10. нируттипатхасуттаван̣н̣ана̄
62. нируттийова нируттипатха̄ти патха-саддена падавад̣д̣ханама̄ха йатха̄ ‘‘бӣджа̄нийева бӣджаджа̄та̄нӣ’’ти. нируттивасена̄ти ниббачанавасена. патха̄ ча аттха̄нурӯпабха̄вато. тӣн̣ипӣти нируттиадхивачанапан̃н̃аттипатхапада̄ни. татха̄ хи ‘‘пхусатӣти пхассо’’тиа̄дина̄ нӣхаритва̄ вачанам̣ нирутти, ‘‘сирӣвад̣д̣хако дханавад̣д̣хако’’тиа̄дина̄ вачанаматтамева адхика̄рам̣ катва̄ паваттам̣ адхивачанам̣, ‘‘такко витакко’’тиа̄дина̄ там̣там̣пака̄рена н̃а̄панато пан̃н̃атти. атха ва̄ там̣там̣аттхаппака̄санена ниччхитам̣, нийатам̣ ва̄ вачанам̣ нирутти. адхи-саддо упарибха̄ге, упари вачанам̣ адхивачанам̣. касса упари? пака̄сетаббасса аттхасса̄ти па̄кат̣ойаматтхо. адхӣнам̣ вачанам̣ адхивачанам̣. кена адхӣнам̣? аттхена. аттхасса пан̃н̃а̄панаттхена пан̃н̃аттӣти евам̣ нируттиа̄дипада̄нам̣ саббавачанесу паватти ведитабба̄. ан̃н̃атха̄ ‘‘пхусатӣти пхассо’’тиа̄диппака̄рена ниддха̄ран̣авачана̄нам̣йева нируттита̄, сиривад̣д̣хакадханавад̣д̣хакапака̄ра̄намева абхила̄панам̣ адхивачаната̄. ‘‘такко витакко’’ти евам̣пака̄ра̄намева екамева аттхам̣ тена тена пака̄рена н̃а̄пента̄нам̣ вачана̄нам̣ пан̃н̃аттита̄ ча а̄паджджеййа. асам̣кин̣н̣а̄ти на сам̣кин̣н̣а̄. тена̄ха ‘‘авиджахита̄…пе… ачхад̣д̣ита̄’’ти. на сам̣кӣйантӣти на сам̣кирӣйанти, на сам̣кӣйиссанти на сам̣кирӣйиссантӣти аттхо. аппат̣икут̣т̣ха̄ти на пат̣иккхитта̄. йасма̄ бхан̇гам̣ атиккантам̣ уппа̄да̄ди атиккантамева хоти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘бхан̇гамева̄’’ти. йасма̄ десантарам̣ сан̇кантопи атиккантанти вуччати, тасма̄ тада̄бха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘десантарам̣ асан̇камитва̄’’ти вуттам̣. йаттха йаттха хи сан̇кха̄ра̄ уппаджджанти, таттха таттхева бхиджджанти нируджджханти випарин̣аманти вина̄сам̣ а̄паджджанти. тена̄ха ‘‘випарин̣атанти…пе… нат̣т̣ха’’нти. апа̄кат̣ӣбхӯтам̣ аджа̄татта̄ ева.
васабхан̣аготтата̄йа вассабхан̃н̃а̄. мӯладит̣т̣хигатика̄ти мӯлабхӯта̄ дит̣т̣хигатика̄, имасмим̣ каппе саббапат̣хамам̣ та̄дисадит̣т̣хисамуппа̄дака̄. пунаппунам̣ а̄ваджджентасса̄ти ахетува̄дапат̣исам̣йуттагантхам̣ уггахетва̄ парийа̄пун̣итва̄ тадаттхам̣ вӣмам̣сантасса ‘‘наттхи хету, наттхи паччайо сатта̄нам̣ сам̣килеса̄йа̄’’тиа̄динайаппаватта̄йа ладдхийа̄ а̄рамман̣е миччха̄сати сантит̣т̣хати, ‘‘наттхи хетӯ’’тиа̄дивасена ануссавӯпаладдхе аттхе тада̄ка̄рапаривитакканехи савиггахе вийа сарӯпато читтасса паччупат̣т̣хите чирака̄лапаричайена ‘‘евамета’’нти ниджджха̄наккхамабха̄вӯпагаманена ниджджха̄наккхантийа̄ татха̄гахите пунаппунам̣ татхева а̄севантасса бахулӣкаронтасса миччха̄витаккена сама̄дийама̄на̄ миччха̄ва̄йа̄мӯпаттхамбхита̄ атам̣сабха̄вам̣ ‘‘там̣сабха̄ва’’нти ган̣хантӣ миччха̄сатӣти ладдхана̄ма̄ там̣ладдхисахагата̄ тан̣ха̄ сантит̣т̣хати. йатха̄сакам̣ витакка̄дипаччайала̄бхена тасмим̣ а̄рамман̣е адхит̣т̣хитата̄йа анекаггатам̣ паха̄йа читтам̣ екаггатам̣ аппитам̣ вийа хоти миччха̄сама̄дхина̄. сопи хи паччайависесехи ладдхабха̄вана̄бало ӣдисе т̣ха̄не сама̄дха̄напатирӯпакиччакаро хотийева ва̄лавиджджхана̄дӣсу вийа̄ти дат̣т̣хаббам̣. татха̄ хи анекаккхаттум̣ тена̄ка̄рена пуббабха̄гийесу джаванава̄ресу паваттесу саббапаччхиме джаванава̄ре сатта джавана̄ни джаванти. таттха пат̣хаме сатекиччхо хоти, татха̄ дутийа̄дӣсу. саттаме пана джаване сампатте атекиччхо хоти. тена̄ха ‘‘асса̄дентасса̄’’тиа̄ди. имесупӣти двӣсупи т̣ха̄несу.
паччуппаннам̣ ва̄ти еттха ити-саддо а̄диаттхо. тена ‘‘йадетам̣ ана̄гатам̣ на̄ма, найидам̣ ана̄гата’’нтиа̄дикам̣ сан̇ган̣ха̄ти. тепӣти те вассабхан̃н̃а̄пи на ман̃н̃им̣су локасаман̃н̃а̄йа анатиккаманӣйато. тена̄ха ‘‘атӣтам̣ пана̄’’тиа̄ди. кхандха̄нам̣ упари нирул̣ха̄ пан̣н̣атти.
нируттипатхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
упайаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.