5. качча̄наготтасуттаван̣н̣ана̄

15. йасма̄ идха джа̄нанта̄пи ‘‘самма̄дит̣т̣хӣ’’ти ваданти аджа̄нанта̄пи ба̄хирака̄пи са̄саника̄пи ануссава̄дивасенапи аттапаччаккхенапи, тасма̄ там̣ бахӯнам̣ вачанам̣ упа̄да̄йа а̄мед̣итавасена ‘‘самма̄дит̣т̣хи самма̄дит̣т̣хӣти, бханте, вуччатӣ’’ти а̄ха. татха̄ниддит̣т̣хата̄дассанаттхам̣ хисса айам̣ а̄мед̣итапайого. айан̃хеттха адхиппа̄йо – ‘‘апарехипи самма̄дит̣т̣хӣти вуччати, са̄ пана̄йам̣ евам̣ вуччама̄на̄ аттхан̃ча лаккхан̣ан̃ча упа̄да̄йа китта̄вата̄ ну кхо, бханте, самма̄дит̣т̣хи хотӣ’’ти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘самма̄дит̣т̣хӣ’’ти вачане йасма̄ вин̃н̃ӯ ева пама̄н̣ам̣, на авин̃н̃ӯ, тасма̄ ‘‘йам̣ пан̣д̣ита̄’’тиа̄ди вуттам̣. две авайава̄ асса̄ти двайам̣, дувидхам̣ дит̣т̣хига̄хаваттху, двайам̣ дит̣т̣хига̄хавасена ниссито апасситоти двайаниссито. тена̄ха ‘‘две кот̣т̣ха̄се ниссито’’ти. йа̄йа дит̣т̣хийа̄ ‘‘саббойам̣ локо аттхи виджджати саббака̄лам̣ упалаббхатӣ’’ти дит̣т̣хигатико ган̣ха̄ти, са̄ дит̣т̣хи аттхита̄, са̄ ева сада̄ саббака̄лам̣ локо аттхӣти паваттага̄хата̄йа сассато, там̣ сассатам̣. йа̄йа дит̣т̣хийа̄ ‘‘саббойам̣ локо наттхи на хоти уччхиджджатӣ’’ти дит̣т̣хигатико ган̣ха̄ти, са̄ дит̣т̣хи наттхита̄, са̄ ева уччхиджджатӣти уппаннага̄хата̄йа уччхедо, там̣ уччхедам̣. локо на̄ма сан̇кха̄ралоко тамхи гахетаббато. саммаппан̃н̃а̄йа̄ти авипарӣтапан̃н̃а̄йа йатха̄бхӯтапан̃н̃а̄йа. тена̄ха ‘‘савипассана̄ маггапан̃н̃а̄’’ти. ниббаттесу дхаммесӯти йатха̄ паччайуппаннесу рӯпа̄рӯпадхаммесу. пан̃н̃а̄йанте свева̄ти санта̄нанибандханавасена пан̃н̃а̄йама̄несу ева. йа̄ наттхӣти йа̄ уччхедадит̣т̣хи таттха таттхева сатта̄нам̣ уччхиджджанато винассанато кочи т̣хито на̄ма сатто дхаммо ва̄ наттхӣти сан̇кха̄ралоке уппаджджеййа. ‘‘наттхи сатта̄ опапа̄тика̄’’ти паваттама̄на̄пи миччха̄дит̣т̣хи татха̄паваттасан̇кха̄ра̄рамман̣а̄ва. са̄ на хотӣти камма̄виджджа̄тан̣ха̄дибхедам̣ паччайам̣ пат̣ичча сан̇кха̄ралокасса самудайаниббаттим̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато, са̄ уччхедадит̣т̣хи, на хоти, наппаваттати авиччхедена сан̇кха̄ра̄нам̣ ниббаттидассанато. локаниродханти сан̇кха̄ралокасса кхан̣иканиродхам̣. тена̄ха ‘‘сан̇кха̄ра̄нам̣ бхан̇га’’нти. йа̄ аттхӣти хетупхаласамбандхена паваттама̄насса санта̄на̄нупаччхедасса екаттаггахан̣ена сан̇кха̄ралоке йа̄ сассатадит̣т̣хи саббака̄лам̣ локо аттхӣти уппаджджеййа. са̄ на хотӣти уппаннуппанна̄нам̣ ниродхасса наванава̄нан̃ча уппа̄дасса дассанато, са̄ сассатадит̣т̣хи на хоти.

локо самудети етасма̄ти локасамудайоти а̄ха ‘‘ануломапаччайа̄ка̄ра’’нти. паччайадхамма̄нан̃хи аттано пхаласса паччайабха̄во ануломапаччайа̄ка̄ро. пат̣иломам̣ паччайа̄ка̄ранти а̄нетва̄ самбандхо. там̣там̣хетуниродхато там̣там̣пхаланиродхо хи пат̣иломапаччайа̄ка̄ро. йо хи авиджджа̄дӣнам̣ паччайадхамма̄нам̣ хетуа̄дипаччайабха̄во, со ниппарийа̄йато локасамудайо. паччайуппаннасса сан̇кха̄ра̄дикасса. ануччхедам̣ пассатоти ануччхедадассанасса хету. айампӣти на кевалам̣ кхан̣ато удайавайанӣхаран̣анайо, атха кхо паччайато удайавайанӣхаран̣анайопи.

упагаманат̣т̣хена тан̣ха̄ва упайо. татха̄ дит̣т̣хупайо. есева найоти имина̄ упайехи упа̄да̄на̄дӣнам̣ анаттхантаратам̣ атидисати. татха̄ ча пана тесу дувидхата̄ упа̄дӣйати. нану ча чатта̄ри упа̄да̄на̄ни ан̃н̃аттха вутта̄нӣти? саччам̣ вутта̄ни, та̄ни ча кхо аттхато две ева̄ти идха евам̣ вуттам̣. ка̄мам̣ ‘‘ахам̣ мама’’нти айатха̄нуккамена вуттам̣, йатха̄нуккамам̣йева пана аттхо ведитаббо. а̄ди-саддена паропарасса субхам̣ асубхантиа̄дӣнан̃ча сан̇гахо ведитаббо. те дхаммети тебхӯмакадхамме. винивисантӣти вирӯпам̣ нивисанти, абхинивисантӣти аттхо. та̄хӣти тан̣ха̄дит̣т̣хӣхи. винибаддхоти вирӯпам̣ вимуччитум̣ ва̄ аппада̄навасена нийаметва̄ баддхо.

‘‘абхинивесо’’ти упайупа̄да̄на̄нам̣ паваттиа̄ка̄рависесо вуттоти а̄ха ‘‘тан̃ча̄йанти тан̃ча упайупа̄да̄на’’нти. читтасса̄ти акусалачиттасса. патит̣т̣ха̄набхӯтанти а̄дха̄рабхӯтам̣. досамохавасенапи акусалачиттаппаватти тан̣ха̄дит̣т̣ха̄бхинивесӯпаниссайа̄ ева̄ти тан̣ха̄дит̣т̣хийо акусаласса читтасса адхит̣т̣ха̄нанти вутта̄. тасминти акусалачитте. абхинивисантӣти ‘‘етам̣ мама, есо ме атта̄’’тиа̄дина̄ абхинивесанам̣ паваттенти. анусентӣти тха̄магата̄ хутва̄ аппаха̄набха̄вена анусенти. тадубхайанти тан̣ха̄дит̣т̣хидвайам̣. на упагаччхатӣти ‘‘етам̣ мама̄’’тиа̄дина̄ тан̣ха̄дит̣т̣хигатийа̄ на упасан̇камати на аллӣйати. на упа̄дийатӣти на дал̣хагга̄хам̣ ган̣ха̄ти. на адхит̣т̣ха̄тӣти на тан̣ха̄дит̣т̣хига̄хена адхит̣т̣ха̄йа паваттати. аттанийага̄хо на̄ма сати аттага̄хе хотӣти вуттам̣ ‘‘атта̄ ме’’ти. идам̣ дуккхаггахан̣ам̣ упа̄да̄наккхандха̄пассайам̣ таббинимуттасса дуккхасса абха̄ва̄ти вуттам̣ ‘‘дуккхамева̄ти пан̃чупа̄да̄наккхандхаматтамева̄’’ти. ‘‘сам̣кхиттена пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ дуккха̄’’ти (дӣ. ни. 2.387; ма. ни. 1.120; 3.373; вибха. 190) хи вуттам̣. кан̇кхам̣ на каротӣти сам̣сайам̣ на уппа̄дети саббасо вичикиччха̄йа самуччхинданато.

на параппаччайена̄ти парасса асаддаханена. миссакасамма̄дит̣т̣хим̣ а̄ха̄ти на̄марӯпапариччхедато пат̣т̣ха̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ вуттатта̄ локийалокуттарамиссакам̣ самма̄дит̣т̣хим̣ авоча. никӯт̣антоти нихӣнанто. нихӣнапарийа̄йо хи айам̣ никӯт̣а-саддо. тена̄ха ‘‘ла̄маканто’’ти. пат̣хамаканти ча гараха̄йам̣ ка-саддо. саббам̣ наттхӣти йатха̄сан̇кхатам̣ бхан̇гуппаттийа̄ наттхи ева, саббам̣ наттхи уччхиджджати винассатӣти адхиппа̄йо. саббаматтхӣти ча йатха̄ асан̇кхатам̣ аттхи виджджати, саббака̄лам̣ упалаббхатӣти адхиппа̄йо. саббанти четтха сакка̄йасаббам̣ ведитаббам̣ ‘‘саббадхаммамӯлапарийа̄йа’’нтиа̄дӣсу (ма. ни. 1.1) вийа. тан̃хи парин̃н̃а̄н̃а̄н̣а̄нам̣ паччайабхӯтам̣. ити-саддо нидассане. ким̣ нидассети? аттхи-саддена вуттам̣. ‘‘аттхита’’нти ниччатам̣. сассатагга̄хо хи идха пат̣хамо антоти адхиппето. уччхедагга̄хо дутийоти тадубхайавинимутта̄ ча идаппаччайата̄. еттха ча уппаннаниродхакатханато сассататам̣, нируджджханта̄нам̣ асати нибба̄наппаттийам̣ йатха̄паччайам̣ пунӯпагаманакатханато уччхедатан̃ча анупагамма маджджхимена бхагава̄ дхаммам̣ десети идаппаччайата̄найена. тена вуттам̣ ‘‘ете…пе… анте’’тиа̄ди.

качча̄наготтасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.