9. чханнавагго

1. палокадхаммасуттаван̣н̣ана̄

84. аниччалаккхан̣амева катхитам̣, тан̃ча парийа̄йена, аниччалаккхан̣е катхите итаралаккхан̣а̄ни катхита̄нева хонти бйабхича̄рабха̄вато.

2. сун̃н̃аталокасуттаван̣н̣ана̄

85. аттано иданти аттанийанти а̄ха ‘‘аттано сантакена̄’’ти.

3. сам̣кхиттадхаммасуттаван̣н̣ана̄

86. вуттанайенева ведитаббанти кхандхийавагге кхандхавасена а̄гатам̣, идха а̄йатанавасена̄ти айамева висесо.

4. чханнасуттаван̣н̣ана̄

87. саббанимиттехи пат̣исаллӣйати етена̄ти пат̣исалла̄нам̣, пхаласама̄патти. джӣвитаха̄ракасаттхам̣ джӣвитасса харан̣ато, сатта̄нан̃ча сасанато хим̣санато. паричаритоти пайирупа̄сито. тена йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджинти дӣпети.

анупаваджджанти парехи на упавадитаббам̣. там̣ панеттха а̄йатим̣ аппат̣исандхибха̄вато хотӣти а̄ха ‘‘аппаваттика’’нти. ‘‘нетам̣ мама̄’’тиа̄дӣни ваданто арахатте паккхипитва̄ катхеси. путхуджджанабха̄вамева дӣпенто вадати акатакиччабха̄вадӣпанена. кин̃ча̄пи тхеро пуччхитам̣ пан̃хам̣ арахатте паккхипитва̄ катхеси, ‘‘на саманупасса̄мӣ’’ти пана ваданто кин̃чи ниппхаттим̣ на катхеси, тасма̄ ‘‘идампи манаси ка̄табба’’нти идам̣ а̄нетва̄ самбандхо.

килесапассаддхӣти килесапарил̣а̄хавӯпасамо. бхаваттха̄йа пуна бхаваттха̄йа. а̄лайаниканти парийут̣т̣ха̄нети бхавантаре апеккха̄сан̃н̃ите а̄лайе никантийа̄ ча парийут̣т̣ха̄наппаттийа̄. асати авиджджама̄на̄йа. пат̣исандхивасена ан̃н̃абхавато идха̄гаманам̣ а̄гати на̄ма. чутивасена гамананти чаванавасена ито гати. анурӯпагаманам̣ гати на̄ма тадубхайам̣ на хоти. чутӯпапа̄то апара̄парабхаванавасена чути, упападжджанавасена упапа̄то, тадубхайампи на хоти. евам̣ пана чутӯпапа̄те асати невидха на идха локе. на хурам̣ на паралоке хоти. тато ева на убхайаттха хоти. айамева анто айам̣ идхалоке паралоке ча абха̄войева дуккхасса парийоса̄нам̣. айамева̄ти йатха̄вутто ева – еттха етасмим̣ па̄т̣хе парампара̄гато пама̄н̣абхӯто аттхо.

йе пана̄ти саммава̄дино сандха̄йа вадати. антара̄бхавам̣ иччханти ‘‘евам̣ бхавена бхавантарасамбандхо йуджджеййа̄’’ти. нираттхакам̣ антара̄бхавасса на̄ма кассачи абха̄вато. чутиккхандха̄нантаран̃хи пат̣исандхиккхандха̄нам̣йева па̄тубха̄во. тена̄ха ‘‘антара̄бхавасса…пе… пат̣иккхиттойева̄’’ти. таттха бха̄воти аттхита̄. абхидхамме катха̄ваттхуппакаран̣е (катха̄. 505-507) пат̣иккхиттойева. йади евам̣ ‘‘антарена̄’’ти идам̣ катханти а̄ха ‘‘антарена̄’’тиа̄ди. викаппато ан̃н̃ам̣ викаппантарам̣, тасса дӣпанам̣ ‘‘антарена̄’’ти вачанам̣. на антара̄бхавадӣпанам̣ та̄дисасса анупалаббханато пайоджана̄бха̄вато ча. йаттха хи випа̄кавин̃н̃а̄н̣асса паччайо, таттхасса ниссайабхӯтасса ваттхусса сахабха̄вӣнан̃ча кхандха̄нам̣ самбхавоти саддхим̣ аттано ниссайена вин̃н̃а̄н̣ам̣ уппаджджатева̄ти на̄сса уппаттийа̄ десадӯрата̄ ведитабба̄. ‘‘нева идха на хура’’нти вуттадвайато апарам̣ викаппена ‘‘на убхайа’’нти, таттхапи на хотийева̄ти адхиппа̄йо. ‘‘антарена̄’’ти ва̄ ‘‘вина̄’’ти имина̄ сама̄наттхо нипа̄то, тасма̄ невидха, на хурам̣, убхайам̣ вина̄пи нева̄ти аттхо.

а̄харӣти чхиннавасена ган̣хи. тена̄ха ‘‘кан̣т̣хана̄л̣ам̣ чхиндӣ’’ти. паригган̣хантоти саммасанто. париниббуто дӣгхараттам̣ випассана̄йам̣ йуттапайуттабха̄вато. ‘‘анупаваджджам̣ чханнена бхиккхуна̄ саттхам̣ а̄харита’’нти, катхесӣти асеккхака̄ле бйа̄каран̣ам̣ вийа катва̄ катхеси.

имина̄ти ‘‘упаваджджакула̄нӣ’’ти имина̄ вачанена. тхероти са̄рипуттаттхеро. еванти евам̣ пуббака̄лесу сам̣сат̣т̣хавиха̄рӣ хутва̄ т̣хито паччха̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссатӣти а̄сан̇канто пуччхати. сесам̣ утта̄намева.

чханнасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5-6. пун̣н̣асутта̄диван̣н̣ана̄

88-89. танти чаккхурӯпадвайам̣. тена̄ха ‘‘чаккхун̃чева рӯпан̃ча̄’’ти. нандисамудайа̄ти нандийа̄ самудайатан̣ха̄йа сесака̄ран̣ехи нандийа̄ самудити самодха̄нам̣ нандисамудайо, тасма̄ нандисамудайа̄. тена̄ха ‘‘тан̣ха̄йа самодха̄нена̄’’ти. пан̃чаккхандхасан̇кха̄тасса дуккхасса самодха̄нена самудити паваттийева̄ти саха самудайена дуккхасса дасситатта̄ ‘‘ват̣т̣ам̣ маттхакам̣ па̄петва̄’’ти вуттам̣. ниродхӯпа̄йена саддхим̣ ниродхасса дасситатта̄ ‘‘виват̣т̣ам̣ маттхакам̣ па̄петва̄’’ти. пуччха̄нусандхиа̄дӣсу ан̃н̃атаро на хотӣти а̄ха – ‘‘па̄т̣ийекко анусандхӣ’’ти.

чан̣д̣а̄ти кодхана̄. дут̣т̣ха̄ти досавантоти аттхо. киббиса̄ти па̄па̄. каккхал̣а̄ти да̄рун̣а̄. гхат̣икамуггарена̄ти екасмим̣ паккхе гхат̣икам̣ дассетва̄ катена рассадан̣д̣ена. сатта̄нам̣ сасанато саттхам̣, тато ева джӣвитасса харан̣ато ха̄ракан̃ча̄ти саттхаха̄ракам̣. индрийасам̣варо ‘‘дамо’’ти вутто маначчхат̣т̣ха̄нам̣ индрийа̄нам̣ даманато. пан̃н̃а̄ ‘‘дамо’’ти вутта̄ килесависевита̄нам̣ даманато вӯпасаманато. упосатхакаммам̣ ‘‘дамо’’ти вуттам̣ ка̄йадва̄ра̄дӣхи уппаджджанакаасамасса даманато. кханти ‘‘дамо’’ти ведитабба̄ аккхантийа̄ даманато вӯпасаманато. тена̄ха ‘‘упасамоти тассева вевачана’’нти.

еттха̄ти суна̄парантаджанападе. ете двети айам̣ пун̣н̣аттхеро тасса канит̣т̣хоти ете две бха̄таро. а̄хачча ат̣т̣ха̄си ул̣а̄рам̣ буддха̄рамман̣ам̣ пӣтим̣ уппа̄детва̄. сатта сӣхана̄де надитва̄ти маммаччхедака̄нампи аккосапарибха̄са̄нам̣ кхамане сантоса̄бха̄вадӣпанам̣, па̄н̣иппаха̄расса, лед̣д̣уппаха̄расса, дан̣д̣аппаха̄расса, саттхаппаха̄расса, джӣвитаворопанасса, кхамане сантоса̄бха̄вадӣпанан̃ча̄ти евам̣ сатта сӣхана̄де надитва̄. чатӯсу т̣ха̄несу васитатта̄ па̄л̣ийам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ ануддесикам̣ катва̄ ‘‘суна̄парантасмим̣ джанападе вихарати’’иччева вуттам̣.

чатӯсу т̣ха̄несӯти аббухаттхапаббате, самуддагиривиха̄ре, ма̄тулагиримхи, макул̣ака̄ра̄мавиха̄рети имесу чатӯсу т̣ха̄несу. танти чан̇камам̣ а̄руйха кочи бхиккху чан̇камитум̣ саматтхо наттхи махата̄ самуддапариссайена бха̄вана̄манасика̄расса анабхисамбхун̣анато. уппа̄тиканти уппа̄такарам̣ маха̄сан̇кхобхам̣ ут̣т̣хапетва̄. саммукхети анилападесе. пат̣иведесунти паведесум̣.

а̄раддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа̄ти ман̣д̣алама̄л̣асса ка̄тум̣ патхавӣмитака̄лато пабхути. саччабандхена пан̃часата̄ни парипӯретум̣ ‘‘екӯнапан̃часата̄на’’нти вуттам̣. гандхакут̣инти джетаванамаха̄виха̄ре маха̄гандхакут̣им̣.

саччабандхана̄моти саччабандхе паббате чиранива̄сита̄йа ‘‘саччабандхо’’твева ладдхана̄мо. арахаттам̣ па̄пун̣ӣти пан̃ча̄бхин̃н̃а̄парива̄рам̣ арахаттам̣ адхигаччхи. тена̄ха ‘‘маггеневасса абхин̃н̃а̄ а̄гата̄’’ти.

тасмим̣ саннипатита̄ маха̄джана̄ кечи сота̄панна̄, кечи сакада̄га̄мино, кечи ана̄га̄мино, кечи араханто ахесум̣. таттха̄пи кечи тевиджджа̄, кечи чхал̣абхин̃н̃а̄, кечи пат̣исамбхидаппатта̄ ахесум̣. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘маха̄джанасса бандханамоккхо джа̄то’’ти. йе пана таттха саран̣агаманапан̃часӣладасасӣласама̄да̄нена ладдха̄нуггаха̄, тесам̣ девата̄нан̃ча васена ‘‘махантам̣ буддхакола̄халам̣ ахосӣ’’ти вуттам̣.

арун̣ам̣ пана маха̄гандхакут̣ийам̣йева ут̣т̣хапеси девата̄нуггахаттхан̃чева кула̄нудайа̄йа ча. апа̄йамагге ота̄рито ‘‘кочи локасса саджита̄ аттхи, тасса васена паваттисам̣ха̄ра̄ хонти, тенева̄йам̣ паджа̄ сана̄тха̄ хоти, там̣ йун̃джати ча тасмим̣ тасмим̣ камме’’ти миччха̄га̄хехи. паричаритаббам̣ йа̄чи ‘‘еттха майа̄ чирам̣ васитабба’’нти.

чхат̣т̣ханти ба̄хийасуттам̣. там̣ утта̄намева хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄.

пун̣н̣асутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7-8. пат̣хамаеджа̄сутта̄диван̣н̣ана̄

90-91. еджати чхал̣а̄рамман̣анимиттам̣ кампатӣти еджа̄. тена̄ха ‘‘чаланат̣т̣хена̄’’ти. а̄ба̄дханат̣т̣хена пӣл̣анат̣т̣хена. анто досанат̣т̣хена̄ти анточитте ева падуссанат̣т̣хена. никантанат̣т̣хена̄ти чхинданат̣т̣хена. хет̣т̣ха̄ гахитамева̄ти хет̣т̣ха̄ ман̃н̃итасамуггха̄таса̄руппасутте а̄гатамева. вуттанайамева ман̃н̃итасамуггха̄тасутте.

пат̣хамаеджа̄сутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9-10. пат̣хамадвайасутта̄диван̣н̣ана̄

92-93. двайанти дукам̣. па̄л̣ийам̣ а̄мед̣италопена ниддесоти а̄ха ‘‘две две кот̣т̣ха̄се’’ти. еваметанти евам̣ аничча̄дибха̄вена етам̣ чаккхурӯпан̃ча̄ти двайам̣. чалатӣти анават̣т̣ха̄нена пачалати. бйатхатӣти джара̄йа маран̣ена ча паведхати. хету чева уппаттинимиттатта̄. сахагатӣти сахаппаватти, та̄йа гахетаббатта̄ ‘‘сан̇гатӣ’’ти пхассо вутто. еса найо сесапададвайепи. йасма̄ ча сам̣гаччхама̄надхаммавимутта̄ сан̇гати на̄ма наттхи, татха̄ саннипа̄тасамава̄йа̄, тесам̣ васена ниббатто пхассо татха̄ вуччатӣти. тена̄ха ‘‘имина̄’’тиа̄ди.

ваттхӯти чаккху ниссайапаччайа̄дибха̄вена. а̄рамман̣анти рӯпам̣ а̄рамман̣апаччайа̄дибха̄вена. сахаджа̄та̄ тайо кхандха̄ ведана̄дайо, те сахаджа̄та̄дипаччайабха̄вена. айам̣ хетӯти айам̣ тивидхо хетӯ. пхассена̄тиа̄дӣсу айам̣ сан̇кхепаттхо – йасма̄ рӯпа̄рамман̣е пхассе аттано пхусанакиччам̣ каронте евам̣ ведана̄ анубхаванакиччам̣, сан̃н̃а̄ сан̃джа̄нанакиччам̣ кароти, тасма̄ ‘‘пхассена пхут̣т̣хамева̄’’тиа̄дивуттамева аттхам̣ ида̄ни пуггала̄дхит̣т̣ха̄нена дассетум̣ ‘‘пхут̣т̣хо’’тиа̄ди вуттам̣. пан̃чева кхандха̄ бхагавата̄ саматим̣са̄йа а̄ка̄рехи вутта̄. касма̄ти а̄ха ‘‘катха’’нтиа̄ди. руккхаса̄кха̄су руккхавоха̄ро вийа екекадхаммепи кхандхавоха̄ро хотийева. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо’’ти (йама. кхандхайамака 2).

пат̣хамадвайасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чханнаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.