5. бхиккхунӣсам̣йуттам̣
1. а̄л̣авика̄суттаван̣н̣ана̄
162. а̄л̣авийам̣ джа̄та̄ти а̄л̣авийам̣ виджа̄йитва̄ сам̣вад̣д̣хама̄на̄. тена̄ха ‘‘а̄л̣авинагаратойева ча никкхамма паббаджита̄’’ти. дханам̣ сама̄дапетва̄ти четийасса ра̄джа̄ екам̣ мукхам̣, ра̄джапутто екам̣, амачча̄нам̣ джет̣т̣хако хутва̄ сена̄пати екам̣, джанапада̄нам̣ джет̣т̣хако хутва̄ сет̣т̣хи еканти евам̣ чатӯсу мукхесу навакамме кайирама̄не сет̣т̣хина̄ гахитамукхе камме олӣйама̄не еко упа̄сако арийаса̄вако пан̃ча сакат̣асата̄ни йоджа̄петва̄ джанападам̣ гантва̄ ‘‘йо йам̣ да̄тум̣ уссахати хиран̃н̃ам̣ ва̄ суван̣н̣ам̣ ва̄ саттавидхаратанам̣ ва̄ харита̄лам̣ ва̄ маносилам̣ ва̄, со дханам̣ детӯ’’ти сама̄дапетва̄ йатха̄ладдхам̣ пат̣хамам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ песетва̄ ‘‘навакаммам̣ нит̣т̣хита’’нти сутва̄ екакам̣ а̄гаччхантам̣ антара̄магге чора̄ палибундхитва̄ тато кин̃чипи дханам̣ алабханта̄ ‘‘саче нам̣ мун̃чисса̄ма, анаттхам̣ но кареййа̄’’ти джӣвита̄ воропесум̣. анапара̄дхе арийаса̄ваке апара̄дхака̄ те чора̄ андха̄ джа̄та̄, тасма̄ там̣ т̣ха̄нам̣ ‘‘андхавана’’нти пан̃н̃а̄йиттха̄ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. кхӣн̣а̄сава̄нам̣ йасма̄ йаттха каттхачи читтавивеко хотийева упадхививекасса сиддхатта̄. тасма̄ ‘‘ка̄йавивекаттхинӣ’’ти вуттам̣.
ниссаран̣анти нибба̄нам̣ саббасан̇кхатасса ниссат̣атта̄. паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена̄ти паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена, пагева маггапхалан̃а̄н̣ехӣти адхиппа̄йо. нибба̄нападанти нибба̄насан̇кха̄там̣ дхаммакот̣т̣ха̄сам̣. винивиджджханат̣т̣хена̄ти хадайам̣ винивиддхена хадайамхи виджджхитва̄ дуккхуппа̄данена кхандха̄нам̣ ете пан̃ча ка̄ма̄ саттисӯласадиса̄. адхикут̣т̣анабхан̣д̣ика̄ти а̄гха̄танагхат̣ика̄.
а̄л̣авика̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. сома̄суттаван̣н̣ана̄
163. т̣ха̄нанти иссарийат̣т̣ха̄нам̣ висайаджджхаттам̣. дуппасахам̣ акампийабха̄ватта̄. дван̇гулапан̃н̃а̄йа̄ти еттха иттхийо хи дахаракума̄рика̄ка̄лато пат̣т̣ха̄йа оданапачанавидхим̣ анутит̣т̣хантийо уккхалийам̣ удакам̣ та̄петва̄ тан̣д̣уле паккхипитва̄ аттано буддхийа̄ тесам̣ па̄кака̄лаппама̄н̣ам̣ париччхиндитум̣ та̄ни даббийа̄ уддхаритва̄пи ван̣н̣асан̣т̣ха̄наггахан̣аматтена пакка̄паккабха̄вам̣ джа̄нитум̣ на сакконти, кевалам̣ пана двӣхи ан̇гулӣхи уппӣл̣итака̄ле ева джа̄нанти, тасма̄ двӣхан̇гуликехи дуббалапан̃н̃атта̄ ‘‘дван̇гулапан̃н̃а̄’’ти вуччанти. пхаласама̄паттин̃а̄н̣аппаваттикиттанена чатӯсу саччесу асаммохавиха̄ро дӣпито хотӣти а̄ха ‘‘н̃а̄н̣амхи ваттама̄намхӣти пхаласама̄паттин̃а̄н̣е паваттама̄не’’ти. випассантасса̄ти асаммохапат̣иведхато висесена пассантасса кхандхапан̃чакамева сачча̄бхисамайато пуббабха̄ге випассантасса. ан̃н̃ам̣ ва̄ти иттхипурисато ан̃н̃ам̣ ва̄ кин̃чи ваттхум̣. ‘‘ахам̣ асмӣ’’ти ма̄надит̣т̣хига̄хатан̣ха̄га̄хавасена гахитаваттхусмим̣ йева̄ти а̄ха ‘‘ахам̣ асмӣти тан̣ха̄ма̄надит̣т̣хивасена̄’’ти.
сома̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. киса̄готамӣсуттаван̣н̣ана̄
164. ‘‘киса̄готамӣ’’ти еттха ка̄ пана̄йам̣ киса̄готамӣ, кисса айам̣ бхиккхунӣ хутва̄ саман̣адхаммам̣ маттхакам̣ па̄песӣти таматтхам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘пуббе кира̄’’тиа̄дима̄раддхам̣. ан̇га̄ра̄ва̄ти адда̄рит̣т̣хакаван̣н̣аан̇га̄ра̄ ева джа̄та̄. да̄руса̄канти аддхама̄сакена да̄рум̣ са̄кан̃ча а̄харисса̄мӣти антара̄пан̣е антаравӣтхим̣ гата̄.
сиддхаттхаканти са̄сапам̣. са̄ла̄йанти ана̄тхаса̄ла̄йам̣. кхураггейева̄ти кхурасикхе ева, кесороханаккхан̣е ева̄ти аттхо.
екама̄сӣти еттха ма-ка̄ро падасандхикаро. сам̣хита̄васена ча пуримападе ва̄ рассаттам̣. парападе ва̄ дӣгхаттанти а̄ха ‘‘ека̄ а̄сӣ’’ти. бха̄ванапум̣сакаметам̣ ‘‘екамантам̣ нисӣдӣ’’тиа̄дӣсу вийа. путтамаран̣ам̣ антам̣ атӣтам̣ ида̄ни путтамаран̣асса абха̄вато. тенева̄ха ‘‘путтамаран̣ам̣ на̄ма наттхӣ’’ти. пурисам̣ гавеситунти йатха̄ майхам̣ пурисагавесана̄ на̄ма саббасо наттхи, татха̄ ева путтагавесана̄пи наттхи, тасма̄ ме путтамаран̣ам̣ етадантам̣, саббесу кхандха̄дӣсу бхава̄дӣсу ча тан̣ха̄нандийа̄ абха̄вакатханена саббасаттесу тан̣ха̄ саббасо висосита̄, тасса̄йева ка̄ракаавиджджа̄ккхандхо пада̄литоти аттано никкилесатам̣ паведентӣ тхерӣ сӣхана̄дам̣ надӣти.
киса̄готамӣсуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. виджайа̄суттаван̣н̣ана̄
165. пан̃ча ан̇га̄ни етасса̄ти пан̃чан̇гам̣, пан̃чан̇гамева пан̃чан̇гикам̣, тена пан̃чан̇гикена. а̄татантиа̄дӣсу а̄татам̣ на̄ма чаммапарийонаддхесу бхериа̄дӣсу екаталам̣ тӯрийам̣. витатам̣ на̄ма убхайаталам̣. а̄татавитатам̣ на̄ма тантибаддхавӣн̣а̄ди. сусирам̣ вам̣са̄ди. гханам̣ самма̄ди. татаа̄дивисесопи а̄татамева̄ти ‘‘чаммапарийонаддхесӯ’’ти висесанам̣. екаталам̣ кумбхатхӯн̣ададдара̄ди. убхайаталам̣ бхеримудин̇га̄ди. чаммапарийонаддхам̣ сесам̣ тантибаддхам̣ саббам̣ а̄татавитатам̣ на̄ма, гомукхӣа̄дӣнампи еттхева сан̇гахо дат̣т̣хаббо. вам̣са̄дӣти а̄дисаддена сан̇кхасин̇га̄нампи сан̇гахо. саммата̄л̣а-кам̣сата̄л̣а-сила̄та̄л̣а-сала̄ката̄л̣а̄ди самма̄ди на̄ма. таттха саммата̄л̣ам̣ на̄ма дан̣д̣амайата̄л̣ам̣, кам̣самайата̄л̣ам̣ кам̣сата̄л̣ам̣, сила̄йам̣ айопаттена ча та̄л̣аната̄л̣ам̣. саббе ка̄магун̣е. уггхаритапаггхаритат̣т̣хена̄ти упари гхаран̣ена ча виссанданена ча. еванти ‘‘имина̄ пӯтика̄йена̄’’ти. арӯпат̣т̣ха̄йиноти сатта̄дхит̣т̣ха̄нена̄йам̣ дхаммадесана̄ти а̄ха ‘‘саббаттха̄ти саббесу рӯпа̄рӯпабхавесӯ’’ти. тесам̣ двиннам̣ рӯпа̄рӯпабхава̄нам̣ гахитатта̄. бхавабха̄васа̄ман̃н̃ато, тададхит̣т̣ха̄нато гахите ка̄мабхаве. авиджджа̄тамо вихато аггамаггена самуггха̄титатта̄.
виджайа̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. уппалаван̣н̣а̄суттаван̣н̣ана̄
166. аггато пат̣т̣ха̄йа̄ти саббааггато пабхути йа̄ва мӯла̄ антара̄йуттам̣ саммадева пуппхитам̣ са̄ларуккхам̣. ван̣н̣адха̄тусӣсена ван̣н̣адха̄тусампаннам̣ дутийам̣ бхиккхуним̣ вадатӣти а̄ха ‘‘тайа̄ садиса̄ ан̃н̃а̄ бхиккхунӣ наттхӣ’’ти. пакхумасӣсена аккхибхан̣д̣ам̣ вуччатӣти а̄ха ‘‘пакхумантарика̄йанти двиннам̣ аккхӣнам̣ маджджхе’’ти. на̄савам̣сети на̄савам̣самӯле. ‘‘на пассасӣ’’ти ватва̄ адассане ка̄ран̣ам̣ а̄ха ‘‘васӣбхӯтамхӣ’’ти.
уппалаван̣н̣а̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. ча̄ла̄суттаван̣н̣ана̄
167. иданти идам̣ дассанам̣. га̄ха̄песӣти сама̄да̄песи ‘‘джа̄тим̣ ма̄ роча̄’’ти. ан̃н̃анти бандхавадхато ан̃н̃ам̣ чхедана̄дим̣. нивесесӣти пависа̄песи.
ча̄ла̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. упача̄ла̄суттаван̣н̣ана̄
168. пунаппунам̣…пе… а̄гаччханти ка̄ран̣асса асамӯхататта̄. санта̄пито килесасанта̄пехи. агатӣти ависайо.
упача̄ла̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. сӣсупача̄ла̄суттаван̣н̣ана̄
169. саман̣исадиса̄ти саман̣алин̇гасса дха̄ран̣ена саман̣исадиса̄, кассачипи па̄сан̣д̣асса аруччанато монамаггасса аппат̣ипаджджанато тава саман̣ибха̄вам̣ на̄нупасса̄мӣти адхиппа̄йо. па̄сам̣ д̣ентӣти па̄сам̣ садждженти, йатха̄ таттха дит̣т̣хипа̄се сатта̄нам̣ читтам̣ пат̣имуккам̣ хоти, евам̣ саджджентӣти аттхо. татха̄бхӯта̄ ча те сатта̄нам̣ читте кхитта̄ вийа хонтӣти а̄ха ‘‘читтесу дит̣т̣хипа̄сам̣ кхипантӣти аттхо’’ти. па̄се мочетӣти дит̣т̣хипа̄се сатта̄нам̣ читтасанта̄нато нӣхарати дхаммасудхаммата̄йа. тасма̄ти па̄самочанато па̄сан̣д̣оти на вуччати. ‘‘ито бахиддха̄йева па̄сан̣д̣а̄ хонтӣ’’ти вуттасса аттхасса нигаманам̣. еван̃ча катва̄ саббепи ба̄хиракасамайе сандха̄йа чӯл̣асӣхана̄дасутте ‘‘чханнавути па̄сан̣д̣а̄’’ти вуттам̣. пасӣдантӣти дит̣т̣хипан̇ке сам̣са̄рапан̇ке ча пака̄рехи ага̄дха̄ осӣданти.
абхибхавитва̄ти саббасам̣килесаппаха̄нена абхибхуййа атиккамитва̄. аджитоти аджини авиджайатта̄. сабба̄ни акусалакамма̄ни кусалакамма̄ни ча кхӣн̣а̄ни еттха̄ти саббакаммаккхайо, арахаттам̣. упадхайо саммадева кхӣйанти еттха̄ти упадхисан̇кхайо, нибба̄нам̣.
сӣсупача̄ла̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. села̄суттаван̣н̣ана̄
170. кенидам̣ пакатам̣ бимбанти идам̣ аттабха̄васан̃н̃итам̣ бимбам̣ брахма̄-висан̣упуриса-паджа̄патиа̄дӣсу кена катам̣ ниммитам̣ ниббаттитанти каттаббамохам̣ на̄ма ка̄тука̄мо пуччхати. агханти агхаваттху. тена̄ха ‘‘дуккхапатит̣т̣ха̄натта̄’’ти. хетуниродхена̄ти тан̣ха̄сан̇кхатасса хетуно ануппа̄даниродхена. паччайавекаллена̄ти тадавасит̣т̣хакилеса̄бхисан̇кха̄ра̄дипаччайасса векаллабха̄вена, апаччайабха̄вӯпагаманена̄ти аттхо.
села̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. ваджира̄суттаван̣н̣ана̄
171. суддхасан̇кха̄рапун̃джети рӯпа̄рӯпавибха̄ге килесасан̇кха̄расамӯхе. параматтхатоти сабха̄вена. йатха̄ на хи саттасан̃н̃итасан̇кха̄рапун̃джо на̄ма параматтхато упалаббхати, евам̣ таббинимутто на̄ма кочи на упалаббхати авиджджама̄натта̄. виджджама̄несӯти йатха̄паччайасампаттийа̄ лаббхама̄несу. тена̄ка̄рена̄ти иттхипуриса̄диа̄ка̄рена. ваваттхитесӯти паччекам̣ паччайависесасамут̣т̣хитам̣ сан̣т̣ха̄нависесам̣ упа̄да̄йа ‘‘пурисо хаттхӣ ассо’’тиа̄дина̄ абхисан̇гато паваттесу. саммутӣти саттоти воха̄ро. тена̄ха ‘‘саман̃н̃а̄маттамева̄’’ти. пан̃чаккхандхадуккханти пан̃чаккхандхасан̃н̃итам̣ дуккхам̣. вуттам̣ хетам̣ бхагавата̄ ‘‘сам̣кхиттена пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ дуккха̄’’ти (дӣ. ни. 2.387; ма. ни. 1.120; 3.373; вибха. 202) ан̃н̃о нева самбхоти йатха̄вуттадуккхато ан̃н̃асса сан̇кхатадхаммасса абха̄вато. на нируджджхатӣти тато ан̃н̃ам̣ на нируджджхати, уппа̄дато хоти ниродхоти.
ваджира̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
са̄раттхаппака̄синийа̄ сам̣йуттаника̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа
бхиккхунӣсам̣йуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.