10. бхиккхусам̣йуттам̣

1. колитасуттаван̣н̣ана̄

235. са̄вака̄нам̣ а̄ла̄поти са̄вака̄нам̣ сабрахмача̄рим̣ уддисса а̄ла̄по. буддхехи садиса̄ ма̄ хома̄ти буддха̄чин̣н̣ам̣ самуда̄ча̄рам̣ акатхентехи са̄вакехи, ‘‘а̄вусо бхиккхаве’’ти а̄лапита̄ бхиккхӯ, ‘‘а̄вусо’’ти пат̣ивачанам̣ денти, на, ‘‘бханте’’ти. дутийаджджха̄не витаккавича̄ра̄ нируджджханти тесам̣ ниродхенева тасса джха̄насса уппа̄детаббато. йесам̣ ниродха̄ти йесам̣ вачӣсан̇га̄ра̄нам̣ витаккавича̄ра̄нам̣ нируджджханена сувиккхамбхитабха̄вена садда̄йатанам̣ аппаваттим̣ гаччхати ка̄ран̣асса дӯрато пассамбхитатта̄. арийоти ниддосо. парисуддхо тун̣хӣбха̄во, на титтхийа̄нам̣ мӯгаббатаггахан̣ам̣ вийа апарисуддхоти адхиппа̄йо. пат̣хамаджджха̄на̄дӣнӣти а̄ди-саддена татийаджджха̄на̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти.

а̄рамман̣абхӯтена витаккена саха гата̄ паватта̄ти витаккасахагата̄ти а̄ха ‘‘витакка̄рамман̣а̄’’ти. витакка̄рамман̣ата̄ ча сан̃н̃а̄манасика̄ра̄нам̣ сукхумаа̄рамман̣аггахан̣авасена дат̣т̣хабба̄. тена̄ха ‘‘на сантато упат̣т̣хахим̣сӯ’’ти. на пагун̣ам̣ саммадева васӣбха̄васса ана̄па̄дитатта̄. сан̃н̃а̄манасика̄ра̄пӣти татийаджджха̄на̄дхигама̄йа паваттийама̄на̄ сан̃н̃а̄манасика̄ра̄пи ха̄набха̄гийа̄ва ахесум̣, на висесабха̄гийа̄. самма̄ т̣хапехӣти бахиддха̄ виккхепам̣ паха̄йа самма̄ аджджхаттамева читтам̣ т̣хапехи. екаггам̣ карохӣти тенева виккхепапат̣иба̄ханена авихатама̄насата̄йа читтасама̄дха̄навасена екаггам̣ карохи. а̄ропехӣти ӣсакампи бахумпи апатитам̣ катва̄ каммат̣т̣ха̄на̄рамман̣е а̄ропехи. дутийааггаса̄вакабхӯмийа̄ па̄рипӯрийа̄ а̄йасма̄ маха̄бхин̃н̃о, на йатха̄ татха̄ти а̄ха ‘‘маха̄бхин̃н̃атанти чхал̣абхин̃н̃ата’’нти. имина̄ упа̄йена̄ти имина̄ ‘‘атха кхо мам̣, а̄вусо’’тиа̄дина̄ вуттена упа̄йена. вад̣д̣хетва̄ти уттари уттари висесабха̄гийабха̄ва̄па̄данена сама̄дхим̣ пан̃н̃ан̃ча брӯхетва̄ брӯхетва̄.

колитасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. упатиссасуттаван̣н̣ана̄

236. атиул̣а̄рампи саттам̣ ва̄ сан̇кха̄рам̣ ва̄ сандха̄йа вуттам̣ саббаттхамева саббасо чхандара̄гасса суппахӣнатта̄. джа̄нанаттхам̣ пуччхати саттхугун̣а̄нам̣ ативийа ул̣а̄ратамабха̄вато.

упатиссасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. гхат̣асуттаван̣н̣ана̄

237. паривен̣аггена̄ти паривен̣абха̄гена. кечи ‘‘екавиха̄рети екаччханне екасмим̣ а̄ва̄се’’ти ваданти. тети те двепи тхера̄. па̄т̣ийеккесу т̣ха̄несӯти висум̣ висум̣ т̣ха̄несу. нисӣдантӣти дива̄виха̄рам̣ нисӣданти. ол̣а̄рико на̄ма джа̄то париттадхамма̄рамман̣атта̄ тасса. тети тхеро бхагава̄ ча.

парипун̣н̣авӣрийоти чатукиччаса̄дханавасена сампун̣н̣авӣрийо. паггахитавӣрийоти ӣсакампи сан̇кочам̣ ана̄паджджитва̄ паваттитавӣрийо. упаниккхепанаматтассева̄ти самӣпе т̣хапанаматтассева.

чатубхӯмакадхаммесу лаббхама̄натта̄ пан̃н̃а̄йа ‘‘чатубхӯмакадхамме анупависитва̄ т̣хитат̣т̣хена̄’’ти вуттам̣. лаккхитаббат̣т̣хена сама̄дхи ева сама̄дхилаккхан̣ам̣. евам̣ випассана̄лаккхан̣ам̣ ведитаббам̣. ан̃н̃аман̃н̃асса̄ти ан̃н̃асса ан̃н̃асса на̄на̄лаккхан̣а̄ти ведитаббам̣. ан̃н̃асса̄ти итарасса. дхуранти вахитаббабха̄рам̣. двӣсупи етесӯти сама̄дхилаккхан̣авипассана̄лаккхан̣есу самма̄самбуддхо ниппхаттим̣ гато.

гхат̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. навасуттаван̣н̣ана̄

238. абхичетаси ниссита̄ а̄бхичетасика̄. пат̣ипаккхавидхаманена абхивисит̣т̣хам̣ читтам̣ абхичиттам̣. йасма̄ джха̄на̄нам̣ там̣сампайуттам̣ читтам̣ нисса̄йа паччайо хотийева, тасма̄ ‘‘ниссита̄на’’нти вуттам̣. ника̄мала̄бхӣти йатхиччхитала̄бхӣ. йатха̄париччхедена̄ти йатха̄катена ка̄лапариччхедена. випулала̄бхӣти аппама̄н̣ала̄бхӣ. ‘‘касира’’нти хи париттам̣ вуччати, таппат̣ипаккхена акасирам̣ аппама̄н̣ам̣. тена̄ха ‘‘пагун̣аджджха̄ноти аттхо’’ти. ситхилама̄раббха̄ти ситхилам̣ вӣрийа̄рамбхам̣ катва̄ти аттхоти а̄ха ‘‘ситхилам̣ вӣрийам̣ паваттетва̄’’ти.

навасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. суджа̄тасуттаван̣н̣ана̄

239. ан̃н̃а̄ни рӯпа̄нӣти паресам̣ рӯпа̄ни. атиккантарӯпоти аттано рӯпасампаттийа̄ рӯпасобха̄йа атиккамитва̄ т̣хитарӯпо, сучирампи велам̣ олокентасса тут̣т̣хиа̄вахо. дассанасса чаккхусса хитоти дассанӣйо. паса̄дам̣ а̄вахатӣти па̄са̄дико. чхавиван̣н̣асундарата̄йа̄ти чхавиван̣н̣асса чева сарӣрасан̣т̣ха̄насса ча собханабха̄вена.

суджа̄тасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. лакун̣д̣акабхаддийасуттаван̣н̣ана̄

240. вирӯпасарӣраван̣н̣анти асундарачхавиван̣н̣ан̃чева асундарасан̣т̣ха̄нан̃ча. пама̄н̣авасена̄ти сарӣраппама̄н̣авасена. иччхитиччхитанти аттана̄ иччхитиччхитам̣. маха̄са̄раджджанти маханто ман̇кубха̄во.

гун̣е а̄ваджджетва̄ти аттана̄ джа̄нанаканийа̄мена саттхуно ка̄йагун̣е ча ча̄риттагун̣е ча а̄ваджджетва̄ манаси катва̄.

йоджана̄ват̣т̣анти йоджанапариккхепам̣.

‘‘ка̄йасмӣ’’ти га̄тха̄сукхаттхам̣ нирануна̄сикам̣ катва̄ ниддесоти вуттам̣ ‘‘ка̄йасми’’нти. ака̄ран̣ам̣ ка̄йаппама̄н̣анти сарӣраппама̄н̣ам̣ на̄ма аппама̄н̣ам̣, сӣла̄дигун̣а̄ва пама̄н̣анти адхиппа̄йо.

лакун̣д̣акабхаддийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. виса̄кхасуттаван̣н̣ана̄

241. пурасса еса̄ти порӣ, ча̄турийайуттата̄. тена̄ха ‘‘пурава̄сӣна’’нтиа̄ди. са̄ пана дутавиламбитакхалитавасена аппасанналӯкхата̄дидосарахита̄ хотӣти а̄ха ‘‘пура…пе… ва̄ча̄йа̄’’ти. асандиддха̄йа̄ти муттава̄ча̄йа. тена̄ха ‘‘апалибуддха̄йа̄’’тиа̄ди. на елам̣ досам̣ галетӣти анелагала̄, авируджджханава̄ча̄. тена̄ха ‘‘ниддоса̄йа̄’’ти. чатусаччасса пака̄сака̄, на када̄чи саччавимутта̄ти а̄ха ‘‘чатусаччапарийа̄панна̄йа̄’’ти. та̄ хи чатта̄ри сачча̄ни париччхиджджа а̄па̄денти пат̣ипа̄денти паваттенти. тена̄ха ‘‘чатта̄ри сачча̄ни амун̃читва̄ паватта̄йа̄’’ти. дхаджо на̄ма саббадхаммехи самусситат̣т̣хена.

виса̄кхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. нандасуттаван̣н̣н̣ана̄

242. а̄ран̃н̃икотиа̄дӣсу аран̃н̃акатха̄сӣсена сена̄санапат̣исам̣йутта̄нам̣ дхутан̇га̄нам̣, пин̣д̣апа̄такатха̄сӣсена пин̣д̣апа̄тапат̣исам̣йутта̄нам̣, пам̣сукӯликасӣсена чӣварапат̣исам̣йутта̄нам̣, таггахан̣енева вӣрийанисситадхутан̇гасса ча сама̄да̄йа ваттанам̣ дӣпитанти ведитаббам̣. а̄гатена бхагавата̄ апарабха̄ге катхитам̣.

нандасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. тиссасуттаван̣н̣ана̄

243. бхан̣д̣аканти паттачӣварам̣. нисӣдийева ваттасса асиккхитатта̄. туджджанаттхена ва̄ча̄ ева саттийоти а̄ха ‘‘ва̄ча̄саттӣхӣ’’ти.

ва̄ча̄йа саннитодакена̄ти вачанасан̇кха̄тена самантато ниччам̣ катва̄ упатуданато саннитудакена. вибхаттиалопена со ниддесо. тена̄ха ‘‘вачанапатодена̄’’ти.

уччакуле джа̄ти етасса̄ти джа̄тима̄, брахмаджа̄тико иси. ма̄тан̇готи чан̣д̣а̄ло. таттха̄ти кумбхака̄раса̄ла̄йам̣. ока̄сам̣ йа̄чи кумбхака̄рам̣. махантам̣ дисва̄ а̄ха – ‘‘пат̣хаматарам̣ павит̣т̣хо паббаджито’’ти. таттхева̄ти тасса̄йева са̄ла̄йа два̄рам̣ нисса̄йа два̄расамӣпе. мети майа̄. кхама майханти майхам̣ апара̄дхам̣ кхамассу. тети тайа̄. пуна тети тава. ган̣хи уггантум̣ аппада̄навасена. тена̄ха ‘‘на̄сса уггантум̣ ада̄сӣ’’ти. пабуджджхим̣сӯти нидда̄йа пабуджджхим̣су пакатийа̄ пабуджджханавела̄йа упагататта̄.

чхавоти нихӣно. анантама̄йоти вивидхама̄йо ма̄йа̄вӣ.

соти маттика̄пин̣д̣о. ‘‘саттадха̄ бхиджджӣ’’ти еттха̄йамадхиппа̄йо – йам̣ тена та̄пасена па̄рамита̄парибха̄ванасамиддха̄хи на̄на̄виха̄расама̄паттипарипӯрита̄хи сӣладит̣т̣хисампада̄дӣхи сусан̇кхатасанта̄не маха̄карун̣а̄дхива̄се маха̄сатте бодхисатте арийӯпава̄дакаммам̣ абхисапасан̇кха̄там̣ пхарусавачанам̣ паваттитам̣, там̣ маха̄саттасса кхеттависесабха̄вато тасса ча аджджха̄сайапхарусата̄йа дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ хутва̄ саче со маха̄саттам̣ на кхама̄пети, там̣ каккхал̣ам̣ хутва̄ випаччанасабха̄вам̣ джа̄там̣, кхама̄пите пана маха̄сатте пайогасампаттипат̣иба̄хитатта̄ авипа̄кадхамматам̣ а̄паджджати ахосикаммабха̄вато. айан̃хи арийӯпава̄дапа̄пасса дит̣т̣хадхаммаведанӣйасса ча дхаммата̄. йам̣ там̣ бодхисаттена сӯрийуггамананива̄ран̣ам̣ катам̣, айам̣ бодхисаттена дит̣т̣хо упа̄йо. тена хи убба̄л̣ха̄ манусса̄ бодхисаттасса сантике та̄пасам̣ а̄нетва̄ кхама̄песум̣. сопи ча маха̄саттасса гун̣е джа̄нитва̄ тасмим̣ читтам̣ паса̄деси. йам̣ панасса маттхаке маттика̄пин̣д̣асса т̣хапанам̣ тасса саттадха̄ пха̄ланам̣ катам̣, там̣ манусса̄нам̣ читта̄нураккхан̣аттхам̣. ан̃н̃атха̄ хи име паббаджита̄ сама̄на̄ читтасса васам̣ ваттанти, на пана читтаматтано васе ватта̄пентӣти маха̄саттампи тена садисам̣ катва̄ ган̣хеййум̣, тадасса несам̣ дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄ти. патирӯпанти йуттам̣.

тиссасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. тхерана̄макасуттаван̣н̣ана̄

244. атӣте кхандхапан̃чакети атӣте аттабха̄ве. чхандара̄гаппаха̄нена̄ти чхандара̄гасса аччантамева джаханена. пахӣнам̣ на̄ма хоти анапеккхапаричча̄гато. пат̣иниссат̣т̣хам̣ на̄ма хоти саббасо чхад̣д̣итатта̄. тайо бхавети имина̄ упа̄дин̣н̣акадхамма̄нам̣йева гахан̣ам̣. сабба̄ кхандха̄йатанадха̄туйо ча̄ти имина̄ упа̄дин̣н̣а̄нампи анупа̄дин̣н̣а̄нампи двидха̄ паватталокийадхамма̄нам̣ гахан̣ам̣ ависесетва̄ вуттатта̄. видитам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ т̣хитам̣ парин̃н̃а̄бхисамайавасена. тесвева̄ти тебхӯмакадхаммесу ева. анупалиттам̣ аматхитам̣ асам̣килит̣т̣хам̣ тан̣ха̄дит̣т̣хисам̣килеса̄бха̄вато. тадева саббанти хет̣т̣ха̄ тӣсупи падесу идха саббаггахан̣ена гахитам̣ тебхӯмакават̣т̣ам̣. джахитва̄ти паха̄на̄бхисамайавасена. тан̣ха̄ кхӣйати еттха̄ти тан̣хаккхайасан̇кха̄те нибба̄не вимуттам̣. тамаханти там̣ уттамапуггалам̣ екавиха̄рим̣ брӯми тан̣ха̄дутийасса абха̄вато. еттха ча парин̃н̃а̄паха̄на̄бхисамайакатханена итарампи абхисамайам̣ аттхато катхитамева̄ти дат̣т̣хаббам̣.

тхерана̄макасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

11. маха̄каппинасуттаван̣н̣ана̄

245. маха̄каппиноти пӯджа̄вачанаметам̣ йатха̄ ‘‘маха̄моггалла̄но’’ти. татха̄рӯпанти ‘‘буддхо дхаммо’’тиа̄дикам̣ гун̣ависесавантапат̣ибаддхам̣. са̄сананти десантарато а̄гатавачанам̣. джан̇гхава̄н̣иджа̄ти джан̇гхача̄рино ва̄н̣иджа̄. кин̃чи са̄сананти апуббапаваттидӣпакам̣ кин̃чи вачананти пуччхи. пӣти уппаджджи йатха̄ там̣ сучирам̣ ката̄бхинӣха̄рата̄йа парипаккан̃а̄н̣асса. апарима̄н̣ам̣ гун̣асса апарима̄н̣ато саббан̃н̃угун̣апаридӣпанато, сесаратанадвайе ниййа̄никабха̄вадӣпанато дит̣т̣хисӣласа̄ман̃н̃ена сам̣хатабха̄вадӣпанатоти ваттаббам̣. йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджама̄не апа̄йадуккхато сам̣са̄радуккхато ча апатанте дха̄ретӣти дхаммо. супарисуддхадит̣т̣хисӣласа̄ман̃н̃ена сам̣хатоти сан̇гхоти. ратанаттхо пана тин̣н̣ампи садисо ева̄ти.

навасатасахасса̄ни ада̄си девӣ. тумхети ра̄джиним̣ га̄равена бахувачанена вадати. ра̄готи анугаччхантара̄го.

джанитети каммакилесехи ниббаттите. каммакилесехи паджа̄татта̄ паджа̄ти паджа̄саддо джанитасаддена сама̄наттхоти а̄ха – ‘‘джаните, паджа̄йа̄ти аттхо’’ти. ат̣т̣хахи виджджа̄хӣти амбат̣т̣хасутте (дӣ. ни. 1.278) а̄гатанайена. таттха хи випассана̄н̃а̄н̣аманомайиддхӣхи саха чха абхин̃н̃а̄ ‘‘ат̣т̣ха виджджа̄’’ти а̄гата̄. тапати пат̣ипаккхавидхаманена виджджотати, там̣ сӯрийасса вирочананти а̄ха – ‘‘тапатӣти вирочатӣ’’ти. джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ сама̄хитена читтена випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ пхаласама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ нисинноти а̄ха – ‘‘дувидхена джха̄нена джха̄йама̄но’’ти. саббаман̇галага̄тха̄ти саббаман̇гала̄виродхӣ га̄тха̄ти ваданти. татха̄ хи ваданти –

‘‘ман̇галам̣ бхагава̄ буддхо, дхаммо сан̇гхо ча ман̇галам̣;

саббесампи ча сатта̄нам̣, са пун̃н̃авитаман̇гала’’нти.

пӯджам̣ ка̄ретва̄ екам̣ ага̄рикадхаммакатхикам̣ упа̄сакам̣ а̄ха. еттха ча ‘‘джха̄йӣ тапатӣ’’ти имина̄ а̄рамман̣ӯпаниджджха̄на̄нам̣ гахитатта̄ дхаммаратанам̣ гахитамева. ‘‘бра̄хман̣о’’ти имина̄ сан̇гхаратанам̣ гахитамева. буддхаратанам̣ пана сарӯпенева гахитанти.

маха̄каппинасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

12. саха̄йакасуттаван̣н̣ана̄

246. самма̄ сам̣санданавасена ети паваттатӣти самети, самма̄дит̣т̣хиа̄ди. самма̄ чирараттам̣ чирака̄лам̣ самети етесам̣ аттхӣти чирараттам̣саметика̄. тена̄ха ‘‘дӣгхаратта’’нтиа̄ди. ида̄ни имесанти етарахи етесам̣. айам̣ са̄санадхаммо аджджха̄сайато пайогато ча самма̄ сам̣сандати самети, тасма̄ маджджхе бхиннам̣ вийа самамева на висадисам̣. кин̃ча тато ева буддхена бхагавата̄ паведитадхаммавинайе етесам̣ пат̣ипаттиса̄санадхаммо собхати вирочатӣти аттхо. арийаппаведитети арийена самма̄самбуддхена саммадева пака̄сите арийадхамме. саммадева самуччхедапат̣иппассаддхивинайа̄нам̣ васена сут̣т̣ху винӣта̄ саббакилесадаратхапарил̣а̄ха̄нам̣ вӯпасамена.

саха̄йакасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

са̄раттхаппака̄синийа̄ сам̣йуттаника̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа

бхиккхусам̣йуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.

нит̣т̣хита̄ ча са̄раттхаппака̄синийа̄

сам̣йуттаника̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа нида̄наваггаван̣н̣ана̄.