3. путтамам̣сӯпамасуттаван̣н̣ана̄

63. вуттанайамева̄ти хет̣т̣ха̄ а̄ха̄раваггасса пат̣хамасутте вуттанайамева. ла̄бхасакка̄рена̄ти ла̄бхасакка̄расан̇кха̄та̄йа ат̣т̣хуппаттийа̄ти кечи. ла̄бхасакка̄ре ва̄ ат̣т̣хуппаттийа̄ти апаре. йо хи ла̄бхасакка̄ранимиттам̣ паччайесу гедхена бхиккхӯнам̣ апаччавеккхитапарибхого джа̄то, там̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ бхагава̄ имам̣ десанам̣ никкхипи. йамакамаха̄мегхоти хет̣т̣ха̄ оламбанаупариуггаманавасена сатапат̣аласахассапат̣ало йугал̣амаха̄мегхо.

тит̣т̣ханти чева бхагавати каттхачи нибаддхава̄сам̣ васанте, ча̄рикампи гаччханте анубандханти ча. бхиккхӯнампи йебхуййена каппасатасахассам̣ тато бхиййопи пӯритада̄напа̄рамисан̃чайатта̄ тада̄ маха̄ла̄бхасакка̄ро уппаджджатӣти вуттам̣ ‘‘евам̣ бхиккхусан̇гхассапӣ’’ти. саккатоти сакка̄раппатто. гарукатоти гарука̄раппатто. ма̄нитоти бахумато манаса̄ пийа̄йито ча. пӯджитоти ма̄ла̄дипӯджа̄йа чева чатупаччайа̄бхипӯджа̄йа ча пӯджито. апачитоти апача̄йанаппатто. йасса хи чатта̄ро паччайе саккатва̄ суабхисан̇кхате пан̣ӣтапан̣ӣте упаненти, со саккато. йасмим̣ гарубха̄вам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ денти, со гарукато. йам̣ манаса̄ пийа̄йанти бахуман̃н̃анти, со бахумато. йасса саббаметам̣ пӯджа̄васена каронти, со пӯджито. йасса абхива̄данапаччут̣т̣ха̄нан̃джаликамма̄дивасена параманипаччака̄рам̣ каронти, со апачито. бхагавати бхиккхусан̇гхе ча локо евам̣ пат̣ипанно. тена вуттам̣ ‘‘тена кхо пана самайена…пе… париккха̄ра̄на’’нти (уда̄. 14; сам̣. ни. 2.70). ла̄бхаггайасаггаппаттанти ла̄бхасса ча йасасса ча аггам̣ уккам̣сам̣ паттам̣.

пат̣хама̄ха̄раван̣н̣ана̄

асса̄ти бхагавато. дхаммасабха̄вачинта̄васена паваттам̣ сахоттаппан̃а̄н̣ам̣ дхаммасам̣вего. дхувапат̣исеванат̣т̣ха̄нан̃хетам̣ сатта̄нам̣, йадидам̣ а̄ха̄рапарибхого, тасма̄ на таттха апаччавеккхан̣аматтена па̄ра̄джикам̣ пан̃н̃апетум̣ сакка̄ти адхиппа̄йо. а̄ха̄ра̄ти ‘‘паччайа̄’’тиа̄дина̄ пуббе а̄ха̄ресу вуттавидхим̣ сандха̄йа а̄ха ‘‘а̄ха̄ра̄’’тиа̄ди. ида̄ни таттха каттаббам̣ аттхаван̣н̣анам̣ сандха̄йа ‘‘хет̣т̣ха̄ вуттаттхамева̄’’ти вуттам̣.

а̄дӣнаванти досам̣. джа̄йа̄ти бхарийа̄. патӣти бхатта̄. апеккха̄садда̄ чете пита̄путтасадда̄ вийа, па̄л̣ийам̣ пана а̄-ка̄расса рассаттам̣ са̄нуна̄сикан̃ча катва̄ вуттам̣ ‘‘джа̄йампатика̄’’ти. самма̄ пхалам̣ вахатӣти самбалам̣, сукха̄ваханти аттхо. татха̄ хи там̣ ‘‘патхе хитанти па̄тхеййа’’нти вуччати. маггасса канта̄рапарийа̄паннатта̄ вуттам̣ ‘‘канта̄рабхӯтам̣ магга’’нти. дуллабхата̄йа там̣ удакам̣ таттха та̄ретӣти канта̄рам̣, нирудакам̣ маха̄ванам̣. рул̣хӣвасена итарампи маха̄ванам̣ татха̄ вуччатӣти а̄ха ‘‘чораканта̄ра’’нтиа̄ди. парара̄джӯнам̣ вериа̄дӣнан̃ча васена саппат̣ибхайампи аран̃н̃ам̣ еттхева сан̇гахам̣ гаччхатӣти вуттам̣ ‘‘пан̃чавидха’’нти.

гханагханат̣т̣ха̄натоти мам̣сасса бахалабахалам̣ тхӯлатхӯлам̣ хутва̄ т̣хитат̣т̣ха̄нато. ‘‘та̄дисан̃хи мам̣сам̣ гахетва̄ суккха̄питам̣ валлӯрам̣. сӯле а̄вунитва̄ паккамам̣сам̣ сӯламам̣сам̣. вирал̣аччха̄йа̄йам̣ нисӣдим̣су гантум̣ асаматтхо хутва̄. говатакуккураватадевата̄йа̄чана̄дӣхӣти говатакуккуравата̄диватачаран̣ехи чева девата̄йа̄чана̄дӣхи пан̣идхикаммехи ча махантам̣ дуккхам̣ анубхӯтам̣.

йасма̄ пана са̄сане самма̄пат̣ипаджджантасса бхиккхуно а̄ха̄рапарибхогасса опаммабха̄вена тесам̣ джа̄йампатика̄нам̣ путтамам̣сапарибхого идха бхагавата̄ а̄нӣто, тасма̄сса на̄на̄ка̄рехи опамматтам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘тесам̣ со путтамам̣са̄ха̄ро’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха саджа̄тимам̣сата̄йа̄ти сама̄наджа̄тикамам̣сабха̄вена, мануссамам̣сабха̄вена̄ти аттхо. масуссамам̣сан̃хи кулаппасутаманусса̄нам̣ аманун̃н̃ам̣ хоти апаричитабха̄вато га̄райхабха̄вато ча, тато ева н̃а̄тиа̄димам̣сата̄йа̄тиа̄ди вуттам̣. тарун̣амам̣сата̄йа̄тиа̄ди пана сабха̄вато анабхисан̇кха̄рато ча аманун̃н̃а̄ти катва̄ вуттам̣. адхӯпитата̄йа̄ти адхӯпитабха̄вато. маджджхаттабха̄вейева т̣хита̄. тато ева ниччхандара̄гапарибхоге т̣хита̄ти вуттам̣ канта̄рато ниттхаран̣аджджха̄сайата̄йа. ида̄ни йе ча те анапанӣта̄ха̄ро, на йа̄вадаттхапарибхого вигатамаччхерамалата̄ саммоха̄бха̄во а̄йатим̣ таттха паттхана̄бха̄во саннидхика̄ра̄бха̄во апариччаджанамадаттха̄бха̄во ахӣл̣ана̄ авива̄дапарибхого ча̄ти упама̄йам̣ лаббхама̄на̄ пака̄рависеса̄, те татха̄ нӣхаритва̄ упамеййе йоджетва̄ дассетум̣ ‘‘на ат̣т̣хинха̄ручамманисситат̣т̣ха̄на̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. там̣ ка̄ран̣анти там̣ тесам̣ джа̄йампатӣнам̣ йа̄вадева канта̄раниттхаран̣аттха̄йа путтамам̣сапарибхогасан̇кха̄там̣ ка̄ран̣ам̣.

ниссандапа̄т̣икулйатам̣ паччавеккхантопи кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рам̣ паривӣмам̣сати. йатха̄ те джа̄йампатика̄тиа̄дипи опаммасам̣санданам̣. ‘‘парибхун̃джитаббо а̄ха̄ро’’ти падам̣ а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. еса найо ито паресупи. апат̣иккхипитва̄ти анапанетва̄. ват̣т̣акена вийа куккут̣ена вийа ча̄ти висадисӯда̄харан̣ам̣. одхим̣ адассетва̄ти махантаггахан̣авасена одхим̣ акатва̄. сӣхена вийа̄ти садисӯда̄харан̣ам̣. со кира сапада̄намева кха̄дати.

агадхитаамуччхита̄дибха̄вена парибхун̃джитаббато ‘‘амаччхара̄йитва̄’’тиа̄ди вуттам̣. аббхантаре атта̄ на̄ма аттхӣти дит̣т̣хи аттӯпаладдхи, там̣сахагатена саммохена атта̄ а̄ха̄рам̣ парибхун̃джатӣти. сатисампаджан̃н̃авасенапӣти ‘‘асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ хотӣ’’ти еттха вуттасатисампаджан̃н̃авасенапи.

‘‘ахо вата майам̣…пе… лабхеййа’’нти паттханам̣ ва̄, ‘‘хиййо вийа…пе… на ладдха’’нти анусочанам̣ ва̄ акатва̄ти йоджана̄.

‘‘саннидхим̣ на акам̣су, бхӯмийам̣ ва̄ никхан̣им̣су, аггина̄ ва̄ джха̄пайим̣сӯ’’ти на-ка̄рам̣ а̄нетва̄ йоджана̄. евам̣ саббаттха.

пин̣д̣апа̄там̣ ва̄ ахӣл̣ентена да̄йакам̣ ва̄ ахӣл̣ентена парибхун̃джитабботи йоджана̄. са паттапа̄н̣ӣти со паттахаттхо. на̄ваджа̄нийа̄ти на аваджа̄нийа̄. атиман̃н̃атӣти атиккамитва̄ ман̃н̃ати, аваджа̄на̄тӣти аттхо.

‘‘тӣхи парин̃н̃а̄хи парин̃н̃а̄те’’ти ватва̄ та̄хи кабал̣ӣка̄ра̄ха̄расса париджа̄нанавидхим̣ дассенто ‘‘катха’’нтиа̄дима̄ха. таттха саваттхукавасена̄ти сасамбха̄равасена, сабха̄вато пана рӯпа̄харан̣ам̣ оджаматтам̣ хоти. идан̃хи кабал̣ӣка̄ра̄ха̄расса лаккхан̣ам̣. ка̄мам̣ раса̄рамман̣ам̣ дживха̄паса̄де пат̣ихан̃н̃ати, тена пана авина̄бха̄вато сампаттависайага̄хита̄йа ча дживха̄паса̄дасса ‘‘оджат̣т̣хамакарӯпам̣ каттха пат̣ихан̃н̃атӣ’’ти вуттам̣. тасса̄ти дживха̄паса̄дасса. име дхамма̄ти име йатха̄вуттабхӯтупа̄да̄йадхамма̄. танти рӯпакхандхам̣. паригган̣хатоти паригган̣хантасса. уппанна̄ пхассапан̃чамака̄ дхамма̄ти саббепи йе йатха̄ниддха̄рита̄, техи сахаппаватта̄ва саббепи име. сарасалаккхан̣атоти аттано киччато лаккхан̣ато ча. тесам̣ на̄марӯпабха̄вена ваваттхапита̄нам̣ пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ паччайо вин̃н̃а̄н̣ам̣. ‘‘тасса сан̇кха̄ра̄ тесам̣ авиджджа̄’’ти евам̣ уддхам̣ а̄роханавасена паччайам̣. адхоороханавасена пана сал̣а̄йатана̄дике парийесанто ануломапат̣иломам̣ пат̣иччасамуппа̄дам̣ пассати. сал̣а̄йатана̄дайопи хи рӯпа̄рӯпадхамма̄нам̣ йатха̄рахам̣ паччайабха̄вена ваваттхапетабба̄ти. йа̄тха̄вато дит̣т̣хатта̄ти ‘‘идам̣ рӯпам̣, еттакам̣ рӯпам̣, на ито бхиййо, идам̣ на̄мам̣, еттакам̣ на̄мам̣, на ито бхиййо’’ти ча йатха̄бхӯтам̣ дит̣т̣хатта̄. аничча̄нупассана̄, дуккха̄нупассана̄, анатта̄нупассана̄, ниббида̄нупассана̄, вира̄га̄нупассана̄, ниродха̄нупассана̄, пат̣иниссагга̄нупассана̄ти има̄сам̣ саттаннам̣ анупассана̄нам̣ васена. соти кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ро. тилаккхан̣а…пе… сан̇кха̄та̄йа̄ти аниччата̄дӣнам̣ тин̣н̣ам̣ лаккхан̣а̄нам̣ пат̣ивиджджханавасена лаккхан̣авантасаммасанавасена ча паваттан̃а̄н̣асан̇кха̄та̄йа. парин̃н̃а̄то хоти анавасесато на̄марӯпасса н̃а̄татта̄ таппарийа̄паннатта̄ ча а̄ха̄расса. тена̄ха ‘‘тасмим̣ йева̄’’тиа̄ди. чхандара̄га̄вакад̣д̣ханена̄ти чхандара̄гасса паджаханена.

пан̃ча ка̄магун̣а̄ ка̄ран̣абхӯта̄ етасса аттхӣти пан̃чака̄магун̣ико. тена̄ха ‘‘пан̃чака̄магун̣асамбхаво’’ти. екисса̄ тан̣ха̄йа парин̃н̃а̄ екапарин̃н̃а̄. саббасса пан̃чака̄магун̣икасса ра̄гасса парин̃н̃а̄, саббапарин̃н̃а̄. тадубхайассапи мӯлабхӯтасса а̄ха̄расса парин̃н̃а̄ мӯлапарин̃н̃а̄. ида̄ни има̄ тиссопи парин̃н̃а̄йо вибха̄гена дассетум̣ ‘‘йо бхиккхӯ’’тиа̄ди а̄раддхам̣. дживха̄два̄ре екарасатан̣хам̣ париджа̄на̄тӣти дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄ ити пат̣исан̃чиккхати ‘‘йо йаметтха расо, со ваттхука̄мавасена оджат̣т̣хамакарӯпам̣ хоти дживха̄йатанам̣ паса̄до. со ким̣ ниссито? чатумаха̄бхӯтаниссито. там̣сахаджа̄то ван̣н̣о гандхо расо оджа̄ джӣвитиндрийанти име дхамма̄ рӯпаккхандхо на̄ма. йо тасмим̣ расе асса̄до, айам̣ расатан̣ха̄. там̣сахагата̄ пхасса̄дайо дхамма̄ чатта̄ро арӯпаккхандха̄’’тиа̄дивасена. саббам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатавасена ведитаббам̣. тена̄ха ‘‘тена пан̃чака̄магун̣ико ра̄го парин̃н̃а̄това хотӣ’’ти. таттха тена̄ти йо бхиккху дживха̄два̄ре расатан̣хам̣ париджа̄на̄ти, тена. катхам̣ пана екасмим̣ два̄ре тан̣хам̣ париджа̄нато пан̃часу два̄ресу ра̄го парин̃н̃а̄то хотӣти а̄ха ‘‘касма̄’’тиа̄ди. тасса̄йева̄ти тан̣ха̄йа ева тан̣ха̄са̄ман̃н̃ато екаттанайавасена вуттам̣. таттха̄ти пан̃часу два̄ресу. уппаджджанатоти рӯпара̄га̄дибха̄вена уппаджджанато. лобхо ева хи тан̣ха̄йанат̣т̣хена ‘‘тан̣ха̄’’типи, раджджанат̣т̣хена ‘‘ра̄го’’типи вуччати. тена̄ха ‘‘са̄йева хӣ’’тиа̄ди. ида̄ни вуттамеваттхам̣ ‘‘йатха̄’’тиа̄дина̄ упама̄йа сампин̣д̣ети. пан̃чамагге ханатоти пан̃часу маггесу сан̃чариттам̣ каронтена маггага̄мино хананто ‘‘магге ханато’’ти вутто.

сабйан̃джане пин̣д̣апа̄тасан̃н̃ите бхаттасамӯхе манун̃н̃е рӯпе рӯпасадда̄дайо лаббханти, таттха пан̃чака̄магун̣ара̄гасса самбхавам̣ дассетум̣ ‘‘катха’’нтиа̄ди вуттам̣. сатисампаджан̃н̃ена париггахетва̄ти саббабха̄гийена каммат̣т̣ха̄напарипа̄лакена париггахетва̄. ниччхандара̄гапарибхогена̄ти магга̄дхигамасиддхена ниччхандара̄гапарибхогена парибхутте. соти ка̄магун̣ико ра̄го.

тасмим̣ сатӣти кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ре сати. тасса̄ти пан̃чака̄магун̣икара̄гасса. уппаттитоти уппаджджанато. на хи а̄ха̄ра̄ла̄бхена джигхаччха̄дуббалйапаретасса ка̄мапарибхогиччха̄ самбхавати. упаниджджха̄начиттанти ра̄гавасена ан̃н̃аман̃н̃ам̣ олоканачиттам̣.

наттхи там̣ сам̣йоджананти пан̃чавидхампи уддхамбха̄гийасам̣йоджанам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена̄ха ‘‘тена ра̄гена…пе… наттхӣ’’ти. тена̄ти ка̄мара̄гена. еттакена̄ти йатха̄вутта̄йа десана̄йа. катхетум̣ ват̣т̣атӣти имам̣ пат̣хама̄ха̄ракатхам̣ катхентена дхаммакатхикена.

пат̣хама̄ха̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дутийа̄ха̄раван̣н̣ана̄

дутийети дутийе а̄ха̄ре. удда̄литачамма̄ти уппа̄т̣итачамма̄, саббасо апанӣтачамма̄ти аттхо. на саккоти дуббалабха̄вато, татха̄ хи иттхӣ ‘‘абала̄’’ти вуччати. сила̄кут̣т̣а̄дӣнанти а̄ди-саддена ит̣т̣хакакут̣т̣аматтика̄кут̣т̣а̄дӣнам̣ сан̇гахо. ун̣н̣ана̄бхӣти маккат̣акам̣. сарабӯти гхарагол̣ика̄. учча̄лин̇гапа̄н̣ака̄ на̄ма ломаса̄ па̄н̣ака̄. а̄ка̄саниссита̄ти а̄ка̄сача̄рино. лун̃читва̄ти уппа̄т̣етва̄.

тиссо парин̃н̃а̄ти хет̣т̣ха̄ вутта̄ н̃а̄тапарин̃н̃а̄дайо тиссо парин̃н̃а̄. таммӯлакатта̄ти пхассамӯлакатта̄. десана̄ йа̄ва арахатта̄ катхита̄ саббасо ведана̄су парин̃н̃а̄та̄су килеса̄нам̣ лесассапи абха̄вато.

дутийа̄ха̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

татийа̄ха̄раван̣н̣ана̄

ан̇га̄рака̄сунти ан̇га̄рара̄сим̣. пхун̣антӣти аттано упари сайамева а̄кирантӣти аттхо. тена̄ха ‘‘нара̄ руданта̄ паридад̣д̣хагатта̄’’ти. нара̄ти пуриса̄ти аттхо, на манусса̄. бхайан̃хи мам̣ виндатӣти бхайасса васена каронто бхайам̣ лабхати на̄ма. сантарама̄нова̄ти сут̣т̣ху тарама̄но ева хутва̄. порисам̣ вуччати пурисаппама̄н̣ам̣, тасма̄ атирекапориса̄ пурисаппама̄н̣ато адхика̄. тена̄ха ‘‘пан̃чаратанаппама̄н̣а̄’’ти. асса̄ти ка̄суйа̄. тадабха̄вети тесам̣ джа̄ла̄дхӯма̄нам̣ абха̄ве. а̄рака̄васса̄ти а̄рака̄ ева асса.

ан̇га̄рака̄су вийа тебхӯмакават̣т̣ам̣ ека̄дасаннам̣ аггӣнам̣ васена маха̄парил̣а̄хато. дживи…пе… путхуджджано техи аггӣхи дахитаббато. две бала…пе… каммам̣ аниччхантассева тасса ват̣т̣адуккхе па̄танато. а̄йӯханӯпакад̣д̣хана̄нам̣ ка̄лабхедо на чинтетаббо екантабха̄вино пхаласса ниппха̄дитатта̄ти а̄ха ‘‘каммам̣ хӣ’’тиа̄ди.

пхассе вуттанайенева̄ти таттха ‘‘пхассо сан̇кха̄раккхандхо’’ти вуттам̣, идха ‘‘маносан̃четана̄ сан̇кха̄раккхандхо’’ти ваттаббам̣. сесам̣ вуттанайамева̄ти. ‘‘тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣, упа̄да̄напаччайа̄ бхаво’’ти вачанато маносан̃четана̄йа тан̣ха̄ мӯлака̄ран̣анти а̄ха ‘‘тан̣ха̄мӯлакатта̄ маносан̃четана̄йа̄’’ти. тена̄ха ‘‘на хӣ’’тиа̄ди. кечи пана йасма̄ маносан̃четана̄йа пхалабхӯтам̣ веданам̣ пат̣ичча тан̣ха̄ уппаджджати, тасма̄ евам̣ вуттанти ваданти.

татийа̄ха̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чатуттха̄ха̄раван̣н̣ана̄

анит̣т̣хапа̄панавасена там̣саман̇гӣпуггалам̣ а̄гаччхатӣти а̄гу, па̄пам̣, там̣ чарати сӣлена̄ти а̄гуча̄рӣ. тена̄ха ‘‘па̄пача̄ри’’нти.

ра̄джа̄ вийа каммам̣ парамиссарабха̄вато. а̄гуча̄рӣ пурисо вийа…пе… путхуджджано дуккхаваттхубха̄вато. а̄диннаппаха̄раван̣а̄ни тӣн̣и саттисата̄ни вийа путхуджджанасса а̄турама̄намаха̄дуккхапатит̣т̣хам̣ пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ам̣. тена̄ха сатти…пе… дуккханти.

таммӯлакатта̄ти пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣амӯлакатта̄ ито парам̣ паваттана̄марӯпасса.

чатуттха̄ха̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

путтамам̣сӯпамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.