5. аттадӣпавагго

1. аттадӣпасуттаван̣н̣ана̄

43. двӣхи бха̄гехи а̄по еттха гата̄ти дӣпо, дӣпо вийа̄ти дӣпо огхехи анаджджхоттхаранӣйата̄йа. йо паро на хоти, со атта̄, идха пана дхаммо адхиппето. атта̄ дӣпо етесанти аттадӣпа̄. пат̣исаран̣аттхо дӣпат̣т̣хоти а̄ха – ‘‘аттасаран̣а̄ти идам̣ тассева вевачана’’нти. локийалокуттаро дхаммо атта̄ на̄ма екантана̄тхабха̄вато. пат̣хамена падена вутто ева аттхо дутийападена вуччатӣти вуттам̣ ‘‘тенева̄ха̄’’тиа̄ди. йавати етасма̄ пхалам̣ пасаватӣти йони, ка̄ран̣ам̣. ким̣ пабхути уппаттит̣т̣ха̄нам̣ етесанти ким̣ пабхутика̄. паха̄надассанаттхам̣ а̄раддхам̣. тенева̄ха ‘‘пуббе чева…пе… те пахӣйантӣ’’ти. на паритассати тан̣ха̄паритта̄сасса абха̄вато. випассанан̇гена̄ти випассана̄сан̇кха̄тена ка̄ран̣ена.

аттадӣпасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. пат̣ипада̄суттаван̣н̣ана̄

44. сабха̄ватосанто виджджама̄но ка̄йо рӯпа̄дидхаммасамӯхоти сакка̄йоти а̄ха – ‘‘сакка̄йо дуккха’’нти. дит̣т̣хи ева саманупассана̄, дит̣т̣хисахита̄ ва̄ саманупассана̄ дит̣т̣хисаманупассана̄, дит̣т̣химан̃н̃ана̄йа саддхим̣ итараман̃н̃ана̄. саха випассана̄йа чатумагган̃а̄н̣ам̣ саманупассана̄ ‘‘чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ саммадева анурӯпато пассана̄’’ти катва̄.

пат̣ипада̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. аниччасуттаван̣н̣ана̄

45. вира̄го на̄ма магго, вимуттипхаланти а̄ха – ‘‘маггаккхан̣е вираджджати, пхалаккхан̣е вимуччатӣ’’ти. аггахетва̄ти евам̣ нируджджхама̄нехи а̄савехи ‘‘ахам̣ мама̄’’ти кан̃чи дхаммам̣ ана̄дийитва̄. ‘‘читтам̣ вираттам̣, вимуттам̣ хотӣ’’ти вуттатта̄ пхалам̣ гайхати, ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄тӣ’’тиа̄дина̄ паччавеккхан̣а̄ти а̄ха ‘‘саха пхалена паччавеккхан̣адассанаттха’’нти. упари каттаббакичча̄бха̄вена т̣хитам̣. тена̄ха ‘‘вимуттатта̄ т̣хита’’нти. йам̣ паттаббам̣, там̣ аггапхаласса паттабха̄вена адхигататта̄ сантут̣т̣хам̣ паритут̣т̣хам̣.

аниччасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. дутийааниччасуттаван̣н̣ана̄

46. пуббантам̣ атӣтакхандхакот̣т̣ха̄сам̣. анугата̄ти сассата̄дӣни каппетва̄ гахан̣авасена анугата̄. ат̣т̣ха̄раса дит̣т̣хийоти чатассо сассатадит̣т̣хийо, чатассо екаччасассатадит̣т̣хийо, чатассо анта̄нантикадит̣т̣хийо, чатассо амара̄виккхепадит̣т̣хийо, две адхиччасамуппаннадит̣т̣хийоти евам̣ ат̣т̣ха̄раса дит̣т̣хийо на хонти паччайагха̄тена. апарантанти ана̄гатам̣ кхандхакот̣т̣ха̄сам̣ сассата̄дибха̄вам̣ каппетва̄ гахан̣авасена анугата̄. сол̣аса сан̃н̃ӣва̄да̄, ат̣т̣ха асан̃н̃ӣва̄да̄, ат̣т̣ха невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣва̄да̄, сатта уччхедава̄да̄, пан̃ча парамадит̣т̣хадхамманибба̄нава̄да̄ти евам̣ чатучатта̄лӣса дит̣т̣хийо на хонти паччайагха̄тена. сассатадит̣т̣хитха̄масо чева сӣлаббатадит̣т̣хипара̄ма̄со ча на хоти паччайагха̄тена. тена̄ха ‘‘етта̄вата̄ пат̣хамамагго дассито’’ти анавасесадит̣т̣хипаха̄накиттанато. пахӣна̄ виккхамбхита̄. идам̣ пана̄ти ‘‘рӯпасми’’нтиа̄ди.

дутийааниччасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. саманупассана̄суттаван̣н̣ана̄

47. парипун̣н̣ага̄хавасена̄ти пан̃чаккхандхе асесетва̄ екаджджхам̣ ‘‘атта̄’’ти гахан̣авасена. етесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ ‘‘атта̄’’ти саманупассанти. итӣти евам̣. йасса пуггаласса айам̣ аттадит̣т̣хисан̇кха̄та̄ саманупассана̄ аттхи пат̣ипаккхена авихататта̄ сам̣виджджати. пан̃чаннам̣ индрийа̄нанти чаккха̄дӣнам̣ индрийа̄нам̣.

а̄рамман̣анти каммавин̃н̃а̄н̣асса а̄рамман̣ам̣. ма̄навасена ча дит̣т̣хивасена ча ‘‘асмӣ’’ти га̄хе сиджджханте там̣сахагата̄ тан̣ха̄пи таггахита̄ва хотӣти вуттам̣ ‘‘тан̣ха̄ма̄надит̣т̣хивасена асмӣти евамписса хотӣ’’ти. гахетва̄ти ахам̣ка̄раваттхувасена гахетва̄. айам̣ ахамасмӣти айам̣ чаккха̄дико, сукха̄дико ва̄ ахамасми. ‘‘рӯпӣ атта̄ арого парам̣ маран̣а̄’’ти евама̄дигахан̣авасена паваттанато вуттам̣ ‘‘рӯпӣ бхависсантиа̄дӣни сабба̄ни сассатамева бхаджантӣ’’ти. випассана̄бхинивесато пуббе йатхева̄ка̄ра̄ни пан̃чиндрийа̄ни, атха випассана̄бхинивесато парам̣ тенева̄ка̄рена т̣хитесу чаккха̄дӣсу индрийесу авиджджа̄ пахӣйати випассанам̣ вад̣д̣хаетва̄ маггасса уппа̄данена, атха маггапарампара̄йа арахаттамаггавиджджа̄ уппаджджати. тан̣ха̄ма̄надит̣т̣хийо каммасамбха̄рабха̄вато. каммасса…пе… еко сандхӣти хетупхаласандхи. пуна еко сандхӣти пхалахетусандхима̄ха. тайо папан̃ча̄ атӣто аддха̄ атӣтабхавааддха̄нам̣ тесам̣ адхиппетатта̄. ана̄гатасса паччайо дассито ассутавато путхуджджанасса васена. сутавато пана арийаса̄вакасса васена ват̣т̣асса вӯпасамо дасситоти.

саманупассана̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. кхандхасуттаван̣н̣ана̄

48. татхева̄ти а̄рамман̣абха̄венева. а̄рамман̣акаран̣авасена упа̄да̄нехи упа̄да̄таббанти упа̄да̄нийам̣. идха̄пӣти упа̄да̄наккхандхесупи. вибха̄гаттхе гайхама̄не анит̣т̣хаппасан̇гопи сийа̄, абхидхамме ча ра̄сат̣т̣хо ева а̄гато, ‘‘тадекаджджхам̣ абхисам̣йухитва̄’’ти вачанато ‘‘ра̄сат̣т̣хена’’иччева вуттам̣.

кхандхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7-8. сон̣асутта̄диван̣н̣ана̄

49-50. висит̣т̣хоти падха̄но. уттамоти уккат̣т̣хо. ан̃н̃ам̣ ким̣ бхавеййа̄ти ан̃н̃ам̣ ким̣ ка̄ран̣ам̣ бхавеййа татха̄ саманупассана̄йа ан̃н̃есам̣ авиджджама̄ната̄йа вачанапарит̣т̣хитипабхиннато. ваджирабхедадесанам̣ на̄ма аттхато тепариват̣т̣адесана̄.

сон̣асутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9-10. нандиккхайасутта̄диван̣н̣ана̄

51-52. навамадасамесӯти суттадвайам̣ сахева уддхат̣ам̣, двӣсупи аттхаван̣н̣ана̄йа сариккхабха̄вато. нанданат̣т̣хена нандӣ, ран̃джанат̣т̣хена ра̄го. сатипи саддаттхато бхеде ‘‘имесам̣ аттхато нинна̄на̄каран̣ата̄йа̄’’ти ватва̄пи паха̄йакадхаммабхедена пана лаббхатева бхедаматта̄ти дассетум̣ ‘‘ниббида̄нупассана̄йа ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. вираджджанто ра̄гам̣ паджахатӣти самбандхо. етта̄вата̄ти ‘‘нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо’’ти етта̄вата̄. випассанам̣ нит̣т̣хапетва̄ випассана̄киччасса парийоса̄нена. ра̄гаккхайа̄ти вут̣т̣ха̄нага̄минипарийоса̄на̄йа випассана̄йа ра̄гасса кхепитатта̄. анантарам̣ уппаннена арийамаггена самуччхедавасена нандиккхайоти. тена̄ха ‘‘идха маггам̣ дассетва̄’’ти. анантарам̣ пана уппаннена арийапхалена пат̣ипассаддхивасена нандира̄гаккхайа̄ саббам̣ сам̣килесато читтам̣ вимуччатӣти. тена̄ха ‘‘пхалам̣ дассита’’нти.

нандиккхайасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

аттадӣпаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

мӯлапан̣н̣а̄сако саматто.