упа̄липан̃чакам̣

анисситаваггаван̣н̣ана̄

417. упа̄липан̃хесу ‘‘кати хи ну кхо бханте’’ти пуччха̄йа самбандхо наттхӣти кассачи ман̃н̃анам̣ нива̄ренто а̄ха ‘‘айа самбандхо’’ти. тхероти упа̄литтхеро, пуччхӣти самбандхо. имесанти пан̃чака̄нам̣ тантинти самбандхо. кесам̣ аттха̄йа тантим̣ т̣хапесса̄мӣти а̄ха ‘‘нисса̄йа васанака̄рӣнам̣ аттха̄йа̄’’ти. васанака̄рӣнам̣ бхиккхӯнанти самбандхо. тесанти пан̃ха̄нам̣.

а̄панно каммакатоти еттха ‘‘а̄панно’’ти падам̣ ‘‘каммакато’’ти падасса ка̄ран̣адассананти а̄ха ‘‘а̄паттим̣ а̄панно, таппаччайа̄ва сан̇гхена каммам̣ катам̣ хотӣ’’ти. таппаччайа̄ва̄ти там̣а̄паттиа̄паннасан̇кха̄та̄ ка̄ран̣а̄ ева.

наппат̣иппассамбханаваггаван̣н̣ана̄

420. айанти каммакато бхиккху, на ваттатӣти самбандхо. ануломаваттети катакаммасса ануломе ватте. асса̄ти бхиккхусса. сараджджукоти саха каммасан̇кха̄та̄йа раджджуйа̄ти сараджджуко.

421. самаггехи бхиккхӯхӣти самбандхо. хӣти саччам̣. аччайам̣ деса̄петва̄ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ досам̣ деса̄петва̄. тин̣аваттха̄ракасаматхам̣ ва̄ти ва̄саддо аттхантаравикаппо. татра чети еттха тасаддо каммависайо, чесаддо сачепарийа̄йоти а̄ха ‘‘саче та̄дисе камме’’ти. дит̣т̣ха̄викаммампи катва̄ти дит̣т̣ха̄викаммам̣ катва̄пӣти йоджана̄. писаддена акатва̄пӣти сампин̣д̣ети. йатра пана̄ти камме пана. таттха̄ти камме. паккамитаббанти сан̇га̄ма̄вачарена паккамитаббам̣.

422. усситамантӣти еттха усситам̣ мантӣ усситамантӣти дассенто а̄ха ‘‘лобха…пе… бха̄сита̄’’ти. таттха ‘‘лобхадоса мохама̄нуссаннам̣ ва̄ча’’нти имина̄ усситападасса аттхам̣ дассети. ‘‘бха̄сита̄’’ти имина̄ ‘‘мантӣ’’ти падасса аттхам̣ дассети. нисситаджаппӣти еттха ан̃н̃анисситам̣ джаппаметасса̄ти нисситаджаппӣти дассенто а̄ха ‘‘аттано’’тиа̄ди. еттха джаппанти вачанам̣. джаппа вачанети хи дха̄тупа̄т̣хесу вуттам̣. уссадайуттанти лобха̄диуссадайуттам̣, вачананти самбандхо. еваман̃н̃анти евам̣ аттана̄ ан̃н̃ам̣. катха̄нусандхивачанети чодакачудитака̄нам̣ катха̄йа анусандхивачане. еттха ‘‘вачане’’ти имина̄ ‘‘бха̄са̄нусандхӣ’’ти еттха бха̄сасаддо вачанапарийа̄йоти дассети.

усса̄ретӣти уддхам̣ гама̄пети. имина̄ усса̄дети упари гама̄петӣти усса̄дета̄ти вачанаттхам̣ дассети. еттха хи дака̄рарака̄ра̄ садисаттха̄. те хи две аккхара̄ када̄чи каттхачи садисаттха̄ хонти. аваса̄ретӣти хӣнабха̄вам̣ гама̄пети. имина̄ аваса̄дети адхобха̄вам̣ гама̄петӣти аваса̄дета̄ти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘апаса̄дета̄’’типи па̄т̣хо, упасаггаматтамева на̄нам̣. сампхан̃ча бахум̣ бха̄сатӣти еттха сампхасаддо нираттхакакатха̄вачаноти а̄ха ‘‘нираттхакакатха’’нти. нираттхакакатха̄ хи йасма̄ сам̣ хитасукхам̣ пхалати вина̄сети, тасма̄ сампханти вуччати. пха̄ дха̄тӯти ча пхаладха̄тӯти ча дха̄тупа̄т̣хесу (садданӣтидха̄тума̄ла̄йам̣ 16 лака̄рантадха̄ту) вуттам̣.

бха̄ре ана̄ропитети ‘‘тава бха̄ро’’ти сан̇гхена бха̄ре ана̄ропите. аджджхоттхаритва̄ти абхибхавитва̄. имина̄ пасайха паватта̄ти еттха пасайхасаддасса абхибхаванаттхам̣ дассети. анадхика̄рети анадхипаччат̣т̣ха̄не. ‘‘катхета̄’’ти имина̄ ватудха̄туйа̄ катханаттхам̣ дассети. анока̄сакаммам̣ ка̄ретва̄ти еттха нака̄расса айуттайогабха̄вато йуттат̣т̣ха̄нам̣ дассенто а̄ха ‘‘ока̄сакаммам̣ ака̄ретва̄’’ти. йасса̄ти йа̄ асса. асса бхиккхуно аттано йа̄ дит̣т̣хи аттхӣти йоджана̄, атхава̄ аттано йа̄ дит̣т̣хи бхавеййа̄ти йоджана̄. танти дит̣т̣хим̣. ‘‘катхета̄’’ти имина̄ бйа̄ката̄ти еттха ви а̄ пуббакарадха̄туйа̄ катханаттхам̣ дассети.

воха̄раваггаван̣н̣ана̄

424. ‘‘нева десана̄йа на вут̣т̣ха̄нена̄’’ти идам̣ па̄ра̄джика̄паттим̣ сандха̄йа вуттам̣. доса̄нурӯпанти ваттхусан̇кха̄тасса досасса анурӯпам̣.

пайогам̣ на джа̄на̄тӣти еттха саче пайого мӯлена висадисо хутва̄ бхинно хоти, евам̣ сати мӯлапайоганти на ваттаббанти а̄ха ‘‘адхикаран̣а̄нам̣ хӣ’’тиа̄ди. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. мӯламева пайога̄ на̄ма хонти, на ан̃н̃анти адхиппа̄йо.

ка̄таббанти на джа̄на̄тӣти ка̄таббам̣ ити каммасса каран̣ам̣ на джа̄на̄тӣти йоджана̄. ваттхӯти бхан̣д̣анакалаха̄диваттху, нийасса̄дӣнам̣ ваттхӯти самбандхо. чатуннанти таджджанӣйанийассапабба̄джанӣйапат̣иса̄ран̣ӣйавасена чатуннам̣. йа̄чатӣти сан̇гхам̣ каммасса вӯпасамам̣ йа̄чати.

ваттхунти еттха а̄паттиккхандха̄намева ваттхунти а̄ха ‘‘саттаннам̣ а̄паттиккхандха̄на’’нти. падесапан̃н̃аттисаббаттхапан̃н̃аттиса̄дха̄ран̣апан̃н̃аттиаса̄дха̄ран̣апан̃н̃аттиекатопан̃н̃а- ттиубхатопан̃н̃аттивасена чханнам̣ пан̃н̃аттӣнам̣ пан̃н̃аттийам̣ павит̣т̣хатта̄ вуттам̣ ‘‘тивидхам̣ пан̃н̃атти’’нти. ‘‘хет̣т̣хупарийам̣ катва̄ падам̣ йоджетӣ’’ти имина̄ падапачча̄бхат̣т̣ханти еттха пада̄нам̣ хет̣т̣хупарийавасена пат̣иниваттитва̄ а̄бхассанам̣ гал̣анам̣ чутам̣ падапачча̄бхат̣т̣ханти аттхам̣ дассети.

винайети еттха на кевалам̣ па̄л̣ийам̣йева, атха кхо ат̣т̣хакатха̄йампӣти а̄ха ‘‘винайапа̄л̣ийан̃чева ат̣т̣хакатха̄йан̃ча̄’’ти.

н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣти еттха н̃аттибхедам̣ дассенто а̄ха ‘‘сан̇кхепато’’тиа̄ди. таттха̄ти дувидха̄су н̃аттӣсу. камман̃аттӣти анусса̄ванакаммасса т̣ха̄не т̣хита̄ н̃атти. анусса̄ванакаммам̣ наттхи, сайамева анусса̄ванакаммат̣т̣ха̄не т̣хита̄ти аттхо. каммапа̄дан̃аттӣти анусса̄ванакаммасса па̄дабхӯта̄ мӯлабхӯта̄ н̃атти. навасу т̣ха̄несӯти оса̄ран̣а̄дӣсу навасу т̣ха̄несӯ. двӣсу т̣ха̄несӯти н̃аттидутийан̃аттичатуттхавасена двӣсу т̣ха̄несу, каммапа̄дан̃аттийа̄ каран̣ам̣ на джа̄на̄тӣти самбандхо. йва̄йам̣ чатуббидхо саматхоти йоджана̄. танти чатуббидхам̣ саматхам̣. н̃аттийа̄ти са̄мйаттхе са̄мивачанам̣. йам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаматӣти самбандхо. тасса̄ти адхикаран̣асса. там̣ вӯпасамам̣ на джа̄на̄тӣти самбандхо.

суттам̣ на джа̄на̄тӣти еттха суттасаддасса када̄чи каттхачи ма̄тика̄йан̃ча суттантапит̣аке ча паваттанато идха убхатовибхан̇гети а̄ха ‘‘убхатовибхан̇га’’нти. винайам̣ на джа̄на̄тӣти еттха винайасаддасса сакале винайапит̣аке ваттама̄насса̄пи суттанти еттха убхатовибхан̇гасса гахитатта̄ идха кхандхакапарива̄ра̄ва гахетабба̄ти а̄ха ‘‘кхандхакапарива̄рам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти.

винайам̣ на джа̄на̄тӣти еттха винайапит̣акасса гахетаббатта̄ вуттам̣ ‘‘т̣хапетва̄ винайапит̣ака’’нти. суттантике чатта̄ро маха̄падесети (дӣ. ни. 2.187 а̄дайо; а. ни. 4.180) буддха̄падесасан̇гха̄падесасамбахулаттхера̄падесаекаттхера̄ падесавасена чатта̄ро маха̄падесе. еттха̄ти пан̃чаке. йанти вачанам̣. саббаттха̄ти саббесу пан̃чакесу.

ити

анисситавагга-наппат̣иппассамбханавагга-воха̄раваггаван̣н̣ана̄йа

йоджана̄ саматта̄.

дит̣т̣ха̄викаммаваггаван̣н̣ана̄

425. дит̣т̣ха̄викаммавагге дит̣т̣ха̄викамма̄ти еттха а̄ви карӣйате а̄викаммам̣, дит̣т̣хӣнам̣ а̄викаммам̣ дит̣т̣ха̄викамманти дассенто а̄ха ‘‘дит̣т̣хӣнам̣ а̄викамма̄нӣ’’ти. ‘‘ладдхипака̄сана̄на’’нти имина̄ дит̣т̣хисаддо ладдхипарийа̄йо, а̄викаммасаддо пака̄санапарийа̄йоти дассети. етанти ‘‘дит̣т̣ха̄викамма̄’’ти на̄мам̣. адесана̄га̄минӣ на̄ма аттхато гаруканти а̄ха ‘‘гарука̄паттийа̄’’ти. лахука̄йапӣти писаддо гарахаттхо. лахука̄йапи десита̄йа дит̣т̣ха̄викаммам̣ адхаммикам̣ хоти, пагева гарука̄йа̄ти аттхо.

йатха̄ …пе… хотӣти йатха̄ а̄викате чатӯхи пан̃чахи екӣбхӯтехи а̄виката̄ хотӣти йоджана̄. чатӯхи пан̃чахӣти антимапариччхедадассанам̣. тато атирекехипи екато десетум̣ на ват̣т̣ати, десита̄ ча а̄патти на вут̣т̣ха̄ти, десана̄паччайа̄ дуккат̣ан̃ча хоти. ‘‘чатӯхи пан̃чахӣ’’ти антимапариччхедасса дасситатта̄ двӣхи тӣхи пана екато десетум̣ ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣. манома̄насена̄ти еттха маносаддена ма̄насасаддасса ра̄гаарахаттесупи паваттанато тадаттхе пат̣иккхипитва̄ читте ева ваттатӣти дассети. тена вуттам̣ ‘‘манасан̇кха̄тена ма̄насена̄’’ти. имина̄ манабхӯтам̣ ма̄насам̣ манома̄насанти вачанаттхам̣ дассети.

сама̄насам̣ва̄сакасса̄пӣти писаддо сама̄насам̣ва̄сакассапи на̄на̄сӣма̄йа т̣хитасса сантике а̄викаммам̣ адхаммикам̣ хоти, пагева на̄на̄сам̣ва̄сакасса̄ти дассети. ма̄л̣акасӣма̄йа̄ти кхан̣д̣асӣма̄йа ан̇ган̣е. авиппава̄сасӣма̄йа̄ти маха̄сӣма̄йа, т̣хитасса̄пи сантикети самбандхо. писаддена ‘‘кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хитассапӣ’’ти аттхам̣ сампин̣д̣ети.

430. на парийаттанти на саматтхам̣. имина̄ на̄ланти еттха алам̣саддо парийаттаттхова, на̄рахабхӯсанава̄ран̣аттхоти дассети. идха̄пӣти пан̃чакепи. писаддена пуримапан̃чакам̣ апеккхати. ‘‘са̄санато’’ти имина̄ чудха̄туйа̄ апа̄да̄нам̣ дассети. ‘‘ка̄мо’’ти имина̄ адхиппа̄йасаддо ка̄мапарийа̄йоти дассети.

432. мандатта̄ момӯхатта̄ти еттха ттапаччайасса бха̄ваттхе, пан̃чамӣвибхаттийа̄ ча ка̄ран̣аттхе паваттабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘мандабха̄вена момӯхабха̄вена̄’’ти. парибхава̄ти еттха парибхавака̄ма̄ти аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘парибхавам̣ а̄ропетука̄мо хутва̄’’ти. ан̃н̃абйа̄каран̣есупӣти арахаттабйа̄каран̣есупи. саббаттха̄ти дит̣т̣ха̄викаммавагге. йанти вачанам̣.

ити дит̣т̣ха̄викаммаваггаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.

муса̄ва̄даваггаван̣н̣ана̄

444. дхаммападха̄нам̣ дхамма̄дхит̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа ‘‘па̄ра̄джикам̣ гаччхатӣти па̄ра̄джикага̄мӣ’’ти суддхакаттувасена вуттам̣, пуггалападха̄нам̣ пуггала̄дхит̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа ‘‘па̄ра̄джикам̣ гаччхати анена, гама̄петӣти ва̄ па̄ра̄джикага̄мӣ’’ти каран̣ахетукаттувасенапи ваттаббам̣. виттха̄рам̣ дассанто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. таттха таттха̄ти ‘‘муса̄ва̄до па̄ра̄джикага̄мӣ’’тиа̄дипа̄т̣хе, евам̣ виттха̄ро ведитабботи самбандхо. тесу ‘‘муса̄ва̄до па̄ра̄джикага̄мӣ’’тиа̄дӣсу ва̄, ниддха̄ран̣е бхуммам̣.

адассанена̄ти еттха касса адассанена̄ти а̄ха ‘‘винайадхарасса̄’’ти. виттха̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘каппийа̄каппийесу хӣ’’тиа̄ди. танти винайадхарам̣. ассаванена̄ти еттха кесам̣ вачанам̣ ассаванена̄ти а̄ха ‘‘екавиха̄репӣ’’тиа̄ди. екавиха̄репӣти винайадхарена екавиха̄репи. писаддена на̄на̄виха̄ре пана пагева̄ти дассети. упат̣т̣ха̄нанти упат̣т̣ха̄наттхам̣, упат̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нам̣ ва̄. вуччама̄нам̣ ан̃н̃есам̣ вачанам̣ асун̣анто хутва̄ ва̄ти йоджана̄. пасуттаката̄ти еттха йака̄ралопоти а̄ха ‘‘пасуттаката̄йа̄’’ти. пасуттакабха̄венапӣти писаддо ан̃н̃ампи адассана̄дика̄ран̣ам̣ сампин̣д̣ети. татха̄сан̃н̃ӣти еттха татха̄саддо ковисайоти а̄ха ‘‘акаппийе…пе… а̄паджджанто’’ти. екаратта̄тиккама̄дивасена̄ти а̄дисаддена чха̄ратта̄тиккама̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. саббаттха̄ти муса̄ва̄давагге.

ити муса̄ва̄даваггаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.

бхиккхунова̄даваггаван̣н̣ана̄

450. бхиккхунивагге ала̄бха̄йа̄ти еттха лабхадха̄туйа̄ каммам̣, сампада̄навачанасса ча тадаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘чатуннам̣ паччайа̄нам̣ ала̄бхаттха̄йа̄’’ти. ‘‘ва̄йаматӣ’’ти имина̄ парисаккатӣти еттха саккадха̄туйа̄ саматтхаттхам̣ пат̣иккхипитва̄ ва̄йаматтхам̣ дассети. калиса̄сананти па̄папара̄джайаа̄н̣ам̣. нӣхаран̣аттха̄йа̄ти ниддхаритва̄ апанайанаттха̄йа.

451. ‘‘камма’’нти са̄ман̃н̃ато вуттатта̄ ‘‘саттаннам̣ камма̄нам̣ ан̃н̃атара’’нти.

454. на са̄каччха̄табботи еттха ко на̄ма катха̄магго на са̄каччха̄таббо, нану винайойева̄ти а̄ха ‘‘каппийа̄…пе… катха̄магго’’ти. ‘‘на катхетаббо’’ти имина̄ каччхасаддасса катхадха̄туйа̄ ниппханнабха̄вам̣ дӣпети. касма̄ пана пат̣хамапан̃чаке ‘‘на асеккхена̄’’ти пат̣иккхипитва̄ дутийапан̃чаке ‘‘асеккхена̄’’тиа̄ди вуттанти а̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди. итаро путхуджджано на катхетӣти йоджана̄.

на аттхапат̣исамбхида̄паттоти еттха аттхо на̄ма ат̣т̣хакатха̄йева̄дхиппета̄ти а̄ха ‘‘ат̣т̣хакатха̄йа̄’’ти. ‘‘пабхедагатан̃а̄н̣аппатто’’ти имина̄ аттха̄дӣсу пати висум̣ самбхиджджатӣти пат̣исамбхида̄, пан̃н̃а̄, там̣ паттоти пат̣исамбхида̄патто. аттхе пат̣исамбхида̄патто аттхапат̣исамбхида̄паттоти дассети. ‘‘па̄л̣идхамме’’ти имина̄ дхаммапат̣исамбхида̄паттоти еттха дхаммасарӯпам̣ дассети. воха̄ранируттийанти пан̃н̃аттинируттийам̣. имина̄ нируттипат̣исамбхида̄паттоти еттха нируттисарӯпам̣ дассети. пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄паттоти еттха пат̣ибха̄нам̣ на̄ма хет̣т̣химан̃а̄н̣аттайамева̄ти а̄ха ‘‘аттхапат̣исамбхида̄дӣни н̃а̄н̣а̄нӣ’’ти, тесӯти н̃а̄н̣есу, йам̣ йам̣ вимуттам̣ йатха̄вимуттам̣, читтам̣. паччавеккхита̄ти пунаппунам̣ олокита̄. саббаттха̄ти бхиккхунивагге.

ити бхиккхунова̄даваггаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.

убба̄хикаваггаван̣н̣ана̄

455. убба̄хикавагге аттхакусалотиа̄дипада̄нам̣ бхеданисситасама̄сам̣ дассенто а̄ха ‘‘ат̣т̣хакатха̄кусало’’тиа̄ди. а̄чарийамукхатоти а̄чарийаваданато, а̄чарийасаммукхе ва̄, ситхиладханита̄дӣти а̄дисаддена дӣгхарасса̄дӣни (пари. ат̣т̣ха. 485; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 252) сан̇ган̣ха̄ти. аккхарапариччхедети еттако ситхило, еттако дханитотиа̄дина̄ аккхарапариччхеде. имина̄ бйан̃джанакусалоти еттха бйан̃джанасаддо аккхарапарийа̄йоти дассети. на пубба̄паракусалоти еттха пубба̄паро на̄ма пурима̄нам̣ чатуннан̃чева катха̄йа ча пубба̄пароти а̄ха ‘‘аттхапубба̄паре’’тиа̄ди.

кодханотиа̄дӣни вутта̄нӣти самбандхо. йасма̄ на саккотӣти йоджана̄. паса̄рета̄ти еттха сарадха̄ту упасаггавасена вечиттава̄чакоти а̄ха ‘‘мохета̄’’ти.

ити убба̄хикаваггаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.

адхикаран̣авӯпасамаваггаван̣н̣ана̄

457. адхикаран̣авӯпасамавагге сан̇гхагару на̄ма коти а̄ха ‘‘дхамман̃ча…пе… сан̇гхагару на̄ма хотӣ’’ти. та̄нӣти чӣвара̄дӣни.

458. пан̃чахупа̄ли а̄ка̄рехӣти еттха а̄ка̄расаддо ка̄ран̣аттхоти а̄ха ‘‘пан̃чахи ка̄ран̣ехӣ’’ти. каммена̄тиа̄дӣсу камма̄дӣнам̣ сарӯпам̣ дассенто а̄ха ‘‘апалокана̄дӣсӯ’’тиа̄ди. упапаттӣхӣти йуттӣхи. майхам̣ учча̄кула̄ паббаджитабха̄ван̃ча бахуссутабха̄ван̃ча тумхе джа̄на̄тха̄ти йоджана̄. ма̄дисо на̄ма…пе… тумха̄кам̣ йуттам̣ нанӯти йоджана̄. кан̣н̣амӯлети кан̣н̣асамӣпе. анусса̄ванена̄ти анусамӣпе са̄ва̄панена. тесанти бхиккхӯнам̣. аниваттидхаммети аниваттанасабха̄ве. сала̄кагга̄хена̄ти аттано сала̄ка̄йа га̄ха̄панена.

еттха̄ти камма̄дӣсу. пама̄н̣анти сан̇гхабхедасса ка̄ран̣ам̣. пуббабха̄га̄ти сан̇гхабхедато пуббабха̄ге паватта̄. пуббабха̄габха̄вам̣ а̄викаронто а̄ха ‘‘ат̣т̣ха̄расаваттхудӣпанавасена хӣ’’тиа̄ди. вохарантепӣти йоджана̄. таттха̄ти воха̄ре. када̄ пана сан̇гхо бхинноти а̄ха ‘‘йада̄ пана̄’’тиа̄ди. йада̄ пана каротӣти самбандхо. камманти упосатхакаммато ан̃н̃ам̣ каммам̣ гахетаббам̣. уддесанти упосатхакаммам̣. итӣти евам̣. сан̇гхабхедакаккхандхакаван̣н̣ана̄йам̣ ‘‘евам̣…пе… пака̄сайисса̄ма̄’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 351) йам̣ вачанам̣ авочумха̄ти йоджана̄. тасса вачанасса̄ти па̄т̣хам̣ аджджха̄харитва̄ ‘‘сва̄йам̣ аттхо’’ти падена самбандхитаббо.

пан̃н̃аттетанти еттха ниггахиталопасандхӣти а̄ха ‘‘пан̃н̃аттам̣ ета’’нти. ква̄ти кисмим̣ кхандхаке. татра̄ти ваттаккхандхаке. етта̄вата̄ти еттакена а̄гантукаватта̄диакаран̣аматтена. анупуббена̄ти ануккамена. йатха̄раттанти еттха йатха̄саддо анурӯпаттхава̄чако, раттисаддена раттиппама̄н̣ам̣ гахетаббанти дассенто а̄ха ‘‘раттипарима̄н̣а̄нурӯпа’’нти. имина̄ раттийа̄ анурӯпам̣ йатха̄раттанти ниббачанам̣ дассети. ‘‘раттипарима̄н̣а̄нурӯпа’’нти вутте раттипарима̄н̣асса атиккантатта̄ аттхато тхероти а̄ха ‘‘йатха̄тхеранти аттхо’’ти. ваваттха̄нанти париччхедо. со хи висум̣ авахито хутва̄ тит̣т̣хатӣти ваваттха̄нанти вуччати. камма̄камма̄нӣти еттха каммам̣ акамма̄нӣти падавибха̄гам̣ катва̄ ака̄ро вуддхаттхоти а̄ха ‘‘кхуддака̄ни чева маханта̄ни ча камма̄нӣ’’ти. сати ча акаммасса махантабха̄ве каммам̣ на̄ма кхуддаканти аттхато сиддхам̣ хоти. тена вуттам̣ ‘‘кхуддака̄ни чева̄’’ти. ака̄расса аппаттхам̣ гахетва̄ ‘‘маханта̄ни чева кхуддака̄ни ча камма̄нӣ’’ти аттхопи йуджджатева. со пана идха на гахито, ан̃н̃аттха пана диссати. ‘‘учча̄вача̄ни камма̄нӣ’’ти хи ва̄кйавасена вуттат̣т̣ха̄не уччасаддена махантаттхам̣ дассети, авачасаддена кхуддакаттхам̣ дассети. тасма̄ махантакхуддака̄ни камма̄нӣти аттхо ведитаббо. сати ча акаммасса кхуддакабха̄ве каммам̣ на̄ма махантанти аттхатопи сиддханти дат̣т̣хаббам̣.

сан̇гхабхедаваггадвайаван̣н̣ана̄

459. сан̇гхабхедаваггадвайе етети сабха̄ва̄. тети адхамма̄дайо. итӣти евам̣. йам̣ камманти йоджана̄. дит̣т̣хим̣ винидха̄йа̄ти самбандхо. екасмим̣ пан̃чаке айам̣ аттхайоджана̄ ка̄табба̄ти самбандхо. еттха̄пӣти имасмим̣ пан̃чакепи. писаддена хет̣т̣ха̄ вуттам̣ пан̃чакам̣ апеккхати. саббаттха̄ти саббесу пан̃чакесу. хӣти саччам̣. пуббе авуттанайам̣ йам̣ вачанаматтхи, там̣ вачанам̣ еттха пан̃чакесу на аттхӣти йоджана̄.

а̄ва̄сикаваггаван̣н̣ана̄

461. а̄ва̄сикавагге ‘‘харитва̄’’ти имина̄ йатха̄бхатанти еттха бхарадха̄туйа̄ харан̣аттхан̃ча кирийа̄висесанабха̄ван̃ча дассети. ‘‘т̣хапито’’ти имина̄ никкхиттоти еттха кхипадха̄туйа̄ т̣хапанаттхам̣ дассети.

462. парин̣а̄метӣти парин̣атам̣па̄пети. ‘‘нийа̄мети катхетӣ’’ти имина̄ адхиппа̄йаттхам̣ дассети, еттха̄ти а̄ва̄сикавагге.

катхинаттха̄раваггаван̣н̣ана̄

467. катхинаттха̄равагге отамасикоти еттха аватамам̣ гато отамасикоти дассенто а̄ха ‘‘андхака̄рагато’’ти. андхака̄расаддена тамасаддо андхака̄рапарийа̄йоти дассети. танти отамасикам̣. асаманна̄харантоти там̣ асаманна̄харанто, касма̄ асаманна̄харантоти а̄ха ‘‘киччайапасутатта̄ вандана’’нти. екатоти копена саддхим̣. верӣ висабха̄гапуггало екато а̄кодхена ваттанат̣т̣хена ека̄ваттоти вуччати. пахареййа̄ти вандантам̣ пахареййа. ‘‘ан̃н̃ам̣ чинтайама̄но’’ти имина̄ ан̃н̃асмим̣ а̄рамман̣е читтам̣ видахати т̣хапетӣти ан̃н̃авихитоти дассети.

сан̇гхато уддхаритва̄ кхипитаббо апанетабботи уккхитто, сойева уккхиттако. техӣти чатӯхи. авандийесу паннарасапуггалесӯти самбандхо. антара̄ вуттака̄ран̣ена ча̄ти антаре вуттена ‘‘тан̃хи вандантасса ман̃чапа̄да̄дӣсупи нала̄т̣ам̣ пат̣ихан̃н̃еййа̄’’тиа̄дина̄ ка̄ран̣ена ча. итоти паннарасапуггаламха̄. итӣти евам̣. саче уддеса̄чарийо ча ова̄да̄чарийо ча навако хоти, на ванданӣйо. саббаттха̄ти катхинаттха̄равагге.

ити катхинаттха̄раваггаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.

нит̣т̣хита̄ ча упа̄липан̃чакаван̣н̣ана̄йа йоджана̄.

а̄паттисамут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄

470. ‘‘ачиттако а̄паджджатӣ’’тиа̄дӣсу еваматтхо ведитабботи йоджана̄. ачиттако а̄паджджатӣти ачиттако хутва̄ а̄паджджати. есева найо ачиттако вут̣т̣ха̄тӣти еттха̄пи. йам̣кин̃чи а̄паттинти самбандхо. итарам̣ а̄паттинти йоджана̄. дхаммада̄нам̣ каромӣти ‘‘саббада̄нам̣ дхаммада̄нам̣ джина̄тӣ’’ти (дха. па. 354) ча ‘‘аматам̣дадо ча со хоти, йо дхаммамануса̄сатӣ’’ти (сам̣. ни. 1.42) ча бхагавата̄ вуттавачанам̣ сутва̄ дхаммада̄нам̣ кароми. доманассикоти доманассена йутто, доманассаванто ва̄. еттха̄ти абйа̄катамӯле.

473. йасса йасса̄ти сиккха̄падасса. там̣ саббанти саббам̣ там̣там̣самут̣т̣ха̄насиккха̄падам̣.