3. ха̄лиддика̄нисуттаван̣н̣ана̄
3. ‘‘авантидаккхин̣а̄патхе’’ти ан̃н̃есу суттападесу а̄гататта̄ а̄ха ‘‘авантидаккхин̣а̄патхасан̇кха̄те’’ти. маджджхимадесато хи даккхин̣адиса̄йа авантират̣т̣хам̣. паваттайиттха еттха ладдхӣти паваттам̣, паваттитаббат̣т̣ха̄нанти а̄ха ‘‘ладдхипаваттат̣т̣ха̄не’’ти. руппанасабха̄во дхаммоти катва̄ рӯпадха̄тӯти рӯпаккхандхо вутто. рӯпадха̄тумхи а̄рамман̣апаччайабхӯтена ра̄гена сахаджа̄тенапи асахаджа̄тенапи упаниссайабхӯтена аппахӣнабха̄венева винибаддхам̣ пат̣ибаддхам̣ каммавин̃н̃а̄н̣ам̣. окаса̄рӣти вуччати – ‘‘тасмим̣ рӯпадха̄тусан̃н̃ите оке сарати паваттатӣ’’ти катва̄. авати еттха гаччхати паваттатӣти окам̣, паваттит̣т̣ха̄нам̣. тена̄ха – ‘‘гехаса̄рӣ а̄лайаса̄рӣ’’ти.
угаччхати ва̄ еттха ведана̄дӣхи саддхим̣ самаветӣти око, чаккхурӯпа̄ди. паччайоти а̄рамман̣а̄дивасена паччайо. паччайо хотӣти анантарасаманантара̄дина̄ чева каммӯпаниссайаа̄рамман̣а̄дина̄ ча. ‘‘вин̃н̃а̄н̣адха̄ту кхо, гахапатӣ’’ти евам̣ вутте ‘‘каммавин̃н̃а̄н̣авипа̄кавин̃н̃а̄н̣есу катарам̣ ну кхо’’ти саммохо бхавеййа. тасса саммохасса вигха̄таттхам̣ апагаманаттхам̣. асамбхинна̄ва̄ти асам̣кин̣н̣а̄ва десана̄ ката̄. а̄рамман̣авасена чатассо абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо вутта̄ – ‘‘рӯпупайам̣ ва̄, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣ам̣ тит̣т̣хама̄нам̣ тит̣т̣хеййа, рӯпа̄рамман̣а’’нтиа̄дина̄ (сам̣. ни. 3.53). та̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо дассетумпи.
дал̣хам̣ абхинивесавасена а̄рамман̣ам̣ упентӣти упайа̄, тан̣ха̄дит̣т̣хийо. адхит̣т̣ха̄набхӯта̄ти патит̣т̣ха̄набхӯта̄. абхинивесабхӯта̄ти там̣ там̣ а̄рамман̣ам̣ абхинивисса аджджхоса̄йа паваттийа̄ ка̄ран̣абхӯта̄. анусайабхӯта̄ти ра̄га̄нусайадит̣т̣ха̄нусайабхӯта̄. упаримакот̣ийа̄ти паха̄насса упаримакот̣ийа̄. буддха̄нан̃н̃ева хи те сава̄сана̄ пахӣна̄. пуббе аггахитам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ аггахитамева̄ти катва̄ касма̄ идха десана̄ ката̄ти чодети – ‘‘идха вин̃н̃а̄н̣ам̣ касма̄ гахита’’нти. пуббе ‘‘вин̃н̃а̄н̣адха̄тура̄гавинибандхан̃ча вин̃н̃а̄н̣а’’нти вуччама̄не йатха̄ йатха̄ саммохо сийа̄ паччайапаччайуппаннавибха̄гасса дуккаратта̄, идха пана саммохасса ока̄сова наттхи ависесена пан̃часу кхандхесу килесаппаха̄навасена̄ти. тена̄ха ‘‘килесаппаха̄надассанаттха’’нтиа̄ди. каммавин̃н̃а̄н̣ена окам̣ асарантена̄’’ти иттхамбхӯталаккхан̣е каран̣авачанам̣. асарантена̄ти анупагаччхантена.
паччайат̣т̣хена̄ти а̄рамман̣а̄дипаччайабха̄вена. нимиттам̣ уппаттикам̣. а̄рамман̣а…пе… никетанти а̄рамман̣акаран̣асан̇кха̄тена нива̄сат̣т̣ха̄набхӯтена рӯпамева никетанти рӯпанимиттаникетам̣.
чхандара̄гасса балавадуббалата̄йа̄ти аджджхаттакхандхапан̃чаке чхандара̄гасса балавабха̄вена там̣ ‘‘око’’ти, бахиддха̄ чхасу а̄рамман̣есу тасса дуббалата̄йа та̄ни ‘‘никета’’нти вутта̄ни. ида̄ни йатха̄вуттаматтхам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ дассетум̣ ‘‘сама̄непи хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. окоти вуччати гехамева раттит̣т̣ха̄набха̄вато. никетанти вуччати уййа̄на̄ди дива̄т̣т̣ха̄набха̄вато. тато дуббалатаро хоти чхандара̄го.
гехасситасукхена̄ти геханисситена читтасса сукхена сукхито сукхаппатто хоти. киччакаран̣ӣйесӯти кхуддакесу чева махантесу ча каттаббаттхесу. сайанти аттана̄. антоти читтаджджха̄сайе.
евам̣рӯпоти ӣдисарӯпо. ван̣н̣асаддо вийа рӯпасаддо рӯпа̄йатанасса вийа сан̣т̣ха̄нассапи ва̄чакоти адхиппа̄йена ‘‘дӣгхарасса ка̄л̣ода̄та̄дӣсу рӯпесӯ’’ти вуттам̣. сукха̄дӣсӯти соманасса̄дӣсу. таттха хи ‘‘абхин̣хам̣ соманассито бхавеййа’’нти паттхана̄ сийа̄. евам̣сан̃н̃о на̄ма̄ти висайавасена сан̃н̃а̄висесапаттханама̄ха. евам̣вин̃н̃а̄н̣оти пана идха висайамукхена вин̃н̃а̄н̣ависесапаттханам̣ вадати – ‘‘евам̣нипун̣арӯпадассанасаматтхам̣, евам̣пан̃чапаса̄дапат̣иман̣д̣итаниссайан̃ча ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ бхавеййа̄’’ти.
ват̣т̣ам̣ пурато акурӯма̄ноти локе читтам̣ апаттхенто. асилит̣т̣хам̣ пуббена̄парам̣ асамбаддхам̣. ваданти етена̄ти ва̄до, досоти а̄ха – ‘‘туйхам̣ досо’’тиа̄ди. идхева имасмим̣йева сама̄гаме. ниббет̣хехи досато атта̄нам̣ мочехи.
ха̄лиддика̄нисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.