6. авассутапарийа̄йасуттаван̣н̣ана̄

243. сантха̄га̄ранти сан̃н̃а̄пана̄га̄рам̣. тена̄ха ‘‘уййогака̄ла̄дӣсӯ’’тиа̄ди. а̄ди-саддена ман̇галамаха̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. сантхарантӣти виссаманти, париссамам̣ винодентӣти аттхо. саха̄ти саннипа̄тавасена екаджджхам̣. саха аттха̄нуса̄санам̣ ага̄ранти тасмим̣ аттхе ттха-ка̄расса нтха-ка̄рам̣ катва̄ ‘‘сантха̄га̄ра’’нти вуччатӣти дат̣т̣хаббам̣, пат̣хамам̣ таттха саммантанавасена сантхаранти вича̄рентӣти аттхо.

тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ а̄гатамева бхависсатӣти буддхавачанасса а̄гаманасӣсена арийапхаладхамма̄нампи а̄гаманам̣ вуттамева. тийа̄мараттим̣ таттха васанта̄нам̣ пхаласама̄паттивал̣ан̃джанам̣ хотӣти. тасмин̃ча бхиккхусан̇гхе калйа̄н̣адхамма̄ калйа̄н̣апутхуджджана̄ випассанам̣ уссукка̄пента̄ хонтӣти арийамаггадхамма̄нампи таттха а̄гаманам̣ хотийева.

аллагомайена̄ти аччхена аллагомайарасена. опун̃джа̄петва̄ти вилимпетва̄. чатуджджа̄тийагандхехӣти кун̇куматуруккхайаванапуппхатама̄лапаттагандхехи. на̄на̄ван̣н̣ети нӣла̄дивасена на̄на̄ван̣н̣е, бхиттивисесавасена на̄на̄сан̣т̣ха̄нарӯпе. ‘‘маха̄пит̣т̣хикакоджавети хаттхипит̣т̣хиа̄дӣсу аттхаритаббата̄йа ‘маха̄пит̣т̣хика̄’ти ладдхасаман̃н̃е коджаве’’ти ваданти. куттаке пана сандха̄йетам̣ вуттам̣, ‘‘чатуран̇гула̄дхикапуппха̄ маха̄пит̣т̣хикакоджава̄’’типи ваданти. хаттхаттхараассаттхара̄ хаттхиассапит̣т̣хӣсу аттхаритабба̄ хаттхиассарӯпавичитта̄ ча аттхарака̄. сӣхаттхарака̄дайо пана сӣхарӯпа̄дивичитта̄ ева аттхарака̄. читтаттхаракам̣ на̄на̄видхарӯпехи чева на̄на̄видхама̄ла̄камма̄дӣхи ча вичиттам̣ аттхаракам̣.

упадха̄нанти апассайанам̣. упадахитва̄ти апассайайоггабха̄вена т̣хапетва̄. гандхехи катама̄ла̄ гандхада̄мам̣. тама̄лапатта̄дӣхи катама̄ла̄ паттада̄мам̣. а̄ди-саддена хин̇гулатакколаджа̄типхаладжа̄типуппха̄дӣхи катада̄мам̣ сан̇ган̣ха̄ти. паллан̇ка̄ка̄рена катапӣт̣хам̣ паллан̇капӣт̣хам̣. тӣсу пассесу екапассе ева ва̄ саупассайам̣ апассайапӣт̣хам̣. анапассайам̣ мун̣д̣апӣт̣хам̣. йоджана̄ват̣т̣ети йоджанапариккхепока̄се.

сам̣видха̄йа̄ти антарава̄сакасса кон̣ападесам̣ итарападесан̃ча самам̣ катва̄ видха̄йа. тена̄ха – ‘‘каттарийа̄ падумам̣ кантенто вийа̄’’ти, ‘‘тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄денто’’ти ча. йасма̄ буддха̄нам̣ рӯпасампада̄ вийа а̄каппасампада̄пи парамуккам̣сатам̣ гата̄, тасма̄ тада̄ бхагава̄ евам̣ собхеййа̄ти дассенто ‘‘суван̣н̣апа̄ман̇гена̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ‘‘асамена буддхавесена̄’’тиа̄дина̄ тада̄ бхагава̄ буддха̄нубха̄васса нигухане ка̄ран̣а̄бха̄вато таттха саннипатитадевамануссана̄гайаккхагандхабба̄дӣнам̣ паса̄даджананаттхам̣ аттано сабха̄вапакатийа̄ва капилаваттхум̣ па̄висӣти дассети. буддха̄нам̣ ка̄йапабха̄ на̄ма пакатийа̄ асӣтихаттхаматтападесам̣ висаратӣти а̄ха ‘‘асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахесӣ’’ти. нӣлапӣталохитода̄таман̃джит̣т̣хапабхассара̄нам̣ васена чхаббан̣н̣а̄ буддхарасмийо.

саббапа̄липхуллоти мӯлато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва са̄кхагга̄ самантато пхулло викасито. пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хапита̄нантиа̄ди парикаппӯпама̄, йатха̄ там̣…пе… алан̇катам̣ ан̃н̃ам̣ вирочати, евам̣ вирочиттха, саматим̣са̄йа па̄рамита̄хи абхисан̇кхататта̄ евам̣ вирочиттха̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘пан̃чавӣсатийа̄ ган̇га̄нанти сатамукха̄ хутва̄ самуддам̣ павит̣т̣ха̄йа маха̄ган̇га̄йа махантамаханта̄нам̣ ган̇га̄нам̣ пан̃чавӣсатӣ’’ти ваданти. папан̃часӯданийам̣ (ма. ни. ат̣т̣ха. 2.22) ‘‘пан̃чавӣсатийа̄ надӣна’’нти вуттам̣, ган̇га̄дӣнам̣ чандабха̄га̄парийоса̄на̄нам̣ пан̃чавӣсатийа̄ маха̄надӣнанти аттхо. парикаппавачанан̃хетам̣. самбхиджджа̄ти самбхедам̣ миссӣбха̄вам̣ патва̄ мукхадва̄рети самуддам̣ павит̣т̣хат̣т̣ха̄не.

на̄гасупан̣н̣агандхаббайаккха̄дӣнантиа̄ди парикаппавасена вуттам̣. сахассена̄ти падасахассена, бха̄н̣ава̄раппама̄н̣ена гантхена̄ти аттхо.

кампайанто васундхаранти аттано гун̣ависесехи патхавӣкаммам̣ унна̄денто, евам̣бхӯтопи ахет̣хайанто па̄н̣а̄ни. саббападаккхин̣атта̄ буддха̄нам̣ даккхин̣ам̣ пат̣хамам̣ па̄дам̣ уддхаранто. самам̣ сампхусате бхӯмим̣ суппатит̣т̣хитапа̄дата̄йа. йадипи бхӯмим̣ самам̣ пхусати, раджаса̄ нупалиппати сукхуматта̄ чхавийа̄. ниннат̣т̣ха̄нам̣ уннаматӣтиа̄ди буддха̄нам̣ суппатит̣т̣хитапа̄дата̄сан̇кха̄тамаха̄пурисалаккхан̣апат̣ила̄бхасса ниссандапхалам̣. на̄тидӯре уддхаратӣти атидӯре т̣хапетум̣ на уддхарати. начча̄санне ча никкхипанти ачча̄санне ча т̣ха̄не аниккхипанто ниййа̄ти. ха̄сайанто садеваке локе тосенто. чатӯхи па̄дехи чаратӣти чатуча̄рӣ.

буддха̄нубха̄васса пака̄санавасена гататта̄ ван̣н̣ака̄ло на̄ма еса. сарӣраван̣н̣е ва̄ гун̣аван̣н̣е ва̄ катхийама̄не дуккатхитанти на ваттаббам̣. касма̄? аппама̄н̣аван̣н̣а̄ хи буддха̄ бхагаванто, буддхагун̣асам̣ван̣н̣ана̄ джа̄нантасса йатха̄раддхасам̣ван̣н̣анам̣йева анупависати. дукӯлачумбат̣акена̄ти гантхитва̄ гахитадукӯлаваттхена.

на̄гавиккантача̄ран̣оти хаттхина̄гасадисападаниккхепо. сатапун̃н̃алаккхан̣оти анекасатапун̃н̃а̄бхиниббаттамаха̄пурисалаккхан̣о. ман̣иверочано йатха̄ти чатура̄сӣтисахассаман̣ипарива̄рито ативийа вирочама̄но виджджотама̄но ман̣и вийа. ‘‘верочано на̄ма еко ман̣ӣ’’ти кечи. маха̄са̄лова̄ти маханто са̄ларуккхо вийа, суддхат̣т̣хито ковил̣а̄ра̄ди маха̄руккхо вийа ва̄. падумо коканадо йатха̄ти коканадасан̇кха̄там̣ маха̄падумам̣ вийа, викасама̄нападумам̣ вийа ва̄.

а̄ка̄саган̇гам̣ ота̄ренто вийа̄тиа̄ди тасса̄ пакин̣н̣акакатха̄йа ан̃н̃есам̣ судуккарабха̄вадассанан̃чева сун̣анта̄нам̣ аччантасукха̄вахабха̄вадассанан̃ча. патхаводжам̣ а̄кад̣д̣ханто вийа̄ти на̄л̣ийантам̣ йоджетва̄ маха̄патхавийа̄ хет̣т̣химатале паппат̣акоджам̣ уддхам̣ мукхам̣ катва̄ а̄кад̣д̣ханто вийа. йоджаниканти йоджанапама̄н̣ам̣. мадхубхан̣д̣анти мадхупат̣алам̣.

махантанти випулам̣ ул̣а̄рапун̃н̃ам̣. саббада̄нам̣ диннамева хотӣти саббамева паччайаджа̄там̣ а̄ва̄сада̄йакена диннамева хоти. татха̄ хи две тайо га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ кин̃чи аладдха̄ а̄гатассапи чха̄йӯдакасампаннам̣ а̄ра̄мам̣ пависитва̄ нха̄йитва̄ пат̣иссайе мухуттам̣ нипаджджитва̄ ут̣т̣ха̄йа нисиннасса ка̄йе балам̣ а̄харитва̄ паккхиттам̣ вийа хоти. бахи вичарантасса ча ка̄йе ван̣н̣адха̄ту ва̄та̄тапехи киламати, пат̣иссайам̣ пависитва̄ два̄рам̣ пидха̄йа мухуттам̣ нисиннасса висабха̄гасантати вӯпасаммати, сабха̄гасантати патит̣т̣ха̄ти, ван̣н̣адха̄ту а̄харитва̄ паккхитта̄ вийа хоти, бахи вичарантасса ча па̄де кан̣т̣ака̄ виджджханти, кха̄н̣у пахарати, сарӣсапа̄дипариссайа̄ чева чорабхайан̃ча уппаджджати, пат̣иссайам̣ пависитва̄ два̄рам̣ пидха̄йа нисиннасса пана саббепете париссайа̄ на хонти. саджджха̄йантасса дхаммапӣтисукхам̣, каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронтасса упасамасукхам̣ уппаджджати бахиддха̄ виккхепа̄бха̄вато. бахи вичарантасса ча ка̄йе седа̄ муччанти, аккхӣни пханданти, сена̄санам̣ пависанаккхан̣е ман̃чапӣт̣ха̄дӣни на пан̃н̃а̄йанти, мухуттам̣ нисиннасса пана аккхипаса̄до а̄харитва̄ паккхитто вийа хоти, два̄рава̄тапа̄наман̃чапӣт̣ха̄дӣни пан̃н̃а̄йанти. етасмин̃ча а̄ва̄се васантам̣ дисва̄ манусса̄ чатӯхи паччайехи саккаччам̣ упат̣т̣хаханти. тена вуттам̣ – ‘‘а̄ва̄сада̄насмин̃хи динне саббада̄нам̣ диннамева хотӣ’’ти. бхӯмат̣т̣хака…пе… на сакка̄ти айаматтхо маха̄судассанаваттхуна̄ (дӣ. ни. 2.241 а̄дайо) дӣпетаббо. ма̄тукуччхи асамба̄дхова хотӣти айаматтхо антимабхавика̄нам̣ маха̄бодхисатта̄нам̣ пат̣исандхивасена дӣпетаббо.

сӣтанти аджджхаттам̣ дха̄туккхобхавасена ва̄ бахиддха̄ утувипарин̣а̄мавасена ва̄ уппаджджанакасӣтам̣. ун̣ханти аггисанта̄пам̣, тасса ча давада̄ха̄дӣсу самбхаво дат̣т̣хаббо. пат̣ихантӣти пат̣иханати. йатха̄ тадубхайавасена ка̄йачитта̄нам̣ а̄ба̄дхо на ханати, евам̣ кароти. сӣтун̣хаббха̄хате хи сарӣре виккхиттачитто бхиккху йонисо падахитум̣ на саккоти. ва̄л̣амига̄нӣти сӣхабйаггха̄дива̄л̣амиге. гуттасена̄санан̃хи пависитва̄ два̄рам̣ пидха̄йа нисиннасса те париссайа̄ на хонти. сарӣсапети йе кечи саранта̄ гаччханте дӣгхаджа̄тике саппа̄дике ан̃н̃е ча татха̄рӯпе. макасети нидассанаматтаметам̣, д̣ам̣са̄дӣнам̣ етенева сан̇гахо дат̣т̣хаббо. сисирети сӣтака̄лавасена сатта̄хаваддалика̄дивасена ча уппанне сисирасампхассе. вут̣т̣хийоти йада̄ тада̄ уппанна̄ вассавут̣т̣хийо пат̣иханатӣти йоджана̄.

ва̄та̄тапо гхороти руккхагаччха̄дӣнам̣ уббаханабхан̃джана̄дивасена паваттийа̄ гхоро сараджаараджа̄дибхедо ва̄то чева гимхапарил̣а̄хасамайесу уппаттийа̄ гхоро сӯрийа̄тапо ча. пат̣ихан̃н̃атӣти пат̣иба̄хӣйати. лен̣аттханти на̄на̄рамман̣ато читтам̣ ниваттитва̄ пат̣исалла̄н̣а̄ра̄маттхам̣. сукхаттханти вуттапариссайа̄бха̄вена пха̄сувиха̄раттхам̣. джха̄йитунти ат̣т̣хатим̣са̄йа а̄рамман̣есу йаттха каттхачи читтам̣ упанибандхитва̄ сама̄даханавасена джха̄йитум̣. випасситунти аничча̄дивасена сан̇кха̄ре саммаситум̣.

виха̄рети пат̣иссайе. ка̄райети ка̄ра̄пеййа. раммети манораме. ва̄сайеттха бахуссутети ка̄ретва̄ пана еттха виха̄ресу бахуссуте сӣлаванте калйа̄н̣адхамме нива̄сеййа. те нива̄сенто пана тесам̣ бахуссута̄нам̣ йатха̄ паччайехи киламатхо на хоти. евам̣ аннан̃ча па̄нан̃ча ваттхасена̄сана̄ни ча дадеййа уджубхӯтесу аджджха̄сайасампаннесу каммапхала̄нам̣ ратанаттайагун̣а̄нан̃ча саддаханена виппасаннена четаса̄. ида̄ни гахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ӯпака̄ратам̣ дассетум̣ ‘‘те тасса̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха тети бахуссута̄. тасса̄ти упа̄сакасса. дхаммам̣ десентӣти сакалават̣т̣адуккхапанӯданам̣ ниййа̄никам̣ дхаммам̣ катхенти. йам̣ со дхаммам̣ идхан̃н̃а̄йа̄ти со пуггало йам̣ саддхаммам̣ имасмим̣ са̄сане самма̄пат̣ипаджджанена джа̄нитва̄ аггамагга̄дхигамена ана̄саво хутва̄ паринибба̄йати.

а̄ва̄сети а̄ва̄сада̄не. а̄нисам̣соти удрайо. пӯджа̄сакка̄равасена пат̣хамайа̄мо кхепито, саттху дхаммадесана̄йа аппа̄васесо маджджхимайа̄мо гатоти па̄л̣ийам̣ ‘‘бахудева ратти’’нти вуттанти а̄ха ‘‘атирекатарам̣ дийад̣д̣хайа̄ма’’нти. сан̇гахам̣ на̄рохати випулавиттха̄рабха̄вато. буддха̄нан̃хи бхатта̄нумодана̄пи тхокам̣ вад̣д̣хетва̄ вуччама̄на̄ дӣгхамаджджхимапама̄н̣а̄пи хоти. татха̄ хи супхуситам̣ данта̄варан̣ам̣, дживха̄ танука̄, бхаван̇гапарива̄со паритто, наттхи вега̄йитам̣, наттхи виттха̄йитам̣, наттхи абйа̄ват̣амано, саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ самупабйӯл̣хам̣, апариккхайа̄ пат̣исамбхида̄.

сандассетва̄тиа̄дӣсу сандассетва̄ а̄ва̄сада̄напат̣исам̣йуттам̣ дхаммим̣ катхам̣ катва̄. тато парам̣, маха̄ра̄джа, итипи сӣлам̣, итипи сама̄дхи, итипи пан̃н̃а̄ти сӣла̄дигун̣е тесам̣ самма̄ дассетва̄ хаттхена гахетва̄ вийа паччаккхато пака̄сетва̄. сама̄дапетва̄ти евам̣ сӣлам̣ сама̄да̄таббам̣, сӣле патит̣т̣хитена евам̣ сама̄дхипан̃н̃а̄ бха̄ветабба̄ти йатха̄ те сӣла̄дигун̣е самма̄ а̄дийанти, татха̄ ган̣ха̄петва̄. самуттеджетва̄ти йатха̄сама̄диннам̣ сӣлам̣ сувисуддхам̣ хоти, саматхавипассана̄ ча бха̄вийама̄на̄ йатха̄ сут̣т̣ху висодхита̄ упарӯпари висеса̄ваха̄ хонти, евам̣ самуттеджетва̄ ниса̄манавасена вода̄петва̄. сампахам̣сетва̄ти йатха̄нусит̣т̣хам̣ т̣хитасӣла̄дигун̣ехи сампати пат̣иладдхагун̣а̄нисам̣сехи чева упариладдхаббапхалависесехи ча читтам̣ сампахам̣сетва̄ ладдхасса̄савасена сут̣т̣ху тосетва̄. еваметесам̣ пада̄нам̣ аттхо ведитаббо. сакйара̄джа̄но йебхуййена бхагавато дхаммадесана̄йа са̄сане ладдхасса̄да̄ ладдхаппатит̣т̣ха̄ ча.

упасаггасадда̄нам̣ анекаттхатта̄ абхи-саддо ати-саддена сама̄наттхопи хотӣти вуттам̣ ‘‘абхикканта̄ти атикканта̄’’ти.

татра кира̄тиа̄ди кечива̄доти баддхопи на хоти. тена̄ха ‘‘ака̄ран̣амета’’нтиа̄ди. ка̄йачитталахута̄дайо уппаджджантӣти идам̣ ка̄йикачетасикаан̃н̃атха̄бха̄васса ка̄ран̣авачанам̣, лахута̄диуппанне савана̄нуттарийапат̣ила̄бхена ладдхаббадхамматтхаведасамадхигамато. вуттан̃хетам̣ –

‘‘йатха̄, йатха̄вусо, бхиккхуно саттха̄ ва̄ дхаммам̣ десети ан̃н̃атаро ва̄ гарут̣т̣ха̄нико сабрахмача̄рӣ, татха̄ татха̄ со тасмим̣ дхамме лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджа’’нтиа̄ди (дӣ. ни. 3.322, 355; а. ни. 5.26).

пит̣т̣хива̄то уппаджджи упа̄диннасарӣрасса татха̄рӯпатта̄ сан̇кха̄ра̄нан̃ча аниччата̄йа дуккха̄нубандхатта̄. ака̄ран̣ам̣ ва̄ етанти йена̄дхиппа̄йена вуттам̣, тамева адхиппа̄йам̣ виваритум̣ ‘‘пахотӣ’’тиа̄ди вуттам̣. екапаллан̇кена нисӣдитум̣ пахоти йатха̄ там̣ велувага̄маке. еттаке т̣ха̄нети еттаке т̣ха̄не т̣ха̄нам̣ ниппханнанти йоджана̄. тан̃ча кхоти вут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ читте т̣хапанам̣. дхаммакатхам̣ сун̣ама̄но дхаммага̄равена.

авассутасса̄ти авассутабха̄васса ра̄га̄дивасена. авассутасса ка̄ран̣анти тинтабха̄вака̄ран̣ам̣. килеса̄дхимуччанена̄ти килесавасена париппхандитавасена. нибба̄панам̣ вийа̄ти вӯпасамо вийа. ниббисевана̄нанти париппханданарахита̄нам̣.

авассутапарийа̄йасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.