ван̃а̄н̣агатийутта̄. веййаттийена̄ти иттхикаттаббесу сиккхитан̃а̄н̣ена. медха̄йа̄ти асиккхитесупи там̣иттхикаттаббесу т̣ха̄нуппаттийа̄ пан̃н̃а̄йа. чхека̄ти ка̄йена пачана̄дикусала̄.
а̄ваханам̣ а̄ва̄хо, да̄рика̄йа гахан̣ам̣. видхина̄ паракуле ваханам̣ песанам̣ вива̄хо, да̄рика̄йа да̄нам̣.
297. рандха̄панам̣ бхаттапача̄панам̣. бйан̃джана̄дисампа̄данам̣ пача̄панам̣. на упа̄хат̣анти на диннам̣. кайо на̄ма гахан̣ам̣. виккайо на̄ма да̄нам̣. тадубхайам̣ сан̇гахетва̄ ‘‘воха̄ро’’ти вуттам̣.
300. ‘‘аббхутам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти имина̄ дуккат̣ам̣ хотӣти дӣпети. ‘‘пара̄джитена да̄табба’’нти вуттатта̄ аденто дхураниккхепена ка̄ретаббо. ачирака̄ле адхика̄ро етасса аттхӣти ачирака̄ла̄дхика̄рикам̣, сан̃чариттам̣. ‘‘ачирака̄ла̄ча̄рика’’нти ва̄ па̄т̣хо. ачирака̄ле а̄ча̄ро аджджха̄ча̄ро етасса̄ти йоджана̄.
301. кин̃ча̄пи ехибхиккхуа̄дика̄пи сан̃чаритта̄дипан̣н̣аттиваджджам̣ а̄паттим̣ а̄паджджанти, тесам̣ пана асаббака̄ликатта̄, аппакатта̄ ча идха̄пи н̃аттичатуттхенева каммена упасампаннам̣ сандха̄йа ‘‘йва̄йа’’нтиа̄дипадабха̄джанама̄ха. сан̃чаран̣ам̣ сан̃чаро, со етасса аттхӣти сан̃чарӣ, тасса бха̄во сан̃чариттам̣. тена̄ха ‘‘сан̃чаран̣абха̄ва’’нти. сан̃чаратӣти сан̃чаран̣о, пуггало, тасса бха̄во сан̃чаран̣абха̄во, там̣ иттхипуриса̄нам̣ антаре сан̃чаран̣абха̄ванти аттхо.
джа̄йа̄бха̄вети бхарийабха̄ва̄йа. джа̄рабха̄вети са̄мибха̄ва̄йа, там̣нимиттанти аттхо. нимиттаттхе хи етам̣ бхуммавачанам̣. кин̃ча̄пи ‘‘джа̄раттане’’ти падасса падабха̄джане ‘‘джа̄рӣ бхависсасӣ’’ти (па̄ра̄. 302) иттхилин̇гавасена падабха̄джанам̣ вуттам̣, ‘‘сан̃чариттам̣ сама̄паджджеййа̄’’ти падасса пана ниддесе ‘‘иттхийа̄ ва̄ пахито пурисасса сантике гаччхати, пурисена ва̄ пахито иттхийа̄ сантике гаччхатӣ’’ти вуттатта̄ пурисасса̄пи сантике ваттабба̄ка̄рам̣ дассетум̣ ‘‘джа̄раттане’’ти ниддесасса иттхипурисаса̄дха̄ран̣атта̄ ‘‘иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄роченто джа̄раттане а̄рочетӣ’’ти вуттам̣. па̄л̣ийам̣ пана пурисасса матим̣ иттхийа̄ а̄рочанавасенева пададвайепи йоджана̄ ката̄, тадануса̄рена иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄рочана̄ка̄ропи сакка̄ вин̃н̃а̄тунти.
ида̄ни па̄л̣ийам̣ вуттанайена̄пи аттхам̣ дассенто ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. ‘‘пати бхависсасӣ’’ти идам̣ джа̄йа̄саддасса иттхилин̇ганийамато пурисапарийа̄йена вуттам̣, нибаддхаса̄мико бхависсасӣти аттхо. джа̄ро бхависсасӣти миччха̄ча̄рабха̄вена упагаччханако бхависсасӣти адхиппа̄йо.
303. серивиха̄ранти саччхандача̄рам̣. аттано васанти аттано а̄н̣ам̣. готтавантесу готта-саддо, дхаммача̄рӣсу ча дхамма-саддо ваттатӣти а̄ха ‘‘саготтехӣ’’тиа̄ди. таттха саготтехӣти сама̄наготтехи. сахадхаммикехӣти екасса саттху са̄сане сахачаритаббадхаммехи, сама̄накуладхаммехи ва̄. тенева̄ха ‘‘екам̣ саттха̄ра’’нтиа̄ди. екаган̣апарийа̄паннехӣти ма̄ла̄ка̄ра̄диекаган̣апарийа̄паннехи.
сасса̄мика̄ са̄раккха̄. йасса̄ гамане ран̃н̃а̄ дан̣д̣о т̣хапито, са̄ сапаридан̣д̣а̄. паччхима̄нам̣ двиннанти са̄раккхасапаридан̣д̣а̄нам̣. миччха̄ча̄ро хотӣти та̄су гатапуриса̄нам̣ вийа та̄сампи миччха̄ча̄ро хоти сасса̄микабха̄вато. на итара̄санти ма̄тураккхита̄дӣнам̣ ат̣т̣ханнам̣ миччха̄ча̄ро наттхи асса̄микатта̄, та̄су гата̄нам̣ пуриса̄намева миччха̄ча̄ро хоти ма̄та̄дӣхи раккхитатта̄. пуриса̄ хи парехи йехи кехичи гопитам̣ иттхим̣ гантум̣ на лабханти, иттхийо пана кеначи пурисена бхарийа̄бха̄вена гахита̄ва пурисантарам̣ гантум̣ на лабханти, на итара̄ аттано пхассасса сайам̣ са̄микатта̄. на хи ма̄та̄дайо сайам̣ та̄сам̣ пхасса̄нубхаванаттхам̣ та̄ раккханти, кевалам̣ пурисагаманамева та̄сам̣ ва̄ренти. тасма̄ кеначи апариггахитапхассатта̄, аттано пхассатта̄ ча иттхӣнам̣ на миччха̄ча̄ро, пуриса̄нам̣ пана парехи ва̄рите аттано асантакат̣т̣ха̄не павит̣т̣хатта̄ миччха̄ча̄роти ведитаббо.
бхогена̄ти бхогахету. удапаттам̣ а̄маситва̄ гахита̄ одапаттакинӣ. дхаджа-саддена сена̄ ева упалаккхита̄ти а̄ха ‘‘усситаддхаджа̄йа̄’’тиа̄ди.
305. бахиддха̄ вимат̣т̣ханти ан̃н̃аттха а̄рочитам̣. там̣ кирийам̣ сампа̄дессатӣти тасса̄ а̄рочетва̄ там̣ киччам̣ сампа̄дету ва̄ ма̄ ва̄, там̣ кирийам̣ сампа̄дане са̄маттхийам̣ сандха̄йа вуттам̣. да̄ракам̣, да̄рикан̃ча аджа̄на̄петва̄ ма̄та̄питуа̄дӣхи ма̄та̄питуа̄дӣнан̃н̃ева сантикам̣ са̄сане песитепи пат̣игган̣ханавӣмам̣санапачча̄харан̣асан̇кха̄та̄йа тиван̇гасампаттийа̄ сан̇гха̄дисесо хоти ева̄ти дат̣т̣хаббам̣.
йам̣ уддисса са̄санам̣ песитам̣, там̣ ева сандха̄йа тасса̄ ма̄туа̄дӣнам̣ а̄рочитепи кхеттамева отин̣н̣абха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘буддхам̣ паччаккха̄мӣ’’тиа̄ди уда̄хат̣ам̣, идан̃ча вачанабйаттайахетубйаттайа̄нам̣ бхедепи бйаттайаса̄ман̃н̃ато уда̄хат̣анти дат̣т̣хаббам̣. тампи уда̄харан̣адосам̣ парихаритва̄ сутта̄нуломатам̣ дассетум̣ ‘‘там̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. имина̄ саметӣти еттха̄йамадхиппа̄йо – йатха̄ сайам̣ ана̄рочетва̄ ан̃н̃есам̣ антева̄сика̄дӣнам̣ ватва̄ вӣмам̣са̄петва̄ пачча̄харантасса наттхи висан̇кето, евам̣ тасса̄ сайам̣ ана̄рочетва̄ а̄рочанаттхам̣ ма̄туа̄дӣнам̣ вадантасса̄пи ма̄туа̄дайо там̣ кирийам̣ сампа̄денту ва̄ ма̄ ва̄. йади хи тесам̣ ма̄туа̄дӣнам̣ тун̣хӣбхӯтабха̄вампи пачча̄харати, висан̇кето наттхӣти.
гхаракиччам̣ нетӣти гхаран̣ӣ. ан̃н̃атарам̣ вадантасса висан̇кетам̣ адинна̄да̄на̄дӣсу а̄н̣аттийам̣ ваттхусан̇кето вийа̄ти адхиппа̄йо. мӯлат̣т̣ха̄нан̃ча васена̄ти еттха пурисасса ма̄туа̄дайо са̄санапесане мӯлабхӯтатта̄ ‘‘мӯлат̣т̣ха̄’’ти вутта̄.
322. па̄л̣ийам̣ ма̄тураккхита̄йа ма̄та̄ бхиккхум̣ пахин̣атӣти еттха аттано ва̄ дхӣту сантикам̣ ‘‘иттханна̄масса бхарийа̄ хотӯ’’ти бхиккхум̣ пахин̣ати, пурисасса ва̄ тасса н̃а̄така̄нам̣ ва̄ сантикам̣ ‘‘мама дхӣта̄ иттханна̄масса бхарийа̄ хотӯ’’ти пахин̣атӣти гахетаббам̣. есева найо сесесупи. пуббе вуттанайатта̄ти пат̣хамасан̇гха̄дисесе вуттанайатта̄.
338. анте екена̄ти екена падена. еттова паккаматӣти апачча̄харитва̄ татова паккамати. ‘‘анабхинандитва̄’’ти идам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣. сатипи абхинандане са̄санам̣ ана̄роченто пана на вӣмам̣сати на̄ма. татийападе вуттанайена̄ти ‘‘со тасса̄ вачанам̣ анабхинандитва̄’’тиа̄дина̄ вуттанайена. па̄л̣ийам̣ антева̄сим̣ вӣмам̣са̄петва̄ти ‘‘айам̣ тесам̣ ваттум̣ саматтхо’’ти антева̄сина̄ вӣмам̣са̄петва̄. саче пана со антева̄сико там̣ вачанам̣ а̄дийитва̄ тун̣хӣ хоти, тасса̄пи там̣ паваттим̣ пачча̄харантасса а̄чарийасса сан̇гха̄дисесова ма̄туа̄дӣсу тун̣хӣбхӯтесу тесам̣ тун̣хибха̄вам̣ пачча̄харантасса вийа̄ти дат̣т̣хаббам̣.
па̄л̣ийам̣ чатуттхава̄ре асатипи гаччханто сампа̄дети, а̄гаччханто висам̣ва̄дети ана̄паттӣти аттхато а̄паннамева̄тикатва̄ вуттам̣ ‘‘чатуттхе ана̄паттӣ’’ти.
340. ка̄рука̄нанти вад̣д̣хакӣа̄дӣнам̣ таччхакаайока̄ратантава̄йараджаканха̄питака̄ пан̃ча ка̄раво ‘‘ка̄рука̄’’ти вуччанти. еварӯпена…пе… ана̄паттӣти та̄дисам̣ гихивеййа̄ваччампи на хотӣти катва̄ вуттам̣.
ка̄йато самут̣т̣ха̄тӣти пан̣н̣аттим̣ ва̄ алам̣вачанӣйабха̄вам̣ ва̄ тадубхайам̣ ва̄ аджа̄нантасса ка̄йато самут̣т̣ха̄ти. еса найо итарадвайепи. алам̣вачанӣйа̄ хонтӣти иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ убхопи ва̄ джа̄йа̄бха̄ве, са̄микабха̄ве ча никкхиттачхандата̄йа аччантавийуттатта̄ пуна ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сама̄гаматтхам̣ ‘‘ма̄ евам̣ акариттха̄’’тиа̄дина̄ вачанӣйата̄йа ваттаббата̄йа алам̣ араха̄ти алам̣вачанӣйа̄, алам̣ ва̄ каттум̣ арахам̣ сандха̄навачанаметесу иттхипурисесӯти алам̣вачанӣйа̄, сандха̄нака̄расса вачанам̣ вина̄ асан̇гаччханака̄ париччатта̄йева̄ти адхиппа̄йо.
пан̣н̣аттим̣ пана джа̄нитва̄ти еттха алам̣вачанӣйабха̄вам̣ ва̄ти ваттаббам̣. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘тадубхайам̣ пана джа̄нитва̄’’тиа̄ди вуттам̣. бхиккхум̣ аджа̄на̄петва̄ аттано адхиппа̄йам̣ пан̣н̣е ликхитва̄ ‘‘имам̣ пан̣н̣ам̣ асукасса дехӣ’’ти диннам̣ харантасса сан̃чариттам̣ на хоти. пан̣н̣аттиалам̣вачанӣйабха̄вааджа̄нанавасенева хи имам̣ сиккха̄падам̣ ачиттакам̣, на саббена саббам̣ сан̃чаран̣абха̄вампи аджа̄нанавасена, па̄л̣ийан̃ча ат̣т̣хакатха̄йан̃ча а̄рочанамева дасситам̣. тасма̄ сандассанаттхам̣ н̃атва̄ пан̣н̣асандассанавасена̄пи ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ а̄рочентассева а̄патти хотӣти гахетаббам̣.
341. йатха̄ йатха̄ йесу йесу джанападесӯти париччаттабха̄ваппака̄санаттхам̣ каттаббам̣ пан̣н̣ада̄нан̃а̄тиджаниссара̄диджа̄на̄пана̄дитам̣там̣десанийатам̣ пака̄рам̣ дассети, идан̃ча нибаддхабхарийа̄бха̄вена гахитам̣ сандха̄йа вуттам̣. аттано ручийа̄ сан̇гата̄нам̣ пана иттхӣнам̣, мухуттика̄йа ча пурисе читтасса вираджджанамева алам̣вачанӣйабха̄ве ка̄ран̣анти дат̣т̣хаббам̣. дут̣т̣хулла̄дӣсупӣти а̄ди-саддена аттака̄масан̃чаритта̄ни сан̇ган̣ха̄ти, еттха пана па̄л̣ийам̣ кин̃ча̄пи ‘‘иттхӣ на̄ма манусситтхӣ на йаккхӣ’’тиа̄дина̄ манусситтхипуриса̄ на дассита̄, татха̄пи ‘‘даса иттхийо ма̄тураккхита̄’’тиа̄дина̄ манусситтхӣнан̃н̃ева дасситатта̄ пуриса̄нампи таданугун̣а̄намева гахетаббато мануссаджа̄тика̄ва иттхипуриса̄ идха̄дхиппета̄. тасма̄ йесу сан̃чариттам̣ сама̄паджджати, тесам̣ мануссаджа̄тиката̄, на на̄лам̣вачанӣйата̄, пат̣игган̣хана, вӣмам̣сана, пачча̄харан̣а̄нӣти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.
сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄
342. чхат̣т̣хе еттакена̄ти еттакена да̄руа̄дина̄. апариччхиннаппама̄н̣а̄йоти апариччхиннада̄руа̄дипама̄н̣а̄йо. мӯлаччхеджджа̄йа̄ти парасантакабха̄вато мочетва̄ аттано ева сантакакаран̣авасена̄ти аттхо. евам̣ йа̄чато ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттидуккат̣ан̃чева да̄сапат̣иггахан̣адуккат̣ан̃ча хоти ‘‘да̄сида̄сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’ти (дӣ. ни. 1.10, 194) вачанам̣ нисса̄йа ат̣т̣хакатха̄су пат̣иккхиттатта̄. сакакамманти па̄н̣авадхакаммам̣. идан̃ча па̄н̣а̄типа̄тадосапариха̄ра̄йа дуккат̣ам̣ вуттам̣, на вин̃н̃аттипариха̄ра̄йа. анийаметва̄пи на йа̄читабба̄ти са̄мӣчидассанаттхам̣ вуттам̣, суддхачиттена пана хаттхакаммам̣ йа̄чантасса а̄патти на̄ма наттхи. йадиччхакам̣ ка̄ра̄петум̣ ват̣т̣атӣти ‘‘хаттхакаммам̣ йа̄ча̄ми, детха̄’’тиа̄дина̄ айа̄читва̄пи ват̣т̣ати. сакиччапасутампи евам̣ ка̄ра̄пентасса вин̃н̃атти наттхи ева, са̄мӣчидассанаттхам̣ пана вибхаджитва̄ вуттам̣.
саббакаппийабха̄вадӣпанаттханти саббасо каппийабха̄вадӣпанаттхам̣. мӯлам̣ детха̄ти ваттум̣ ват̣т̣атӣти ‘‘мӯлам̣ дасса̄ма̄’’ти пат̣хамам̣ вуттатта̄ вин̃н̃атти ва̄ мӯланти вачанасса каппийа̄каппийаваттхуса̄ман̃н̃авачанаттепи нит̣т̣хитабхатикичча̄нам̣ да̄панато акаппийаваттхуса̄дийанам̣ ва̄ на хотӣти катва̄ вуттам̣. анаджджха̄вуттхаканти апариггахитам̣.
ман̃ча…пе… чӣвара̄дӣни ка̄ра̄петука̄мена̄пӣтиа̄дӣсу чӣварам̣ ка̄ра̄петука̄масса ан̃н̃а̄такааппава̄ритатантава̄йехи хаттхакаммайа̄чанавасена ва̄йа̄пане вин̃н̃аттипаччайа̄ дуккат̣а̄бха̄вепи чӣварава̄йа̄панасиккха̄падена йатха̄рахам̣ па̄читтийадуккат̣а̄ни хонтӣти ведитаббам̣. акаппийакаха̄пан̣а̄ди на да̄таббанти каппийамукхена ладдхампи хаттхакаммакаран̣аттха̄йа имасса каха̄пан̣ам̣ дехӣти ватва̄ да̄нам̣ на ват̣т̣атӣти вуттам̣. пуббе катакаммасса да̄пане кин̃ча̄пи досо на диссати, татха̄пи аса̄руппамева̄ти ваданти. катакамматтха̄йапи ка̄таббакамматтха̄йапи каппийавоха̄рена парийа̄йато бхатим̣ да̄пентасса наттхи досо. ваттанти ча̄риттам̣, а̄патти на хотӣти адхиппа̄йо.
каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ пат̣иггахетабба̄нӣти са̄кха̄йа маккхикабӣджанена пан̣н̣а̄диччхеде бӣджага̄макопанасса чева таттха лаггараджа̄диаппат̣иггахитасса ча париха̄раттха̄йа вуттам̣. тадубхайа̄сан̇ка̄йа асати татха̄ акаран̣е досо наттхи. надӣйа̄дӣсу удакасса апариггахитата̄йа ‘‘а̄хара̄ти ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. ‘‘на а̄хат̣ам̣ парибхун̃джиту’’нти вачанато вин̃н̃аттийа̄ а̄паннам̣ дуккат̣ам̣ десетва̄пи там̣ ваттхум̣ парибхун̃джантасса пуна парибхоге дуккат̣амева, пан̃чаннампи сахадхаммика̄нам̣ на ват̣т̣ати. ‘‘аладжджӣхи пана бхиккхӯхи ва̄ са̄ман̣ерехи ва̄ хаттхакаммам̣ на ка̄ретабба’’нти са̄ман̃н̃ато вуттатта̄ аттано аттха̄йа йам̣кин̃чи хаттхакаммам̣ ка̄ретум̣ на ват̣т̣ати. йам̣ пана аладжджӣ нива̄рийама̄нопи бӣджана̄дим̣ кароти, таттха досо наттхи. четийакамма̄дӣни пана техи ка̄ра̄петум̣ ват̣т̣ати. еттха ча ‘‘аладжджӣхи са̄ман̣ерехӣ’’ти вуттатта̄ ‘‘сан̃чичча а̄паттим̣ а̄паджджатӣ’’тиа̄ди (пари. 359) аладжджӣлаккхан̣ам̣ уккат̣т̣хавасена упасампанне пат̣ичча упалаккхан̣ато вуттанти там̣лаккхан̣авирахита̄нам̣ са̄ман̣ера̄дӣнам̣ лин̇гаттхенакаготрабхупарийоса̄на̄нам̣ бхиккхупат̣ин̃н̃а̄нам̣ дуссӣла̄нампи са̄дха̄ран̣авасена аладжджита̄лаккхан̣ам̣ йатха̄вихитапат̣ипаттийам̣ сан̃чичча атит̣т̣ханамева̄ти гахетаббам̣.
а̄хара̄пентасса дуккат̣анти вин̃н̃аттиккхан̣е вин̃н̃аттипаччайа̄, пат̣ила̄бхаккхан̣е гон̣а̄нам̣ са̄дийанапаччайа̄ ча дуккат̣ам̣. гон̣ан̃хи аттано аттха̄йа авин̃н̃аттийа̄ ладдхампи са̄дитум̣ на ват̣т̣ати ‘‘хаттхигавассавал̣авапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’ти (дӣ. ни. 1.10, 194) вуттатта̄. тенева̄ха ‘‘н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄натопи мӯлаччхеджджа̄йа йа̄читум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти. еттха ча вин̃н̃аттидуккат̣а̄бха̄вепи акаппийаваттхуйа̄чанепи пат̣иггахан̣епи дуккат̣амева. раккхитва̄ти чора̄диупаддавато раккхитва̄. джаггитва̄ти тин̣ада̄на̄дӣхи посетва̄.
н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄не пана ват̣т̣атӣти сакат̣асса сампат̣иччхитаббатта̄ мӯлаччхеджджавасена йа̄читум̣ ват̣т̣ати. та̄вака̄ликам̣ ват̣т̣атӣти убхайаттха̄пи ват̣т̣атӣти аттхо. ва̄сиа̄дӣни пуггалика̄нипи ват̣т̣антӣти а̄ха ‘‘еса найо ва̄сӣ’’тиа̄ди. валлиа̄дӣсу ча парапариггахитесу ча есева найоти йоджетаббам̣. ‘‘гарубхан̣д̣аппахонакесуйева̄’’ти идам̣ вин̃н̃аттим̣ сандха̄йа вуттам̣. адинна̄да̄не пана тин̣асала̄кам̣ упа̄да̄йа парапариггахитам̣ тхеййачиттена ган̣хато аваха̄ро ева, бхан̣д̣аггхена ка̄ретаббо. валлиа̄дӣсӯти еттха а̄ди-саддена па̄л̣иа̄гата̄нам̣ (па̄ра̄. 349) вел̣уа̄дӣнам̣ сан̇гахо. таттха йасмим̣ падесе харита̄ладжа̄тихин̇гула̄ди аппакампи махаггхам̣ хоти, таттха там̣ та̄лапаккапама̄н̣ато ӯнампи гарубхан̣д̣амева, вин̃н̃а̄петун̃ча на ват̣т̣ати.
са̄ти вин̃н̃атти. парикатха̄дӣсу ‘‘сена̄санам̣ самба̄дха’’нтиа̄дина̄ (висуддхи. 1.19) парийа̄йена катханам̣ парикатха̄ на̄ма. уджукамева акатхетва̄ ‘‘бхиккхӯнам̣ ким̣ па̄са̄до на ват̣т̣атӣ’’тиа̄дина̄ (висуддхи. 1.19) адхиппа̄йо йатха̄вибхӯто хоти, евам̣ бха̄санам̣ обха̄со на̄ма. сена̄сана̄диаттхам̣ бхӯмипарикамма̄дикаран̣авасена паччайуппа̄да̄йа нимиттакаран̣ам̣ нимиттакаммам̣ на̄ма. уккамантӣти апагаччханти.
344. ман̣и кан̣т̣хе асса̄ти ман̣икан̣т̣хо. деваван̣н̣анти деваттабха̄вам̣.
345. па̄л̣ийам̣ паттена ме аттхоти (па̄ра̄. 345) анаттхикампи паттена бхиккхум̣ евам̣ вада̄пенто бхагава̄ соттхийа̄ мантападавасена вада̄песи. сопи бхиккху бхагавата̄ а̄н̣аттавачанам̣ вадемӣти авоча, тенасса муса̄ на хоти. атха ва̄ ‘‘паттена ме аттхо’’ти идам̣ ‘‘паттам̣ дадантӯ’’ти имина̄ сама̄наттханти дат̣т̣хаббам̣. еса найо ман̣ина̄ ме аттхоти еттха̄пи. тасма̄ ан̃н̃есампи еварӯпам̣ катхентасса, катха̄пентасса ча вачанадосо наттхӣти гахетаббам̣.
349. уддхам̣мукхам̣ литта̄ уллитта̄, чхаданасса анто лимпанта̄ хи йебхуййена уддхам̣мукха̄ лимпанти. тена̄ха ‘‘антолитта̄’’ти. адхомукхам̣ литта̄ авалитта̄. бахи лимпанта̄ хи йебхуййена адхомукха̄ лимпанти. тена̄ха ‘‘бахилитта̄’’ти.
бйан̃джанам̣ виломитам̣ бхавеййа̄ти йасма̄ ‘‘ка̄райама̄нена̄’’ти имасса хетукаттувачанасса ‘‘каронтена̄’’ти идам̣ суддхакаттувачанам̣ парийа̄йавачанам̣ на хоти, тасма̄ ‘‘каронтена ва̄ ка̄ра̄пентена ва̄’’ти ка̄райама̄нена̄ти бахууддесапада̄нугун̣ам̣ каран̣авачаненева падаттхам̣ катва̄ ниддесе кате бйан̃джанам̣ вируддхам̣ бхавеййа, татха̄ пана падаттхавасена адассетва̄ са̄маттхийато сиддхамеваттхам̣ дассетум̣ паччаттавасена ‘‘каронто ва̄ ка̄ра̄пенто ва̄’’ти падабха̄джанам̣ вуттанти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘аттхаматтамева̄’’тиа̄ди. падаттхато, са̄маттхийато ча лаббхама̄нам̣ аттхаматтамева̄ти аттхо. йан̃хи ка̄райама̄нена пат̣ипаджджитаббам̣, там̣ каронтена̄пи пат̣ипаджджитаббамева̄ти идаметтха са̄маттхийам̣ дат̣т̣хаббам̣.
уддесоти са̄мибха̄вена уддиситаббо. сетакамманти сетаван̣н̣акаран̣аттхам̣ сетаван̣н̣аматтика̄йа ва̄ судха̄йа ва̄ кататанукалепо, тена пана саха минийама̄не пама̄н̣а̄тиккантам̣ хотӣти сан̇ка̄нива̄ран̣аттхам̣ а̄ха ‘‘аббоха̄рика’’нти. тена пама̄н̣а̄тиккантавоха̄рам̣ на гаччхати кут̣ийа̄ анан̇гатта̄ти адхиппа̄йо.
йатха̄вуттасса аттхасса вуттанайам̣ дассентена ‘‘вуттан̃хета’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха ‘‘а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча̄’’ти аватва̄ ‘‘а̄йа̄мато ва̄ виттха̄рато ва̄’’ти викаппаттхасса ва̄-саддасса вуттатта̄ екатобха̄ге вад̣д̣хитепи а̄паттӣти пака̄ситанти адхиппа̄йо. тихаттха̄ти пакатихаттхена тихаттха̄, ‘‘вад̣д̣хакӣхаттхена̄’’типи (са̄раттха. т̣ӣ. 2.348-349) ваданти, там̣ ‘‘йаттха…пе… айам̣ кут̣ӣти сан̇кхйам̣ на гаччхатӣ’’ти имина̄ вируджджхати вад̣д̣хакӣхаттхена тихаттха̄йапи кут̣ийа̄ пама̄н̣айуттасса ман̃часса сукхена париваттанато. ‘‘ӯнакачатухаттха̄ ва̄’’ти идан̃ча паччхимаппама̄н̣айуттасса ман̃часса апариваттана̄рахам̣ сандха̄йа вуттам̣. йади хи пакатихаттхена чатухаттха̄йапи кут̣ийа̄ пама̄н̣айутто ман̃чо на париваттати, са̄ акут̣ӣйева, тасма̄ ман̃чапариваттанаматтенева пама̄н̣анти гахетаббам̣. пама̄н̣айутто ман̃чоти саббапаччхимаппама̄н̣айутто ман̃чо. со хи пакативидаттхийа̄ нававидаттхико, ат̣т̣хавидаттхико ва̄ хоти, тато кхуддако ман̃чо сӣсӯпадха̄нам̣ т̣хапетва̄ па̄дам̣ паса̄ретва̄ нипаджджитум̣ на пахоти. пама̄н̣ато ӯнатарампӣти уккат̣т̣хаппама̄н̣ато ӯнатарампи, идан̃ча хет̣т̣химаппама̄н̣айутта̄йапи ваттхудесана̄ ка̄табба̄, на ва̄ти сандеханиваттанаттхам̣ вуттам̣.
калалалепоти кеначи силесена каталепо, сетаратта̄диван̣н̣акаран̣аттхам̣ кататамбаматтика̄дикалалалепо ва̄. тена̄ха ‘‘алепо ева̄’’ти. тена тал̣а̄ка̄дӣсу гханена калалена катабахалалепо маттика̄лепане ева пависати лепавоха̄рагаманатоти дассети. пит̣т̣хасан̇гха̄т̣о на̄ма два̄раба̄хасан̇кха̄то чатурассада̄русан̇гха̄т̣о, йаттха сауттарапа̄сам̣ кава̄т̣ам̣ апасса̄йа два̄рам̣ пидаханти.
олокетва̄пӣти апалокетва̄пи, апалоканакаммавасена̄пӣти аттхо, апасаддасса̄пи оа̄десо катоти дат̣т̣хаббо.
353. нибаддхагочарат̣т̣ха̄нампӣти еттха гочара̄йа паккаманта̄нам̣ хаттхӣнам̣ нибаддхагаманамаггопи сан̇гайхати. етесанти сӣха̄дӣнам̣. гочарабхӯмӣти а̄мисаггахан̣ат̣т̣ха̄нам̣. на гахита̄ти пат̣иккхипитаббабха̄вена на гахита̄, на ва̄рита̄ти аттхо. сӣха̄дӣнан̃хи гочараггахан̣ат̣т̣ха̄нам̣ хаттхӣнам̣ вийа нибаддхам̣ на хоти, йаттха пана гомахим̣са̄дипа̄н̣ака̄ санти, дӯрампи там̣ т̣ха̄нам̣ сӣгхам̣ гантва̄ гочарам̣ ган̣ханти. тасма̄ тесам̣ там̣ на ва̄ритам̣, нибаддхагаманамаггова ва̄рито а̄сайато гаманамаггасса нибаддхатта̄. ан̃н̃есампи ва̄л̣а̄нанти аран̃н̃амахим̣са̄дӣнам̣. а̄рогйаттха̄йа̄ти нирупаддава̄йа. сеса̄нӣти пуббан̣н̣аниссита̄дӣни сол̣аса. та̄ни ча джанасаммаддамаха̄саммаддакут̣ивилопасарӣрапӣл̣а̄диупаддавехи саупаддава̄нӣти ведитабба̄ни. абхихананти еттха̄ти аббха̄гха̄там̣. ‘‘веригхара’’нти вуттамеваттхам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘чора̄нам̣ ма̄ран̣аттха̄йа ката’’нти вуттам̣.
дхаммагандхика̄ти дхаммена дан̣д̣анӣтийа̄ хаттхапа̄да̄диччхинданагандхика̄. гандхика̄ти ча йасса упари хаттха̄дим̣ т̣хапетва̄ чхинданти, та̄дисам̣ да̄рукхан̣д̣апхалака̄ти вуччати, тена ча упалаккхитам̣ т̣ха̄нам̣. па̄л̣ийам̣ раччха̄нисситанти ратхика̄нисситам̣. чаччаранисситанти чатуннам̣ ратхика̄нам̣ сандхинисситам̣. сакат̣ена̄ти ит̣т̣хакасудха̄дибхан̣д̣а̄харан̣асакат̣ена.
па̄чинанти сена̄санасса бхӯмито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва тала̄васа̄нам̣ чинитаббаваттхукам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣, йасса упари бхиттитхамбха̄дӣни ча патит̣т̣хапенти. тена̄ха ‘‘тато пат̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄ди. кин̃ча̄пи идха пуббапайогасахапайога̄нам̣ адинна̄да̄не вийа висесо наттхи, татха̄пи тесам̣ вибха̄гена дассанам̣ бхиндитва̄ ва̄ пуна ка̄табба̄ти еттха кут̣ийа̄ бхедена париччхедадассанаттхам̣ катам̣. тадаттха̄йа̄ти таччханаттха̄йа. евам̣ катанти адеситаваттхукам̣ пама̄н̣а̄тиккантам̣ ва̄ катам̣. пан̣н̣аса̄ланти пан̣н̣акут̣ийа̄ тин̣апан̣н̣ачун̣н̣асса апарипатанаттха̄йа анто ча бахи ча лимпанти, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. тенева ваккхати ‘‘пан̣н̣аса̄лам̣ лимпатӣ’’ти.
антолепенева нит̣т̣ха̄петука̄мам̣ сандха̄йа ‘‘антолепе ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. бахилепе ва̄ти еттха̄пи есева найо. тасминти два̄рабандхе ва̄ ва̄тапа̄не ва̄ т̣хапитети йоджетаббам̣. тассока̄санти тасса два̄рабандха̄дисса ока̄сабхӯтам̣ чхиддам̣. пуна вад̣д̣хетва̄ти пуббе т̣хапитока̄сам̣ кхуддакам̣ че, там̣ два̄рава̄тапа̄наччхиддабхеданена пуна вад̣д̣хетва̄. т̣хапитети два̄рабандхе ва̄ гаваккхасан̇гха̄т̣е ва̄ а̄нетва̄ тасмим̣ вад̣д̣хите ва̄ авад̣д̣хите ва̄ чхидде патит̣т̣ха̄пите. лепо на гхат̣ӣйатӣти самантато динно лепо татха̄ т̣хапитена два̄рабандханена ва̄ ва̄тапа̄нена ва̄ саддхим̣ на гхат̣ӣйати, ека̄баддхам̣ на хотӣти вуттам̣ хоти. танти два̄рабандхам̣ ва̄ ва̄тапа̄нам̣ ва̄. пат̣хамамева сан̇гха̄дисесоти тесам̣ самантато пуббева лепасса гхат̣етва̄ нит̣т̣ха̄питатта̄ два̄рабандхава̄тапа̄на̄нам̣ т̣хапанато пуббе ева сан̇гха̄дисесо.
лепагхат̣аненева̄ти ит̣т̣хака̄хи катава̄тапа̄на̄дӣни вина̄ саманта̄ лепагхат̣аненева а̄патти ва̄тапа̄на̄дӣнам̣ алепока̄сатта̄, ит̣т̣хака̄хи кататта̄ ва̄, ва̄тапа̄на̄дӣсупи лепасса бхиттилепена саддхим̣ гхат̣аненева̄типи аттхам̣ ваданти. таттха̄ти пан̣н̣аса̄ла̄йам̣. а̄локаттха̄йа ат̣т̣хан̇гуламаттам̣ т̣хапетва̄ лимпатӣти да̄рукут̣т̣асса да̄рӯнамантара̄ ат̣т̣хан̇гуламаттам̣ виварам̣ йа̄ва лимпати, та̄ва а̄локаттха̄йа т̣хапетва̄ авасесам̣ сакут̣т̣аччхаданам̣ лимпати, паччха̄ етам̣ виварам̣ лимписса̄мӣти евам̣ т̣хапане ана̄паттӣти адхиппа̄йо. саче пана евам̣ акатва̄ саббада̄пи а̄локаттха̄йа ва̄тапа̄навасена т̣хапети, ва̄тапа̄надва̄расан̇гха̄т̣е гхат̣ите лепо ча гхат̣ӣйати, пат̣хамамева сан̇гха̄дисесоти дассенто а̄ха ‘‘саче’’тиа̄ди. маттика̄кут̣т̣амева маттика̄лепасан̇кхйам̣ гаччхатӣти а̄ха ‘‘саче маттика̄йа кут̣т̣ам̣ кароти, чхаданалепена саддхим̣ гхат̣ане а̄паттӣ’’ти. убхиннам̣ ана̄паттӣти пуримасса лепасса агхат̣итатта̄ дутийасса аттуддесиката̄йа асамбхавато.
354. а̄паттибхедадассанаттханти таттха ‘‘са̄рамбхе ча апариккамане ча дуккат̣ам̣ адеситаваттхуката̄йа, пама̄н̣а̄тиккантата̄йа ча сан̇гха̄дисесо’’ти евам̣ а̄паттийева вибха̄гадассанаттхам̣.
361. анит̣т̣хите кут̣икаммети лепапарийоса̄не кут̣икамме екапин̣д̣аматтенапи анит̣т̣хите. ‘‘ан̃н̃асса пуггаласса ва̄’’ти идам̣ мӯлат̣т̣хасса ана̄паттидассанаттхам̣ вуттам̣. йена пана ладдхам̣, тасса̄пи там̣ нит̣т̣ха̄пентасса ‘‘парехи виппакатам̣ аттана̄ парийоса̄пети, а̄патти сан̇гха̄дисесасса̄’’тиа̄дивачанато (па̄ра̄. 363) а̄паттийева. пуббе катакаммампи ладдхака̄лато пат̣т̣ха̄йа аттано аттха̄йева катам̣ на̄ма хоти, тасма̄ тена̄пи сан̇гхасса ва̄ са̄ман̣ера̄дӣнам̣ ва̄ датва̄ нит̣т̣ха̄петаббам̣. ‘‘ан̃н̃асса ва̄’’ти идам̣ анупасампаннам̣йева сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣, кечи пана ‘‘парато ладдха̄йа кут̣ийа̄ нит̣т̣ха̄пане ана̄паттиа̄дито пат̣т̣ха̄йа аттано аттха̄йа акататта̄’’ти ваданти. апачинитабба̄ти йа̄ва па̄чина̄ виддхам̣сетабба̄. бхӯмисамам̣ катва̄ти па̄чинатала̄васа̄нам̣ катва̄.
364. лен̣анти паббатален̣ам̣. на хеттха лепо гхат̣ӣйатӣти чхаданалепасса абха̄вато вуттам̣, висум̣ ева ва̄ анун̃н̃а̄татта̄. саче лен̣асса анто упарибха̄ге читтакамма̄дикаран̣аттхам̣ лепам̣ денти, уллиттакут̣исан̇кхйам̣ на гаччхати, ват̣т̣ати ева. ит̣т̣хака̄дӣхи катам̣ чатурассакӯт̣а̄га̄расан̣т̣ха̄нам̣ екакан̣н̣ика̄баддхам̣ на̄тиуччам̣ пат̣иссайависесам̣ ‘‘гуха̄’’ти ваданти, та̄дисам̣ махантампи уллитта̄валиттам̣ каронтасса ана̄патти. бхӯмигуханти уман̇гагухам̣.
ат̣т̣хакатха̄сӯти куккут̣аччхикагехантиа̄дӣсу ат̣т̣хакатха̄су тин̣акут̣ика̄ куккут̣аччхикагеханти ватва̄ пуна там̣ виварантехи ат̣т̣хакатха̄чарийехи чхаданам̣ дан̣д̣акехи…пе… вутта̄ти йоджана̄ дат̣т̣хабба̄. таттха дан̣д̣акехи джа̄лабаддхам̣ катва̄ти дӣгхато, тирийато ча т̣хапетва̄ валлийа̄дӣхи баддхадан̣д̣акехи джа̄лам̣ вийа катва̄. со ча̄ти уллитта̄дибха̄во. чхаданамева сандха̄йа вуттоти чхаданасса анто ча бахи ча лимпанамева сандха̄йа вутто. маттика̄кут̣т̣е бхиттилепам̣ вина̄пи бхиттийа̄ саддхим̣ чхаданалепасса гхат̣анаматтена̄пи а̄паттисамбхавато чхаданалепова падха̄нанти ведитаббам̣. кин̃ча̄пи евам̣, атха кхо ‘‘упачика̄мочанаттхамева хет̣т̣ха̄ па̄са̄н̣акут̣т̣ам̣ катва̄ там̣ алимпитва̄ упари лимпати, лепо на гхат̣ӣйати на̄ма, ана̄паттийева̄’’тиа̄дивачанато пана чхаданалепагхат̣анаттхам̣ сакала̄йапи бхиттийа̄ лепо авассам̣ иччхитаббова тасса̄ екадесасса алепепи чхаданалепасса агхат̣анато. тена̄ха ‘‘лепо на гхат̣ӣйатӣ’’ти. еттха̄ти тин̣акут̣ика̄йам̣. на кевалан̃ча тин̣акут̣ика̄йам̣ ева, лен̣агуха̄дӣсупи са̄рамбха̄париккаманапаччайа̄пи ана̄патти ева, имина̄ пана найена ан̃н̃ассаттха̄йа кут̣им̣ каронтасса̄пи са̄рамбха̄дипаччайа̄пи ана̄паттибха̄во аттхато дассито ева хотӣти.
таттха па̄л̣ивиродхам̣ парихаритум̣ ‘‘йам̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. айан̃хеттха адхиппа̄йо – ан̃н̃асса упаджджха̄йа̄дино аттха̄йа каронтасса са̄рамбха̄дипаччайа̄пи ана̄патти ева, йам̣ пана па̄л̣ийам̣ ‘‘а̄паттика̄рука̄нам̣ тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄на’’нтиа̄дивачанам̣, там̣ ан̃н̃ассаттха̄йа каронтасса, на са̄рамбха̄дипаччайа̄ а̄паттидассанаттхам̣ вуттам̣, кин̃чарахи йатха̄сама̄дит̣т̣ха̄йа кут̣ийа̄ акаран̣апаччайа̄ а̄паттидассанаттханти. таттха йатха̄сама̄дит̣т̣ха̄йа̄ти ‘‘бхиккху сама̄диситва̄ паккамати, ‘кут̣им̣ ме каротха̄’ти сама̄дисати ча, деситаваттхука̄ ча хоту ана̄рамбха̄ ча сапариккамана̄ ча̄’’ти евам̣ ка̄ра̄пакена а̄н̣аттиккамам̣ мун̃читва̄ каран̣апаччайа̄ти адхиппа̄йо. каттхачи пана поттхаке ‘‘кут̣илаккхан̣аппаттампи кут̣им̣ ан̃н̃асса…пе… каронтасса ана̄паттӣ’’ти имасса па̄т̣хасса анантарам̣ ‘‘йам̣ пана а̄патти ка̄рука̄на’’нтиа̄дипа̄т̣хо диссати, сова йуттатаро. еван̃хи сати таттха адхиппа̄йо па̄кат̣о хоти.
ана̄паттӣти ватва̄ти ва̄са̄га̄раттха̄йа ева анийамитатта̄ ана̄паттӣти ватва̄. адеса̄петва̄ карототи пама̄н̣айуттампи карото. ачиттаканти пан̣н̣аттиаджа̄наначиттена ачиттакам̣. уллитта̄дӣнам̣ ан̃н̃атарата̄, хет̣т̣химаппама̄н̣асамбхаво, адеситаваттхуката̄, пама̄н̣а̄тиккантата̄, аттуддесиката̄, ва̄са̄га̄рата̄, лепагхат̣ана̄ти сатта ва̄ пама̄н̣айуттан̇га̄дӣсу чха ва̄ ан̇га̄ни.
кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. виха̄рака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄
365. саттаме пӯджа̄вачанаппайоге каттари са̄мивачанассапи иччхитатта̄ ‘‘га̄масса ва̄ пӯджита’’нти вуттам̣. рӯпиндрийесу виджджама̄нам̣ сандха̄йа екиндрийата̄ вуччатӣти а̄ха ‘‘ка̄йиндрийам̣ сандха̄йа̄’’ти. те хи маниндрийампи бхӯтага̄ма̄нам̣ иччханти.
366. кирийато самут̣т̣ха̄на̄бха̄воти ваттхуно адесана̄сан̇кха̄там̣ акирийам̣ вина̄ на кевалам̣ кирийа̄йа самут̣т̣ха̄набха̄во. кирийа̄кирийато хи идам̣ самут̣т̣ха̄ти. имасмим̣ сиккха̄паде бхиккхӯ ва̄ анабхинеййа̄ти еттха ва̄-саддо самуччайаттхо, тена ‘‘махаллакан̃ча виха̄рам̣ кареййа, бхиккхӯ ча анабхинеййа̄’’ти кирийан̃ча акирийан̃ча самуччиноти.
виха̄рака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. пат̣хамадут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄
380. ат̣т̣хаме па̄ка̄рена ча париккхиттанти самбандхо. гопурат̣т̣а̄лакайуттанти еттха па̄ка̄ресу йуддхаттха̄йа като ван̇касан̣т̣ха̄но сараккхепачхиддасахито патиссайависесо ат̣т̣а̄лако на̄ма.
сол̣асавидхасса̄ти чатӯхи маггехи паччекам̣ чатӯсу саччесу каттаббасса парин̃н̃а̄паха̄насаччхикирийа̄бха̄вана̄сан̇кха̄тасса сол̣асавидхасса. те га̄равена̄ти те килантарӯпа̄ бхиккхӯ бхаттуддесакат̣т̣ха̄не саннипатита̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пурато аттано килантасарӣрам̣ дассетва̄ уддиса̄пане га̄равена, ладжджа̄йа̄ти аттхо. терасапӣти бхаттуддесакасена̄санага̄ха̄пакабхан̣д̣а̄га̄рикачӣварапат̣игга̄хакачӣварабха̄джакайа̄губха̄джакапхалабха̄джакакхаджджабха̄джакааппаматтакависсаджджакаса̄т̣ийага̄ха̄пакапаттага̄ха̄пакаа̄ра̄микапесакаса̄ман̣ерапесакасаммутӣнам̣ васена терасапи.
па̄л̣ийам̣ ‘‘аписӯ’’ти идам̣ ‘‘апича̄’’ти имина̄ сама̄наттхо нипа̄то. евам̣ саббападесӯти пӣт̣ха̄дӣсу сена̄санаса̄дха̄ран̣есу, катикасан̣т̣ха̄напавесаниккхаманака̄ла̄дӣсу пана висум̣ висум̣ адхит̣т̣хахитва̄ катха̄петӣти ведитаббам̣. айан̃хи ниммита̄нам̣ дхаммата̄ти анийаметва̄ ниммита̄нам̣ васена вуттам̣, нийаметва̄ пана ‘‘еттака̄ идан̃чидан̃ча катхенту, еттака̄ тун̣хӣ бхаванту, на̄на̄ппака̄рам̣ ирийа̄патхам̣, кирийан̃ча каппенту, на̄на̄ван̣н̣асан̣т̣ха̄навайонийама̄ ча хонтӯ’’ти парикаммам̣ катва̄ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа адхит̣т̣хите иччхитиччхитаппака̄ра̄ ан̃н̃аман̃н̃ампи висадиса̄ва хонти. аваттхукавачананти нираттхакавачанам̣.
383. екача̄рикабхаттанти атимана̄патта̄ саббесампи пат̣ила̄бхаттха̄йа висум̣ т̣хитика̄йа па̄петаббабхаттам̣. таддхитавоха̄рена̄ти чатта̄ри пама̄н̣амасса чатукканти евам̣ таддхитавоха̄рена. бхавоти бхавитаббо. атӣтам̣ дивасабха̄ганти тасмин̃н̃ева дивасе сала̄када̄наккхан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. хиййоти имасса аджджа иччева аттхо. тенева̄хам̣су ‘‘све амхе’’тиа̄ди. падхӯпа̄йанта̄ти пунаппунам̣ уппаджджанакодхавасена падхӯпа̄йанта̄. па̄л̣ийам̣ кисса манти кена ка̄ран̣ена майа̄ти аттхо.
384. ‘‘сараси тва’’нти идам̣ екам̣ ва̄кйам̣ катва̄, ‘‘катта̄’’ти идан̃ча каттари ритупаччайантам̣ катва̄, ‘‘асӣ’’ти аджджха̄ха̄рападена саха екава̄кйам̣ катва̄, ‘‘еварӯпа’’нти идам̣, ‘‘йатха̄йам̣ бхиккхунӣ а̄ха̄’’ти идан̃ча двӣсу ва̄кйесу паччекам̣ йоджетаббанти дассетум̣ ‘‘атха ва̄’’тиа̄дима̄ха. уджукамева̄ти тва̄-паччайантавасена пат̣хамам̣ аттхаггахан̣ам̣ уджуканти адхиппа̄йо.
дутийо дабба-саддо пан̣д̣ита̄дивачаноти а̄ха ‘‘на кхо дабба дабба̄ пан̣д̣ита̄’’ти. ниббет̣хентӣти досато моченти. винайалаккхан̣е тантинти винайавиниччхайалаккхан̣ависайе а̄гамам̣ т̣хапенто. па̄л̣ийам̣ йато ахантиа̄дӣсу йасмим̣ ка̄ле ахам̣ джа̄то, тато пабхути супинантенапи метхунам̣ дхаммам̣ на̄бхиджа̄на̄ми, на ча тасса метхунадхаммасса пат̣исевита̄ ахосинти аттхо дат̣т̣хаббо. тена̄ха ‘‘супинантенапӣ’’тиа̄ди. ида̄ни екава̄кйавасена йоджанам̣ дассетум̣ ‘‘атха ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. на гхат̣атӣти йасма̄ кхӣн̣а̄савасса вачанена етисса̄ вачанам̣ на самети, тан̃ча на гхат̣анам̣ йасма̄ пуббе бхиккхӯсу пасиддха̄йа ева аччантадуссӣлата̄йа ева ахоси, тасма̄ меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха̄ти адхиппа̄йо.
чара пирети чара гаччха пире пара ама̄мака твам̣. винасса̄ти адассанам̣ гаччха. ака̄рика̄ти амӯлакена чодана̄йа на ка̄рика̄. ка̄рако хотӣти ‘‘аййенамхи дӯсита̄’’ти има̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа йади на̄сита̄, тада̄ тхеро бхиккхунӣдӯсакаттасиддхито тасса досасса ка̄рако хоти. ака̄рако хотӣти та̄йа катапат̣ин̃н̃ам̣ анапеккхитва̄ са̄ман̃н̃ато ‘‘меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха̄’’ти бхагавата̄ вуттатта̄ ака̄рако хоти. йади хи тхеро ка̄рако бхавеййа, авассам̣ тамева досам̣ ападиситва̄ имина̄ на̄ма ка̄ран̣ена ‘‘меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха̄’’ти ваттаббам̣ сийа̄, татха̄ авуттатта̄, ‘‘даббан̃ча ануйун̃джатха̄’’ти аватва̄ ‘‘име ча бхиккхӯ ануйун̃джатха̄’’ти вуттатта̄ ча са̄маттхийато меттийа̄йа бхиккхунийа̄ ан̃н̃ена досена на̄сана̄рахата̄, ваттхусса ча амӯлакабха̄во, тхерасса ака̄ракабха̄во ча сиддхо хотӣти адхиппа̄йо.
аттано суттанти ‘‘сака̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа̄’’ти имина̄ паккхепавачанена сахитам̣ кӯт̣асуттам̣. тхеро ка̄рако хотӣти еттха айамадхиппа̄йо – ‘‘сака̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа̄’’ти аватва̄ са̄ман̃н̃ато ‘‘меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха̄’’ти отин̣н̣аваттхусмим̣йева тасса̄ на̄сана̄ вихита̄ти тумха̄кам̣ ва̄де тхеро ка̄рако хоти, ‘‘сака̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа̄’’ти пана вутте пуббейева сиддхасса па̄ра̄джикасса сучика̄йа асса̄ сака̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа на̄сетха̄ти сиджджханато амха̄кам̣ ва̄де тхеро ака̄рако хотӣти. маха̄виха̄рава̄сӣнампи пана ‘‘сака̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа̄’’ти вутте отин̣н̣аваттхусмим̣йева тасса̄ на̄сана̄ вихита̄ хоти, на са̄ман̃н̃атоти адхиппа̄йо. еттха̄ти имесу двӣсу ва̄десу, суттесу ва̄. йам̣ паччха̄ вуттанти маха̄виха̄рава̄сӣхи йам̣ вуттам̣, там̣ йуттанти аттхо. вича̄ритам̣ хетанти етам̣ паччхимасса йуттаттам̣ вича̄ритам̣, ‘‘татра сан̇гха̄дисесо вут̣т̣ха̄нага̄минӣ…пе… асуддхата̄йева на̄сесӣ’’ти ваккхама̄нанайена виниччхитанти аттхо. ‘‘бхиккхуним̣ ануддхам̣сети дуккат̣а’’нти имина̄ маха̄ат̣т̣хакатха̄ва̄до дассито.
татра̄ти тесу дуккат̣апа̄читтийесу. дуккат̣анти вуттамаха̄ат̣т̣хакатха̄ва̄дасса адхиппа̄йам̣ дассетва̄ ‘‘па̄читтийа’’нти паваттасса курундива̄дасса адхиппа̄йам̣ дассетум̣ ‘‘паччхиманайепӣ’’тиа̄ди вуттам̣. вачанаппама̄н̣атоти висам̣ва̄дана̄дхиппа̄йе сама̄непи ануддхам̣сана̄дивисесе сан̇гха̄дисеса̄дино видха̄йакавачанабалена̄ти аттхо. бхиккхусса пана бхиккхунийа̄ дуккат̣анти бхиккхуним̣ ануддхам̣сентасса бхиккхусса дуккат̣ам̣.
евам̣ двӣсупи ат̣т̣хакатха̄вачанесу адхиппа̄йам̣ вибха̄ветва̄ ида̄ни паччхиме па̄читтийава̄де досам̣ дассетва̄ пуримадуккат̣ава̄дамева патит̣т̣ха̄петум̣ ‘‘татра пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха висунти сампаджа̄намуса̄ва̄де па̄читтийато (па̄чи. 1) висум̣ па̄читтийам̣ вуттам̣, таттха анантогадхабха̄ва̄ти адхиппа̄йо. тасма̄ти йасма̄ амӯлака̄нуддхам̣сане висун̃н̃ева па̄читтийам̣ пан̃н̃аттам̣, тасма̄ пуриманайоти дуккат̣ава̄до. евам̣ антара̄ павит̣т̣хам̣ дуккат̣апа̄читтийава̄дам̣ дассетва̄ ида̄ни па̄кат̣амева аттхам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘татха̄ бхиккхунӣ’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха татха̄ти йатха̄ бхиккхусса бхиккхум̣, бхиккхунин̃ча ануддхам̣сентасса сан̇гха̄дисесадуккат̣а̄ни вутта̄ни, татха̄ти аттхо. етехи на̄сана̄ наттхӣти са̄ман̃н̃ато вуттам̣, дуккат̣ена имисса̄ пана на̄сана̄ наттхӣти адхиппа̄йо. дуссӣла̄ти па̄ра̄джика̄.
386. а̄ка̄рана̄наттена̄ти дӯсита̄ка̄расса, дӯсака̄ка̄расса ча на̄наттена. анабхираддхоти атут̣т̣хо. тена̄ха ‘‘на сукхито’’ти. на паса̄дитоти ануппа̄дитаппаса̄до. кхӣла-саддо тхаддхабха̄вавачано, качаварапарийа̄йо ча хотӣти а̄ха ‘‘читта…пе… кхӣла’’нти. наппатӣтоти пӣтисукха̄дӣхи на абхигато на упагато. тена̄ха ‘‘на абхисат̣о’’ти.
йена дут̣т̣хоти ча купитоти ча вуттоти еттха йена дут̣т̣хоти ча вутто йена купитоти ча вутто, там̣ ма̄тика̄йан̃ча падабха̄джане (па̄ра̄. 386) ча вуттам̣ убхайампетанти йоджетаббам̣. двӣхӣти ‘‘тена ча копена, тена ча досена̄’’ти вуттакопадосападехи двӣхи, аттхато пана двӣхипи досова дасситоти а̄ха ‘‘сан̇кха̄раккхандхамева дассетӣ’’ти. йа̄йа̄ти анаттаманата̄йа.
на чудитакавасена̄ти йади чудитакавасена̄пи амӯлакам̣ адхиппетам̣ сийа̄, амӯлакам̣ на̄ма анаджджха̄паннанти падабха̄джанам̣ вадеййа̄ти адхиппа̄йо. йам̣ па̄ра̄джиканти бхиккхуно анурӯпесу екӯнавӣсатийа̄ па̄ра̄джикесу ан̃н̃атарам̣. падабха̄джане (па̄ра̄. 386) пана бхиккхувибхан̇ге а̄гата̄нева гахетва̄ ‘‘чатуннам̣ ан̃н̃атарена̄’’ти вуттам̣. етам̣ идха аппама̄н̣анти етам̣ а̄панна̄на̄паннатам̣ идха̄нуддхам̣сане а̄паттийа̄ анан̇гам̣, а̄паттим̣ пана а̄панне ва̄ ана̄панне ва̄ пуггале ‘‘ана̄панно есо суддхо’’ти суддхасан̃н̃а̄йа ва̄ виматийа̄ ва̄ ча̄вана̄дхиппа̄йова идха ан̇ганти адхиппа̄йо.
татхева̄ти паса̄дасотена, диббасотена ва̄ти имаматтхам̣ атидисати. дит̣т̣ха̄нуса̄ренева самуппанна̄ парисан̇ка̄ва дит̣т̣хапарисан̇китам̣ на̄ма. евам̣ сесесупи. ‘‘адисва̄ ва̄’’ти идам̣ уккат̣т̣хавасена вуттам̣, дисва̄ паккантесупи досо наттхийева. имесанти имехи. кариссантӣти тасмим̣ кхан̣е уппаджджана̄ка̄радассанам̣, паччха̄ пана еттакена ка̄лена катам̣ ва̄ти сан̇ка̄йа чодети. на хи кариссантӣти чодана̄ аттхи. ‘‘арит̣т̣хам̣ пӣта’’нти идам̣ мукхе сура̄гандхава̄йананимиттадассанам̣. арит̣т̣хан̃хи сура̄садисаван̣н̣агандхам̣ каппийабхесаджджам̣.
дит̣т̣хам̣ аттхи самӯлакантиа̄дӣсу аджджха̄ча̄расса самбхава̄самбхава̄нам̣ мӯла̄мӯлабха̄вадассанам̣. аттхи сан̃н̃а̄самӯлакантиа̄ди пана дит̣т̣хасан̃н̃а̄йа самбхава̄самбхава̄нам̣ мӯла̄мӯлабха̄вадассанам̣. дисва̄ва дит̣т̣хасан̃н̃ӣ хутва̄ чодетӣти еттха йам̣ чодети, тато ан̃н̃ам̣ пуггалам̣ вӣтиккамантам̣, пат̣иччханнока̄сато никкхамантам̣ ва̄ дисва̄ ‘‘айам̣ со’’ти сан̃н̃а̄йа чодентопи сан̇гайхати. еса найо сута̄дӣсупи. самӯлакена ва̄ сан̃н̃а̄самӯлакена ва̄ти еттха па̄ра̄джикама̄паннам̣ дит̣т̣ха̄димӯлакена ча ‘‘айам̣ а̄панно’’ти асуддхасан̃н̃а̄йа чоденто самӯлакена чодети на̄ма. сан̃н̃а̄самӯлакатте ева ана̄паттисамбхавато а̄панне ва̄ ана̄панне ва̄ пуггале а̄паннасан̃н̃ӣ дит̣т̣ха̄дӣсу, адит̣т̣ха̄дӣсу ва̄ мӯлесу дит̣т̣хасута̄дисан̃н̃ӣ тена дит̣т̣ха̄димӯлакена там̣ пуггалам̣ чоденто сан̃н̃а̄самӯлакена чодети на̄ма. имесам̣ ана̄патти, вуттавипарийа̄йена а̄паттива̄ре аттхо ведитаббо.
самӣпе т̣хатва̄ти хаттхавика̄равачӣгхоса̄нам̣ чодана̄васена паваттийама̄на̄нам̣ дассанасаванӯпача̄ре т̣хатва̄ти аттхо. кечи пана ‘‘два̄дасахаттхаббхантаре т̣хатва̄’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.385-386) ваданти, там̣ на йуттам̣. парато бйатирекато ана̄паттим̣ дассентена ‘‘дӯтам̣ ва̄ пан̣н̣ам̣ ва̄ са̄санам̣ ва̄ песетва̄’’ти еттакамева вуттам̣, на пана ‘‘два̄дасахаттхам̣ мун̃читва̄ чодентасса сӣсам̣ на етӣ’’ти вуттам̣. ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа̄ти саким̣ а̄н̣аттасса сакалампи дивасам̣ вадато ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа чода̄пакассева а̄патти. сопӣти а̄н̣аттопи. тасса ча ‘‘майа̄пи дит̣т̣ха’’нтиа̄дим̣ аватва̄пи ‘‘амӯлака’’нти сан̃н̃а̄йа ча̄вана̄дхиппа̄йена ‘‘твам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панносӣ’’ти идамева ва̄чам̣ парасса вачанам̣ вийа акатва̄ са̄ман̃н̃ато вадантасса̄пи сан̇гха̄дисесо ева. сатипи пана ануддхам̣сана̄дхиппа̄йе ‘‘асукена евам̣ вутта’’нти парена вуттамева вадантасса наттхи сан̇гха̄дисесо. саче пана парена авуттампи вуттанти вадати, а̄патти ева.
самбахула̄ самбахуле самбахулехи ваттхӯхӣти еттха самбахулети чудитакабахуттаниддесена пуримесу тӣсу ва̄ресу чудитакабахуттена̄пи ва̄рабхедасаббха̄вам̣ н̃а̄пети. екасмин̃хи чудитакаваттхучодакабхедена идам̣ чатуккам̣ вуттам̣, чудитакабахуттена̄пи чатуккантарам̣ лаббхатӣти ат̣т̣хакам̣ хоти ева.
амӯлакачодана̄пасан̇гена самӯлакачодана̄лаккхан̣а̄дим̣ дассетум̣ ‘‘чодетум̣ пана ко лабхатӣ’’тиа̄ди а̄раддхам̣. бхиккхусса сутва̄ чодетӣтиа̄ди суттам̣ йасма̄ йе чодакасса ан̃н̃есам̣ випаттим̣ пака̄сенти, тепи тасмим̣ кхан̣е чодакабха̄ве т̣хатва̄ва пака̄сенти, тесан̃ча вачанам̣ гахетва̄ итаропи йасма̄ чодетун̃ча асампат̣иччхантам̣ техи титтхийаса̄вакапарийоса̄нехи пат̣хамачодакехи сампат̣иччха̄петун̃ча лабхати, тасма̄ идха са̄вакабха̄вена уддхат̣анти ведитаббам̣.
дӯтам̣ ва̄тиа̄дӣсу ‘‘твам̣ евам̣ гантва̄ чодехӣ’’ти дӯтам̣ ва̄ песетва̄ йо чодетум̣ саккоти, тасса пан̣н̣ам̣, мӯласа̄санам̣ ва̄ песетва̄. самайена̄ти пакатийа̄ джа̄нанаккхан̣е.
гарука̄нам̣ двиннанти па̄ра̄джикасан̇гха̄дисеса̄нам̣. миччха̄дит̣т̣хи на̄ма ‘‘наттхи динна’’нтиа̄динайаппаватта̄ (ма. ни. 1.445; 2.94, 95, 225; 3.91, 116, 136; сам̣. ни. 3.210) дасаваттхука̄ дит̣т̣хи, сассатуччхедасан̇кха̄там̣ антам̣ ган̣ха̄пакадит̣т̣хи антагга̄хика̄ на̄ма. а̄джӣвахету пан̃н̃атта̄нам̣ чханнанти а̄джӣвахетупи а̄паджджитабба̄нам̣ уттаримануссадхаммапа̄ра̄джикам̣ (па̄ра̄. 195), сан̃чаритте (па̄ра̄. 301, 302) сан̇гха̄дисесо, ‘‘йо те виха̄ре васати, со араха̄’’ти (па̄ра̄. 220) парийа̄йена тхуллаччайам̣, бхиккхусса пан̣ӣтабходжанавин̃н̃аттийа̄ па̄читтийам̣ (па̄чи. 257), бхиккхунийа̄пан̣ӣтабходжанавин̃н̃аттийа̄ па̄т̣идесанӣйам̣ (па̄чи. 1236), сӯподанавин̃н̃аттийа̄ (па̄чи. 612-613) дуккат̣анти имесам̣ парива̄ре (пари. 287) вутта̄нам̣ чханнам̣. на хета̄ а̄паттийо а̄джӣвахету ева пан̃н̃атта̄ сан̃чаритта̄дӣнам̣ ан̃н̃атха̄пи а̄паджджитаббато. а̄джӣвахетупи ета̄сам̣ а̄паджджанам̣ сандха̄йа евам̣ вуттам̣, а̄джӣвахетупи пан̃н̃атта̄нанти аттхо. на кевалан̃ча ета̄ ева, ан̃н̃а̄пи адинна̄да̄накуладӯсанапа̄н̣авадхаведжджакамма̄дивасена а̄джӣвахету а̄паджджитабба̄пи санти, та̄ пана а̄паттисабхаа̄гата̄йа па̄ра̄джика̄дӣсу чхасу ева сан̇гайхантӣти висум̣ на вутта̄ти ведитабба̄.
етта̄вата̄ пана сӣсам̣ на етӣти сан̇гха̄дисесам̣ сандха̄йа вуттам̣, чодана̄ пана ката̄ ева хоти. тим̣са̄нӣти тим̣сам̣ етесаматтхӣти тим̣са̄ни, тим̣са̄дхика̄нӣти вуттам̣ хоти. навута̄нӣти еттха̄пи есева найо.
атта̄да̄нам̣ а̄да̄тука̄мена̄ти еттха аттана̄ а̄да̄таббато дит̣т̣ха̄димӯлакехи гахетаббато парасса виппхандитум̣ адатва̄ пагган̣ханато атта̄да̄нанти чодана̄ вуччати, там̣ а̄да̄тука̄мена, чоданам̣ каттука̄мена̄ти аттхо.
убба̄хика̄йа̄ти уббаханти вийодженти ета̄йа аладжджӣнам̣ таджджаним̣ ва̄ калахам̣ ва̄ти убба̄хика̄, сан̇гхасаммути, та̄йа. виниччхинанам̣ на̄ма та̄йа самматабхиккхӯхи виниччхананамева. аладжджуссанна̄йа хи париса̄йа саматхаккхандхаке (чӯл̣ава. 227) а̄гатехи дасан̇гехи саманна̄гата̄ две тайо бхиккхӯ таттхева вутта̄йа н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа самманнитабба̄, техи ча самматехи висум̣ ва̄ нисӣдитва̄, тасса̄ ева ва̄ париса̄йа ‘‘ан̃н̃ехи на кин̃чи катхетабба’’нти са̄ветва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ виниччхитаббам̣.
кимхӣти кисмим̣ ваттхусмим̣, катаравипаттийанти аттхо. ‘‘кимхи нам̣ на̄ма̄’’ти идам̣ ‘‘катара̄йа випаттийа̄ етам̣ чодесӣ’’ти йа̄йа ка̄йачи вин̃н̃а̄йама̄на̄йа бха̄са̄йа вуттепи чодакасса винайе апакатан̃н̃ута̄йа ‘‘сӣла̄ча̄радит̣т̣хиа̄джӣвавипаттӣсу катара̄йа̄ти мам̣ пуччхатӣ’’ти н̃а̄тум̣ асакконтасса пуччха̄, на пана кимхӣтиа̄дипадаттхаматтам̣ аджа̄нантасса. на хи анувиджджако чодакам̣ ба̄лам̣ апаричитабха̄са̄йа ‘‘кимхи на’’нти пуччхати. ‘‘кимхи нампи на джа̄на̄сӣ’’ти идампи вачанаматтам̣ сандха̄йа вуттам̣ на хоти, ‘‘катаравипаттийа̄’’ти вутте ‘‘асука̄йа випаттийа̄’’ти ваттумпи на джа̄на̄сӣти вачанасса адхиппа̄йамева сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣. тенева ваккхати ‘‘ба̄ласса ладжджисса найо да̄таббо’’ти ватва̄ ча ‘‘кимхи нам̣ чодесӣти сӣлавипаттийа̄’’тиа̄ди адхиппа̄йаппака̄санамева найада̄нам̣ вуттам̣, на пана кимхи-нам̣-пада̄нам̣ парийа̄йаматтадассанам̣. на хи ба̄ло ‘‘катаравипаттийам̣ нам̣ чодесӣ’’ти имасса вачанасса аттхе н̃а̄тепи випаттиппабхеданам̣, аттана̄ чодийама̄нам̣ випаттисарӯпан̃ча джа̄нитум̣ саккоти, тасма̄ тенева аджа̄нанена аладжджӣ апаса̄детаббо. ‘‘кимхи на’’нти идампи упалаккхан̣аматтам̣, ан̃н̃ена ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена авин̃н̃утам̣ пака̄сетва̄ виссаджджетаббова.
‘‘думман̇кӯнам̣ пуггала̄нам̣ ниггаха̄йа̄’’тиа̄дивачанато (па̄ра̄. 39; пари. 2) ‘‘аладжджӣниггахаттха̄йа…пе… пан̃н̃атта’’нти вуттам̣. ехитӣти хи-ка̄ро еттха а̄гамо дат̣т̣хаббо, а̄гамиссатӣти аттхо. дит̣т̣хасанта̄нена̄ти дит̣т̣ханийа̄мена. аладжджисса пат̣ин̃н̃а̄йа ева ка̄таббанти вачанапат̣ивачанаккаменева досе а̄вибхӯтепи аладжджисса ‘‘асуддхоха’’нти досасампат̣иччханапаан̃н̃а̄йа ева а̄паттийа̄ ка̄таббанти аттхо. кечи пана ‘‘аладжджисса етам̣ наттхӣти суддхапат̣ин̃н̃а̄йа ева ана̄паттийа̄ ка̄таббанти айаметтха аттхо сан̇гахито’’ти ваданти, там̣ на йуттам̣ анувиджджакассева нираттхакатта̄паттито чодакенева аладжджипат̣ин̃н̃а̄йа т̣ха̄таббато. доса̄пагамапат̣ин̃н̃а̄ ева хи идха пат̣ин̃н̃а̄ти адхиппета̄. тенева ваккхати ‘‘етампи наттхӣти пат̣ин̃н̃ам̣ на детӣ’’тиа̄ди (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.385-386).
тадаттхадӣпанаттханти аладжджисса досе а̄вибхӯтепи тасса доса̄пагамапат̣ин̃н̃а̄йа ева ка̄таббата̄дӣпанаттхам̣. вива̄даваттхусан̇кха̄те аттхе паччаттхика̄ аттхапаччаттхика̄. сан̃н̃ам̣ датва̄ти несам̣ катха̄паччхедаттхам̣, абхимукхакаран̣аттхан̃ча саддам̣ катва̄. виниччхинитум̣ анануччхавикоти ‘‘асуддхо’’ти сан̃н̃а̄йа чодакапаккхе павит̣т̣хатта̄ анувиджджакабха̄вато бахибхӯтатта̄ анувиджджитум̣ асаккун̣еййатам̣ сандха̄йа вуттам̣. сандехе ева хи сати анувиджджитум̣ сакка̄, асуддхадит̣т̣хийа̄ пана сати чудитакена вуттам̣ саббам̣ асаччатопи пат̣ибха̄ти, катхам̣ таттха анувиджджана̄ сийа̄ти.
‘‘татха̄ на̄ситакова бхависсатӣ’’ти имина̄ виниччхайам̣ адатва̄ сан̇гхато вийоджанам̣ на̄ма лин̇гана̄сана̄ вийа айампи еко на̄санаппака̄роти дассети. вираддхам̣ хотӣти сан̃чичча а̄паттим̣ сахаса̄ а̄панно хоти. ‘‘а̄дито пат̣т̣ха̄йа аладжджӣ на̄ма наттхӣ’’ти идам̣ ‘‘паккха̄нураккхан̣аттха̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ на детӣ’’ти имасса аладжджилаккхан̣асамбхавасса ка̄ран̣авачанам̣. пат̣иччха̄дитака̄лато пат̣т̣ха̄йа аладжджӣ на̄ма ева, пуримо ладжджибха̄во на раккхатӣти аттхо. пат̣ин̃н̃ам̣ на детӣти саче майа̄ катадосам̣ ваккха̄ми, майхам̣ ануваттака̄ бхиджджиссантӣти пат̣ин̃н̃ам̣ на дети. т̣ха̄не на тит̣т̣хатӣти ладжджит̣т̣ха̄не на тит̣т̣хати, ка̄йава̄ча̄су вӣтиккамо хоти ева̄ти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘виниччхайо на да̄таббо’’ти, пуббе паккхика̄нам̣ пат̣ин̃н̃а̄йа вӯпасамитасса̄пи адхикаран̣асса дувӯпасантата̄йа айампи татха̄ на̄ситакова бхависсатӣти адхиппа̄йо.
чудитакачодакесу пат̣ипаттим̣ н̃атва̄ти ‘‘тумхе амха̄кам̣ виниччхайена тут̣т̣ха̄ бхависсатха̄’’тиа̄дина̄ вуттам̣ чудитакачодакесу анувиджджакена пат̣ипаджджитаббакаммам̣ н̃атва̄. виниччхайо маджджхети а̄паттӣти ва̄ ана̄паттӣти ва̄ виниччхайапарийоса̄наанувиджджана̄нам̣ маджджхам̣ на̄ма̄ти аттхо.
амӯлакампи самӯлакам̣ катва̄ вадантӣти а̄ха ‘‘две мӯла̄нӣ’’ти. ка̄лена ваккха̄мӣтиа̄дӣсу ока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ ваданто ка̄лена вадати на̄ма. сала̄каггайа̄гуаггабхиккха̄ча̄рат̣т̣ха̄на̄дӣсу чоденто ака̄лена вадати на̄ма. досато вут̣т̣ха̄петука̄мата̄йа ваданто аттхасам̣хитена вадати на̄ма. досантароти досачитто. паннарасасу дхаммесӯти ‘‘парисуддхака̄йасамаа̄ча̄рата̄, татха̄ вачӣсама̄ча̄рата̄, сабрахмача̄рӣсу меттачиттата̄, бахуссутата̄, убхиннам̣ па̄тимоккха̄нам̣ сва̄гата̄дита̄, ка̄лена ваккха̄мӣ’’тиа̄дина̄ (пари. 362) вуттапан̃чадхамма̄ ча ка̄рун̃н̃ата̄, хитесита̄, анукампата̄, а̄паттивут̣т̣ха̄ната̄, винайапуреккха̄рата̄ти (чӯл̣ава. 401) имесу паннарасасу. таттха ‘‘ка̄рун̃н̃ата̄’’ти имина̄ карун̣а̄ дассита̄. хитесита̄ти хитагавесаната̄. анукампата̄ти тена хитена сам̣йоджаната̄, имехи двӣхипи метта̄ дассита̄. а̄паттивут̣т̣ха̄ната̄ти суддханте патит̣т̣ха̄паната̄. ваттхум̣ чодетва̄ са̄ретва̄ пат̣ин̃н̃ам̣ а̄ропетва̄ йатха̄пат̣ин̃н̃а̄йа каммакаран̣ам̣ винайапуреккха̄рата̄ на̄ма.
адхикаран̣ат̣т̣хена̄ти адхика̄таббат̣т̣хена, саматхехи вӯпасаметаббат̣т̣хена̄ти аттхо. там̣ на̄наттам̣ дассетунти идха анадхиппетампи аттхуддха̄равасена там̣ на̄наттам̣ дассетунти адхиппа̄йо. тенева ваккхати ‘‘сеса̄ни аттхуддха̄равасена вутта̄нӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.385-386). йам̣ адхикичча̄тиа̄дина̄ адхикаран̣асаддасса каммаса̄дханата̄ вутта̄.