1. а̄сӣвисопамасуттаван̣н̣ана̄
238. йе бхиккхӯ тада̄ бхагавантам̣ парива̄ретва̄ нисинна̄, тесу кечи екавиха̄рино, кечи аттадутийа̄, кечи аттататийа̄, кечи аттачатуттха̄, кечи аттапан̃чама̄ хутва̄ аран̃н̃а̄йатанесу вихарантӣти вуттам̣ – ‘‘екача̄рика…пе… пан̃чача̄рике’’ти. сама̄наджджха̄сайата̄ сабха̄гавуттино. каммат̣т̣ха̄на̄нуйун̃джанасса ка̄раке. тато ева таттха йуттапайутте. пуггаладжджха̄сайена ка̄ран̣абхӯтена. паччайабхӯтанти апассайабхӯтам̣. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве’’ти а̄рабхитва̄ йа̄ва ‘‘тин̣н̣о па̄ран̇гато тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣о’’ти айам̣ ма̄тика̄никкхепо. тесам̣ ма̄тика̄йа виттха̄рабха̄джанам̣. ва̄сана̄ бхависсатӣти ва̄сана̄вахам̣ бхависсати. синерум̣ уккхипанто вийа̄тиа̄ди имисса̄ десана̄йа анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ата̄йа судуккарабха̄вадассанам̣.
ман̃чат̣т̣хесу ман̃часаман̃н̃а̄ вийа мукхат̣т̣хам̣ висам̣ ‘‘мукха’’нти адхиппетам̣. суккхакат̣т̣хасадисабха̄ва̄па̄данато ‘‘кат̣т̣ха’’нти вуччатӣти кат̣т̣хам̣ мукхам̣ етасса̄ти кат̣т̣хамукхо, дам̣сана̄дина̄ кат̣т̣хасадисабха̄вакаро саппо. атха ва̄ кат̣т̣хасадисабха̄ва̄па̄данато кат̣т̣хам̣ висам̣ ва̄ мукхе етасса̄ти кат̣т̣хамукхо. имина̄ найена сесападесупи аттхо ведитаббо. име чатта̄роти име висакиччабхедена чатта̄ро. ида̄ни там̣ несам̣ висакиччабхедам̣ дассетум̣ ‘‘тесӯ’’тиа̄ди вуттам̣. айасӯласамаппитам̣ вийа̄ти аббхантаре айасӯлам̣ ануппавеситам̣ вийа. паккапӯтипанасам̣ вийа̄ти паччитва̄ ка̄ла̄тиккаме кутхитапанасапхалам̣ вийа. чан̇гава̄рети раджака̄нам̣ кха̄рапарисса̄ване сура̄парисса̄ване ва̄. анавасесам̣ чхиджджанена асанипа̄тат̣т̣ха̄нам̣ вийа. маха̄никха̄данена̄ти махантена никха̄данена.
висавегавика̄рена̄ти висавегагатена вика̄рена. ва̄тена̄ти тасса саппасса сарӣрам̣ пхуситва̄ уггатава̄тена. на̄сава̄те пана ваттаббамева наттхи. пуггалапан̣н̣аттивасена̄ти тесам̣йева сол̣асаннам̣ саппа̄нам̣ а̄гатависотиа̄дипуггалана̄масса васена чатусат̣т̣хи хонти паччекам̣ чатуббидхабха̄вато. а̄гатависоти а̄гаччхависо, сӣгхатарам̣ абхируханависоти аттхо. гхорависоти каккхал̣ависо, дуттикиччхависо. айам̣ сӣтаудакам̣ вийа хоти га̄л̣хадуббиниммочайабха̄вена. удакасаппо хи гхорависо хоти йева̄ти вуттам̣ – ‘‘удакасаппа̄дӣнам̣ висам̣ вийа̄’’ти. пан̃н̃а̄йатӣти ган̣д̣апил̣ака̄дивасена пан̃н̃а̄йати. анел̣акасаппо на̄ма маха̄а̄сӣвисо. нӣласаппо на̄ма са̄кхаван̣н̣о руккхагга̄дӣсу вичаран̣акасаппо. имина̄ упа̄йена̄ти йойам̣ кат̣т̣хамукхесу дат̣т̣хависа̄нам̣йева ‘‘а̄гатависо но гхорависо’’тиа̄дина̄ чатуббидхабха̄во вутто, имина̄ упа̄йена. кат̣т̣хамукхе дат̣т̣хависа̄дайоти кат̣т̣хамукхесу дат̣т̣хависо, пхут̣т̣хависо, ва̄тавибхоти тайо, пӯтимукха̄дӣсу ча дат̣т̣хависа̄дайо чатта̄ро чатта̄ро ведитаббо.
екеканти чатусат̣т̣хийо екекам̣. чатудха̄ти ан̣д̣аджа̄дивибха̄гена чатудха̄ вибхаджитва̄. чхапан̣н̣а̄са̄нӣти чхапан̣н̣а̄са̄дхика̄ни. гатамаггасса̄ти йатха̄вуттасан̇кхйа̄гатамаггасса пат̣иломато сам̣кхиппама̄на̄ ануккамена чатта̄рова хонти. кулавасена̄ти кат̣т̣хамукха̄диджа̄тивасена.
сакалака̄йе а̄син̃читва̄ вийа т̣хапитависа̄ти хи тесам̣ пхут̣т̣хависата̄, ва̄тависата̄ вуччати. еванти ‘‘а̄ситтависа̄’’тиа̄дина̄. еттха̄ти а̄сӣвисасадде вачанаттхо нируттинайена ведитаббо. уггататеджа̄ти удаггатеджа̄, аттано висатеджена несам̣ курӯрадаббата̄ ва̄. дунниммадданависа̄ти манта̄гадехи аниммадданӣйависа̄. чатта̄ро а̄сӣвиса̄ти еттха ити-саддо а̄диаттхо. тенеттха авасесапа̄л̣им̣ сан̇ган̣ха̄ти.
а̄сӣвисесӯти име а̄сӣвиса̄ дат̣т̣хависа̄ ева̄ти ведитабба̄. сарӣрат̣т̣хакесуйева̄ти тена пурисена тесам̣ кассачи анит̣т̣хасса акататта̄ а̄йусесасса ча виджджама̄натта̄ нам̣ на дам̣сим̣сӯти дат̣т̣хаббам̣. пуччхи йатха̄бхӯтам̣ паведетука̄мо. дурупат̣т̣ха̄ха̄ти дурупат̣т̣ха̄на̄. соттхимагготи соттхибха̄васса упа̄йо.
антарачароти антарам̣ чаро сукхасатту висса̄сагха̄тӣ. тена̄ха ‘‘вадхако’’ти. ида̄ни та̄сам̣ песане ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘пат̣хама’’нтиа̄ди вуттам̣. абхимукхагатам̣ вийа абхимукхагатам̣. ӣдисӣпи хи вачойутти локе нирӯпӣйати сантийам̣ пурисам̣ т̣хапетӣти вийа. тасма̄ абхимукхагатанти абхимукхам̣ тена сампаттанти аттхо. ван̇касан̣т̣ха̄нам̣ пхалакам̣ руккхамӯле а̄гата̄гата̄нам̣ нисӣданаттха̄йа аттхатам̣.
ариттахаттхо пурисо санта̄рети ета̄йа̄ти санта̄ран̣ӣ. ориматӣрато уттаран̣а̄йа сету уттарасету. екена двӣхи ва̄ гантаббо руккхамайо сету руккхасету. джан̇гхасаттхена гаманайогго сету джан̇гхасету. сакат̣ена гантум̣ саккун̣еййо сакат̣асету. на кхо еса бра̄хман̣о параматтхато. тадаттхо пана екадесена самбхаватӣти татха̄ вуттанти дассенто ‘‘еттака̄нам̣ паччаттхика̄нам̣ ба̄хитатта̄’’ти а̄ха. десананти уддесадесанам̣. виниваттентоти пат̣исам̣харанто. на ладдхо вата̄сӣти на ладдхо вата а̄си.
ра̄джа̄ вийа каммам̣ саттесу иссарийасса ватта̄панато. ра̄джа̄…пе… путхуджджано ват̣т̣адуккхасан̇кха̄та̄пара̄дхата̄йа. н̃а̄н̣апала̄йанена̄ти маха̄бхӯтехи ниббиндитва̄ вираджджитва̄ вимуччитука̄мата̄васена уппаннан̃а̄н̣апала̄йане магга̄дхигамасиддхенева н̃а̄н̣апала̄йанена. еван̃хеттха упама̄сам̣санданам̣ маттхакам̣ па̄питамева хоти.
йатхева хӣтиа̄дина̄ екадесана̄самуда̄йасса нидассанам̣ а̄раддхам̣. йатха̄вуттавачанам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийа̄нам̣ вачанена саматтхети ‘‘паттхаддхо бхаватӣ’’тиа̄дина̄. таттха кат̣т̣хамукхена ва̄ти ва̄-саддо упаматтхо. йатха̄ кат̣т̣хамукхена саппена дат̣т̣хо паттхаддхо хоти, евам̣ патхавӣдха̄туппакопена со ка̄йо кат̣т̣хамукхева хоти, кат̣т̣хамукхагато вийа паттхаддхо хотӣти аттхо. атха ва̄ ва̄-саддо авадха̄ран̣аттхо. со ‘‘патхавӣдха̄тупакопена ва̄’’ти евам̣ а̄нетва̄ самбандхитаббо. айан̃хеттха аттхо – кат̣т̣хамукхена дат̣т̣хопи ка̄йо патхавӣдха̄туппакопенева паттхаддхо хоти, тасма̄ патхавӣдха̄туйа̄ авийутто со ка̄йо саббада̄ кат̣т̣хамукхагато вийа хотӣти. ва̄-саддо ва̄ анийаматтхо. татра̄йаматтхо – кат̣т̣хамукхена дат̣т̣хо ка̄йо паттхаддхо хоти ва̄, на ва̄ манта̄гадавасена. патхавӣдха̄туппакопена пана манта̄гадарахито со ка̄йо кат̣т̣хамукхагато вийа хоти екантапаттхаддхоти. таттха ка̄йоти пакатика̄йо. пӯтикоти кутхито. сантаттоти саббасо татто маха̄да̄хаппатто. сан̃чхинноти саббасо чхинно чун̣н̣авичун̣н̣абхӯто. йада̄ ка̄йо паттхаддха̄дибха̄ваппатто хоти, тада̄ пурисо кат̣т̣хамукха̄дисаппасса мукхе ваттама̄но вийа хотӣти аттхо.
висесатоти кат̣т̣хамукха̄дивисесато ча патхавӣа̄дивисесато ча. анаттхаггахан̣атотиа̄ди ачетанесупи бхӯтесу сачетанесу вийа анаттха̄дӣнам̣ паччаккхата̄йа ниббедаджананаттхам̣ а̄раддхам̣. таттха а̄сайатоти паваттит̣т̣ха̄нато. етесанти маха̄бхӯта̄нам̣. садисата̄ти ваммика̄сайасусирагаханасан̇ка̄рат̣т̣ха̄на̄сайата̄йа ча садисата̄.
паччатталаккхан̣авасена̄ти висум̣ висум̣ лаккхан̣авасена. патхавӣа̄дӣнам̣ каккхал̣абха̄ва̄ди, там̣саман̇гино пуггаласса каккхал̣абха̄ва̄па̄дана̄дина̄ вика̄руппа̄данато висавегавика̄рато садисата̄ ведитабба̄.
анаттха̄ти бйасана̄. бйа̄дхинти кут̣т̣ха̄дибйа̄дхим̣. бхаве джа̄та̄бхинандиноти бхавесу джа̄тийа̄ абхинанданасӣла̄. пан̃чавока̄ре хи джа̄тийа̄ абхинандана̄ на̄ма маха̄бхӯта̄бхинандана̄ ева.
дурупат̣т̣ха̄натара̄нӣти дуппат̣ика̄ратара̄ни. дура̄сада̄ти дурупасан̇камана̄. ‘‘упат̣т̣ха̄мӣ’’ти упасан̇камитум̣ на сакконти. париджа̄на̄ма каммана̄ма̄ни, упака̄ра̄ на̄ма наттхи. анантадосӯпаддаватоти апарима̄н̣адосӯпаддавахетуто. екапаккхаланти екадуккхам̣.
рӯпаккхандхо бхиджджама̄но чатта̄ро арӯпаккхандхе гахетва̄ва бхиджджати арӯпаккхандха̄нам̣ еканиродхатта̄. ваттхурӯпампи гахетва̄ва бхиджджанти пан̃чавока̄ре арӯпаккхандхесу бхиннесу рӯпаккхандхасса ават̣т̣ха̄на̄бха̄вато. етта̄вата̄ти лобхуппа̄данаматтена. пан̃н̃а̄ на̄ма аттабха̄ве уттаман̇гам̣ пан̃н̃уттаратта̄ кусаладхамма̄нам̣, сати ча килесуппаттийам̣ пан̃н̃а̄йа ануппаджджанато вуттам̣ – ‘‘етта̄вата̄ пан̃н̃а̄сӣсам̣ патитам̣ на̄ма хотӣ’’ти. йонийо упанети тадупагасса каммапаччайасса бха̄ве. ‘‘джа̄тибхайам̣, джара̄бхайам̣, маран̣абхайам̣, чорабхайа’’нтиа̄дина̄ а̄гата̄ни пан̃чавӣсати маха̄бхайа̄ни, ‘‘хаттхампи чхиндатӣ’’тиа̄дина̄ а̄гата̄ни дваттим̣са каммака̄ран̣а̄ни а̄гата̄нева хонти ка̄ран̣асса самават̣т̣хитатта̄. нандӣра̄го сан̇кха̄раккхандхоти сан̇кха̄раккхандхапарийа̄паннатта̄ вуттам̣.
па̄л̣ийам̣йева а̄гата̄ ‘‘чаккхуто чепи нам̣, бхиккхаве’’тиа̄дина̄. кин̃чи алабхитва̄ти тасмим̣ сун̃н̃ага̄ме чора̄нам̣ гайхӯпагасса ала̄бхавачаненева тасса пурисасса аттано пат̣исаран̣асса ала̄бхо вутто ева хотӣти на уддхат̣о, пурисат̣т̣ха̄нийо бхиккху, чора̄ пана ба̄хира̄йатанат̣т̣ха̄нийа̄. абхинивиситва̄ти випассана̄бхинивесам̣ катва̄. аджджхаттика̄йатанавасена десана̄йа а̄гататта̄ вуттам̣ ‘‘упа̄да̄рӯпакаммат̣т̣ха̄навасена̄’’ти.
ба̄хира̄нанти ба̄хира̄йатана̄нам̣. пан̃ча кичча̄нӣти чорехи тада̄ ка̄табба̄ни пан̃ча кичча̄ни. хаттхаса̄ранти аттано сантаке хаттхехи гахетаббаса̄рабхан̣д̣ам̣. па̄тана̄дивасена хаттхапара̄ма̄сам̣ каронти. паха̄рат̣ха̄нети пахат̣ат̣т̣ха̄не. т̣ха̄насо тасмим̣ ева кхан̣ети ваданти. аттано сукха̄вахам̣ кусаладхаммам̣ паха̄йа дуккха̄вахена акусалена саман̇гита̄ сукха̄вахам̣ бхан̣д̣ам̣ паха̄йа бахи никкхаманам̣ вийа̄ти вуттам̣ сукханиссайатта̄ тасса. хаттхапара̄…пе… а̄паджджанака̄ло гун̣асарӣрасса тада̄ пама̄дена ба̄дхитатта̄. паха̄ра…пе… ка̄ло тато дал̣хатарам̣ гун̣асарӣрасса ба̄дхитатта̄. паха̄рам̣…пе… ассаман̣ака̄ло гун̣асарӣрасса маран̣аппаттисадисатта̄. авасесаджанасса да̄сапарибхогена парибхун̃джитаббата̄ ан̃н̃атхаттаппаттигихибха̄ва̄паттийа̄ нидассанабха̄вена вутта̄. йам̣ ‘‘чхасу два̄ресу а̄рамман̣е а̄па̄тхагате’’ти вуттам̣, тамева а̄рамман̣ам̣ нисса̄йа сампара̄йико дуккхаккхандхо ведитабботи йоджана̄.
рӯпа̄дӣнӣти рӯпасаддагандхараса̄ни. тесанти йатха̄вуттабхӯтупа̄да̄рӯпа̄нам̣. лахута̄дивасена̄ти тесам̣ лахута̄дивасена. дуруттаран̣ат̣т̣хоти уттаритум̣ асаккун̣еййабха̄во огхат̣т̣хо. вуттанайена̄ти ‘‘сампайутта̄ ведана̄ ведана̄ккхандхо’’тиа̄дина̄ вуттанайена. чатумаха̄бхӯта̄дӣхӣти а̄дисаддена упа̄да̄наккхандха̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. читтакирийадассанаттханти читтапайогадассанаттхам̣. вуттава̄йа̄мамева̄ти ‘‘самма̄ва̄йа̄мо’’ти йо арийамагге вутто. бхаддекаратта̄дӣнӣти ‘‘аджджева киччам̣ а̄таппа’’нтиа̄дина̄ (ма. ни. 3.272, 275, 276) вутта̄ни бхаддекараттасутта̄дӣни.
кун̣т̣хапа̄доти чхиннапа̄дова хутва̄ гативикало. ма̄насам̣ бандхатӣти тасмим̣ читте киччам̣ нибандхати. ‘‘айам̣ арийамагго майхам̣ огхуттаранупа̄йо’’ти таттха читтасса саннит̣т̣ха̄нам̣ пуна таттха паваттанам̣ вӣрийа̄рамбхо читтабандханам̣.
тасса на̄марӯпасса име нандӣра̄га̄дайо тан̣ха̄виджджа̄дайоти катва̄ паччайо дхамма̄йатанекадесо. арийамагганибба̄натан̣ха̄ваджджо идха дхамма̄йатанекадесоти ча. сол̣асаха̄ка̄рехӣти пӣл̣ана̄дӣхи сол̣асахи а̄ка̄рехи. сатипат̣т̣ха̄навибхан̇ге а̄гатанайена сат̣т̣хинайасахассехи. десана̄парийоса̄не…пе… патит̣т̣хахим̣сӯти випан̃читан̃н̃ӯ еветтха гахан̣авасена адхигатависеса̄ париччхиндита̄. те хи тада̄ дхаммапат̣игга̄хакабха̄вена саттху сантике саннисинна̄. уггхат̣итан̃н̃ӯнам̣ пана неййа̄нан̃ча висеса̄дхигамо ат̣т̣хакатха̄йам̣ на рул̣хоти идха на гахитоти.
а̄сӣвисопамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.