апарадутийага̄тха̄сан̇ган̣икам̣
(1) ка̄йика̄диа̄паттиван̣н̣ана̄
474. чха а̄паттийо ка̄йика̄ти еттха чха а̄паттийо на̄ма ка̄ти а̄ха ‘‘антарапеййа̄ле’’тиа̄ди. антарапеййа̄ле вутта̄ти самбандхо. ‘‘ка̄йадва̄ре самут̣т̣хитатта̄’’ти имина̄ ка̄йе самут̣т̣хантӣти ка̄йика̄ти вачанаттхам̣ дассети. тасмим̣йева антарапеййа̄ле вутта̄ти самбандхо. ‘‘ваджджапат̣иччха̄дика̄йа̄’’тиа̄дина̄ чха̄дентасса тиссоти еттха тин̣н̣ам̣ сарӯпам̣ дассети. ‘‘бхиккхунийа̄’’тиа̄дина̄ пан̃ча сам̣саггапаччайа̄ти еттха пан̃чаннам̣ сарӯпам̣ дассети.
‘‘екаратта’’итиа̄дина̄ арун̣угге тиссоти еттха тин̣н̣ам̣ сарӯпам̣ дассети. две йа̄вататийака̄ти сам̣ван̣н̣етаббена ‘‘ека̄даса йа̄вататийака̄ на̄ма̄’’ти сам̣ван̣н̣ана̄йа вируддхабха̄вам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘пан̃н̃аттивасена пана̄’’тиа̄ди. ‘‘имасмим̣ са̄сане’’ти имина̄ еттхасаддасса висайам̣ дассети. екена саббасан̇гахоти еттха еко на̄ма ко, сабба̄ни на̄ма ка̄нӣти а̄ха ‘‘йасса сийа̄’’тиа̄ди. ‘‘нида̄нуддесена̄’’ти имина̄ екасса сарӯпам̣ дассети. ‘‘сиккха̄пада̄нан̃ча па̄тимоккхуддеса̄нан̃ча̄’’ти имехи падехи саббасарӯпам̣ дассети. сан̇гаха саддена каммачхат̣т̣хӣсама̄со.
‘‘ваджджапат̣иччха̄дика̄йа̄’’тиа̄дина̄ две дут̣т̣хуллаччха̄дана̄ти еттха двиннам̣ сарӯпам̣ дассети.
‘‘бхиккху бхиккхунийа̄’’тиа̄дина̄ га̄мантаре чатассоти еттха чатассаннам̣ сарӯпам̣ дассети. пуна ‘‘бхиккху бхиккхунийа̄’’тиа̄дина̄ четасса̄ надипа̄рапаччайа̄ти еттха чатассаннамева сарӯпам̣ дассети. ‘‘чӣварада̄не па̄читтийа’’нти имина̄ па̄читтийабха̄вена садисатта̄ сан̇кхйа̄висесо на ка̄табботи дассети.
(2) десана̄га̄минийа̄диван̣н̣ана̄
475. екеттха̄ти еттхасаддо са̄санависайо.
екасиккха̄падампи наттхӣти писаддо бахусиккха̄пада̄ни пана пагева̄ти ча а̄патти пана пагева̄ти ча а̄паттӣпи наттхӣти ча аттхам̣ дассети.
‘‘сакалепи винайе’’ти имина̄ дветтха̄ти па̄т̣хе еттхасаддасса висайам̣ дассети. убхиннанти бхиккхубхиккхунӣнам̣. ан̃н̃атха̄ пана киттака̄ пат̣хама̄паттика̄ти а̄ха ‘‘итаратха̄ пана̄’’тиа̄ди. таттха итаратха̄ти пан̃н̃аттито ан̃н̃ена пака̄рена. камман̃ча̄ти камман̃атти ча. каммапа̄дика̄ ча̄ти каммапа̄дан̃атти ча. навасу т̣ха̄несӯти оса̄ран̣а̄дӣсу навасу т̣ха̄несу. двӣсӯти н̃аттидутийа, н̃аттичатуттхакаммесу.
ваджджапат̣иччха̄дика̄йа па̄ра̄джикам̣, уккхитта̄нуваттика̄йа па̄ра̄джикам̣, ат̣т̣хаваттхука̄йа па̄ра̄джиканти ити име тайоти йоджана̄. ка̄ран̣абхӯтена̄ти хетубхӯтена, ‘‘каран̣абхӯтена̄’’типи па̄т̣хо, са̄дхакатамасаттибхӯтена̄ти аттхо.
тесанти аддха̄нахӣна̄дӣнам̣. еттха̄ти ‘‘тайо пуггала̄ на упасампа̄детабба̄’’ти па̄т̣хе, етесу ан̇гахӣна̄дӣсу ва̄. йоти пуггало. апарипӯро на йа̄чатӣти самбандхо. ма̄тугха̄така̄дайо каран̣адуккат̣ака̄ ча̄ти йоджана̄. таттха̄ти тесу н̃аттикаппана̄дӣсу. н̃аттикаппана̄ти н̃аттивидхи. виппакатапаччаттанти виппакатам̣ паччаттам̣. атӣтакаран̣анти атӣтасса каран̣ам̣. виттха̄ренто а̄ха ‘‘ваттхусампаннам̣ хӣ’’тиа̄ди. тайо камма̄на сан̇гаха̄ти еттха чхандабхедараккханаттха̄йа нака̄ре ниггахиталопо. на̄ситака̄ти на̄сетабба̄ пуггала̄, на̄ситабба̄ти на̄сита̄, на̄сита̄ ева на̄ситака̄. тин̣н̣ам̣ джана̄нанти тин̣н̣ам̣ упасампада̄пеккхаджана̄нам̣ екӯпаджджха̄йена на̄на̄чарийена хутва̄ти йоджана̄. ека̄нусса̄вана̄ти екато анусса̄вана̄.
па̄до на̄ма каха̄пан̣асса чатуттхабха̄го. ма̄сако на̄ма па̄дасса пан̃чамабха̄го. па̄ра̄джиканти ванаппатим̣ чхиндантасса дутийапа̄ра̄джикам̣ (па̄ра̄. 110). анодисса̄ти ‘‘мануссо маратӯ’’тиа̄дина̄ на уддиситва̄. тена̄ти висена.
бхиккхунова̄дакаваггасминти са̄ман̃н̃а̄дха̄ро. дасасу сиккха̄падесӯти висеса̄дха̄ро. пат̣хамасиккха̄падамхийева̄ти дасасу сиккха̄падесу пат̣хамасиккха̄падамхийева. упасампанна̄йа бхиккхунийа̄ти самбандхо. ‘‘а̄патти хотӣ’’ти имина̄ ‘‘чӣварена̄’’ти падасса самбандхат̣т̣ха̄нам̣ дассети.
‘‘чатассо ева̄’’ти имина̄ таттика̄ти еттха тасаддасса висайам̣ дассети. та̄ чатассо парима̄н̣а̄ йа̄сам̣ а̄паттӣнанти таттика̄. нипаннасса̄пи таттика̄ти еттха̄пи есева найо. са̄ти бхиккхунӣ.
(3) па̄читтийаван̣н̣ана̄
476. пан̃ча бхесаджджа̄нӣти саббиа̄дӣни пан̃ча бхесаджджа̄ни. имам̣ а̄паттинти самбандхо. паччха̄ а̄панноти йоджана̄.
екам̣ кабал̣анти екам̣ а̄лопам̣, тумхамӯлети тумхам̣ сантике.
йатха̄ваттхуканти ваттхуануломам̣, а̄паттийо десита̄ва хонтӣти йоджана̄.
кока̄лика̄дӣнантиа̄дисаддена кат̣амодакатиссака̄дайо (па̄ра̄. 417) сан̇ган̣ха̄ти. па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ аппат̣иниссагге па̄читтийан̃ча чан̣д̣ака̄л̣ика̄йа бхиккхунийа̄ па̄читтийан̃ча̄ти йоджана̄. пайуттава̄ча̄паччайа̄ти вин̃н̃аттинимитта̄дӣхи пака̄рена йутта̄йа ва̄ча̄йа паччайа̄. а̄патти па̄ра̄джикасса̄ти па̄ра̄джикасса а̄паджджанам̣. атхава̄ па̄ра̄джикасса̄ти асса бхиккхусса па̄ра̄джика̄ а̄патти хотӣти ва̄ па̄ра̄джика̄ а̄патти асса бхаватӣти ва̄ йоджана̄ ка̄табба̄. итӣти има̄ чха а̄паттийо а̄паджджатӣти йоджана̄.
бходжанам̣ гахетва̄ аджджхохарама̄на̄ти самбандхо. татхева̄ти йатха̄ кха̄дане, татхева мам̣сам̣ ласун̣ам̣ аджджхохарама̄на̄ти йоджана̄. ‘‘пан̣ӣтабходжана̄нӣ’’ти ча ‘‘акаппийамам̣са’’нти ча пада̄ни ‘‘аджджхохарама̄на̄’’ти падена самбандхитабба̄ни.
пан̃ча т̣ха̄на̄нӣти пан̃ча а̄паттисан̇кха̄та̄ни т̣ха̄на̄ни. таттха̄ти пан̃часу сахадхаммикесу. двиннанти бхиккхубхиккхунӣнам̣. тесанти сиккхама̄на̄дӣнам̣. пан̃чаннамева̄ти сахадхаммика̄нам̣йева. виниччхайавоха̄роти виниччхайавачанам̣. имина̄ чатта̄ри адхикаран̣а̄ни пат̣иккхипати. ад̣д̣акаммам̣ на̄ма̄ти абхийун̃джанта̄нам̣ каммам̣ на̄ма.
‘‘сахадхаммика̄на’’нти имина̄ пан̃джаннам̣ виниччхайоти еттха пан̃часарӯпам̣ дассети. собхан̣абха̄вам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘катавӣтиккамо хӣ’’тиа̄ди. аббхун̣хасӣлоти абхинавуппаннасӣло. аббхун̣хасӣло на̄ма аттхато па̄катикасӣлоти а̄ха ‘‘па̄катико’’ти, пакатисӣлена нийуттоти аттхо.
‘‘ка̄йадва̄расамбхава̄’’ти имина̄ ка̄йика̄ти падасса таддхитабха̄вам̣ дассети. мукхам̣ олокетаббанти еттха вутта̄ти самбандхо.
чатуннам̣ десана̄йа ча̄ти еттха ‘‘десана̄йа̄’’ти падам̣ а̄дипадалопанти а̄ха ‘‘аччайадесана̄йа̄’’ти. са̄ти аччайадесана̄. абхинилӣйитва̄ дхануна̄ ма̄рентӣти абхима̄ра̄.
чхеджджам̣ хотӣти еттха чхеджджам̣ на̄ма па̄ра̄джика̄паджджанамева̄ти а̄ха ‘‘девадатто вийа па̄ра̄джикам̣ а̄паджджатӣ’’ти. има̄ пана а̄паттийоти па̄ра̄джикатхуллаччайа̄паттийо.
(4) аванданӣйапуггала̄диван̣н̣ана̄
477. тесанти дасаннам̣ пуггала̄нам̣. ‘‘саддхи’’нти имина̄ са̄мӣчена̄ти еттха сахаттхе каран̣авачананти дассети. са̄мӣчена̄ти ча са̄мӣчина̄ каттаббам̣ са̄мӣчам̣ каммам̣, тена са̄мӣчена. даса чӣварадха̄ран̣а̄ти падасса сама̄сабха̄вам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘даса диваса̄ни атирекачӣварасса дха̄ран̣а̄’’ти.
катисатантиа̄дӣсу двӣсу га̄тха̄па̄десу чатӯсу вибхатйантападесу пуримам̣ пуримена, паччхиман̃ча паччхимена йатха̄ккамам̣ йоджетаббанти дассенто а̄ха ‘‘катисатам̣ а̄паттийо раттисатам̣ чха̄дайитва̄на̄’’ти. паччхимага̄тха̄йа пуббад̣д̣хепи есева найо. айам̣ хӣти айам̣ ева ваккхама̄но. еттха̄ти га̄тха̄йам̣. йоти бхиккху, пат̣иччха̄детӣти самбандхо. итӣти айам̣ сан̇кхепаттхо.
хет̣т̣ха̄ вуттесу чатӯсу чатуккесу дхаммена самаггам̣ апанетва̄ два̄даса каммадоса̄ вутта̄ти дат̣т̣хаббам̣. адхаммена ваггакаммам̣, адхаммена самаггакамманти йоджетаббам̣.
еттха̄ти чхасу каммесу. етадева̄ти дхаммена самаггакаммамева.
йам̣ десита̄ти еттха йам̣саддо вачанавипалла̄соти а̄ха ‘‘йа̄ни десита̄нӣ’’ти. ‘‘десита̄нӣ’’ти имина̄ десита̄ти еттха ника̄расса а̄ка̄ра̄десабха̄вам̣ дассети. ‘‘парийантапариччхедабха̄варахитатта̄’’ти имина̄ наттхи антам̣ парийантаметасса̄ти анантанти вачанаттхам̣ дассети. танти нибба̄нам̣, джитанти самбандхо. кена кам̣ кинти катва̄ джитанти а̄ха ‘‘бхагавата̄ килесаган̣ам̣ абхимаддитва̄’’ти. кена кам̣ кинти катва̄ ким̣ джитам̣ вийа̄ти а̄ха ‘‘ран̃н̃а̄ сапаттаган̣ам̣ абхимаддитва̄ раджджам̣ вийа̄’’ти. таттха ‘‘ран̃н̃а̄’’ти имина̄ ‘‘кена̄’’ти пуччхам̣ виссаджджеси. ‘‘сапаттаган̣а’’нти имина̄ ‘‘ка’’нти пуччхам̣ виссаджджеси. ‘‘абхимаддитва̄’’ти имина̄ ‘‘кинти катва̄’’ти пуччхам̣ виссаджджеси. ‘‘раджджа’’нти имина̄ ‘‘ки’’нти пуччхам̣ виссаджджеси. сапаттаган̣анти вериган̣ам̣. айам̣ панеттха йоджана̄ – ран̃н̃а̄ сапаттаган̣ам̣ абхимаддитва̄ раджджам̣ ра̄джабха̄вам̣ джитам̣ вийа, бхагавата̄ килесаган̣ам̣ абхимаддитва̄ нибба̄нам̣ джитанти. свева̄ти бхагава̄ ева. ‘‘ниббика̄рата̄йа̄’’ти имина̄ та̄дисаддо ниббика̄раттхава̄чако аниппханнапа̄т̣ипадикоти дассети. ‘‘вивекапан̃чака’’нти имина̄ ка̄йачиттаупадхивасена вивекаттайампи гахетаббам̣ вивекабха̄вена сама̄натта̄. тена бхагавата̄ти самбандхо. ‘‘йа̄ни сатта а̄паттиккхандха̄нӣ’’ти имина̄ екеттха̄ти еттха екасаддасса висайам̣ дассети. таттха̄ти саттасу а̄паттиккхандхесу. еттха пана̄ти саматхесу пана. хӣти саччам̣. тасса̄ти саммукха̄винайасса. ат̣т̣хакатха̄сӯти саббаат̣т̣хакатха̄су. майам̣ пана̄ти сан̇гахака̄рака̄ амхе пана, буддхагхосана̄мака̄ майам̣ пана̄ти аттхо, рочайа̄ма̄ти самбандхо. касса киматтхам̣ гахетва̄ рочесӣти а̄ха ‘‘вина̄ти нипа̄тасса пат̣иседханаматтхаматта’’нти. ‘‘вина̄ти нипа̄тасса̄’’ти падам̣ ‘‘аттхаматта’’нти паде ва̄чакасамбандхо. аттано са̄дхйавачанам̣ буддхавачанасан̇кха̄тена са̄дхакавачанена са̄дхенто а̄ха ‘‘вуттампи чета’’нтиа̄ди.
ат̣т̣ха̄раса ат̣т̣хака̄нӣти адхаммадит̣т̣хибхеда, дхаммадит̣т̣хибхеда, вематикабхедесу тӣсу екамекам̣ мӯлам̣ катва̄ тайо тайо мӯлим̣ катва̄ нава хонти, тесу дхаммадит̣т̣хибхедесу дхаммадит̣т̣хибхедам̣ апанетва̄ ат̣т̣ха хонти, та̄ни ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯсу йоджетва̄ ат̣т̣ха̄раса ат̣т̣хака̄ни хонтӣти дат̣т̣хаббам̣. чхаӯнадийад̣д̣хасатанти чатучатта̄лӣса̄дхикам̣ сатанти вуттам̣ хоти.
екекаваттхусминти ат̣т̣ха̄расасу бхедакараваттхӯсу екекасмим̣ ваттхусмим̣.
ити га̄тха̄сан̇ган̣икаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.