13. куладӯсакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

431. терасаме кӣт̣а̄гирӣти тасса нигамасса на̄мам̣. тан̃хи сандха̄йа парато ‘‘на ассаджипунаббасукехи бхиккхӯхи кӣт̣а̄гирисмим̣ ваттхабба’’нти вуттам̣, га̄манигамато ча пабба̄джанам̣, на джанападато. тена пана йогато джанападопи ‘‘кӣт̣а̄гири’’иччева сан̇кхйам̣ гатоти а̄ха ‘‘евам̣на̄маке джанападе’’ти.

татра̄ти са̄ваттхийам̣. дхурат̣т̣ха̄нети абхимукхат̣т̣ха̄не, джетаванадва̄расамӣпети аттхо. двӣхи мегхехӣти вассикена, хемантикена ча̄ти двӣхи мегхехи. ган̣а̄чарийехи чхахи адхиката̄йа ‘‘самадхика’’нти вуттам̣.

удакасса̄ти акаппийаудакасса ‘‘каппийаудакасин̃чана’’нти висум̣ ваккхама̄натта̄, тан̃ча ‘‘а̄ра̄ма̄диаттха̄йа руккхаропане акаппийавоха̄ресупи каппийаудакасин̃чана̄ди ват̣т̣атӣ’’ти ваккхама̄натта̄ идха̄пи вибха̄гам̣ катва̄ каппийаудакасин̃чана̄ди висум̣ дасситам̣. йатха̄ кот̣т̣анакхан̣ана̄дика̄йикакирийа̄пи акаппийавоха̄ре сан̇гахита̄, евам̣ ма̄тика̄уджукаран̣а̄дикаппийавоха̄репӣти а̄ха ‘‘суккхама̄тика̄йа уджукаран̣а’’нти. еттха пура̄н̣апан̣н̣а̄дихаран̣ампи сан̇гайхати. маха̄паччарийава̄дова пама̄н̣атта̄ паччха̄ вутто. акаппийавоха̄репи екаччам̣ ват̣т̣атӣти дассетум̣ ‘‘на кевалан̃ча сеса’’нтиа̄дима̄ха. йам̣кин̃чи ма̄тиканти суккхам̣ ва̄ асуккхам̣ ва̄. таттха̄ти а̄ра̄ма̄диаттха̄йа руккхаропане. татха̄ти каппийавоха̄рапарийа̄йа̄дӣхи гантха̄панам̣ сандха̄йа вуттам̣. имина̄ ча куласан̇гахаттха̄йа гантха̄пана̄дипи на ват̣т̣атӣти дассети.

ваттхупӯджанаттха̄йа сайам̣ гантханам̣ касма̄ на ват̣т̣атӣти чоденто ‘‘нану ча̄’’тиа̄дима̄ха. йатха̄ а̄ра̄ма̄диаттхам̣ каппийапатхавийам̣ сайам̣ ропетумпи ват̣т̣ати, татха̄ ваттхупӯджанаттха̄йа сайам̣ гантханампи касма̄ на ват̣т̣атӣти чодакасса адхиппа̄йо. вуттантиа̄ди париха̄ро. атха ‘‘на пана маха̄ат̣т̣хакатха̄йа’’нти касма̄ вадати? маха̄паччариа̄дӣсу вуттампи хи пама̄н̣амева̄ти на̄йам̣ виродхо, маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ авуттасса сайам̣ ропанасса таттхева вуттена удакасин̃чанена саха сам̣сандананайадассанамукхена пама̄н̣амева̄ти патит̣т̣ха̄петум̣ вуттатта̄. ‘‘ман̃н̃еййа̄сӣ’’ти падам̣ ‘‘там̣ катха’’нти имина̄ самбандхитаббам̣. таттха̄йам̣ адхиппа̄йо – кин̃ча̄пи маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ сайам̣ ропанам̣ на вуттам̣, каппийаудакасса сайам̣ а̄син̃чанам̣ вуттамева, тасма̄ йатха̄ а̄ра̄ма̄диаттха̄йа каппийаудакам̣ сайам̣ син̃читумпи ват̣т̣ати, татха̄ ваттхупӯджанаттха̄йа гантханампи касма̄ на ват̣т̣атӣти. тампи на вируджджхатӣти йадетам̣ ваттхупӯджанаттха̄йапи гантхана̄дим̣ пат̣иккхипитва̄ а̄ра̄ма̄диаттха̄йа сайам̣ ропанасин̃чанам̣ вуттам̣, тампи па̄л̣ийа̄ сам̣санданато пубба̄парам̣ на вируджджхати.

там̣ катхам̣ на вируджджхатӣти а̄ха ‘‘татра хӣ’’тиа̄ди. татра̄ти ропанасин̃чанависайе. пуппха̄дӣхи куласан̇гахаппасан̇ге ‘‘ма̄ла̄ваччха’’нти висеситатта̄ куласан̇гахаттхамева ропанам̣ адхиппетанти вин̃н̃а̄йатӣти а̄ха ‘‘ма̄ла̄ваччханти ваданто’’тиа̄ди. етам̣ вуттанти ‘‘ма̄ла̄ваччхам̣ ропентипи ропа̄пентипи, син̃чантипи син̃ча̄пентипӣ’’ти етам̣ вуттам̣. ан̃н̃атра пана̄ти а̄ра̄ма̄диаттха̄йа ма̄ла̄ваччха̄дӣнам̣ ропане пана. парийа̄йоти сайам̣каран̣ака̄ра̄панасан̇кха̄то парийа̄йо воха̄ро аттхависесоти аттхо аттхи упалаббхати, куласан̇гахаттхатта̄бха̄ва̄ти адхиппа̄йо. еваметтха парийа̄йасаддасса каран̣ака̄ра̄панавасена аттхе гайхама̄не ‘‘гантхентипи гантха̄пентипӣ’’ти па̄л̣ийам̣ пат̣иккхиттагантханагантха̄панам̣ т̣хапетва̄ йам̣ парато ‘‘евам̣ джа̄на, евам̣ кате собхеййа̄’’тиа̄дикаппийавачанехи гантха̄панам̣ вуттам̣, таттха доса̄бха̄во саматтхито хоти, ‘‘гантхехӣ’’ти а̄н̣аттийа̄ ка̄ра̄панассева гантха̄пананти адхиппетатта̄. таттха парийа̄йам̣ идха ча парийа̄йа̄бха̄вам̣ н̃атва̄ти таттха ‘‘ма̄ла̄ваччхам̣ ропентӣ’’тиа̄дӣсу ‘‘ма̄ла̄ваччха’’нти куласан̇гахаттхата̄сӯчанакасса висесанасса саббха̄вато каран̣ака̄ра̄панасан̇кха̄тапарийа̄йасаббха̄вам̣. идха ‘‘гантхентӣ’’тиа̄дӣсу татха̄видхависесавачана̄бха̄вато тасса парийа̄йасса абха̄ван̃ча н̃атва̄. там̣ сувуттамева̄ти ведитаббанти йоджана̄.

саббам̣ вуттанайенева ведитаббанти ат̣т̣хакатха̄су а̄гатанайенева ропана̄ди, гантха̄пана̄ди ча саббам̣ ведитаббам̣. на хеттха сандехо ка̄табботи нигамети.

харан̣а̄дӣсӯти ваттхупӯджанаттха̄йа харан̣а̄дӣсу. кулиттхиа̄дӣнам̣ аттха̄йа харан̣атоти кулиттхиа̄дӣнам̣ харан̣ассева висесетва̄ пат̣иккхиттатта̄ти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘харан̣а̄дхика̄ре хӣ’’тиа̄ди. ман̃джарӣти пуппхагоччхам̣. ват̣ам̣сакоти кан̣н̣асса упари пил̣андханаттхам̣ катапуппхавикати, со ча ‘‘ват̣ам̣со’’ти вуччати. кан̣н̣ика̄ти бахӯнам̣ пуппха̄нам̣ ва̄ ма̄ла̄нам̣ ва̄ екато бандхитасса на̄мам̣, ‘‘кан̣н̣а̄бхаран̣а’’нтипи ваданти. ха̄расадисанти мутта̄ха̄расадисам̣.

каппийена̄ти каппийаудакена. тесам̣йева двиннанти куладӯсанапарибхога̄нам̣ двиннам̣. дуккат̣анти куласан̇гахаттха̄йа сайам̣ син̃чане, каппийавоха̄рена ва̄ акаппийавоха̄рена ва̄ син̃ча̄пане ча дуккат̣ам̣, парибхогаттха̄йа пана сайам̣ син̃чане, акаппийавоха̄рена син̃ча̄пане ча дуккат̣ам̣. пайогабахулата̄йа̄ти сайам̣ каран̣е, ка̄йапайогасса ка̄ра̄пане ча вачӣпайогасса ча бахуттена.

гантхена ниббаттам̣ да̄мам̣ гантхимам̣. есева найо сесесупи. на ват̣т̣атӣти ваттхупӯджанаттха̄йапи на ват̣т̣ати, дуккат̣анти аттхо. ват̣т̣атӣти ваттхупӯджанаттха̄йа ват̣т̣ати, куласан̇гахаттха̄йа пана каппийавоха̄рена ка̄ра̄пентасса̄пи дуккат̣амева.

нӣпапуппхам̣ на̄ма кадамбапуппхам̣. пуриманайенева̄ти ‘‘бхиккхусса ва̄’’тиа̄дина̄ вуттанайена.

кадаликкхандхамхӣтиа̄дина̄ вуттам̣ саббамева сандха̄йа ‘‘там̣ атиол̣а̄рикамева̄’’ти вуттам̣, саббаттха каран̣е, акаппийавачанена ка̄ра̄пане ча дуккат̣амева̄ти аттхо. ‘‘пуппхавиджджханаттхам̣ кан̣т̣акам̣ бандхитумпи на ват̣т̣атӣ’’ти имасса упалаккхан̣атта̄ пуппхада̄моламбана̄диаттха̄йа раджджубандхана̄дипи на ват̣т̣атӣти кечи ваданти, ан̃н̃е пана ‘‘пуппхавиджджханаттхам̣ кан̣т̣аканти висеситатта̄ тадаттхам̣ кан̣т̣акамева бандхитум̣ на ват̣т̣ати, тан̃ча ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣ена̄’’ти ваданти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. пуппхапат̣иччхакам̣ на̄ма дан̣д̣а̄дӣхи катам̣ пуппха̄дха̄нам̣, етампи на̄гадантакампи сачхиддакамева гахетаббам̣. асокапин̣д̣ийа̄ти асокаса̄кха̄нам̣, пуппха̄нам̣ ва̄ самӯхе. дхаммараджджу на̄ма четийа̄дӣни париккхипитва̄ тесан̃ча раджджуйа̄ ча антара̄ пуппхаппавесанаттха̄йа бандхараджджу. ‘‘ситхилават̣т̣ита̄ ва̄ раджджуват̣т̣иантаре пуппхаппавесанаттха̄йа евам̣ бандха̄’’типи ваданти.

маттхакада̄манти дхамма̄сана̄диматтхакаламбакада̄мам̣. тесам̣йева̄ти уппала̄дӣнам̣ ева. ва̄кена ва̄ дан̣д̣акена ва̄ти пуппхана̄л̣ам̣ пха̄летва̄ пуппхена ека̄баддхам̣ т̣хитава̄кена, дан̣д̣акена ча екабандханенева, етена пуппхам̣ бӣджага̄ме сан̇гахам̣ на гаччхати пан̃часу бӣджесу аппавит̣т̣хатта̄ пан̣н̣ам̣ вийа, тасма̄ каппийам̣ ака̄ра̄петва̄пи копане досо наттхи. йан̃ча чхиннасса̄пи макул̣асса викасанам̣, тампи атитарун̣асса абха̄ва̄ вуд̣д̣хилаккхан̣ам̣ на хоти, парин̣атасса пана макул̣асса патта̄нам̣ синехе парийа̄да̄нам̣ гате висум̣бха̄во ева вика̄со, тенева чхиннамакул̣авика̄со аччхиннамакул̣авика̄сато парихӣно, мила̄тайутто ва̄ диссати. йан̃ча мила̄тасса удакасан̃н̃оге амила̄ната̄паджджанам̣, тампи тамбулапан̣н̣а̄дӣсу сама̄нанти вуд̣д̣хилаккхан̣ам̣ на хоти, па̄л̣иат̣т̣хакатха̄дӣсу ча на каттхачи пуппха̄нам̣ каппийакаран̣ам̣ а̄гатам̣, тасма̄ пуппхам̣ саббатха̄ абӣджамева̄ти вин̃н̃а̄йати, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. ‘‘пасиббаке вийа̄’’ти вуттатта̄ пуппхапасиббаке ва̄ пасиббакасадисабандхе ва̄ йаттха каттхачи чӣваре ва̄ паккхипитум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣. бандхитум̣ на ват̣т̣атӣти раджджуа̄дӣхи бандханам̣ сандха̄йа вуттам̣, пуппхассева пана аччхиннадан̣д̣ава̄кехи бандхитум̣ ват̣т̣ати ева.

пуппхапат̣е ча дат̣т̣хаббанти пуппхапат̣ам̣ каронтасса дӣгхато пуппхада̄масса харан̣апачча̄харан̣авасена пӯран̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣, тирийато харан̣ам̣ пана ва̄йимам̣ на̄ма хоти, на пӯримам̣. ‘‘пуримат̣т̣ха̄нам̣ атикка̄метӣ’’ти са̄ман̃н̃ато вуттатта̄ пуримам̣ пуппхакот̣им̣ пхуса̄петва̄ ва̄ апхуса̄петва̄ ва̄ париккхипанавасена пана атиккамантасса а̄паттийева. бандхитум̣ ват̣т̣атӣти пуппхарахита̄йа суттава̄какот̣ийа̄ бандхитум̣ ват̣т̣ати. ‘‘екава̄рам̣ харитва̄ ва̄ париккхипитва̄ ва̄’’ти идам̣ пуббе вуттачетийа̄дипариккхепам̣, пуппхапат̣акаран̣ан̃ча сандха̄йа вуттам̣.

парехи пӯританти дӣгхато паса̄ритам̣. ва̄йитунти тирийато харитум̣, там̣ пана екава̄рампи на лаббхати. пуппха̄ни т̣хапентена̄ти агантхитапуппха̄ни ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пхуса̄петва̄пи т̣хапентена. гхат̣икада̄маоламбакоти хет̣т̣ха̄бха̄ге гхат̣ика̄ка̄райутто, да̄ругхат̣ика̄ка̄ро ва̄ оламбако. суттамайам̣ ген̣д̣укам̣ на̄ма. саббаттха̄ти гантхима̄дӣсу саббаттха.

речаканти абхинайам̣, ‘‘евам̣ начча̄хӣ’’ти нат̣ана̄ка̄радассананти аттхо, ‘‘чаккам̣ вийа атта̄нам̣ бхама̄пана’’нтипи кечи. а̄ка̄сейева кӣл̣антӣти ‘‘айам̣ са̄рӣ асукападам̣ майа̄ нӣта̄’’ти евам̣ мукхенева убхопи ваданта̄ кӣл̣анти. джӯтапхалакети джӯтаман̣д̣але. па̄сакакӣл̣а̄йа̄ти двиннам̣ тиван̇гулаппама̄н̣а̄нам̣ да̄руданта̄димайа̄нам̣ па̄сака̄нам̣ чатӯсу пассесу екака̄дивасена биндӯни катва̄ пхалаке кхипитва̄ упарибха̄ге дит̣т̣хабиндӯнам̣ васена са̄рийо апанетва̄ кӣл̣анакаджӯтакӣл̣а̄йа.

ман̃джат̣т̣хи на̄ма ман̃джат̣т̣харуккхаса̄ракаса̄вам̣. сала̄кахаттханти на̄л̣икерахӣра̄дӣнам̣ кала̄пассетам̣ на̄мам̣. па̄л̣ийам̣ тхарусминти кхагге. уссел̣ентӣти мукхена уссел̣анасаддам̣ памун̃чанти, махантам̣ абйаттасаддам̣ паваттентӣти аттхо. аппхот̣ентӣти двигун̣итава̄махаттхе даккхин̣ахаттхена та̄л̣етва̄ саддам̣ каронти. мукхад̣ин̣д̣иманти мукхабхерӣ.

432. тесанти сама̄се гун̣ӣбхӯта̄ни пабба̄нипи пара̄масати. бондоти лоло, мандадха̄тукоти аттхо. бхакут̣им̣ катва̄ти бхамукабхедам̣ катва̄. нела̄ти ниддоса̄.

433. па̄л̣ийам̣ ‘‘са̄рипутта̄’’ти идам̣ екасесанайена са̄рипуттамоггалла̄на̄нам̣ убхиннам̣ а̄лапанам̣, тенева бахувачананиддесо като.

435. ат̣т̣ха̄раса ватта̄нӣти ‘‘на упасампа̄детабба’’нтиа̄дӣни ‘‘на бхиккхӯхи сампайоджетабба’’нти парийоса̄на̄ни каммаккхандхаке (чӯл̣ава. 7) а̄гата̄ни ат̣т̣ха̄раса ватта̄ни. на панналома̄ти на патитама̄налома̄, ананукӯлаваттиноти аттхо.

437. парасантакам̣ дети дуккат̣амева̄ти висса̄сага̄хена да̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣. тхуллаччайанти еттха бхан̣д̣адеййампи хоти ева.

тан̃ча кхо ваттхупӯджанаттха̄йа̄ти ма̄та̄питӯнампи пуппхам̣ дентена ваттхупӯджанаттха̄йева да̄таббанти дассети. ман̣д̣анаттха̄йа пана сивалин̇га̄дипӯджанаттха̄йа̄ти еттакамева вуттатта̄ ‘‘имам̣ виккин̣итва̄ джӣвиссантӣ’’ти ма̄та̄питӯнам̣ да̄тум̣ ват̣т̣ати, сесан̃а̄тӣнам̣ пана та̄вака̄ликамева да̄тум̣ ват̣т̣ати. н̃а̄тиса̄ман̣ерехева̄ти тесам̣ гихикаммапаримочанаттхам̣ вуттам̣. итарети ан̃н̃а̄така̄, техипи са̄ман̣ерехи а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ ваттасӣсена харитаббам̣. чӯл̣аканти упад̣д̣хабха̄гатопи упад̣д̣хам̣.

са̄ман̣ера̄…пе… т̣хапентӣти араккхита̄гопитам̣ сандха̄йа вуттам̣. таттха таттха̄ти магге ва̄ четийан̇ган̣е ва̄. ‘‘са̄ман̣ерехи да̄петум̣ на лабхантӣ’’ти идам̣ са̄ман̣ерехи гихӣнам̣ каммам̣ ка̄ритам̣ вийа хотӣти вуттам̣, на пана пуппхада̄нам̣ хотӣти са̄ман̣ера̄нампи на ват̣т̣анато. вуттан̃ча ‘‘сайамева̄’’тиа̄ди. ‘‘ависесена вутта’’нти имина̄ саббесампи на ват̣т̣атӣти дассети.

кхӣн̣апариббайа̄нанти а̄гантуке сандха̄йа вуттам̣. париччхиннесупи руккхесу ‘‘идха пхала̄ни сундара̄нӣ’’тиа̄дим̣ вадантена куласан̇гахо като на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘евам̣ пана на ваттабба’’нти.

руккхаччхаллӣти руккхаттачо. абха̄джанӣйатта̄ гарубхан̣д̣ам̣ вуттам̣. вуттанайена̄ти пан̣н̣ада̄нампи пуппхапхала̄дӣсу вуттанайена куласан̇гахо хотӣти дассети.

пуббе вуттаппака̄ранти мама вачанена бхагавато па̄де вандатха̄тиа̄дина̄ вуттаппака̄расиккха̄паде пат̣хамам̣ вуттам̣. ‘‘паккамата̄йасма̄’’ти идам̣ пабба̄джанӣйакаммавасена вуттам̣. пуна ‘‘паккамата̄йасма̄’’ти идампи пабба̄джанӣйакаммакатасса ваттавасена вуттам̣. еттха ча ассаджипунаббасукехи а̄чарийесу анекавидхесу ана̄ча̄ресу пан̃н̃апетабба̄ а̄паттийо сиккха̄падантаресу пан̃н̃атта̄ ева̄ти та̄ идха апан̃н̃апетва̄ куладӯсака̄нам̣ пабба̄джанӣйакаммавасена ниггахам̣ ка̄тум̣ таттхева самма̄ аваттитва̄ ка̄ракасан̇гхам̣ чхандага̄мита̄дӣхи па̄пента̄нам̣ саманубха̄сана̄йа сан̇гха̄дисесам̣ а̄ропитан̃ча идам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттанти ведитаббам̣. пат̣хамасан̇гхабхедасадиса̄нева̄ти еттха ан̇гесупи йатха̄ таттха параккаманам̣, евамидха чханда̄дӣхи па̄панам̣ дат̣т̣хаббам̣. сесам̣ та̄дисамева̄ти.

куладӯсакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нигаманаван̣н̣ана̄

442. итаре пана йа̄вататийака̄ти ведитабба̄ти самбандхо. йо хи джаро екасмим̣ дивасе а̄гантва̄пи гато анантаресу двӣсу дивасесу ануппаджджитва̄ татийе дивасе уппаджджати, со татийако. йо пана татийепи ануппаджджитва̄ чатуттхе ева дивасе уппаджджати, со чатуттхако ча̄ти вуччати. там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘йатха̄ татийе’’тиа̄ди. ‘‘ака̄мена авасена̄’’ти имина̄ аппат̣икаммакаран̣ам̣ на̄ма йасма̄ аладжджилаккхан̣ам̣, саггамоккха̄варан̣ан̃ча, тасма̄ а̄панно пуггало ‘‘паччха̄ паривасисса̄мӣ’’ти виккхипитум̣ на лабхати, сан̇гхена ча аниччхантассева парива̄со да̄табботи дассети. па̄л̣ийам̣ чин̣н̣ама̄натто бхиккху…пе… аббхетабботи еттха йо бхиккху чин̣н̣ама̄натто, со бхиккху аббхетабботи евам̣ бхиккхусаддадвайасса йоджана̄ ведитабба̄. те ча бхиккхӯ га̄райха̄ти ӯнабха̄вам̣ н̃атва̄ аббхенти, дуккат̣а̄паджджанена гарахитабба̄. са̄мӣчӣти ваттам̣.

ити самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа вимативиноданийам̣

терасакаван̣н̣ана̄найо нит̣т̣хито.