2. ана̄тхапин̣д̣икавагго

1. чандимасасуттаван̣н̣ана̄

92. паббататат̣а̄ сандама̄но татха̄рӯпо надӣниваттанападесопи самба̄дхат̣т̣ха̄ната̄йа каччхо вийа̄ти а̄ха ‘‘паббатакаччхепӣ’’ти. пат̣ипаккхадӯрӣбха̄вена сет̣т̣хат̣т̣хена ча еко удетӣти екоди, екаггата̄. тасмим̣ йогато екаггачитта̄ идха екодӣ. пат̣ипаккхато атта̄нам̣ нипайанти висодхентӣти нипака̄, пан̃н̃аванто. тена̄ха ‘‘екаггачитта̄ чева̄’’тиа̄ди. ка̄йа̄дибхедам̣ а̄рамман̣ам̣ са̄тисайа̄йа сатийа̄ сарантӣти сата̄. тена̄ха ‘‘сатиманто’’ти. соттхим̣ гамиссантӣти йатха̄вуттападесе мага̄ соттхиманупаддавена ваттиссанти, евам̣ джха̄нала̄бхино соттхим̣ килесехи анупаддута̄ ваттиссанти. айам̣ кира девапутто брахмалоке нибба̄насан̃н̃ӣ, тасма̄ евама̄ха. бхагава̄ ‘‘айам̣ девапутто анибба̄нага̄мӣ сама̄но нибба̄нага̄мисан̃н̃ӣ, хандасса нибба̄нага̄мино дассемӣ’’ти дутийам̣ га̄тхама̄ха. чатуннам̣ огха̄нам̣, сам̣са̄рамахогхассева ва̄ паратӣрабха̄вато паратӣранти нибба̄нам̣. амбуни джа̄то амбуджо, маччхо. суттаджа̄лам̣ чхиндитва̄ маччха̄ вийа килесаджа̄лам̣ бхиндитва̄ гамиссантӣти.

чандимасасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. вен̣д̣усуттаван̣н̣ана̄

93. пайирупа̄сийа̄ти пайирупа̄сахету. сиккхантӣти тиссопи сиккха̄ сиккханти. сит̣т̣хипадети килеса̄нам̣ са̄санато ват̣т̣адуккхапаритта̄санато ча сит̣т̣хисан̃н̃ите йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджитаббато паде, саддхаммети аттхо. тена̄ха ‘‘анусит̣т̣хипаде’’ти. таттха анусит̣т̣хӣти саддхаммо. ка̄лети йуттапаттака̄ле. аппама̄дона̄ма саматхавипассана̄бха̄вана̄.

вен̣д̣усуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. дӣгхалат̣т̣хисуттаван̣н̣ана̄

94. татхева пан̃н̃а̄йӣти дӣгхалат̣т̣хитвева пан̃н̃а̄йи, татха̄саман̃н̃а̄ ева ахоси.

дӣгхалат̣т̣хисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. нанданасуттаван̣н̣ана̄

95. наттхи етасса а̄ват̣т̣ам̣ а̄варан̣анти ана̄ват̣ам̣. руккхо ва̄ паббато ва̄ти сатта̄нам̣ пакатичаккхусса а̄варан̣абхӯто руккхо вийа паббато вийа ча абхибхавитум̣ саматтхо н̃еййа̄варан̣о наттхи. катхам̣видханти катхам̣сан̣т̣хитам̣, катхам̣пака̄рам̣ ва̄. дуккханти ват̣т̣адуккхам̣.

нанданасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. чанданасуттаван̣н̣ана̄

96. хет̣т̣ха̄ти ка̄мабхаве. таттха хи париббхамантасса патит̣т̣ха̄ дуллабха̄ йебхуййена таттха сатта̄ нимугга̄ ева хонти, тасма̄ хет̣т̣ха̄ аппатит̣т̣хо сам̣са̄ро. упарӣти махаггатабхаве. таттха хи ниббаттасса нибба̄нам̣ а̄рухитум̣ а̄ламбана̄ дуллабха̄, джха̄на̄бхиратийа̄ таттхева никанти тесам̣ балаватӣ хоти, тасма̄ упари ана̄ламбано сам̣са̄ро. песитаттоти нибба̄нам̣ пати песитачитто. тайо камма̄бхисан̇кха̄ра̄ти пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ра̄дайо тайо абхисан̇кха̄ра̄. тена ‘‘нандӣпуббако каммабхаво’’ти ватва̄ ‘‘нандим̣ джанетва̄’’ти вутто. ка̄масан̃н̃а̄сӣсена ка̄маччхандасса гахан̣ам̣, ка̄маччхандапамукха̄ни ча орамбха̄гийасам̣йоджана̄ни гахита̄нӣти а̄ха ‘‘ка̄масан̃н̃а̄гахан̣ена пан̃чорамбха̄гийасам̣йоджана̄нӣ’’ти. рӯпабхаво рӯпам̣ бхавападалопена. рӯпабхаваггахан̣ена четтха сесабхавассапи гахан̣ам̣. тасса сам̣йоджанаггахан̣ена пан̃ча уддхамбха̄гийасам̣йоджана̄ни гахита̄ни. махогхети сам̣са̄рамахогхе. тесанти ка̄мабхава̄дӣнам̣ гахан̣ена бхавабха̄вена тадекалаккхан̣ата̄йа. арӯпабхаво гахито лаккхан̣аха̄ранайена. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

чанданасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. ва̄судаттасуттаван̣н̣ана̄

97. чхат̣т̣хам̣ хет̣т̣ха̄ девата̄сам̣йуттаван̣н̣ана̄йам̣ вуттаттхамева.

ва̄судаттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. субрахмасуттаван̣н̣ана̄

98. субрахма̄ти тасса девапуттасса на̄мам̣. тасса саттху сантикӯпасан̇каманасса ка̄ран̣ам̣ дассенто ‘‘со кира̄’’тиа̄дима̄ха. тадева сокам̣ тасса девапуттасса ат̣т̣хуппатти. аччхара̄сан̇гхапаривутоти сахассаматтена аччхара̄сан̇гхена паривуто. нанданакӣл̣иканти нанданаванакӣл̣икам̣. хаттхам̣ а̄гаччхатӣти хаттхагайхупаго хоти. гантхентӣти еттха ма̄ла̄вет̣ханампи кхид̣д̣а̄пасутата̄йа̄ти дат̣т̣хаббам̣. ан̃н̃атха̄ пуппха̄нийева та̄йа та̄йа читтасса васена ма̄ла̄бха̄вена хаттхам̣ упагаччхантӣти. упаччхедакакаммавасена̄ти тасмим̣ девалоке а̄йусесе сати ева тасса пана упагха̄такасса ладдхока̄сасса па̄пакаммасса васена. ‘‘паха̄ро’’ти дивасасса татийо бха̄го вуччати, тасма̄ екаппаха̄ренева̄ти екавела̄йамева̄ти аттхо.

пийаваттхукасокена̄ти пийаваттхунимиттакена сокена. руппама̄ноти пӣл̣ийама̄но. саттаме дивасети мануссаган̣ана̄йа саттаме дивасе. таттхева̄ти тасмим̣йева нирайе ниббаттитаббам̣ имина̄ та̄хи ча сахева пуббе тасса па̄пакаммасса кататта̄. руппӣти читтасанта̄сам̣ а̄паджджи. ниддхамитунти нӣхаритум̣ апанетум̣. саттху сантикам̣ гантва̄ти та̄хи пан̃часата̄хи аччхара̄хи саддхим̣ бхагавато сантикам̣ гантва̄.

иданти аттано читтам̣ дассети а̄саннапаччаккхабха̄вато. ниччанти сада̄. сва̄йам̣ ниччаттхо адхиппа̄йавасена гахетабботи таттха паха̄таббам̣ гахетаббан̃ча дассенто ‘‘девалоке’’тиа̄дима̄ха. на гахетаббо хетупаваттито пуббе тасса утра̄сасса абха̄вато. тесӯти дуккхесу. та̄ни хи хетупаччайехи каттаббато га̄тха̄йам̣ ‘‘киччхесӯ’’ти вутта̄ни. киччхесӯти ва̄ киччханимиттам̣. йа̄сан̃хи пайогавипаттӣнам̣ васенасса та̄ни дуккха̄ни уппаджджеййум̣, там̣нимиттанти аттхо. та̄ хи асса пайогавипаттийо гативипаттийо саттху сантикам̣ упагаманена ха̄йеййум̣. ниббатта̄нам̣ дит̣т̣ха̄нӣти ниббатта̄нам̣ васена дит̣т̣ха̄ни дуккха̄ни. тесу ча дуккхесу. саббаттха нимиттаттхе бхуммам̣. д̣айхама̄но вийа читтасанта̄пена.

чатта̄рипи сачча̄ни буджджхати пат̣ивиджджхатӣти бодхи, сатиа̄дидхаммаса̄маггӣ, тасма̄ боджджха̄ бодхито. са̄ пана бодхи бха̄вана̄ка̄ренева паваттати, ан̃н̃атрасаддайогена ча ‘‘боджджха̄’’ти ниссаккавачананти тадаттхам̣ дассенто мун̃читва̄падам̣ апеккхитва̄ ‘‘боджджхан̇габха̄вана’’нти а̄ха. тапогун̣анти дхутадхаммама̄ха. со хи тан̣ха̄лолуппасса тапанато тапо, сайам̣ гун̣асабха̄ватта̄ гун̣асанниссайато ча гун̣анти. тена̄ха ‘‘дхутан̇гасан̇кха̄там̣ тапогун̣а’’нти. саббе сан̇кха̄рагата̄ ниссаджджӣйанти еттха̄ти саббаниссагго, асан̇кхатадха̄тӯти а̄ха ‘‘саббаниссагга̄ти нибба̄нато’’ти.

индрийасам̣варова пат̣хамам̣ ведитаббо пат̣ипаттиккамавасена тассева пат̣хаматта̄. там̣ пана пат̣ипаттиккамам̣ дассетум̣ ‘‘индрийасам̣варе хӣ’’тиа̄дима̄ха. ниппарийа̄йато маггапарийа̄панна̄ ева боджджхан̇га̄ти а̄ха ‘‘сахавипассана̄йа боджджхан̇ге’’ти. тасса̄ти татха̄бха̄вена тасса йогино. йасма̄ девапуттасса саттха̄ там̣ га̄тхам̣ ватва̄ упари ча сачча̄ни пака̄сеси, тасма̄ вуттам̣ ‘‘бхагава̄ чатусаччавасена десанам̣ виниваттесӣ’’ти. девапутто сота̄паттипхале патит̣т̣хахӣти ка̄мам̣ тассева висеса̄дхигамо идха̄гато, пан̃часатаматта̄хи пана аччхара̄хи саддхим̣ сота̄паттипхале патит̣т̣хахӣти ведитаббам̣. тена̄ха маха̄сатипат̣т̣ха̄насуттаван̣н̣ана̄йам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.373; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.106) ‘‘со десана̄парийоса̄не пан̃чахи аччхара̄сатехи саддхим̣ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа там̣ сампаттим̣ тха̄варам̣ катва̄ девалокамева агама̄сӣ’’ти.

субрахмасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. какудхасуттаван̣н̣ана̄

99. ‘‘нанда̄мӣ’’ти вутте нандӣ на̄ма паббаджитасса маланти чодетука̄мо девапутто ‘‘нандасӣ’’ти пуччхи. атхасса бхагава̄ там̣ пат̣иккхипанто ‘‘ким̣ ладдха̄’’ти? а̄ха. тена ‘‘тайа̄ мама адхиппетанандийа̄ идха паччайо ева наттхи, куто са̄ нандӣ’’ти дассети. тена̄ха ‘‘тут̣т̣хи на̄ма̄’’тиа̄ди. атха девапутто нандийа̄ асати сокена бхавитаббам̣, соко ча паббаджитасса маланти чоденто а̄ха ‘‘тена хи, саман̣а, сочасӣ’’ти. бхагава̄ тампи пат̣иккхипанто ‘‘ким̣ джӣйиттха̄’’тиа̄дима̄ха. ким̣ мам̣ джина̄тӣти аттхо?

йади те нандисока̄ на санти ха̄саваттхуно ла̄бхасса джа̄нийа̄ ча абха̄вато, екавиха̄рино пана аратийа̄ бхавитаббанти а̄ха – ‘‘каччи там̣ екама̄сӣнам̣, аратӣ на̄бхикӣратӣ’’ти. тасмимпи бхагавата̄ пат̣иккхитте атха несампи нандисока̄ратӣнам̣ абха̄ве ка̄ран̣ам̣ пуччханто ‘‘катхам̣ тва’’нти га̄тхама̄ха? атхасса бхагава̄ там̣ ка̄ран̣ам̣ паведенто ‘‘агхаджа̄тасса̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха агхаджа̄тасса̄ти агхе джа̄тасса. тена̄ха ‘‘ват̣т̣адуккхе т̣хитасса̄’’ти. джа̄татан̣хасса аппахӣнатан̣хасса ват̣т̣адуккхам̣ а̄гатамева ка̄ран̣асса аппахӣнатта̄. тассева хи ка̄ран̣асса аппахӣнатам̣ дассенто ‘‘дуккхӣ сукхам̣ паттхайатӣти хи вутта’’нти а̄ха. дуккхаппаваттийа̄ са̄пи тан̣ха̄ппаватти тена дассита̄. итӣтиа̄дина̄ вуттамеваттхам̣ нигаманавасена дассети.

какудхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. уттарасуттаван̣н̣ана̄

100. наваманти уттарасуттам̣ хет̣т̣ха̄ девата̄сам̣йуттаван̣н̣ана̄йам̣ вуттаттхамева.

уттарасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. ана̄тхапин̣д̣икасуттаван̣н̣ана̄

101. дасаме ка̄мам̣ девата̄сам̣йуттепи ‘‘идам̣ хи там̣ джетавана’’нтиа̄дина̄ има̄ ева га̄тха̄ а̄гата̄. таттха ‘‘ан̃н̃атара̄ девата̄’’ти нида̄нам̣ а̄ропитам̣. хет̣т̣ха̄ а̄гатанайатта̄ ева хи поттхакесу на ликхитам̣, идха пана девапуттасам̣йутте ‘‘ана̄тхапин̣д̣ико девапутто’’ти нида̄не нигаме ча а̄гатам̣, таттха девапуттена саттху вуттаппака̄рагун̣апаведанавасена вуттам̣. саттха̄ пана бхиккхӯнам̣ таматтхам̣ паведенто ‘‘ан̃н̃атаро девапутто’’ти а̄ха. татха̄ паведане пана ка̄ран̣ам̣ дассенто ‘‘а̄нандаттхерасса̄’’тиа̄дима̄ха. анума̄набуддхийа̄ти анума̄нан̃а̄н̣асса. а̄нубха̄ваппака̄санаттханти баладӣпанаттхам̣.

ана̄тхапин̣д̣икасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дутийаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.