чӯл̣асан̇га̄мам̣

анувиджджакасса пат̣ипаттиван̣н̣ана̄

365. чӯл̣асан̇га̄ме сама̄гаманам̣ сан̇га̄мо, сама̄гаменти саннипатанти еттха̄ти ва̄ сан̇га̄моти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘сан̇га̄мо вуччати…пе… сан̇гхасаннипа̄то’’ти. саннипатанам̣ саннипа̄то, саннипатанти еттха десети ва̄ саннипа̄то, сан̇гхасса саннипа̄то сан̇гхасаннипа̄то. сан̇га̄ма йуддхети дха̄тупа̄т̣хесу (садданӣтидха̄тума̄ла̄йам̣ 18 мака̄рантадха̄ту) вуттам̣. таттха йуддхам̣ на̄ма аттхато адхикаран̣авиниччхайоти гахетаббам̣. тадаттхам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘татра хӣ’’тиа̄ди. таттха татра̄ти тасмим̣ сан̇га̄ме, самосарантӣти самбандхо. аттапаччаттхика̄ти аттано пат̣ипаккхам̣ аттхайанти. уддхамманти дхаммато вийогам̣. дӣпента̄ хутва̄ти йоджана̄. ке вийа̄ти а̄ха ‘‘ваджджипуттака̄ вийа̄’’ти. со бхиккху паваттетӣти самбандхо. ладдхинти уддхамма̄дива̄дам̣. таттха̄ти сан̇га̄ме. авачаратӣти ога̄хетва̄ ча̄рети паваттети. тамеваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘аджджхога̄хетва̄ виниччхайам̣ паваттетӣ’’ти. еттха ‘‘аджджхога̄хетва̄’’ти имина̄ аватйӯпасаггасса ога̄хаттхам̣ дассети. ‘‘виниччхайам̣ паваттетӣ’’ти имина̄ чарадха̄тусса ка̄ритантогадхатта̄ сахака̄ритакаммена паваттанаттхам̣ дассети. имина̄ сан̇га̄ме авачаратӣти сан̇га̄ма̄вачароти ниббачанам̣ дассети. ко вийа̄ти а̄ха ‘‘йасаттхеро вийа̄’’ти. ма̄наддхаджанти кетукамйата̄паччупат̣т̣ха̄нама̄насан̇кха̄там̣ дхаджам̣. раджохаран̣асамена̄ти еттха раджам̣ харати апанети анена̄ти раджохаран̣ам̣, па̄дапун̃джанам̣, тена самена̄ти дассенто а̄ха ‘‘па̄дапун̃джанасамена̄’’ти. па̄дам̣ пун̃джати содхети анена̄ти па̄дапун̃джанам̣, тена само па̄дапун̃джанасамо, тена. сама̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘йатха̄’’тиа̄ди. раджохаран̣асса нева ра̄го хотӣти самбандхо. йатха̄патирӯпанти патирӯпасса ануломам̣, патирӯпа̄натиккантанти аттхо. акатхентена нисӣдитаббанти самбандхо. са̄мам̣ ва̄ дхаммоти еттха дхаммо на̄ма коти а̄ха ‘‘каппийа̄каппийаниссита̄ ва̄’’тиа̄ди. рӯпа̄рӯпапариччхедо ча саматха̄ча̄ро ча випасса̄на̄ча̄ро ча т̣ха̄наваттан̃ча нисаджджаваттан̃ча, а̄дисаддена чан̇камаватта̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти. чуддасамаха̄ватта̄дӣнам̣ ‘‘каппийа̄каппийаниссита̄’’ти падена гахитатта̄ ваттасаддена т̣ха̄наватта̄дӣни ева гахетабба̄ни, а̄дисаддена чан̇камаватта̄дӣни гахетабба̄ни. паро ва̄ аджджхеситабботи йова̄ со ва̄ кочи аджджхеситабботи а̄ха ‘‘йо’’тиа̄ди. имина̄ на йо ва̄ со ва̄ кочи аджджхеситаббо, саматтхойева пана аджджхеситабботи ва̄ дассети. ‘‘а̄вусо’’тиа̄дина̄ ваттабба̄ка̄рам̣ дассети. арийо ва̄ тун̣хӣбха̄воти еттха на кевалам̣ катхетум̣ асаматтхавасена тун̣хӣбха̄во, каммат̣т̣ха̄наманасика̄равасена пана̄ти а̄ха ‘‘каммат̣т̣ха̄наманасика̄равасена тун̣хӣбха̄во’’ти. арийа̄нам̣ есо арийо, тун̣хӣбха̄во. ‘‘на̄ваджа̄нитаббо’’ти имина̄ на̄тиман̃н̃итабботи падасса атиккамма на ман̃н̃итабботи дассети.

упаджджха̄йоти чодакачудитака̄нам̣ упаджджха̄йо. саббаттха̄ти саббесу ‘‘на а̄чарийо пуччхитаббо’’тиа̄дипадесу. куламева джа̄тина̄маготтавасена айанти ападисийатӣти кулападесо. атрасса̄ти еттха атра асса̄ти падаччхедам̣ катва̄ атрасаддо пуггалависайо, ассасаддо а̄кхйа̄тикоти а̄ха ‘‘атра пуггале’’тиа̄ди. таттха ‘‘бхавеййа̄’’ти имина̄ ассасаддасса саббана̄маттан̃ча ‘‘бхаватӣ’’ти ваттама̄никабха̄ван̃ча пат̣иккхипати. париса̄нувидха̄йакена̄ти париса̄йа ануматам̣ каронтена. имина̄ но парисакаппикена̄ти еттха каппасаддо виджхаттхоти дассети. йанти вачанам̣. на хаттхамудда̄ти муданти ета̄йа̄ти мудда̄, саккхараман̇гулийам̣ хаттхасса мудда̄ авайавиавайававасена самбандхатта̄ти хаттхамудда̄. тасса̄ вика̄ро ‘‘хаттхамудда̄’’ти гахетабботи а̄ха ‘‘хаттхавика̄ро’’ти.

‘‘аттхам̣ анувидхийантена̄’’ти еттха аттханти виниччхайаттхам̣. анувидхийантена̄ти саллаккхентена. ити имаматтхам̣ дассенто а̄ха ‘‘виниччхайапат̣иведхамева саллаккхентена̄’’ти. саннипа̄таман̣д̣алети саннипа̄та̄йа париса̄йа самӯхе, саннипа̄таман̣д̣аласса маджджхети аттхо. на вӣтиха̄таббанти еттха вӣтихаран̣ам̣ на̄ма аттхато ха̄пананти а̄ха ‘‘на виниччхайо ха̄петаббо’’ти. дуруттава̄чанти чодакачудитака̄нам̣ дуруттава̄чам̣. хитапарисакина̄ти еттха хитам̣ пари есатӣти хитапарисако, карун̣а̄ ча карун̣а̄пуббабха̄го ча, со етассаттхӣти хитапарисакӣ, пуггало, тена хитапарисакина̄. тамеваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘хитесина̄ хитагавесина̄’’ти. карун̣а̄ти аппана̄патта̄ карун̣а̄. карун̣а̄пуббабха̄готи аппана̄патта̄йа карун̣а̄йа пуббабха̄ге паватта̄ парикаммаупача̄ракарун̣а̄. пададвайепӣти ‘‘хита̄нукампина̄ ка̄рун̣икена бхавитаббам̣. хитапарисакина̄ асампхаппала̄пина̄ бхавитабба’’нти пададвайепи. айам̣ адхиппа̄йо ведитабботи йоджана̄. ‘‘асундаравачана’’нти имина̄ асуруттанти еттха сундарам̣ уттам̣ суруттам̣, на суруттам̣ асуруттанти вачанаттхам̣ дассети. париггахетабботи паривӣмам̣ситва̄ гахетаббо.

тасса̄ти адхаммачодакасса. аносат̣ам̣ ваттхунти еттха ‘‘чодакачудитакехи вутта’’нти падам̣ адхика̄равасена ведитаббам̣. еттха ча аносат̣анти виниччхайам̣ аносат̣анти аттхо. ким̣ пагган̣хитабботи а̄ха ‘‘нану тва’’нтиа̄ди. ануйогаваттанти ‘‘ка̄лена ваккха̄мӣ’’тиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 399; пари. 362, 437) вуттам̣, ‘‘сачче ча акуппе ча̄’’ти (чӯл̣ава. 401) ча вуттам̣ ануйун̃джанаваттам̣. тан̃хи йасма̄ анена ваттена чодако чудитакам̣, чудитако ва̄ чодакам̣ ануйун̃джати, чодакена чудитако, чудитакена ва̄ чодако ануйун̃джийати, тасма̄ ануйогаваттанти вуччати. катха̄петва̄ти чодакачудитакехева катха̄петва̄. тасса̄ти чодакасса ва̄ чудитакасса ва̄, са̄раджджанти бхайам̣. тети тава. ватва̄пӣти мукхена ватва̄пи. писаддена ка̄йавика̄рам̣ дассетва̄пӣти сампин̣д̣ети. ‘‘ануйогаватта’’нти дха̄тукаммам̣, ‘‘со бхиккхӯ’’ти ка̄ритакаммам̣ аджджха̄харитаббам̣, там̣ каммам̣ таббапаччайо вадати. асучи вибха̄ветабботи еттха наттхи сучи сӣламетасса̄ти асучӣти вутте аладжджӣти а̄ха ‘‘аладжджи’’нти. уджу сӣлава̄ ка̄йаван̇ка̄дирахито хотӣти йоджана̄. еттха ча ка̄йаван̇ка̄дирахито хотӣти имина̄ уджуно ка̄ран̣ам̣ дассети. ка̄йаван̇ка̄дирахитатта̄ уджу хотӣти адхиппа̄йо. соти бхиккху. маддавенева̄ти мудубха̄венева. упачаритабботи катхетаббо. имина̄ уджумаддавена̄ти падасса самбандхат̣т̣ха̄нам̣ па̄т̣хасесам̣ дассети. йоти бхиккху. айамева̄ти евасаддена на дхаммагаруко, пуггалагаруко, дхаммесу ча пуггалесу ча на маджджхаттоти ведитабботи дассети.

366. тена ча пана анувиджджакена̄ти йоджана̄. сутта̄дӣсӯти а̄дисаддена винайаанулома пан̃н̃аттаануломика̄ни сан̇гахетабба̄ни. суттам̣ сам̣санданаттха̄йа хотӣти йоджана̄. кесам̣ сам̣санданаттха̄йа̄ти а̄ха ‘‘а̄патта̄на̄паттӣнам̣ сам̣санданаттха’’нти. опаммам̣ аттхадассанаттха̄йа хотӣти йоджана̄. есева найо сесесупи. паччекат̣т̣ха̄йино ависам̣ва̄дакат̣т̣ха̄йиноти еттха паччекасмим̣ тит̣т̣ханти сӣлена̄ти паччекат̣т̣ха̄йино, ависам̣ва̄даке тит̣т̣ханти сӣлена̄ти ависам̣ва̄дакат̣т̣ха̄йиноти дассенто а̄ха ‘‘исса…пе… т̣хита̄’’ти. ‘‘иссарийа̄дхипаччаджет̣т̣хакат̣т̣ха̄не’’ти имина̄ паччекасарӯпам̣ дассети. тети сан̇гхена анумата̄ пуггала̄.

киматтхам̣ ‘‘винайо сам̣вараттха̄йа̄’’тиа̄ди вуттанти а̄ха ‘‘ида̄нӣ’’тиа̄ди. ида̄ни дассетум̣ а̄ха̄ти самбандхо. йе манда̄ мандабуддхино хутва̄ евам̣ вадеййунти йоджана̄. атха ва̄ манда̄ мандабуддхино йе пуггала̄ евам̣ вадеййунти йоджана̄. сакала̄пи винайапан̃н̃атти упаниссайо хотӣти самбандхо. имина̄ ‘‘сам̣вараттха̄йа̄’’тиа̄дӣсу ‘‘анупа̄да̄паринибба̄наттха̄йа̄’’типарийоса̄несу терасава̄кйесу ‘‘упаниссайо хотӣ’’ти па̄т̣хасесо аджджха̄харитабботи дассети. ‘‘паччайо’’ти имина̄ ‘‘упаниссайо’’ти падасса упаниссайапаччайоти аттхам̣ дассети. саббаттха̄ти саббесу два̄дасава̄кйесу. висесам̣ дассенто а̄ха ‘‘апичеттха̄’’тиа̄ди. таттха апича висесам̣ ваккха̄мӣти йоджана̄. еттха̄ти ‘‘авиппат̣иса̄раттха̄йа̄’’тиа̄дӣсу. танти сукхам̣. тарун̣авипассана̄ на̄ма касса адхивачананти а̄ха ‘‘удайаббайан̃а̄н̣ассетамадхивачана’’нти. нану ‘‘вира̄го’’ти еттха чатуббидхасса арийамаггасса гахитатта̄ ‘‘вимуттӣ’’ти еттха̄пи чатуббидхам̣ пхалам̣ гахетаббам̣, касма̄ пана ‘‘вимуттӣти арахаттапхала’’нти вуттанти а̄ха ‘‘чатуббидхопи хӣ’’тиа̄ди. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. апаччайапаринибба̄наттха̄йа̄ти асан̇кхатапаринибба̄наттха̄йа. наттхеттха хи паринибба̄не кочи паччайо, тасма̄ апаччайапаринибба̄нанти вуччати. танти вимуттин̃а̄н̣адассанам̣. тасмим̣ануппаттети тасмим̣ вимуттин̃а̄н̣адассане ануккамена патте. авассанти дхувам̣ екантена̄ти аттхо. етадаттха̄ти есо анупа̄да̄ паринибба̄насан̇кха̄то аттхо пайоджанам̣ имисса̄ катха̄йа̄ти етадаттха̄. катха̄ти аттхасса катха̄. мантана̄ти дхаммасса мантана̄. етадаттха̄ упаниса̄ти еттха упаниса̄саддо паччайава̄чакоти а̄ха ‘‘парам̣парапаччайата̄пӣ’’ти. парам̣парапаччайо хи йасма̄ еттха парам̣парапхалам̣ упагантва̄ нисӣдати, тасма̄ упаниса̄ти вуччати. ‘‘винайо сам̣вараттха̄йа̄’’тиа̄дика̄ айам̣ парам̣парапаччайата̄пӣти йоджана̄. сота̄вадха̄нанти ога̄хетва̄ дхийате т̣хапийате авадха̄нам̣, сотасса авадха̄нам̣ сота̄вадха̄нам̣. имам̣ катханти ‘‘винайо сам̣вараттха̄йа̄’’тиа̄дим̣ имам̣ катхам̣. йам̣ н̃а̄н̣ам̣ уппаджджати, тампи етадаттханти йоджана̄. йадидам̣ анупа̄да̄ читтасса̄ти еттха ‘‘йадида’’нти нипа̄то ‘‘вимоккхо’’ти падамапеккхитва̄ йо айанти аттхам̣ вадати. анупа̄да̄ти еттха ‘‘сайам̣ абхин̃н̃а̄’’тиа̄дӣсу (маха̄ва. 11) вийа йака̄ралопо хоти, тасса падасса каран̣ам̣ пана ‘‘чатӯхи упа̄да̄нехӣ’’ти ведитаббам̣. ити има маттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йо айам̣ чатӯхи упа̄да̄нехи анупа̄дийитва̄’’ти. еттха чатӯхи упа̄да̄нехи анупа̄дийитва̄ читтасса арахаттапхаласан̇кха̄то йо айам̣ вимоккхо аттхи, сопи етадаттха̄йа хотӣти йоджана̄. ‘‘арахаттапхаласан̇кха̄то’’ти имина̄ ‘‘вимоккхо’’ти падасса аттхам̣ дассети. арахаттапхалан̃хи йасма̄ вируддхехи, висесена ва̄ саббакилесехи муччиттха, тасма̄ вимоккхоти вуччати. ‘‘апаччайапаринибба̄наттха̄йа ева̄’’ти имина̄ етадаттха̄йа̄ти падасса аттхам̣ дассети.

367. ваттхум̣…пе… на джа̄на̄тӣти еттха̄ти йоджана̄ ка̄табба̄. тасма̄ти йасма̄ самбандхо, тасма̄. еттха̄ти има̄су га̄тха̄су. самена ча̄ти еттха ‘‘самена̄’’ти падам̣ ‘‘ан̃н̃а̄н̣ена̄’’ти аттхасса ва̄чакам̣ рӯл̣хӣпаданти дассенто а̄ха ‘‘тенева пубба̄парам̣ аджа̄нанасса самена ан̃н̃а̄н̣ена̄’’ти. па̄л̣ийам̣ кена ка̄ран̣ена ката̄катам̣ на джа̄на̄тӣти а̄ха ‘‘самена̄’’ти. самена пубба̄парасса ан̃н̃а̄н̣ена ката̄катам̣ на джа̄на̄тӣти аттхо. евантиа̄ди нигаманам̣. йам̣ панетам̣ вачанам̣ вуттанти йоджана̄. ‘‘таттха̄’’ти ча ‘‘а̄ка̄рааковидо’’ти ча а̄дха̄ра̄дхеййа̄намабхедо хоти, тасма̄ авайавӣ а̄дха̄ро, авайаво а̄дхеййоти дат̣т̣хаббам̣. а̄ка̄расаддо ин̇гитаттхоти а̄ха ‘‘ка̄ран̣а̄ка̄ран̣е’’ти. ка̄ран̣аака̄ран̣асан̇кха̄те ин̇гитети аттхо. а̄ка̄расса̄ти бхумматтхе са̄мивачанам̣. а̄ка̄расминти хи аттхо.

татхева̄ти йатха̄ ваттхуа̄дӣни на джа̄на̄ти, татхева. итӣти евам̣. йва̄йанти йо айам̣ бхиккху. ‘‘бхайена̄’’ти имина̄ бхайа̄ти еттха ка̄ран̣аттхе ниссаккавачананти дассети. бхайа̄ бхайена гаччхатӣти йоджана̄. есева найо саммохена моха̄ гаччхатӣти еттха̄пи. чханда̄ти чхандена. доса̄ти досена. аттана̄ н̃а̄тум̣ асаматтхата̄йа на сан̃н̃аттийа̄ кусалоти а̄ха ‘‘парам̣ сан̃н̃а̄петум̣ асаматтхата̄йа̄’’ти. касма̄ ниджджхаттийа̄ ча аковидоти а̄ха ‘‘ка̄ран̣а̄…пе… та̄йа̄’’ти. ‘‘париса̄йа ладдхатта̄’’ти имина̄ ладдхо парисасан̇кха̄то паккхо йена̄ти ладдхапаккхоти вачанаттхам̣ дассети. саче та̄дисако бхиккху хоти, со бхиккху ‘‘апат̣иккхо’’ти вуччатӣти йоджана̄. есева найо хет̣т̣ха̄пи. ‘‘на пат̣иккхитаббо’’ти имина̄ пат̣имукхам̣ на иккхитабботи апат̣иккхоти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘на олокетаббо’’ти имина̄ иккхадха̄туйа̄ дассанаттхам̣ дассети.

ити чӯл̣асан̇га̄маван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.