1. суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄
234. терасакасса̄ти тераса сиккха̄пада̄ни парима̄н̣а̄ни асса̄ти терасако, кан̣д̣о, тасса. саматхе випассана̄йа ва̄ абхиратирахито идха анабхирато, на паббаджджа̄йа̄ти а̄ха ‘‘виккхиттачитто’’ти. виккхиттата̄йа ка̄ран̣ама̄ха ка̄мара̄га̄ичча̄ди.
235. аббоха̄рика̄ти сӣлавипаттивоха̄рам̣ на̄рахатӣти катва̄ вуттам̣. акусалабха̄ве панасса̄ аббоха̄рата̄ наттхи.
236-7. четана̄-саддато висум̣ сам̣-саддасса аттха̄бха̄вам̣ ика-паччайасса ча аттхавантатам̣ дассетум̣ сан̃четана̄ ва̄тиа̄ди дутийавикаппо вутто. сикха̄ппатто аттхоти адхиппетаттхам̣ сандха̄йа вуттам̣. а̄сайабхедатоти питтасемхапуббалохита̄нам̣ чатуннам̣ а̄сайа̄нам̣ бхедена. дха̄туна̄наттатоти расарухира̄дӣнам̣ саттаннам̣, патхава̄дӣнам̣ ва̄ чатуннам̣ дха̄тӯнам̣ на̄наттена. ваттхисӣсанти муттаваттхито маттхакапассам̣. хаттхимадачаланам̣ на̄ман̃ча самбхавоти а̄ха ‘‘самбхаво никкхаматӣ’’ти. самбхававеганти самбхавасса т̣ха̄нато чавитва̄ дакасота̄бхимукхам̣ отаран̣ена сан̃джа̄тасарӣраккхобхавегам̣. ба̄хусӣсанти кхандхаппадесам̣. дассесӣти еттха ити-саддо хетуттхо, тена йасма̄ кан̣н̣ачӯл̣ика̄хи самбхаво никкхамати…пе… самбхаван̃ча дассеси, тасма̄ татийасса бха̄ситам̣ субха̄ситанти евам̣ йоджана̄ ведитабба̄. дакасотанти муттасса ваттхито никкхаманамаггам̣, ан̇гаджа̄таппадесанти вуттам̣ хоти. суккан̃ча на̄метам̣ расарухира̄дисаттадехадха̄тӯсу маджджхимадха̄тучатуджам̣ ат̣т̣химин̃джа̄ди вийа патхавӣдха̄тусан̇гахитам̣ а̄ха̄рӯпаджӣвӣнам̣ сакалака̄йагатам̣ атидахарада̄рака̄нампи аттхева, там̣ пана паннарасасол̣асавассуддесато пат̣т̣ха̄йа сатта̄нам̣ самуппаджджанакака̄мара̄гехева т̣ха̄нато чалати, чалитан̃ча а̄подха̄тубха̄вена читтаджамева хутва̄ дакасотам̣ отарати, дакасотато пана пат̣т̣ха̄йа читтапаччайаутуджам̣ хоти маттхалун̇гато чалитасин̇гха̄н̣ика̄ вийа. йесам̣ пана самуччхеданавиккхамбхана̄дӣхи ра̄гапарийут̣т̣ха̄нам̣ наттхи, тесам̣ суккависсат̣т̣хи на сийа̄. ити йатха̄т̣ха̄нато суккасса виссат̣т̣хийева ра̄гачиттасамут̣т̣ха̄на̄, на пакатирӯпам̣, тенева катха̄ваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ (катха̄. ат̣т̣ха. 307) ‘‘суккависсат̣т̣хи на̄ма ра̄гасамут̣т̣ха̄на̄ хотӣ’’ти суккасса виссат̣т̣хи ева ра̄гасамут̣т̣ха̄на̄ вутта̄, на пакатирӯпам̣. чханнам̣ пана ка̄ма̄вачарадева̄нам̣ виджджама̄на̄пи суккадха̄ту двайам̣двайасама̄паттивасена парийут̣т̣хитара̄гена̄пи т̣ха̄нато на гал̣ати, йатха̄т̣ха̄не ева т̣хатва̄ кин̃чи вика̄рам̣ а̄паджджама̄на̄ тан̇кхан̣икапарил̣а̄хавӯпасама̄ваха̄ метхунакиччанит̣т̣ха̄пита̄ хотӣти ведитаббам̣. кечи пана ‘‘ка̄йасампхассасукхамева тесам̣ ка̄макичча’’нти ваданти. кхӣн̣а̄сава̄нам̣ пана ана̄га̄мӣнан̃ча саббасо ка̄мара̄га̄бха̄вена суккадха̄тувика̄рампи на̄паджджатӣти ведитаббам̣. рӯпӣбрахма̄нам̣ пана виккхамбхитака̄мара̄гена джанитатта̄ ана̄ха̄рӯпаджӣвитатта̄ ча саббатха̄ суккадха̄тупи наттхева. татхева̄ти мочанасса̄дена нимитте упаккаматотиа̄дим̣ атидисати. ‘‘виссат̣т̣хӣти т̣ха̄на̄ча̄вана̄ вуччатӣ’’ти падабха̄джане (па̄ра̄. 237) вуттатта̄ ‘‘дакасотам̣ отин̣н̣аматте’’ти касма̄ вуттанти а̄ха дакасоторохан̣ан̃четтха̄тиа̄ди. еттха̄ти тӣсупи ва̄десу. адхива̄сетва̄ти нимитте упаккамитва̄ пуна виппат̣иса̄ре уппанне мочанасса̄дам̣ винодетва̄. антара̄ нива̄ретунти аттано нимитте катӯпаккамена т̣ха̄на̄ чутам̣ дакасотам̣ отаритум̣ адатва̄ антара̄ нива̄ретум̣. мочанасса̄дена хаттхапарикамма̄дим̣ каронтасса муттепи дуккат̣амева, нимитте упаккама̄бха̄вато пана сан̇гха̄дисесо на хотӣти а̄ха ‘‘хаттха…пе… ана̄паттӣ’’ти. дакасоторохан̣ан̃четтха̄тиа̄дина̄ вуттавиниччхайам̣ сандха̄йа ‘‘айам̣ сабба̄чарийаса̄дха̄ран̣авиниччхайо’’ти вуттам̣.
кхобхакаран̣апаччайо на̄ма висабха̄габхесаджджасена̄сана̄ха̄ра̄дипаччайо. на̄на̄видхам̣ супинанти кхубхитава̄та̄дидха̄тӯнам̣ анугун̣ам̣. анубхӯтапуббанти пуббе бхӯтапуббам̣ манаса̄ парикаппитапуббан̃ча. сагганаракадесантара̄дӣнампи хи сан̇гахетва̄ вуттам̣. аттхака̄мата̄йа ва̄ анаттхака̄мата̄йа ва̄ти идам̣ девата̄нам̣ хита̄хита̄дхиппа̄йатам̣ дассетум̣ вуттам̣. аттха̄йа ва̄ анаттха̄йа ва̄ти сабха̄вато бхавитаббам̣ хита̄хитам̣ сандха̄йа вуттам̣. нану девата̄хи упасам̣харийама̄на̄ни а̄рамман̣а̄ни параматтхато наттхи, катхам̣ та̄ни пурисо пассати, девата̄ ва̄ та̄ни авиджджама̄на̄ни упасам̣харантӣти чоданам̣ манаси катва̄ а̄ха со та̄сантиа̄ди. тена ‘‘евамесо парикаппатӯ’’ти девата̄хи чинтитаматтена супантасса читтам̣ бхаван̇гасантатито нипатитва̄ девата̄хи чинтитанийа̄менева парикаппама̄нам̣ паваттати, евам̣ тена парикаппама̄на̄ни а̄рамман̣а̄ни девата̄хи упасам̣хат̣а̄ни на̄ма хонти, та̄ни ча со девата̄нубха̄вена пассати на̄ма̄ти дассети. бодхисаттама̄та̄ вийа путтапат̣ила̄бханимиттантиа̄дӣсу бодхисаттасса габбхоккантидивасе маха̄ма̄йа̄девийа̄ аттано даккхин̣апассена екасса сетаварава̄ран̣асса антокуччхипавит̣т̣хабха̄вадассанам̣ путтапат̣ила̄бханимиттам̣ супинам̣ на̄ма. амха̄кам̣ пана бодхисаттасса ‘‘све буддхо бхависсатӣ’’ти ча̄туддасийам̣ паккхасса раттивибха̄йанака̄ле химавантам̣ биббоханам̣ катва̄ пураттхимапаччхимасамуддесу ва̄мадаккхин̣ахаттхе даккхин̣асамудде па̄де ча одахитва̄ маха̄патхавийа̄ сайанам̣ еко, даббатин̣асан̇кха̄та̄йа тирийа̄ на̄ма тин̣аджа̄тийа̄ нан̇галаматтараттадан̣д̣а̄йа на̄бхито уггата̄йа кхан̣ена анекайоджанасахассам̣ набхам̣ а̄хачча т̣ха̄нам̣ еко, сета̄нам̣ кан̣хасӣса̄нам̣ кимӣнам̣ па̄дехи уссаккитва̄ йа̄ва джа̄н̣уман̣д̣алам̣ а̄хачча т̣ха̄нам̣ еко, на̄на̄ван̣н̣а̄нам̣ чатуннам̣ сакун̣а̄нам̣ чатӯхи диса̄хи а̄гантва̄ па̄дамӯле сетаван̣н̣ата̄паджджанам̣ еко, бодхисаттасса махато мӣл̣хапаббатасса упари алимпама̄насса чан̇каманам̣ екоти име пан̃ча маха̄супина̄ на̄ма, име ча йатха̄ккамам̣ самбодхийа̄, девамануссесу арийамаггаппака̄санасса, гихӣнан̃ча саран̣ӯпагаманасса, кхаттийа̄дичатуван̣н̣а̄нам̣ паббаджитва̄ арахаттапат̣ила̄бхасса, чатуннам̣ паччайа̄нам̣ ла̄бхе алиттабха̄васса ча пуббанимитта̄нӣти ведитаббам̣. сол̣аса супина̄ па̄кат̣а̄ ева. екантасаччамева̄ти пхаланийамуппаттито вуттам̣. дассанам̣ пана саббаттха випаллаттхамева. дха̄туккхобха̄дӣсу чатӯсу мӯлака̄ран̣есу двӣхи тӣхипи ка̄ран̣ехи када̄чи супинам̣ пассантӣти а̄ха ‘‘сам̣саггабхедато’’ти. супинабхедоти сачча̄саччаттхата̄бхедо.
рӯпанимитта̄диа̄рамман̣анти еттха камманимиттагатинимиттато ан̃н̃арӯпамева вин̃н̃а̄н̣асса нимиттанти рӯпанимиттам̣, там̣ а̄ди йесам̣ саттанимитта̄дӣнам̣ та̄ни рӯпанимитта̄дӣни а̄рамман̣а̄ни йасса бхаван̇гачиттасса там̣ рӯпанимитта̄диа̄рамман̣ам̣. ӣдиса̄нӣти рӯпанимитта̄диа̄рамман̣а̄ни ра̄га̄дисампайутта̄ни ча. саббоха̄рикачиттена̄ти пат̣ибуддхасса пакативӣтхичиттена. ко на̄ма пассатӣти суттапат̣ибуддхабха̄вавийутта̄йа читтаппаваттийа̄ абха̄вато супинам̣ пассанто на̄ма на сийа̄ти адхиппа̄йо, тена̄ха ‘‘супинасса абха̄вова а̄паджджатӣ’’ти. капимиддхапаретоти имина̄ нидда̄васена паваттама̄набхаван̇гасантатибйавахита̄йа кусала̄кусала̄йа манодва̄равӣтхийа̄ ча пассатӣти дассети, тена̄ха йа̄ нидда̄тиа̄ди. двӣхи антехи муттоти кусала̄кусаласан̇кха̄техи двӣхи антехи мутто. а̄ваджджанатада̄рамман̣аккхан̣ети супине пан̃чадва̄равӣтхийа̄ абха̄вато манодва̄ре уппаджджана̄рахам̣ гахетва̄ вуттам̣.
еттха ча супинантепи тада̄рамман̣авачанато анубхӯтесу сутапуббесу ва̄ рӯпа̄дӣсу пура̄паттибха̄вена парикаппетва̄ випалла̄сато паваттама̄на̄пи ка̄ма̄вачаравипа̄кадхамма̄ париттадхамме нисса̄йа парикаппетва̄ паваттатта̄ паритта̄рамман̣а̄ вутта̄, на пана сарӯпато париттадхамме гахетва̄ паваттатта̄ ева̄ти гахетаббам̣. еван̃ча иттхипуриса̄диа̄ка̄рам̣ а̄ропетва̄ паваттама̄на̄нам̣ ра̄га̄дисавипа̄кадхамма̄нампи тесам̣ а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ уппанна̄нам̣ пат̣исандха̄дивипа̄ка̄нампи паритта̄рамман̣ата̄ камманимитта̄рамман̣ата̄ ча упапанна̄ ева хоти. ваттхудхаммавинимуттам̣ пана саммутибхӯтам̣ касин̣а̄дипат̣ибха̄га̄рамман̣ам̣ гахетва̄ уппанна̄ упача̄раппана̄дивасаппаватта̄ читтачетасикадхамма̄ ева париттаттике (дха. са. тикама̄тика̄ 12) на ваттабба̄рамман̣а̄ти гахетабба̄.
сва̄йанти супино. випалла̄сена парикаппитапаритта̄рамман̣атта̄ ‘‘дуббалаваттхукатта̄’’ти вуттам̣, авиджджама̄на̄рамман̣е авасаваттитоти адхиппа̄йо, тена̄ха ависайе уппаннатта̄тиа̄ди.
а̄паттиника̄йасса̄ти идам̣ сан̇гха̄дисесоти пуллин̇га-саддасса анурӯпавасена вуттам̣. асса̄ти асса а̄паттиника̄йасса, вут̣т̣ха̄петум̣ иччхитасса̄ти аттхо, тена̄ха ким̣ вуттантиа̄ди. рул̣хисаддена̄ти еттха самуда̄йе ниппханнасса̄пи саддасса тадекадесепи пасиддхи идха рул̣хӣ на̄ма, та̄йа рул̣хийа̄ йутто саддо рул̣хӣсаддо, тена. рул̣хийа̄ ка̄ран̣ама̄ха авайавеичча̄дина̄.
ка̄лан̃ча̄ти ‘‘ра̄гӯпаттхамбхе’’тиа̄дина̄ дасситака̄лан̃ча, ‘‘ра̄гӯпаттхамбхе’’ти вутте ра̄гӯпаттхамбхе джа̄те тасмим̣ ка̄ле мочетӣти аттхато ка̄ло гаммати. навамасса адхиппа̄йасса̄ти вӣмам̣са̄дхиппа̄йасса. ваттхӯти висайам̣.
238. лома̄ етесам̣ сантӣти ломаса̄, бахуломапа̄н̣ака̄.
239. мочанена̄ти мочанаппайогена. мочанасса̄дасампайутта̄йа̄ти еттха мочаниччха̄ва мочанасса̄до, тена сампайутта̄ четана̄ мочанасса̄дачетана̄ти аттхо, на пана мочане асса̄дам̣ сукхам̣ паттхентийа̄ четана̄йа̄ти евам̣ аттхо гахетаббо, итаратха̄ сукхаттха̄йа мочентассева а̄патти, на а̄рогйа̄диаттха̄йа̄ти а̄паджджати. тасма̄ а̄рогйа̄дӣсу йена кеначи адхиппа̄йена мочаниччха̄йа четана̄йа̄ти аттхова гахетаббо.
240. ва̄йаматоти ан̇гаджа̄те ка̄йена упаккамато. две а̄паттисахасса̄нӣти кхан̣д̣ачакка̄дӣни ана̄маситва̄ва вуттам̣, иччхантена пана кхан̣д̣ачакка̄дибхедена̄пи ган̣ана̄ ка̄табба̄. екена падена̄ти гехаситапемападена. татхева̄ти мочанасса̄дачетана̄йа ева га̄л̣хам̣ пӣл̣ана̄диппайогам̣ авиджахитва̄ супанена сан̇гха̄дисесоти вуттам̣. суддхачиттоти мочанасса̄дасса нимитте ӯруа̄дӣхи катаупаккамасса виджаханам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена асубхаманасика̄ра̄бха̄вепи пайога̄бха̄венева мочанепи ана̄патти дӣпита̄ти ведитабба̄.
тена упаккамена муттети муччама̄нам̣ вина̄ ан̃н̃асмимпи сукке т̣ха̄нато мутте. йади пана упаккаме катепи муччама̄намева дакасотам̣ отарати, тхуллаччайамева пайогена муттасса абха̄ва̄. джагганаттха̄йа̄ти чӣвара̄дӣсу лимпанапариха̄ра̄йа хаттхена ан̇гаджа̄таггахан̣ам̣ ват̣т̣ати, таппайого на хотӣти адхиппа̄йо. анока̄санти ан̇гаджа̄таппадесам̣.
262. супинантена ка̄ран̣ена̄ти супинанте паваттаупаккамахетуна̄. а̄паттит̣т̣ха̄нейева хи айам̣ ана̄патти ависайатта̄ вутта̄. тена̄ха ‘‘сачасса висайо хоти ниччалена бхавитабба’’нтиа̄ди.
263. винӣтаваттхупа̄л̣ийам̣ ан̣д̣акан̣д̣уванаваттхусмим̣ мочана̄дхиппа̄йена ан̣д̣ачаланена ан̇гаджа̄тасса̄пи чаланато нимитте упаккамо хотӣти сан̇гха̄дисесо вутто. йатха̄ пана ан̇гаджа̄там̣ на чалати, евам̣ ан̣д̣амева кан̣д̣уванена пхусантасса муттепи ана̄патти ан̣д̣асса анан̇гаджа̄татта̄.
264. ваттхинти ан̇гаджа̄тасӣсаччха̄дакачаммам̣. ударам̣ та̄пентасса…пе… ана̄паттийева̄ти ударата̄панена ан̇гаджа̄тепи татте та̄ваттакена нимитте упаккамо като на̄ма на хотӣти вуттам̣.
265. ехи ме твам̣, а̄вусо, са̄ман̣ера̄ти ваттхусмим̣ ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пету, тена карийама̄насса ан̇гаджа̄тачаланасса мочанасса̄дена са̄дийанато там̣ чаланам̣ бхиккхусса са̄дийаначиттасамут̣т̣хитампи хотӣти суккависсат̣т̣хипаччайасса ан̇гаджа̄тачаланасса хетубхӯта̄ асса̄дачетана̄ва а̄паттийа̄ ан̇гам̣ хоти, на а̄н̣а̄панава̄ча̄ тасса̄ паваттиккхан̣е сан̇гха̄дисесасса асиджджханато. евам̣ а̄н̣а̄петва̄пи йонисоманасика̄рена мочанасса̄дам̣ пат̣ивинодентасса а̄паттиасамбхавато идам̣ сиккха̄падам̣ ана̄н̣аттикам̣, ка̄йакаммам̣, кирийасамут̣т̣ха̄нан̃ча джа̄танти гахетаббам̣, а̄н̣а̄панава̄ча̄йа пана дуккат̣ам̣ а̄паджджати. йо пана парена ана̄н̣аттена балакка̄рена̄пи карийама̄наппайогам̣ мочанасса̄дена са̄дийати, тасса̄пи мутте пат̣хамапа̄ра̄джике вийа сан̇гха̄дисесова, амутте тхуллаччайам̣. мочанасса̄де четана̄йа пана асати ка̄йасам̣саггара̄гена са̄дийантасса̄пи муттепи сан̇гха̄дисесена ана̄паттӣти а̄чарийа̄ ваданти, тан̃ча йуттамева.
266. ка̄йаттхамбханаваттхусмим̣ чаланавасена йатха̄ ан̇гаджа̄те упаккамо самбхавати, татха̄ виджамбхитатта̄ а̄патти вутта̄.
упаниджджха̄йанаваттхусмим̣ ан̇гаджа̄танти джӣвама̄наиттхӣнам̣ пасса̄вамаггова адхиппето, нетаро.
267. пуппха̄валӣти кӣл̣а̄висесо. там̣ кира кӣл̣анта̄ надӣа̄дӣсу чхиннатат̣ам̣ удакена чиккхаллам̣ катва̄ таттха убхо па̄де паса̄ретва̄ нисинна̄ патанти, ‘‘пуппха̄валийа’’нтипи па̄т̣хо. павесентасса̄ти пайоджакаттена двикаммикатта̄ ‘‘ва̄ликам̣ ан̇гаджа̄та’’нти убхайаттха̄пи упайогавачанам̣ катам̣. четана̄, упаккамо, муччананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни ведитабба̄ни.
суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.