6. дуккхавагго

1. паривӣмам̣санасуттаван̣н̣ана̄

51. упапариккхама̄ноти паваттипаваттихетум̣, ниваттиниваттихетун̃ча паритуленто. куто панетанти? ‘‘самма̄ дуккхаккхайа̄’’ти вачанато. на хи саббадуккхапаривӣмам̣сам̣ вина̄ самма̄ дуккхаккхайо самбхавати. касма̄тиа̄дина̄ джара̄маран̣ассева гахан̣е ка̄ран̣ам̣ пуччхати. джа̄тиа̄дӣнампи паватти дуккхабха̄винӣти адхиппа̄йо. йасма̄ джара̄маран̣е гахите сати джа̄типи гахита̄ хоти, тасса̄ абха̄ве джара̄маран̣ассева абха̄вато. еса найо бхава̄дӣсупи. евам̣ йа̄ва джа̄тидхаммо джара̄маран̣е гахите гахитова хоти, джара̄маран̣ападесена таббика̄раванто саббе тебхӯмака̄ сан̇кха̄ра̄ гахита̄ти евампи джара̄маран̣аггахан̣ена саббампи ват̣т̣адуккхам̣ гахитамева хоти. тена̄ха ‘‘тасмим̣ гахите саббадуккхасса гахитатта̄’’ти. анекавидханти бахувидхам̣ бахукот̣т̣ха̄сам̣. ‘‘анека’’нти ва̄ па̄т̣хо. анеканти бахулавачанам̣. видханти кхан̣д̣иччапа̄личча̄дивасена випарӣтакот̣т̣ха̄сам̣. на̄наппака̄раканти тато ева на̄наппака̄рам̣. нхатва̄ т̣хитам̣ пурисам̣ вийа̄ти ба̄ла̄нам̣ аттабха̄васса субха̄ка̄рена упат̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа̄ха.

‘‘са̄руппабха̄вена̄’’ти вуттам̣, ким̣ саббатха̄ са̄руппабха̄вена̄ти а̄ха ‘‘никкилесата̄йа парисуддхата̄йа̄’’ти. на хи тассеса̄ асан̇кхатата̄дибха̄вена садиса̄. пат̣ипанноти пат̣имукхо абхисан̇кха̄рамукхо хутва̄ панно адхигато. анугатанти ануччхавикабха̄вена гатам̣, йатха̄ ча нибба̄насса адхигамо хоти, евам̣ таданурӯпабха̄вена гатам̣. еттха ча па̄л̣ийам̣ ‘‘паджа̄на̄тӣ’’ти пуббабха̄гавасена паджа̄нана̄ вутта̄, ‘‘татха̄ пат̣ипанно ча хотӣ’’ти нийатавасена. ‘‘апарабха̄гавасена̄’’ти апаре. кечи пана ‘‘йатха̄ пат̣ипаннасса джара̄маран̣ам̣ нируджджхати, татха̄ пат̣ипанно’’ти ваданти. падавӣмам̣сана̄ пуббабха̄гавасена ведитабба̄, на маггаккхан̣авасена. сан̇кха̄раниродха̄йа̄ти еттха найидам̣ авиджджа̄паччайасан̇кха̄раггахан̣ам̣, атха кхо сан̇кхатасан̇кха̄раггахан̣анти а̄ха ‘‘сан̇кха̄радуккхасса ниродхаттха̄йа̄’’ти. тена̄ха ‘‘етта̄вата̄ йа̄ва арахатта̄ десана̄ катхита̄’’ти.

‘‘паччаттам̣йева паринибба̄йатӣ’’тиа̄дина̄ арахаттапхалапаччавеккхан̣ам̣, ‘‘со сукхан̃ча веданам̣ ведайатӣ’’тиа̄дина̄ сататавиха̄ран̃ча дассетва̄ десана̄ саббатха̄ва ват̣т̣адесана̄то ниваттетабба̄ сийа̄. авиджджа̄гатоти еттха ити-саддо а̄диаттхо, тена евама̄дикам̣ идам̣ ват̣т̣авиват̣т̣акатханам̣ пуна ган̣ха̄ти. пуггаласаддо итара̄сам̣ двиннам̣ пакатӣнам̣ ва̄чакоти тато висесетва̄ гахан̣е пат̣хамапакатимева дассенто ‘‘пурисапуггало’’ти авоча̄ти а̄ха ‘‘пурисойева пуггало’’ти. убхайена̄ти пурисапуггалаггахан̣ена. саммутийа̄ авиджджама̄на̄йа катха̄ десана̄ саммутикатха̄. параматтхасса катха̄ десана̄ параматтхакатха̄. таттха̄ти саммутипараматтхакатха̄су, на саммутипараматтхесу. тена̄ха ‘‘евам̣ паватта̄ саммутикатха̄ на̄ма̄’’тиа̄ди. татридам̣ саммутипараматтха̄нам̣ лаккхан̣ам̣ – йасмим̣ бхинне буддхийа̄ ва̄ авайававиниббхоге кате на там̣саман̃н̃а̄, са̄ гхат̣апат̣а̄диппабхеда̄ саммути, таббипарийа̄йато параматтхо. на хи каккхал̣апхусана̄дисабха̄ве айам̣ найо лаббхати. таттха рӯпа̄дидхаммам̣ самӯхасанта̄навасена паваттама̄нам̣ упа̄да̄йа ‘‘сатто’’тиа̄ди воха̄роти а̄ха ‘‘сатто наро…пе… саммутикатха̄ на̄ма̄’’ти. йасма̄ рӯпа̄дайо параматтхадхамма̄ ‘‘кхандха̄ дха̄туйо’’тиа̄дина̄ вуччанти, на воха̄раматтам̣, тасма̄ ‘‘кхандха̄…пе… параматтхакатха̄ на̄ма̄’’ти вуттам̣. нану кхандхакатха̄пи саммутикатха̄ва, саммути хи сан̇кето кхандхат̣т̣хо ра̄сат̣т̣хо ва̄ кот̣т̣ха̄сат̣т̣хо ва̄ти? саччаметам̣, айам̣ пана кхандхасаман̃н̃а̄ пхасса̄дӣсу таджджа̄пан̃н̃атти вийа параматтхасанниссайа̄ тасса а̄саннатара̄ пуггаласаман̃н̃а̄дайо вийа на дӯрети параматтхасан̇гахата̄ вутта̄. кхандхасӣсена ва̄ тадупа̄да̄на̄ сабха̄вадхамма̄ ева гахита̄. нану ча саббепи сабха̄вадхамма̄ саммутимукхенева десанам̣ а̄роханти, на саммукхена̄ти сабба̄пи десана̄ саммутидесана̄ва сийа̄ти? найидамевам̣ десетаббадхаммавибха̄гена десана̄вибха̄гасса адхиппетатта̄, на ча саддо кеначи паваттинимиттена вина̄ аттхам̣ пака̄сетӣти. тена̄ха ‘‘параматтхам̣ катхента̄пи саммутим̣ амун̃читва̄ва катхентӣ’’ти. саччамева авипарӣтамева катхенти.

саммутӣти саман̃н̃а̄. парамо уттамо аттхоти параматтхо, дхамма̄нам̣ йатха̄бхӯтасабха̄во. там̣ параматтхам̣, саммути пана локасса сан̇кетаматтасиддха̄. йади евам̣ катхам̣ саммутикатха̄йа саччата̄ти а̄ха ‘‘локасаммутика̄ран̣а’’нти локасаман̃н̃ам̣ нисса̄йа паваттанато. локасаман̃н̃а̄йа хи абхинивесанам̣ вина̄ пан̃н̃а̄пана̄ екаччасса сутасса са̄вана̄ вийа, на муса̄ анатиккамитаббато тасса̄. тена̄ха бхагава̄ ‘‘джанападанируттим̣ на̄бхинивесеййа, саман̃н̃ам̣ на̄тидха̄веййа̄’’ти. дхамма̄нам̣ сабха̄вадхамма̄нам̣. бхӯталаккхан̣ам̣ бха̄васса лаккхан̣ам̣ дӣпентӣти катва̄.

терасачетана̄бхеданти ат̣т̣хака̄ма̄вачаракусалачетана̄пан̃чарӯпа̄вачаракусалачетана̄бхедам̣. аттано санта̄насса пунанато пуджджабхавапхаласса абхисан̇кхаран̣ато пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄рам̣. каммапун̃н̃ена̄ти каммабхӯтена. випа̄капун̃н̃ена̄ти випа̄касан̇кха̄тена. пун̃н̃апхалампи хи уттарападалопена ‘‘пун̃н̃а’’нти вуччати ‘‘евамидам̣ пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хатӣ’’тиа̄дӣсу вийа. ‘‘апун̃н̃ӯпагам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣а’’нти идам̣ ‘‘пун̃н̃ӯпагам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣а’’нти еттха вуттанайамева̄ти на уддхатам̣. апун̃н̃апхалам̣ уттарападалопена ‘‘апун̃н̃а’’нти вуччати. сан̇кха̄ранти сан̇кха̄расса гахитатта̄ ‘‘авиджджа̄гатойа’’нти имина̄ сан̇кха̄расса паччайо гахито, ‘‘пун̃н̃ӯпагам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣а’’нтиа̄дина̄ паччайуппаннам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣. тасмин̃ча гахите на̄марӯпа̄ди саббам̣ гахитамева хоти. тена̄ха ‘‘два̄дасападико паччайа̄ка̄ро гахитова хотӣ’’ти.

виджджа̄ти арахаттамагган̃а̄н̣ам̣ уккат̣т̣ханиддесена. тасса̄ хи уппа̄да̄ саббасо авиджджа̄ пахӣна̄ хоти. пат̣хамамева̄ти идам̣ авиджджа̄паха̄навиджджуппа̄да̄нам̣ сама̄нака̄лата̄дассанам̣. тена̄ха ‘‘йатха̄ пана̄’’тиа̄ди. падӣпуджджалена̄ти падӣпуджджаланахетуна̄ сахева. виджджуппа̄да̄ти виджджуппа̄дахету, евам̣ сатӣпи самака̄латтети адхиппа̄йо. на ган̣ха̄тӣти ‘‘етам̣ мама̄’’тиа̄дина̄ на ган̣ха̄ти. на тан̣ха̄йати на бха̄йати тан̣ха̄вуттино абха̄ва̄, тато ева бхайаваттхуно ча абха̄ва̄.

гилитва̄ паринит̣т̣ха̄петва̄ти гилитва̄ вийа ан̃н̃асса ависайам̣ вийа каран̣ена паринит̣т̣ха̄петва̄. са̄мисасукхасса анекадуккха̄нубандхабха̄вато, сукха̄бхинандасса дуккхахетубха̄вато ча сукхам̣ абхинандантойева дуккхам̣ абхинандати на̄ма аггисанта̄пасукхам̣ иччханто дхӯмадуккха̄нун̃н̃а̄то вийа. дуккхам̣ патва̄ сукхам̣ паттханатоти еттха дуббалагахан̣ика̄дайо нидассанабха̄вена ведитабба̄. те хи йа̄ва са̄йанхасамайа̄пи абхутва̄ са̄йама̄са̄дӣни каронто джигхаччха̄дим̣ уппа̄детва̄ бхун̃джана̄дӣни каронти. сукхасса випарин̣а̄мадуккхато сукхам̣ абхинанданто дуккхам̣ абхинандати на̄ма̄ти йоджана̄. кечи пана дуккхасса абха̄вато випарин̣а̄масукхато там̣ сукхам̣ абхинанданто дуккхам̣ абхинандатӣти ваданти. там̣ на, на хи та̄дисам̣ сукханимиттам̣ кочи дуккхам̣ абхинанданто дит̣т̣хо, дуккхахетум̣ пана са̄мисам̣ сукхам̣ абхинанданто дит̣т̣хо. дуккхахетум̣ са̄мисам̣ сукхам̣ абхинанданто аттхато дуккхам̣ абхинандати на̄ма̄ти вуттова̄йаматтхо. ка̄йоти пан̃чадва̄рака̄йо, со парийанто аваса̄нам̣ етасса̄ти ка̄йапарийантикам̣. тена̄ха ‘‘йа̄ва пан̃чадва̄рака̄йо паваттати, та̄ва паватта’’нти. джӣвитапарийантиканти еттха̄пи есева найо.

паччха̄ уппаджджитва̄ пат̣хамам̣ нируджджхатӣти екасмим̣ аттабха̄ве манодва̄рикаведана̄то паччха̄ уппаджджитва̄ тато пат̣хамам̣ нируджджхати, тато ева сиддхаматтхам̣ сарӯпенева дассетум̣ ‘‘манодва̄рикаведана̄ пат̣хамам̣ уппаджджитва̄ паччха̄ нируджджхатӣ’’ти вуттам̣. ида̄ни тамева сан̇кхепена вуттам̣ виваритум̣ ‘‘са̄ хӣ’’тиа̄дима̄ха. йа̄ва теттим̣савасса̄пи пат̣хамавайо. пан̣н̣а̄савассака̄лети пат̣хамавайато йа̄ва пан̃н̃а̄савассака̄ла̄, та̄ва т̣хита̄ хотӣти вуд̣д̣хиха̄нийо анупагантва̄ сарӯпенева т̣хита̄ хоти. манда̄ти мудука̄ атикхин̣а̄. тада̄ти асӣтинавутивассака̄ле. татха̄ чирапаривитаккепи. бхагга̄ ниттеджа̄ бхаггавибхагга̄ дуббала̄. хадайакот̣им̣йева̄ти чаккха̄диваттхӯсу аваттетва̄ тесам̣ кхӣн̣атта̄ кот̣ибхӯтам̣ хадайаваттхум̣йева. йа̄ва еса̄ ведана̄ ваттати.

ва̄пийа̄ти маха̄тал̣а̄кена. пан̃чаудакамаггасампаннанти пан̃чахи удакасса пависананиккхаманамаггехи йуттам̣. тато тато виссандама̄нам̣ саббасо пун̣н̣атта̄.

пат̣хамам̣ деве вассантетиа̄ди упама̄сам̣санданам̣. имам̣ веданам̣ сандха̄йа̄ти имам̣ йатха̄вуттам̣ парийоса̄наппаттам̣ манодва̄рикаведанам̣ сандха̄йа.

ка̄йасса бхеда̄ти аттабха̄васса вина̄сато. ‘‘уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄’’ти па̄л̣и, ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана джӣвитапарийа̄да̄на̄ уддханти падуддха̄ро като. паралокавасена агантва̄. ведана̄нам̣ сӣтибха̄во на̄ма сан̇кха̄радаратхапарил̣а̄хабха̄во, со пана̄йам̣ аппаваттивасена̄ти а̄ха ‘‘паватти…пе… бхависсантӣ’’ти. дха̄тусарӣра̄нӣти ат̣т̣хикан̇каласан̇кха̄тадха̄тусарӣра̄ни. сарӣрекадесе хи сарӣрасаман̃н̃а̄.

кумбхака̄рапа̄ка̄ти кумбхака̄рапа̄като. еттха паччатӣти па̄ко, пачанат̣т̣ха̄нам̣. тадева па̄чанавасена а̄васанти еттха̄ти а̄ва̄со, тасма̄ кумбхака̄ра̄ва̄сато. авигатавӯпасамам̣ сан̇кхаритам̣ кумбхам̣ уддхаритва̄ т̣хапенто чха̄рика̄йа сати пидха̄навасена т̣хапети. татха̄ т̣хапанам̣ пана сандха̄йа вуттам̣ ‘‘пат̣исиссеййа̄’’ти. кумбхасса падесабхӯтата̄йа а̄баддха̄ авайава̄ ‘‘кумбхакапа̄ла̄нӣ’’ти адхиппета̄ни, на чхиннабхинна̄ни. авайавамукхена хи самуда̄йо вутто. таттха капа̄ласамуда̄йо хи гхат̣о. тена̄ха ‘‘мукхават̣т̣ийа̄ екабаддха̄нӣ’’ти. авасиссеййунти ван̣н̣ависесаун̣хабха̄ва̄пагата̄ гхат̣ака̄ра̄нева тит̣т̣хеййунти. а̄дитта…пе… тайо бхава̄ дат̣т̣хабба̄ ека̄дасахи аггӣхи а̄диттабха̄вато. йатха̄ кумбхака̄ро кумбхака̄ра̄ва̄сам̣ а̄диттам̣ паччавеккхати, евам̣ а̄раддхавипассакопеса бхаваттайам̣ ра̄га̄дӣхи а̄диттанти а̄ха ‘‘кумбхака̄ро вийа йога̄вачаро’’ти. нӣхаран̣адан̣д̣ако вийа арахаттамагган̃а̄н̣ам̣ бхаваттайапа̄като нӣхаран̣ато. само бхӯмибха̄го вийа нибба̄наталам̣ саббависама̄ ниваттанато.

‘‘а̄да̄наниккхепанато, вайовуддхаттхан̇гамато, а̄ха̄рамайато, утумайато, читтасамут̣т̣ха̄нато, каммаджато, дхаммата̄рӯпато’’ти (висуддхи. 2.706) имехи саттахи а̄ка̄рехи саммасанто рӯпасаттакам̣ випассати на̄ма. ‘‘кала̄пато, йамакато, кхан̣икато, пат̣ипа̄т̣ито, дит̣т̣хиуггха̄т̣анато, ма̄насамуггха̄т̣ато, никантипарийа̄да̄нато’’ти (висуддхи. 2.717) имехи саттахи а̄ка̄рехи саммасанто арӯпасаттакам̣ випассати на̄ма, тасма̄ йатха̄вуттам̣ имам̣ рӯпасаттакам̣ арӯпасаттакан̃ча нӣхаритва̄ випассантасса. йадипи арахато аттабха̄во саббабхавехипи уддхат̣о, йа̄ва пана анупа̄дисесапаринибба̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти, та̄ва тасмимпи сугатибхаве т̣хитойева̄ти ваттаббатам̣ лаббхатӣти ‘‘чатӯхи апа̄йехи аттабха̄вам̣ уддхаритва̄’’иччева вуттам̣. тена̄ха ‘‘кхӣн̣а̄саво пана̄’’тиа̄ди. татха̄ ча ваккхати ‘‘анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ париниббутасса ват̣т̣авӯпасамо ведитаббо’’ти. на паринибба̄ти анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ти адхиппа̄йо, саупа̄дисеса̄йа пана нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄нам̣ арахаттаппаттийева. абхисан̇кха̄рахетуто хеттха парил̣а̄хавӯпасамасса упасамабха̄вена адхиппетатта̄ ун̣хакумбханибба̄нанидассанампи на вируджджхати. анупа̄диннакасарӣра̄нӣти утусамут̣т̣ха̄никарӯпакала̄пе ваданти. бхиккхавети еттха ити-саддо а̄диаттхо. идам̣ пана вачанам̣. ануйога̄ропанаттханти ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но кхӣн̣а̄саво апи ну пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ра̄дикаммам̣ кареййа̄ти пан̃хам̣ ка̄тум̣. атха ва̄ ануйога̄ропанаттханти ‘‘апи ну кхо кхӣн̣а̄саво бхиккху пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄рам̣ ва̄ абхисан̇кхареййа̄’’тиа̄дина̄ ануйогам̣ а̄ропетум̣ вуттам̣, на та̄ва йатха̄раддхадесанам̣ нит̣т̣ха̄петунти аттхо.

пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣е сиддхе тасмим̣ бхаве уппаджджана̄раха̄нам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ сийа̄ самбхаво, на̄сатӣти вуттам̣ ‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ пан̃н̃а̄йетха̄ти пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ам̣ пан̃н̃а̄йетха̄’’ти. саббасо сан̇кха̄ресу асантесу пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ам̣ апи ну кхо пан̃н̃а̄йеййа. тасмин̃хи апан̃н̃а̄йама̄не саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ на пан̃н̃а̄йеййа. тхера̄нанти ‘‘бхиккхаве’’ти а̄лапитаттхера̄нам̣. пан̃хабйа̄каран̣ам̣ сампахам̣сати тасса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена сам̣санданато. аппан̃н̃а̄н̣анти аппан̃н̃а̄йанам̣. а̄ди-саддена вин̃н̃а̄н̣е асати на̄марӯпасса аппан̃н̃а̄н̣анти евама̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. саннит̣т̣ха̄насан̇кха̄танти саддахана̄ка̄рена паваттасаннит̣т̣ха̄насан̇кха̄там̣. адхимоккханти ниччхайа̄ка̄равимоккхам̣ саддха̄вимоккхан̃ча. тена̄ха па̄л̣ийам̣ ‘‘саддахатха метам̣, бхиккхаве’’ти. саддха̄сахитан̃хи ниччхайа̄ка̄равимоккхам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘саннит̣т̣ха̄насан̇кха̄там̣ адхимоккха’’нти. антоти парийанто. парито чхиджджати еттха̄ти париччхедо.

паривӣмам̣санасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. упа̄да̄насуттаван̣н̣ана̄

52. а̄рамман̣а̄дибха̄вена сам̣ваттанато упа̄да̄на̄нам̣ хита̄ни упа̄да̄нийа̄ни, тесу упа̄да̄нийесу. тена̄ха ‘‘чатуннам̣ упа̄да̄на̄нам̣ паччайесӯ’’ти. асса̄дам̣ анупассантасса̄ти аса̄детаббам̣ миччха̄н̃а̄н̣ена анупассато. тада̄ха̄роти сол̣аса ва̄ вӣсам̣ тим̣сам̣ чатта̄лӣсам̣ пан̃н̃а̄сам̣ ва̄ а̄ха̄ро паччайо етасса̄ти тада̄ха̄ро. аггиккхандхо вийа тайо бхава̄ ека̄дасахи аггӣхи а̄диттабха̄вато етадева бхаваттайам̣. агги…пе… путхуджджано аггиккхандхасадисасса бхаваттайасса парибандханато.

каммат̣т̣ха̄насса̄ти випассана̄каммат̣т̣ха̄насса. тена̄ха ‘‘тебхӯмакадхаммесӯ’’ти. дхаммапа̄са̄данти локуттарадхаммапа̄са̄дам̣. со хи аччуггатат̣т̣хена ‘‘па̄са̄до’’ти вуччати. сатипат̣т̣ха̄намаха̄вӣтхийам̣ пхалаккхан̣е паватта̄йа̄ти.

упа̄да̄насуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3-4. сам̣йоджанасуттадвайаван̣н̣ана̄

53-54. махантават̣т̣аппабандхаопаммабха̄вена телападӣпасса а̄хататта̄ ‘‘махантан̃ча ват̣т̣икапа̄лам̣ гахетва̄’’ти вуттам̣. пуриманайенева̄ти пуримасмим̣ упа̄да̄нийасутте вуттанайенева. татха̄ винетабба̄нам̣ пуггала̄нам̣ аджджха̄сайавасена хи имесам̣ сутта̄нам̣ евам̣ вачанам̣ евам̣ десана̄. еса найо ито паресупи.

сам̣йоджанасуттадвайаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5-6. маха̄руккхасуттадвайаван̣н̣ана̄

55-56. оджам̣ абхихарантӣти расахаран̣ийо вийа пурисасса сарӣре руккхамӯла̄ни руккхасса патхавӣа̄порасе упари а̄ропенти. тесам̣ татха̄ а̄ропанам̣ ‘‘оджа̄йа̄’’тиа̄дина̄ вибха̄вети. хаттхасатуббедхамасса̄ти хаттхасатуббедхо, хаттхасатам̣ уббиддхассапи. еттха̄ти етиссам̣ ват̣т̣акатха̄йам̣. камма̄рохананти каммапаччайо.

пуна еттха̄ти етиссам̣ виват̣т̣акатха̄йам̣. ват̣т̣адуккхам̣ на̄сетука̄масса дал̣хам̣ уппаннасам̣веган̃а̄н̣ам̣ сандха̄йа ‘‘кудда̄ло вийа̄’’ти а̄ха. тато ниббаттитан̃а̄н̣ам̣ сама̄дхипаччхийа̄ т̣хитам̣ нисса̄йа паваттетаббавипассана̄рамбхан̃а̄н̣ам̣. руккхаччхеданапхарасу вийа̄ти евам̣бхӯтасса випассана̄ екантато ват̣т̣аччхеда̄йа хотийева̄ти а̄ха ‘‘руккхасса…пе… манасикаронтасса пан̃н̃а̄’’ти. таттха каммат̣т̣ха̄нанти випассана̄каммат̣т̣ха̄нам̣. там̣ чатуббидхававаттха̄навасена вӣсати патхавӣкот̣т̣ха̄са̄, два̄даса а̄покот̣т̣ха̄са̄, чатта̄ро теджокот̣т̣ха̄са̄, чха ва̄йокот̣т̣ха̄са̄ти двечатта̄лӣса̄йа кот̣т̣ха̄сесу. вин̃н̃а̄н̣асса ча̄ти ити-саддо а̄диаттхо пака̄раттхо ча. тена бхӯтарӯпа̄ни вин̃н̃а̄н̣асампайуттадхамме ча сан̇ган̣ха̄ти. саттасу саппа̄йесу йасса алабхантасса каммат̣т̣ха̄нам̣ вибхӯтам̣ хутва̄ на упат̣т̣ха̄ти, там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘ан̃н̃атарам̣ саппа̄йа’’нти. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

маха̄руккхасуттадвайаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. тарун̣аруккхасуттаван̣н̣ана̄

57-59. палимаджджеййа̄ти аллакаран̣авасена парито па̄л̣им̣ бандхеййа. татха̄ каронто йасма̄ ча таттха тин̣агаччха̄дӣнам̣ мӯласанта̄наггахан̣ена там̣ т̣ха̄нам̣ содхети на̄ма, тасма̄ вуттам̣ ‘‘содхеййа̄’’ти. пам̣сунти асса павад̣д̣хака̄ракам̣, а̄гантукам̣ пам̣сунти аттхо. дадеййа̄ти паккхипеййа. тена̄ха ‘‘тхаддха’’нтиа̄ди. вуттанайенева̄ти ‘‘руккхам̣ на̄сетука̄мо пурисо вийа̄’’тиа̄дина̄ пан̃чамасутте вуттанайена. ат̣т̣хаманавама̄ни утта̄наттха̄нева вуттанайатта̄.

тарун̣аруккхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. нида̄насуттаван̣н̣ана̄

60. бахувачанавасена̄ти курӯ на̄ма джа̄нападино ра̄джакума̄ра̄, тесам̣ нива̄со екопи джанападо рул̣хӣвасена ‘‘курӯ’’ти евам̣ бахувачанавасена. йаттха бхагавато васанока̄сабхӯто кочи виха̄ро на хоти, таттха кевалам̣ гочарага̄макиттанам̣ нида̄накатха̄йа пакати йатха̄ ‘‘саккесу вихарати девадахам̣ на̄ма сакйа̄нам̣ нигамо’’ти. ‘‘а̄йасма̄’’ти ва̄ ‘‘дева̄нам̣ пийо’’ти ва̄ бхаванти ва̄ пийасамуда̄ха̄ро есоти а̄ха ‘‘а̄йасма̄ти пийавачанамета’’нти. тайидам̣ пийавачанам̣ га̄рававасена вуччатӣти а̄ха ‘‘гарувачанамета’’нти. атидӯрам̣ ачча̄саннам̣ атисаммукха̄ атипаччхато упарива̄то уннатаппадесоти име чха нисаджджадоса̄. нӣлапӣталохитода̄таман̃джит̣т̣хапабхассаравасена чхаббан̣н̣а̄нам̣.

куласан̇гахаттха̄йа̄ти кула̄нуддайата̄васена кула̄нугган̣ханаттха̄йа. сахассабхан̣д̣икам̣ никкхипанто вийа бхиккха̄пат̣игган̣ханена тесам̣ абхива̄дана̄дисампат̣иччханена ча пун̃н̃а̄бхисандасса джананена. пат̣исаммаджджитва̄ти антева̄сикехи саммат̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ саккаччака̄рита̄йа пуна саммаджджитва̄. убхайантато пат̣т̣ха̄йа маджджханти а̄дито пат̣т̣ха̄йа веданам̣, джара̄маран̣ато пат̣т̣ха̄йа ча веданам̣ па̄петва̄ саммасанама̄ха. тиккхаттунти ‘‘а̄дито пат̣т̣ха̄йа анта’’нтиа̄дина̄ вуттачатура̄ка̄рупасам̣хите тайо ва̄ре. тена два̄дасаккхаттум̣ саммасанама̄ха. амха̄кам̣ бхагавата̄ гамбхӣрабха̄венева катхитатта̄ сесабуддхехипи евамева катхитоти дхамманвайе т̣хатва̄ вуттам̣ ‘‘саббабуддхехи…пе… катхито’’ти.

пама̄н̣а̄тиккамети апарима̄н̣аттхе ‘‘йа̄ван̃чидам̣ тена бхагавата̄’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.3) вийа. атирекабха̄ваджотано хи йам̣ йа̄ва-саддо. тена̄ха ‘‘атигамбхӣроти аттхо’’ти. авабха̄сати кха̄йати упат̣т̣ха̄ти н̃а̄н̣асса. татха̄ упат̣т̣ха̄нан̃хи сандха̄йа ‘‘диссатӣ’’ти вуттам̣. нану еса пат̣иччасамуппа̄до екантагамбхӣрова, атха касма̄ гамбхӣра̄вабха̄сата̄ джотита̄ти? саччаметам̣, екантагамбхӣрата̄дассанаттхамева панасса гамбхӣра̄вабха̄саггахан̣ам̣, тасма̄ ан̃н̃аттха лаббхама̄нам̣ ча̄тукот̣икам̣ бйатирекамукхена нидассетва̄ тамевасса екантагамбхӣратам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘екам̣ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. етам̣ наттхӣти агамбхӣро агамбхӣра̄вабха̄со ча̄ти етам̣ двайам̣ наттхи. тена йатха̄дассите ча̄тукот̣ике паччхима̄ екакот̣и лаббхатӣти дассети. тена̄ха ‘‘айам̣ хӣ’’тиа̄ди.

йехи гамбхӣрабха̄вехи пат̣иччасамуппа̄до ‘‘гамбхӣро’’ти вуччати, те чатӯхи упама̄хи уллин̇генто ‘‘бхаваггаггахан̣а̄йа̄’’тиа̄дима̄ха. йатха̄ бхаваггаггахан̣аттхам̣ хаттхам̣ паса̄ретва̄ гахетум̣ на сакка̄ дӯрабха̄вато, евам̣ сан̇кха̄ра̄дӣнам̣ авиджджа̄дипаччайасамбхӯтасамуда̄гататтхо пакатин̃а̄н̣ена гахетум̣ на сакка̄. йатха̄ синерум̣ бхиндитва̄ мин̃джам̣ паббатарасам̣ па̄катикапурисена нӣхаритум̣ на сакка̄, евам̣ пат̣иччасамуппа̄дагате дхамматтха̄дике пакатин̃а̄н̣ена бхиндитва̄ вибхаджджа пат̣ивиджджханавасена джа̄нитум̣ на сакка̄. йатха̄ маха̄самуддам̣ пакатипурисасса ба̄худвайавасена па̄рам̣ таритум̣ на сакка̄. евам̣ вепуллат̣т̣хена маха̄самуддасадисам̣ пат̣иччасамуппа̄дам̣ пакатин̃а̄н̣ена десана̄васена парихаритум̣ на сакка̄. йатха̄ патхавим̣ париваттетва̄ па̄катикапурисасса патхаводжам̣ гахетум̣ на сакка̄, евам̣ иттхам̣ авиджджа̄дайо сан̇кха̄ра̄дӣнам̣ паччайа̄ хонтӣти тесам̣ пат̣иччасамуппа̄дасабха̄во па̄катикан̃а̄н̣ена нӣхаритва̄ гахетум̣ на саккоти, евам̣ чатуббидхагамбхӣрата̄васена чатассо упама̄ йоджетабба̄. па̄катикан̃а̄н̣авасена ча̄йаматтхайоджана̄ ката̄ дит̣т̣хасачча̄нам̣ таттха пат̣иведхасаббха̄вато, татха̄пи йасма̄ са̄вака̄нам̣ паччекабуддха̄нан̃ча таттха саппадесамева н̃а̄н̣ам̣, буддха̄нам̣йева ниппадесам̣. тасма̄ вуттам̣ ‘‘буддхависайам̣ пан̃ха’’нти.

ма̄ти пат̣иседхе нипа̄то. сва̄йам̣ ‘‘утта̄накутта̄нако вийа кха̄йатӣ’’ти вачанам̣ сандха̄йа вуттоти а̄ха ‘‘ма̄ бхан̣ӣти аттхо’’ти. усса̄дентоти пан̃н̃а̄васена уккам̣сантоти аттхо. апаса̄дентоти ниббхаччханто, нигган̣хантоти аттхо. тена̄ти маха̄пан̃н̃абха̄вена.

таттха̄ти тхерасса сатипи утта̄набха̄ве пат̣иччасамуппа̄дасса ан̃н̃есам̣ гамбхӣрабха̄ве. субходжанарасапут̣т̣хасса̄ти сундарена бходжанарасена поситасса. катайогасса̄ти ниббуддхапайоге катапаричайасса. маллапа̄са̄н̣анти маллехи маха̄балехева кхипитаббапа̄са̄н̣ам̣. кухим̣ имасса бха̄рийат̣т̣ха̄нанти касмим̣ пассе имасса па̄са̄н̣асса гарутарападесоти тасса саллахукабха̄вам̣ дӣпенто вадати.

тимирапин̇галенева дӣпенти тасса маха̄виппха̄рабха̄вато. тена̄ха ‘‘тасса кира̄’’тиа̄ди. паккутхатӣти паккутхантам̣ вийа париваттати парито ваттати. лаккхан̣авачанан̃хетам̣. пит̣т̣хийам̣ сакаликаат̣т̣хика̄ пит̣т̣хипаттам̣. ка̄йӯпапаннасса̄ти махата̄ ка̄йена упетасса, маха̄ка̄йасса̄ти аттхо. пин̃чха ват̣т̣ӣти пин̃чха кала̄по. супан̣н̣ава̄танти на̄гаггахан̣а̄дӣсу паккхапаппхот̣анавасена уппаджджанакава̄там̣.

‘‘пуббӯпаниссайасампаттийа̄’’тиа̄дина̄ уддит̣т̣хака̄ран̣а̄ни виттха̄рато виваритум̣ ‘‘ито кира̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха итоти ито бхаддакаппато. сатасахассимети сатасахассаме. хам̣саватӣ на̄ма нагарам̣ ахоси джа̄танагарам̣. дхурапатта̄нӣти ба̄хирапатта̄ни, йа̄ни дӣгхатама̄ни.

канит̣т̣хабха̄та̄ти вема̄тикабха̄та̄ канит̣т̣хо йатха̄ амха̄кам̣ бхагавато нандаттхеро. буддха̄нан̃хи саходара̄ бха̄таро на̄ма на хонти. таттха джет̣т̣ха̄ та̄ва нуппаджджанти, канит̣т̣ха̄нам̣ пана асамбхаво ева. бхоганти вибхавам̣. упасантоти чораджанитасан̇кхобхавӯпасамена упасанто джанападо.

две са̄т̣аке нива̄сетва̄ти са̄т̣акадвайамева аттано ка̄йапариха̄рийам̣ катва̄, итарам̣ саббасамбха̄рам̣ аттана̄ мочетва̄.

паттаггахан̣аттханти антопаккхиттаун̣хабходжанатта̄ паттасса апара̄парам̣ хаттхе париваттентасса сукхена паттаггахан̣аттхам̣. уттариса̄т̣аканти аттано уттарийам̣ са̄т̣акам̣. ета̄ни па̄кат̣ат̣т̣ха̄на̄нӣти ета̄ни йатха̄вутта̄ни бхагавато десана̄йа па̄кат̣а̄ни буддхе буддхаса̄ваке ча уддисса тхерасса пун̃н̃акаран̣ат̣т̣ха̄на̄ни, паччекабуддхам̣ пана бодхисаттан̃ча уддисса тхерасса пун̃н̃акаран̣ат̣т̣ха̄на̄ни бахӯнийева.

пат̣исандхим̣ гахетва̄ти амха̄кам̣ бодхисаттасса пат̣исандхиггахан̣адивасейева пат̣исандхим̣ гахетва̄.

уггаханам̣ па̄л̣ийа̄ угган̣ханам̣, саванам̣ аттхасаванам̣, парипуччханам̣ ган̣т̣хит̣т̣ха̄несу аттхапарипуччханам̣, дха̄ран̣ам̣ па̄л̣ийа̄ па̄л̣иаттхасса ча читте т̣хапанам̣. саббан̃четам̣ идха пат̣иччасамуппа̄давасена ведитаббам̣, саббассапи буддхавачанасса васена̄типи ват̣т̣ати. сота̄панна̄нан̃ча…пе… упат̣т̣ха̄ти таттха саммохавигамена ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти аттапаччаккхавасена упат̣т̣ха̄нато. на̄марӯпапариччхедоти саха паччайена на̄марӯпасса париччхиджджа авабодхо. чатӯхӣти дхаммагамбхӣра̄дӣхи чатӯхи гамбхӣрата̄хи сабба̄пи гамбхӣрата̄.

са̄вакехи десита̄ десана̄пи пана саттху ева десана̄ти а̄ха ‘‘майа̄ диннанайе т̣хатва̄’’ти. ‘‘секкхена на̄ма нибба̄нам̣ сабба̄ка̄рена пат̣ивиддхам̣ на хотӣ’’ти на тасса гамбхӣрата̄ти тасса гамбхӣрасса упа̄да̄насса гамбхӣрата̄ вийа сут̣т̣ху дит̣т̣ха̄ на̄ма хоти. тасма̄ а̄ха ‘‘идам̣ нибба̄намева гамбхӣрам̣, паччайа̄ка̄ро пана утта̄нако джа̄то’’ти. нибба̄нан̃хи саббепи асеккха̄ саббасо пат̣ивиджджханти ниппадесатта̄, паччайа̄ка̄рам̣ пана самма̄самбуддха̄йева анавасесато пат̣ивиджджханти, на итаре. тасма̄ паччайавасена ‘‘идам̣ апараддха’’нти вуттам̣ тхерам̣ апаса̄дентена. тамева хисса анавасесато пат̣иведха̄бха̄вам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘атха касма̄’’тиа̄ди вуттам̣. асатипи дхаммато бхеде сам̣йоджанаттхаанусайаттхавасена пана тесам̣ лаббхама̄набхедам̣ гахетва̄ ‘‘име чатта̄ро килесе’’ти вуттам̣. ан̃н̃о хи тесам̣ бандханаттхо, ан̃н̃о тха̄магаманат̣т̣хоти. еса найо сесесупи. ити имесам̣ килеса̄нам̣ аппахӣнатта̄ татха̄рӯпам̣ упаниссайасампадам̣ абха̄вайатова анутта̄намева дхаммам̣ утта̄нанти на ваттаббамева̄ти адхиппа̄йо. чатта̄ри ат̣т̣ха сол̣аса ва̄ асан̇кхйеййа̄нӣти идам̣ маха̄бодхисатта̄нам̣ санта̄не бодхипарипа̄чакадхамма̄нам̣ тиккхамаджджхимамудубха̄васиддхака̄лависесадассанам̣, тан̃ча кхо маха̄бхинӣха̄рато пат̣т̣ха̄йа̄ти ваданти. етехӣти йатха̄вуттабуддхаса̄вакааггаса̄вакапаччекабуддхасамма̄самбуддха̄нам̣ висеса̄дхигамехи. паччанӣканти пат̣иккӯлам̣ вируддхам̣. саббатха̄ паччайа̄ка̄рапат̣иведхо на̄ма самма̄самбодхийа̄дхигамо ева̄ти вуттам̣ ‘‘паччайа̄ка̄рам̣ пат̣ивиджджхитум̣ ва̄йамантассева̄’’ти. навахи а̄ка̄рехӣти уппа̄да̄дӣхи навахи паччайа̄ка̄рехи. вуттан̃хетам̣ пат̣исамбхида̄йам̣ (пат̣и. ма. 1.45) –

‘‘авиджджа̄сан̇кха̄ра̄нам̣ уппа̄дат̣т̣хити ча паваттат̣т̣хити ча нимиттат̣т̣хити ча а̄йӯханат̣т̣хити ча сам̣йогат̣т̣хити ча палибодхат̣т̣хити ча самудайат̣т̣хити ча хетут̣т̣хити ча паччайат̣т̣хити ча, имехи наваха̄ка̄рехи авиджджа̄ паччайо, сан̇кха̄ра̄ паччайасамуппанна̄’’тиа̄ди.

таттха наваха̄ка̄рехӣти навахи паччайабха̄вӯпагаманехи а̄ка̄рехи. уппаджджати етасма̄ пхаланти уппа̄до, пхалуппаттийа̄ ка̄ран̣абха̄во. сати ча авиджджа̄йа сан̇кха̄ра̄ уппаджджанти, на̄сати, тасма̄ авиджджа̄ сан̇кха̄ра̄нам̣ уппа̄до хоти. татха̄ авиджджа̄йа сати сан̇кха̄ра̄ паваттанти ча нимийанти ча. йатха̄ ча бхава̄дӣсу кхипанти, евам̣ тесам̣ авиджджа̄ паччайо хоти, татха̄ а̄йӯханти пхалуппаттийа̄ гхат̣енти сам̣йуджджанти аттано пхалена. йасмим̣ санта̄не сайам̣ уппанна̄, там̣ палибундханти паччайантарасамава̄йе удайанти уппаджджанти, хиноти ча сан̇кха̄ра̄нам̣ ка̄ран̣абха̄вам̣ упагаччхати. пат̣ичча авиджджам̣ сан̇кха̄ра̄ айанти паваттантӣти евам̣ авиджджа̄йа сан̇кха̄ра̄нам̣ ка̄ран̣абха̄вӯпагаманависеса̄ уппа̄да̄дайо ведитабба̄ти. уппа̄дат̣т̣хитӣти ча тит̣т̣хати етена̄ти т̣хити, ка̄ран̣ам̣. уппа̄до ева т̣хити уппа̄дат̣хити. еса найо сесесупи. идан̃ча паччайа̄ка̄радассанам̣ йатха̄ пуримехи маха̄бодхимӯле паваттитам̣, татха̄ амха̄кам̣ бхагавата̄пи паваттитанти аччхарийавега̄бхихата̄ дасасахассилокадха̄ту сан̇кампи сампакампӣти дассенто ‘‘дит̣т̣хаматте’’тиа̄дима̄ха.

етасса дхаммасса̄ти етасса пат̣иччасамуппа̄дасан̃н̃итасса дхаммасса. со пана йасма̄ аттхато хетуппабхава̄нам̣ хету. тена̄ха ‘‘етасса паччайадхаммасса̄’’ти. джа̄тиа̄дӣнам̣ джара̄маран̣апаччайата̄йа̄ти аттхо. на̄марӯпапариччхедо тасса ча паччайапариггахо на пат̣хама̄бхинивесаматтена хоти, атха кхо таттха апара̄парам̣ н̃а̄н̣уппаттисан̃н̃итена ану ану буджджханена. тадубхайабха̄вам̣ пана дассенто ‘‘н̃а̄тапарин̃н̃а̄васена ананубуджджхана̄’’ти а̄ха. ниччасан̃н̃а̄дӣнам̣ паджаханавасена паваттама̄на̄ випассана̄дхамме пат̣ивиджджхати ева на̄ма хоти пат̣ипаккхавиккхамбханена тиккхависадабха̄ва̄паттито, тададхит̣т̣ха̄набхӯта̄ ча тӣран̣апарин̃н̃а̄ арийамагго ча парин̃н̃а̄паха̄на̄бхисамайавасена паваттийа̄ тӣран̣аппаха̄напарин̃н̃а̄сан̇гахо ча̄ти тадубхайапат̣иведха̄бха̄вам̣ дассенто ‘‘тӣран̣аппаха̄напарин̃н̃а̄васена аппат̣ивиджджхана̄’’ти а̄ха. тантам̣ вуччати пат̣авӣнанаттхам̣ тантава̄йети тантам̣ а̄ван̃чхитва̄ паса̄ритасуттават̣т̣итам̣ нӣйатӣти катва̄, там̣ пана танта̄кулата̄йа нидассанабха̄вена а̄куламева гахитанти а̄ха ‘‘тантам̣ вийа а̄куладжа̄та̄’’ти. сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виттха̄рато дассенто ‘‘йатха̄ на̄ма̄’’тиа̄ди вуттам̣. сама̄нетунти пуббена̄парам̣ самам̣ катва̄ а̄нетум̣, ависамам̣ уджум̣ ка̄тунти аттхо. тантамева ва̄ а̄кулам̣ танта̄кулам̣, танта̄кулам̣ вийа джа̄та̄ бхӯта̄ танта̄кулакаджа̄та̄. маджджхимам̣ пат̣ипадам̣ анупагантва̄ антадвайапаккхандена паччайа̄ка̄ре кхалитва̄ а̄кулабйа̄кула̄ хонти, тенева антадвайапаккхандена там̣там̣дит̣т̣хигга̄хавасена париббхаманта̄ уджукам̣ дхаммат̣т̣хититантам̣ пат̣ивиджджхитум̣ на джа̄нанти. тена̄ха ‘‘на сакконти паччайа̄ка̄рам̣ уджум̣ ка̄ту’’нти. две бодхисаттети паччекабодхисаттамаха̄бодхисатте. аттано дхаммата̄йа̄ти аттано сабха̄вена, паропадесена вина̄ти аттхо. таттха таттха гул̣акаджа̄танти тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не джа̄тагул̣акам̣ пин̣д̣исуттам̣. тато ева ган̣т̣хибаддханти вуттам̣. паччайесу паккхалитва̄ти аниччадуккха̄натта̄дисабха̄весу паччайадхаммесу ничча̄дибха̄вавасена паккхалитва̄. паччайе уджум̣ ка̄тум̣ асакконтоти тассева ничча̄дига̄хасса ависсаджджанато паччайадхамманимиттам̣ аттано дассанам̣ уджум̣ ка̄тум̣ асакконто идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхавасена ган̣т̣хикаджа̄та̄ хонтӣти а̄ха ‘‘два̄сат̣т̣хи…пе… ган̣т̣хибаддха̄’’ти.

йе хи кечи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ сассатадит̣т̣хиа̄ди дит̣т̣хийо ниссита̄ аллӣна̄, винанато кула̄ти иттхилин̇гавасена ладдхана̄масса тантава̄йасса ган̣т̣хикам̣ на̄ма а̄кулабха̄вена аггато ва̄ мӯлато ва̄ дувин̃н̃еййа̄вайавам̣ кхалитабандхасуттанти а̄ха ‘‘кула̄ган̣т̣хикам̣ вуччати песака̄ракан̃джийасутта’’нти. сакун̣ика̄ти ват̣т̣ача̄т̣акасакун̣ика̄. са̄ хи руккхаса̄кха̄су оламбанакула̄вака̄ хоти. тан̃хи са̄ кула̄вакам̣ тато тато тин̣ахӣра̄дике а̄нетва̄ татха̄ татха̄ винандхати, йатха̄ тесам̣ песака̄ракан̃джийасуттам̣ вийа аггена ва̄ аггам̣, мӯлена ва̄ мӯлам̣ сама̄нетум̣ вивечетум̣ ва̄ на сакка̄. тена̄ха ‘‘йатха̄’’тиа̄ди. тадубхайампӣти кула̄ган̣т̣хиканти вуттам̣ кан̃джийасуттам̣ кула̄вакан̃ча. пуриманайенева̄ти ‘‘евамева сатта̄’’тиа̄дина̄ пуббе вуттанайенева.

ка̄мам̣ мун̃джапаббаджатин̣а̄ни йатха̄джа̄та̄нипи дӣгхабха̄вена патитва̄ аран̃н̃ат̣т̣ха̄не ан̃н̃аман̃н̃ам̣ винандхитва̄ а̄кула̄ни хутва̄ тит̣т̣ханти, та̄ни пана татха̄ дуббивечийа̄ни йатха̄ раджджубхӯта̄нӣти дассетум̣ ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вуттанайамева.

апа̄йоти айена сукхена, сукхахетуна̄ ва̄ вирахито. дуккхасса гатибха̄ватоти апа̄йикасса дуккхасса паваттит̣т̣ха̄набха̄вато. сукхасамуссайатоти ‘‘аббхудайато винипатитатта̄’’ти вирӯпам̣ нипатитатта̄ йатха̄ тенаттабха̄вена сукхасамуссайо на хоти, евам̣ нипатитатта̄. итароти сам̣са̄ро нану ‘‘апа̄йа’’нтиа̄дина̄ вуттопи сам̣са̄ро ева̄ти? саччаметам̣, нирайа̄дӣнам̣ пана адхиматтадуккхабха̄вадассанаттхам̣ апа̄йа̄диггахан̣ам̣ гобалибаддан̃а̄йена айаматтхо ведитаббо. кхандха̄нан̃ча пат̣ипа̄т̣ӣти пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ хетупхалабха̄вена апара̄паруппатти. аббхоччхиннам̣ ваттама̄на̄ти авиччхедена паваттама̄на̄.

там̣ саббампӣти там̣ ‘‘апа̄йа’’нтиа̄дина̄ вуттам̣ саббам̣ апа̄йадуккхан̃чева ват̣т̣адуккхан̃ча. маха̄самудде ва̄таккхитта̄ на̄ва̄ вийа̄ти идам̣ париббхаманат̣т̣ха̄насса махантабха̄вадассанаттхан̃чева париббхаманасса анаваттитадассанаттхан̃ча ведитаббам̣. сесам̣ вуттанайамева.

нида̄насуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дуккхаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.