2. дутийавагго

1. ватападасуттаван̣н̣ана̄

257. сама̄да̄таббато вата̄ни, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асан̇карасабха̄вена паббаджитаббато пада̄ни, тато ева асам̣кин̣н̣абха̄га̄ти катва̄ ‘‘ватакот̣т̣ха̄са̄нӣ’’ти вуттам̣. саматта̄нӣти пун̃н̃ависесата̄йа пуджджабхавапхаланиббаттанена киттисан̃н̃а̄нена ча самам̣ атта̄ни саматта̄ни. парипун̣н̣а̄нӣти акхан̣д̣а̄дибха̄вена саббасо пун̣н̣а̄ни. сама̄динна̄нӣти таттха саккаччака̄рита̄йа самма̄ а̄динна̄ни. ма̄тула̄нӣти питубхагинӣ, на йа̄ ка̄чи ма̄туласса бхарийа̄ куладжет̣т̣хака̄нам̣ адхиппетатта̄, бхарийа̄пи ва̄ ма̄туласамбандхато гахетабба̄, татха̄ сати маха̄питубхарийа̄дӣнампи сан̇гахо дат̣т̣хаббо.

а̄ди-саддена джет̣т̣хабхагинӣнам̣ сан̇гахо. апачитика̄ракоти тесам̣ паччут̣т̣ха̄накаро. йо кочи дадантопи са̄пеккхо дети, со муттача̄го на хоти, айам̣ пана на еванти ‘‘муттача̄го хотӣ’’ти вуттам̣. виссат̣т̣хача̄готи нирапеккхапаричча̄готи аттхо. йатха̄ па̄н̣а̄типа̄табахуло ‘‘лохитапа̄н̣ӣ’’ти вуччати, татха̄ да̄набахуло ‘‘пайатапа̄н̣ӣ’’ти вуттоти а̄ха ‘‘деййадхаммада̄наттха̄йа сада̄ дхотахаттхо’’ти. воссаггаратоти деййадхаммасса париччаджане абхирато. парехи йа̄читабба̄рахоти парехи йа̄читум̣ йутто иччхитасса аттхасса та̄вадева виссаджджанато. да̄ненева йуттоти саббака̄лам̣ да̄ненева йутто абхин̣хам̣ паваттамаха̄да̄натта̄. да̄не ча сам̣вибха̄ге ча̄ти парасса сампун̣н̣ам̣ катва̄ париччаджанасан̇кха̄те да̄не ча аттана̄ парибхун̃джитаббато сам̣вибхаджанасан̇кха̄те сам̣вибха̄ге ча рато абхирато.

ватападасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. саккана̄масуттаван̣н̣ана̄

258. мануссабхӯтоти мануссесу бхӯто, мануссаттам̣ ва̄ патто. а̄васатханти нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ ка̄ретва̄ ада̄си, тасма̄ ва̄сам̣ ада̄сӣти ва̄саво. аттха-саддо идха ка̄ран̣апарийа̄йоти а̄ха ‘‘сахассампи ка̄ран̣а̄на’’нти. сва̄йаматтхо хет̣т̣ха̄ вибха̄витова. виниччхинати, тасма̄ сахассам̣ пан̃н̃а̄аккхӣни етасса̄ти сахассаккхо. магхам̣ вуччати дханам̣, там̣ пана саддха̄сан̇кха̄там̣ магхам̣ асса аттхӣти магхава̄. пуре да̄нам̣ дада̄тӣти пуриндадо ануна̄сикалопам̣ акатва̄. пун̃н̃а̄ни ка̄тум̣ саккотӣти сакко.

саккана̄масуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. маха̄лисуттаван̣н̣ана̄

259. соти сакко девара̄джа̄. бахувачане ваттаббе екавачанам̣ вуттам̣. вуччатӣти вачанам̣, аттхо. тасма̄ бахувачанети бахумхи аттхети аттхо. йатха̄ пат̣ипаджджанто ануккамена те дхамме сама̄дийитва̄ сакко саккаттам̣ аджджхага̄, там̣ пат̣ипаттим̣ дассетум̣ ‘‘сакко кира̄’’тиа̄ди вуттам̣. анантарети саккабха̄васса атӣта̄нантаре аттабха̄ве. там̣ саббанти саккасса магхама̄н̣авака̄ле самма̄пат̣ипаттим̣, та̄йа саккабха̄вӯпагаманан̃ча̄ти там̣ саббам̣. вутто, тасма̄ таттха вуттанайенева ведитабботи адхиппа̄йо.

маха̄лисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. далиддасуттаван̣н̣ана̄

260. мануссадалиддоти мануссесу дуггато. мануссака̄рун̃н̃атанти мануссесу параманихӣнатам̣. мануссакапан̣оти мануссесу ва̄ параманихӣно. тасмим̣ т̣ха̄нети тасса девапуттасса тасмим̣ уппаджджанат̣т̣ха̄не. ла̄макато чинтентӣти тасса пуримаваттхум̣ нисса̄йа хӣнато чинтенти. катхентӣти тамева паресам̣ катхенти. виттха̄рентӣти вуттаматтхам̣ виттха̄рикам̣ каронти. саббада̄ париччхиджджа парива̄расампанно хутва̄ ад̣д̣хат̣т̣харатане хаттхиккхандхе махаччара̄джа̄нубха̄вена нисиннатта̄ джанака̄йена самуллокийама̄но. аваламбантӣти оламбанти. ванданаматтам̣ ва̄ на̄хоси, ан̃н̃адаттху паччекабуддхато аттано сама̄на̄даракирийам̣ пачча̄сӣсати. тена вуттам̣ ‘‘со’’тиа̄ди. ква̄йанти ко айанти бйа̄паннавасена вадати. ка̄л̣араттехи суттехи сиббитатта̄ ван̣н̣авика̄рам̣ дисва̄ ‘‘кут̣т̣хичӣвара̄ни па̄руто’’ти а̄ха. маха̄нирайе ниббаттитва̄ маха̄дуккхам̣ паччанубхоти. таданурӯпапа̄пакаммасса випа̄ка̄васесена ладдхока̄сена ра̄джагахе…пе… пат̣исандхим̣ ган̣хи. ка̄ман̃ча еттха пат̣исандхиггахан̣ам̣ кусалакамменева, тасса пана акусалакаммасса випа̄кино балавабха̄вато вуттам̣ ‘‘випа̄ка̄васесена̄’’ти. тена̄ха ‘‘гахитака̄лато…пе… никкханто’’ти. бхиккха̄йа чаритум̣ саматтхака̄лато пат̣т̣ха̄йа рогасса балавата̄йа мам̣са̄ни…пе… патанти. н̃а̄н̣ам̣ песетва̄ти випассана̄пат̣ипа̄т̣ийа̄ бха̄вана̄н̃а̄н̣ам̣ нибба̄нам̣ пат̣ипесетва̄ паваттетва̄. индрийа̄нам̣ парипаккатта̄ саттху десана̄вила̄сена сота̄паттипхале патит̣т̣хито. чумбат̣анти па̄дачумбат̣ам̣. кут̣т̣хино хи сакалапа̄даталам̣ ма̄ руджӣти чумбат̣ам̣ катва̄ там̣ па̄датале бандхитва̄ гаччханти, маттикапа̄тим̣ бхиндитва̄ вийа татха̄ нихӣнамануссаттабха̄вато чавитва̄ суван̣н̣апа̄тим̣ пат̣илабханто вийа деваттабха̄вам̣ ган̣ханто чутичиттато дутийачиттава̄ре а̄да̄начиттаккхан̣е девалоке ниббатто.

маггена̄гата̄ти магга̄дхигаманена а̄гата̄ уппанна̄. арийакантасӣланти арийа̄нам̣ кантам̣ мана̄пам̣ манорамам̣ сӣладхаммам̣. арийа̄нам̣ адхичиттаадхипан̃н̃а̄сиккха̄ вийа адхисӣласиккха̄пи сабба̄ ативийа канта̄ ева̄ти а̄ха ‘‘кин̃ча̄пӣ’’тиа̄ди. имасмим̣ панаттхети имасмим̣ сота̄паннасса бхавасан̇кха̄те аттхе ниддха̄ретва̄ вуччама̄не. пан̃часӣлампи йасма̄ дит̣т̣хи вийа бхавантарепи аппахӣнам̣.

далиддасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. ра̄ман̣еййакасуттаван̣н̣ана̄

261. а̄раманти еттха сатта̄ти а̄ра̄ма̄, манорама̄ упавана̄дайо. те ева четенти еттха саддха̄йа аттано пӣтисоманассам̣ сандхахантӣти четийа̄ти ча вуччанти. мануссараман̣ӣйабха̄васса̄ти манусса̄нам̣ а̄раман̣ӣйабха̄васса. тасса пана сӣла̄дигун̣авасена ачинтеййа̄паримеййа̄нубха̄вата̄пи хотӣти бхагава̄ ‘‘на̄ггханти сол̣аси’’нти авоча. ачетана̄йа бхӯмийа̄ раман̣ӣйата̄ на̄ма гун̣ависит̣т̣ха̄нам̣ арийа̄нам̣ севанавасена ведитабба̄ти вуттам̣ ‘‘ида̄ни…пе… га̄ме ва̄тиа̄дима̄ха̄’’ти.

ра̄ман̣еййакасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. йаджама̄насуттаван̣н̣ана̄

262. йаджанта̄нанти даккхин̣еййам̣ уддисса дента̄нам̣. ат̣т̣хуппаттико суттаниккхепоти дассетва̄ аттхаван̣н̣анам̣ ка̄тум̣ ‘‘тада̄ кира̄’’тиа̄ди вуттам̣. агганти сет̣т̣хам̣. техи техи ва̄ йатха̄ладдхасаппиа̄дайо ма̄ нассанту, аггабха̄вена гахита̄ни саппиа̄дӣни кевалам̣ аггимхи джха̄панена, дева̄ манусса̄ миччха̄га̄хена ма̄ нассанту. таккена̄ти таккаматтена. ‘‘катхема̄’’ти амхе ман̃н̃атха, ида̄ни пассатха, паччаккхато айам̣ во…пе… а̄гаччхатӣти а̄хам̣сӯти йоджана̄.

упадхивипа̄канти упадхӣсу ва̄ випаччати, упадхайо ва̄ випа̄ка̄ етасса̄ти упадхивипа̄кам̣. виппха̄равантам̣ хоти випулапаккхата̄йа. бхиккхусан̇гхасса адам̣су ‘‘самма̄самбуддхена маха̄брахмуна̄ ча евам̣ ова̄до динно’’ти.

йаджама̄насуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. буддхавандана̄суттаван̣н̣ана̄

263. ут̣т̣хаха̄ти ут̣т̣ха̄нам̣ ка̄йикавӣрийам̣ карохи. тена̄ха ‘‘вичара, локе’’ти. четасикавӣрийам̣ пана бхагавата̄ маттхакам̣ па̄питамева. тена̄ха ‘‘виджитасан̇га̄ма̄’’ти. два̄дасайоджаникасса уччабха̄вена. виттха̄рато пана а̄йа̄мато ча анекайоджанасатасахассапарима̄н̣ачаккава̄л̣ам̣ атибйа̄петва̄ т̣хитасса. паннабха̄ра̄ти па̄титабха̄ра. никкхепитаббато бха̄ра̄ти а̄ха ‘‘оропитакхандха̄’’тиа̄ди. те хи там̣саман̇гино пуггаласса сампа̄танат̣т̣хена бха̄ра̄ на̄ма. вуттан̃хетам̣ ‘‘бха̄ра̄ хаве пан̃чаккхандха̄’’ти (сам̣. ни. 3.22). тадекадеса̄ ча килеса̄бхисан̇кха̄ра̄. паннараса̄йа пун̣н̣ама̄йа раттинти йатха̄ паннарасапун̣н̣ама̄йа раттийам̣ парипун̣н̣ака̄ле упаккилесавимутто чандо собхати, евам̣ тава читтам̣ саббасо упаккилесавимуттам̣ собхатӣти адхиппа̄йо.

буддхавандана̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. гахат̣т̣хавандана̄суттаван̣н̣ана̄

264. путхуддиса̄ти бахудиса̄. ка̄ пана та̄ти а̄ха ‘‘чатассо диса̄ чатассо анудиса̄ ча̄’’ти. анудиса̄гахан̣ена четтха уддхам̣ адхопи гайхатӣти ча дассети. бхӯмива̄синоти бхӯмипат̣ибаддхавуттино. етена руккхапаббатанива̄синопи гахита̄ хонти. чирараттасама̄хитачиттети упача̄раппана̄джха̄на̄ни уппа̄детва̄ апарихӣнаджджха̄ната̄йа чирака̄лам̣ сама̄хитачитте. а̄па̄н̣акот̣иканти джӣвитапарийантам̣ йа̄ваджӣвам̣. евама̄дӣти а̄ди-саддена авасесапун̃н̃акирийаваттхӯни сан̇ган̣ха̄ти. ниччасӣлавасена пан̃чахи, нийамасӣлавасена дасахи. пи-саддена тато катипайехи упосатхасӣлавасена ат̣т̣хахипӣти дассети. дхаммикехӣти дхаммато анапетехи. памукхоти памоккхо.

гахат̣т̣хавандана̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. саттха̄равандана̄суттаван̣н̣ана̄

265. брахмаджа̄н̣укоти даккхин̣аджа̄н̣уман̣д̣алам̣ патхавийам̣ т̣хапетва̄ вандама̄но брахмаджа̄н̣уко на̄ма татха̄бхӯто хутва̄. йаджитаббато йаккхо, пӯджанӣйо. евам̣ пӯджа̄висесайогато саккоти а̄ха ‘‘со йаккхоти со сакко’’ти. саккасса намакка̄рабха̄джанабхӯтан̃хи пуччханто ма̄тали ‘‘ко на̄ма со йаккхо’’ти а̄ха. гун̣анемиттакехӣти гун̣ахетукехи ананта̄ни хи буддха̄нам̣ на̄ма̄ни, та̄ни ча кхо сабба̄нипи гун̣анемиттака̄нева. анантагун̣атта̄. вуттан̃хетам̣ –

‘‘асан̇кхйеййа̄ни на̄ма̄ни, сагун̣ена махесино;

гун̣ена на̄мамуддхеййам̣, апи на̄масахассато’’ти. –

тасма̄ аномана̄манти парипун̣н̣агун̣ана̄манти аттхо. саматиккамена̄ти самма̄ самуччхинданавасена атиккаманена. килеса̄рӣнам̣ апетачайоти апачайо, со а̄рамитаббат̣т̣хена а̄ра̄мо етесанти апачайа̄ра̄ма̄. тена̄ха ‘‘ват̣т̣авиддхам̣сане рата̄’’ти.

саттха̄равандана̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. сан̇гхавандана̄суттаван̣н̣ана̄

266. пӯтимхи дехе ма̄ту сарӣре сайанато, аттано ева ва̄ пӯтидехам̣ сарӣрам̣ тасмим̣ т̣хитата̄йа аваттхаритва̄ сайанато пӯтидехасайа̄ти йоджана̄. кун̣апамхетети ете манусса̄ асучидуггандхаджегуччхапат̣иккӯле ма̄тукуччхисан̇кха̄те кун̣апасмим̣ даса ма̄се нимугга̄. тесам̣ кинна̄ма твам̣ пихайасӣти йоджана̄. етесам̣ етам̣ вихайа̄мӣти етесам̣ исӣнам̣ етам̣ самма̄пат̣ипаттим̣ вихайа̄ми. ида̄ни там̣ пат̣ипаттим̣ дассетум̣ ‘‘на те сам̣ кот̣т̣хе опентӣ’’ти вуттам̣. дхан̃н̃ам̣ кот̣т̣хе на паккхипанти паккхипитаббасса ча абха̄вато. тена̄ха ‘‘на хи етесам̣ дхан̃н̃а’’нти. паресам̣ нит̣т̣хитанти паресам̣ гахитам̣ сантакам̣ тесам̣ па̄ка̄йа нит̣т̣хитам̣. бхиккха̄ча̄раваттена̄ти пин̣д̣а̄чарийа̄йа. есама̄на̄ парийесанта̄. евам̣ парийит̣т̣хена. йа̄пенти, на есанти анесанам̣. сусама̄диннасундаравата̄ти сут̣т̣ху сама̄диннасобханавата̄.

евам̣ субха̄ситабха̄синоти гантхадхуравипассана̄дхура̄нам̣ васена гун̣апарима̄н̣асубха̄ситассева бха̄санасӣла̄. арийена тун̣хӣбхӯтена тун̣хӣбхӯта̄. тато ева манасса са̄тисайам̣ саман̃чара̄. гахитадан̣д̣есу пара̄ма̄са̄дипайуттесу дан̣д̣а̄да̄на̄дихету уппаджджанакакилесапарил̣а̄ха̄бха̄вато ниббута̄. тена̄ха ‘‘виссат̣т̣хадан̣д̣а̄’’ти. са̄да̄несӯти сабхава̄да̄несу. ана̄да̄на̄ти таббирахита̄. тена̄ха ‘‘бхавайонӣ’’тиа̄ди.

сан̇гхавандана̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дутийаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.