9. опаммасам̣йуттам̣
1. кӯт̣асуттаван̣н̣ана̄
223. кӯт̣ам̣ гаччхантӣти кӯт̣аччхиддасса анупависанавасена кӯт̣ам̣ гаччханти. йа̄ ча гопа̄насийо гопа̄насантарагата̄, та̄пи кӯт̣ам̣ а̄хачча т̣ха̄нена кӯт̣ан̇гама̄. дувидха̄пи кӯт̣е самосаран̣а̄. кӯт̣асса самуггха̄тена вина̄сена бхиджджанена. авиджджа̄йа самуггха̄тена̄ти авиджджа̄йа аччантамева аппаваттийа̄. тена ча моккхадхамма̄дхигамена таданурӯпадхамма̄дхигамо дассито. аппаматта̄ти пана имина̄ тасса упа̄йо дассито.
кӯт̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. накхасикхасуттаван̣н̣ана̄
224. евам̣ аппака̄ йатха̄ накхасикха̄йа а̄ропитапам̣су, сугатисам̣ваттанийасса каммасса аппакатта̄ евам̣ девесупӣти хӣнӯда̄харан̣авасена вуттам̣. аппатара̄ хи сатта̄ йе девесу джа̄йанти, тан̃ча кхо ка̄мадевесу. итаресу пана ваттаббамева наттхи.
накхасикхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. куласуттаван̣н̣ана̄
225. видхам̣сайанти вихет̣хайанти. вад̣д̣хита̄ти бха̄вана̄па̄рипӯривасена парибрӯхита̄. пунаппунам̣ ката̄ти бха̄вана̄йа бахулӣкаран̣ена апара̄парам̣ паваттита̄ йуттайа̄нам̣ вийа ката̄ти йатха̄ йуттам̣ а̄джан̃н̃аратхам̣ чхекена са̄ратхина̄ адхит̣т̣хитам̣ йатха̄ручи паваттати, евам̣ йатха̄ручи паваттийа̄ гамита̄. патит̣т̣ха̄нат̣т̣хена̄ти адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена. ваттху вийа ката̄ саббасо упаккилесависодханена сувисодхитамарийа̄дам̣ вийа ката̄. адхит̣т̣хита̄ти пат̣ипаккхадӯрӣбха̄вато субха̄витабха̄вена авикампанеййата̄йа т̣хапита̄. самантато чита̄ти саббабха̄гена бха̄ванӯпачайам̣ гамита̄. тена̄ха ‘‘сувад̣д̣хита̄’’ти. сут̣т̣ху сама̄раддха̄ти метта̄бха̄вана̄йа маттхакаппаттийа̄ саммадева сампа̄дита̄.
куласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. оккха̄суттаван̣н̣ана̄
226. маха̄мукхауккхалӣнанти маха̄мукха̄нам̣ махантакол̣умба̄нам̣ сатам̣. пан̣ӣтабходжанабхарита̄нанти саппимадхусаккара̄дӣхи упанӣтапан̣ӣтабходжанехи парипун̣н̣а̄нам̣. тасса̄ти па̄т̣хасса. годуханаматтанти годоханавела̄маттам̣. там̣ пана киттакам̣ адхиппетанти а̄ха ‘‘га̄вийа̄’’тиа̄ди. саббасаттесу хитапхаран̣анти анодхисометта̄бха̄ванама̄ха – меттачиттам̣ аппана̄ппаттам̣ бха̄ветум̣ саккотӣти адхиппа̄йо. тампи тато йатха̄вуттада̄нато махаппхалатаранти.
оккха̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. саттисуттаван̣н̣ана̄
227. агге пахаритва̄ти тин̣хапхаласаттийа̄ агге хаттхена ва̄ мут̣т̣хина̄ ва̄ паха̄рам̣ датва̄. каппа̄сават̣т̣им̣ вийа̄ти пахатакаппа̄сапин̣д̣ам̣ вийа. ниййа̄сават̣т̣им̣ вийа̄ти пхаласан̣т̣ха̄нам̣ ниййа̄сапин̣д̣ам̣ вийа. екато катва̄ти калика̄дибха̄вена вӣсатим̣сапин̣д̣а̄ни екаджджхам̣ катва̄. аллийа̄пенто пин̣д̣ам̣ каронто. пат̣илен̣етӣти пат̣илӣнайати на̄мети. аллийа̄пенто те двепи дха̄ра̄ екато сампхуса̄пенто. пат̣икот̣т̣етӣти пат̣ипахарати. таттха кхан̣д̣ам̣ вийа ниййа̄со. каппа̄сават̣т̣анакаран̣ӣйанти вихатасса каппа̄сасса пат̣исам̣харан̣авасена бандханадан̣д̣ам̣. паваттентоти каппа̄сасса сам̣велланавасена паваттенто.
саттисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. дхануггахасуттаван̣н̣ана̄
228. дал̣хадхануноти тхиратарадхануно. ида̄ни тасса тхиратарабха̄вам̣ париччхедато дассетум̣ ‘‘дал̣хадханӯ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха двисахассатха̄манти пала̄нам̣ двисахассатха̄мам̣. вуттамеваттхам̣ па̄кат̣атарам̣ катва̄ дассетум̣ ‘‘йасса̄’’тиа̄дима̄ха. таттха йасса̄ти дхануно. а̄ропитасса̄ти джийам̣ а̄ропитасса. джийа̄баддхоти джийа̄йа баддхо. патхавито муччати, етам̣ ‘‘двисахассатха̄ма’’нти ведитаббам̣. лохасӣса̄дӣнанти ка̄л̣алохатамбалохасӣса̄дӣнам̣. бха̄роти пурисабха̄ро, со пана маджджхимапурисасса васена едисам̣ тасса балам̣ дат̣т̣хаббам̣. уггахитасиппа̄ дхануведасиккха̄васена. чин̣н̣авасӣбха̄ва̄ лаккхесу авираджджханасараккхепавасена. катам̣ ра̄джакула̄дӣсу упагантва̄ асанам̣ сараккхепо етехӣти катӯпасана̄ти а̄ха ‘‘ра̄джакула̄дӣсу дасситасиппа̄’’ти.
‘‘бодхисатто чатта̄ри кан̣д̣а̄ни а̄харӣ’’ти ватва̄ тамева аттхам̣ виттха̄рато дассенто ‘‘тада̄ кира̄’’тиа̄дима̄ха. таттха джависса̄ма̄ти дха̄висса̄ма. агги ут̣т̣хахӣти сӣгхапатанасанта̄пена ча сӯрийарасмисанта̄пасса а̄саннабха̄вена ча усума̄ ут̣т̣хахи. паккхапан̃джарена̄ти паккхаджа̄лантарена.
ниваттитва̄ти ‘‘ниппайоджанамидам̣ джавана’’нти ниваттитва̄. паттакат̣а̄хена оттхат̣апатто вийа̄ти пихитапатто вийа ахоси, вегаса̄ патанена нагарасса упари а̄ка̄сасса нириккхан̣ам̣ ахоси. сан̃ча̄ритатта̄ анекахам̣сасахассасадисо пан̃н̃а̄йи сеййатха̄пи бодхисаттасса дхануггахака̄ле саракӯт̣а̄дидассане.
дуккаранти тасса адассанам̣ сандха̄йа̄ха, на аттано патанам̣. сӯрийаман̣д̣алан̃хи атисӣгхена джавена гаччхантампи пан̃н̃а̄сайоджана̄йа̄мавиттхатам̣ аттано випулата̄йа пабхассарата̄йа ча сатта̄нам̣ чаккхусса гочарабха̄вам̣ гаччхати, джаванахам̣со пана та̄дисена сӯрийена саддхим̣ джавена гаччханто на пан̃н̃а̄йеййа. тасма̄ вуттам̣ ‘‘на сакка̄ тайа̄ пасситу’’нти. чатта̄ро аккхан̣аведхино. гантва̄ гахите сотум̣ гхан̣д̣ам̣ пил̣андха̄петва̄ сайам̣ пураттха̄бхимукхо нисинно. пураттхимадиса̄бхимукхам̣ гатакан̣д̣ам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘пат̣хамакан̣д̣енева саддхим̣ уппатитва̄’’ти. те чатта̄ри кан̣д̣а̄ни екаккхан̣ейева кхипим̣су.
а̄йум̣ сан̇кхароти етена̄ти а̄йусан̇кха̄ро. йатха̄ хи каммаджарӯпа̄нам̣ паватти джӣвитиндрийапат̣ибаддха̄, евам̣ аттабха̄васса паватти таппат̣ибаддха̄ти. бахувачананиддесо пана па̄л̣ийам̣ екасмим̣ кхан̣е анекасатасан̇кхасса джӣвитиндрийасса упалаббханато. там̣ джӣвитиндрийам̣. тато йатха̄вуттадевата̄нам̣ джавато сӣгхатарам̣ кхӣйати иттаракхан̣атта̄. вуттан̃хетам̣ –
‘‘джӣвитам̣ аттабха̄во ча, сукхадуккха̄ ча кевала̄;
екачиттасама̄йутта̄, лахусо ваттате кхан̣о’’ти. (маха̄ни. 10);
бхедоти бхан̇го. на сакка̄ пан̃н̃а̄петум̣ татопи ативийа иттаракхан̣атта̄.
дхануггахасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. а̄н̣исуттаван̣н̣ана̄
229. ан̃н̃е ра̄джа̄но ча бха̄гам̣ ган̣ханта̄ име вийа дасабха̄гам̣ ган̣хантӣти тесамайам̣ анугати пан̃н̃а̄йати. маха̄джанасса а̄найанато а̄накоти а̄ха ‘‘евам̣ладдхана̄мо’’ти. ида̄ни там̣ а̄дито пат̣т̣ха̄йа а̄гамана̄нуккамам̣ дассетум̣ ‘‘химаванте кира̄’’тиа̄дима̄ха. карен̣унти карен̣укам̣, хаттхининти аттхо. саккарим̣сӯти анаттхапарихаран̣авасена пасаттхӯпаха̄равасена ча пӯджесум̣. отарӣти кул̣ӣрадахам̣ па̄виси. пат̣иккамитва̄ т̣хапанавасена апаккамитва̄ пати.
суван̣н̣араджата̄димайанти кисмин̃чи чхидде суван̣н̣амайам̣, кисмин̃чи раджатамайам̣, кисмин̃чи пхаликамайам̣ а̄н̣им̣ гхат̣айим̣су бандхим̣су. пуббе пхаритва̄ тит̣т̣хантасса два̄даса йоджана̄ни пама̄н̣о етасса̄ти два̄дасайоджанаппама̄н̣о, саддо. атхасса анекасатака̄ле гаччханте антоса̄ла̄йампи дуккхена суййиттха а̄н̣исан̇гха̄т̣аматтатта̄.
гамбхӣра̄ти ага̄дха̄ дуккхога̄л̣ха̄. салласуттан̃хи ‘‘анимиттаманан̃н̃а̄та’’нтиа̄дина̄ па̄л̣ивасена гамбхӣрам̣, на аттхагамбхӣрам̣. татха̄ хи таттха та̄ та̄ га̄тха̄ дувин̃н̃еййарӯпа̄ тит̣т̣ханти, дувин̃н̃еййам̣ н̃а̄н̣ена дуккхога̄ханти катва̄ ‘‘гамбхӣра’’нти вуччати. пубба̄парампеттха ка̄сан̃чи га̄тха̄нам̣ дувин̃н̃еййата̄йа дуккхога̄хамева, тасма̄ там̣ па̄л̣ивасена ‘‘гамбхӣра’’нти вуттам̣ ‘‘па̄л̣ивасена гамбхӣра̄ салласуттасадиса̄’’ти. имина̄ найена ‘‘аттхавасена гамбхӣра̄’’ти еттха аттхо ведитаббо. маха̄ведалласуттасса аттхавасена гамбхӣрата̄ па̄кат̣а̄йева. локам̣ уттаратӣти локуттаро, нававидхааппама̄н̣адхаммо, со аттхабхӯто етесам̣ аттхӣти локуттара̄. тена̄ха ‘‘локуттарааттхадӣпака̄’’ти. саттасун̃н̃атадхаммаматтамева̄ти саттена аттана̄ сун̃н̃атам̣ кевалам̣ дхаммаматтамева. уггахетаббам̣ парийа̄пун̣итаббанти ча лин̇гавачанавипалла̄сена вуттанти а̄ха ‘‘уггахетаббе ча парийа̄пун̣итаббе ча̄’’ти. кавита̄ти кавино каммам̣ кавиката̄. йасса пана йам̣ каммам̣, там̣ тена катанти вуччатӣти а̄ха ‘‘кавита̄ти кавӣхи ката̄’’ти. итарам̣ ‘‘ка̄веййа̄’’ти падам̣, каббанти вуттам̣ хоти. ‘‘кабба’’нти ча кавина̄ вуттанти аттхо. тена̄ха ‘‘тассева вевачана’’нти. читтаккхара̄ти вичитра̄ка̄рааккхара̄. са̄санато бахибхӯта̄ти на са̄сана̄вачара̄. тесам̣ са̄вакехӣти ‘‘буддха̄нам̣ са̄вака̄’’ти апан̃н̃а̄та̄нам̣ йесам̣ кесан̃чи са̄вакехи. ануггайхама̄на̄ти на уггайхама̄на̄ саванадха̄ран̣апаричайааттхӯпапариккха̄дивасена ануггайхама̄на̄. антарадха̄йанти адассанам̣ гаччханти.
а̄н̣исуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. калин̇гарасуттаван̣н̣ана̄
230. калин̇гарам̣ вуччати кхуддакада̄рукхан̣д̣ам̣, там̣ упадха̄нам̣ етесанти калин̇гарӯпадха̄на̄. личчхавӣ пана кхадирадан̣д̣ам̣ упадха̄нам̣ катва̄ тада̄ вихарим̣су. тасма̄ вуттам̣ ‘‘кхадирагхат̣ика̄сӯ’’тиа̄ди. пакативиджджусан̃н̃ито наттхи етесам̣ кхан̣о виджджханети аккхан̣аведхино тато сӣгхатарам̣ виджджханато. ‘‘аккхан̣а’’нти виджджу вуччати иттаракхан̣атта̄. аккхан̣обха̄сена лаккхан̣аведхака̄ аккхан̣аведхино. анекадха̄ бхиннасса ва̄ласса виджджханена ва̄лаведхино. ва̄лекадесо хи идха ‘‘ва̄ло’’ти гахито.
бахудева дивасабха̄гам̣ падха̄на̄нуйогато уппаннадаратхапариссамавиноданаттхам̣ нха̄йитва̄. те сандха̄йа̄ти те татха̄рӯпе падха̄накаммикабхиккхӯ сандха̄йа. идам̣ ида̄ни вуччама̄нам̣ аттхаджа̄там̣ вуттам̣ пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄йам̣. айампи дӣпоти тамбапан̣н̣идӣпама̄ха. падха̄на̄нуйун̃джанавела̄йа ниведанавасена таттха таттха екаджджхам̣ пахатагхан̣д̣иниггхосенева екагхан̣д̣иниггхосо, таттха таттха пан̣н̣аса̄ла̄дӣсу васанта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ васена екападха̄набхӯто. на̄на̄мукхоти анура̄дхапурасса паччхимадиса̄йам̣ еко виха̄ро, пиличчхикол̣инагарасса пураттхимадиса̄йам̣. убхайаттха паваттагхан̣д̣исадда̄ антара̄паваттагхан̣д̣исаддехи миссетва̄ осаранти. калйа̄н̣ийам̣ паваттагхан̣д̣исаддо татха̄ на̄гадӣпе.
калин̇гарасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. на̄гасуттаван̣н̣ана̄
231. атиккантавеланти бхатта̄нумоданаупанисиннакатха̄велато атиккантавелам̣. асамбхиннена̄ти сарасампаттито асамбхиннена, сарасса учча̄ран̣асампаттим̣ апариха̄петва̄ти аттхо. апарисуддха̄сайата̄йа нева гун̣аван̣н̣а̄йа на н̃а̄н̣абала̄йа хоти. танти там̣ татха̄ паччайа̄нам̣ парибхун̃джанам̣, там̣ татха̄ миччха̄пат̣ипаджджанам̣.
на̄гасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. бил̣а̄расуттаван̣н̣ана̄
232. гхара̄нам̣ сандхӣти гхарена гхарасса самбандхат̣т̣ха̄нам̣. саха малена ваттатӣти самалам̣. гехато га̄мато ча никкхаманачанданикат̣т̣ха̄нам̣. сан̇ка̄рат̣т̣ха̄нанти сан̇ка̄ракӯт̣ам̣. кечи ‘‘сандхисан̇ка̄ракӯт̣ат̣т̣ха̄на’’нти ваданти. вут̣т̣ха̄нанти а̄паннаа̄паттито, на килесато вут̣т̣ха̄нам̣, суддханте адхит̣т̣ха̄нам̣. там̣ пана йатха̄а̄панна̄йа а̄паттийа̄ ‘‘десана̄’’твева вуччатӣти а̄ха ‘‘десана̄ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти.
бил̣а̄расуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
11. син̇га̄ласуттаван̣н̣ана̄
233. еттакампӣти имина̄ джарасин̇га̄лена ладдхаббам̣ читтасса̄даматтампи на лабхиссати сакаламева каппам̣ саббасо авӣчиджа̄ла̄хи нирантарам̣ джха̄йама̄ната̄йа ниччадуккха̄турабха̄вато.
син̇га̄ласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
12. дутийасин̇га̄ласуттаван̣н̣ана̄
234. катаджа̄нананти катӯпака̄раджа̄нанам̣. катаведита̄ти тассева паресам̣ па̄кат̣акаран̣авасена джа̄нанамева. а̄ча̄рамева̄ти ката̄пара̄дхамева.
дутийасин̇га̄ласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
са̄раттхаппака̄синийа̄ сам̣йуттаника̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа
опаммасам̣йуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.