6. сена̄санаккхандхакам̣
виха̄ра̄нуджа̄нанакатха̄
294. сена̄санаккхандхаке апан̃н̃аттам̣ хотӣти еттха на н̃ападха̄ту хоти, апича н̃а̄дха̄туйева, со ча кхо ануджа̄нанаттхоти а̄ха ‘‘ананун̃н̃а̄там̣ хотӣ’’ти. имина̄ н̃а̄дха̄тусса авабодхана̄дайо аттхе ниваттети, ануджа̄нанаттхам̣йева дассети. ад̣д̣хайога̄дӣнам̣ висум̣ гахитатта̄ виха̄расаддена па̄рисесато авасеса̄ва̄сова гахетабботи а̄ха ‘‘ад̣д̣хайога̄димуттако авасеса̄ва̄со’’ти. суван̣н̣аван̇кагеханти суван̣н̣аван̇качхаданена чха̄дитам̣ гехам̣. ит̣т̣хака̄гуха̄ти ит̣т̣хака̄йа ката̄ гуха̄. есева найо сесесупи. а̄гатасса ча ана̄гатасса ча̄ти еттха часаддена двандава̄кйам̣ дассети. а̄гаччхатӣти а̄гато, на а̄гато ана̄гато, сан̇гхо. а̄гато ча ана̄гато ча а̄гата̄на̄гато, сама̄ха̄радвандо пум̣лин̇го, тасса. ‘‘аппат̣ихатача̄расса̄’’ти имина̄ чатӯсу диса̄су аппат̣ихатача̄ро ча̄туддисоти вачанаттхам̣ дассети.
295. анумоданага̄тха̄су евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. утувисабха̄гавасена̄ти сӣтаун̣ха̄нам̣ утӯнам̣ висабха̄гавасена. сам̣пхуситакава̄тоти саха удакабиндуна̄ а̄гато ва̄то. еттха хи сам̣саддо сахаттхо, пхуситасаддо удакабиндува̄чако. уджукамегхавут̣т̣хийо ева̄ти ва̄тена апахаритатта̄ уджукам̣ патита̄ мегхавут̣т̣хийо ева. па̄л̣ийам̣ татоти еттха топаччайо паччаттаттхе ваттати. со виха̄роти хи аттхо. ва̄л̣амига̄ни ча̄ти ва̄л̣амиге ча. лин̇гавипалла̄со хеса. ета̄ни сабба̄нӣти ‘‘сӣта’’нтиа̄дӣни сабба̄ни сатта пада̄ни. йоджетабба̄нӣти со виха̄ро сӣтам̣ пат̣иханати…пе… вут̣т̣хийо пат̣иханатӣти йоджетабба̄нӣти аттхо.
‘‘виха̄рена̄’’ти имина̄ па̄л̣ийам̣ татоти еттха топаччайо каттуттхе хотӣти дассети, тена виха̄рена̄ти аттхо. пат̣ихан̃н̃атӣти пат̣иханӣйати. сукхаттханти еттха уттарападалопоти а̄ха ‘‘сукхавиха̄раттха’’нти. ‘‘лен̣аттхан̃ча сукхаттхан̃ча̄’’ти пададвайам̣ ‘‘хотӣ’’ти па̄т̣хасесена йоджетаббам̣. виха̄рада̄нам̣ лен̣аттхан̃ча сукхаттхан̃ча хотӣти хи аттхо. иданти айам̣ адхиппа̄йо. вуттанти вутто. виха̄рада̄нам̣ сукхаттхан̃ча хотӣти йоджана̄. джха̄йитум̣ випасситун̃ча йам̣ сукхам̣ аттхӣти самбандхо. тадаттханти тасса сукхасса аттха̄йа. парападенапӣти ‘‘джха̄йитун̃ча випасситу’’нти пададвайато парам̣ т̣хитена ‘‘виха̄рада̄на’’нти паденапи. идха̄ти имасмим̣ виха̄ре. виха̄рада̄нанти виха̄расса да̄нам̣, да̄таббавиха̄рам̣ ва̄, ван̣н̣итанти самбандхо. вуттанти сам̣йуттаника̄йе вуттам̣. са̄дхакапа̄л̣ийам̣ йо упассайам̣ дада̄ти, со ча саббададо саббесам̣ бала̄дӣнам̣ дадо хотӣти йоджана̄. со ча̄ти еттха часаддо авадха̄ран̣аттхо. со ева̄ти хи аттхо.
‘‘виха̄ре’’ти имина̄ ва̄сайеттха̄ти еттха етасаддасса висайам̣ дассети. ва̄сайети ва̄сеййа. тесам̣ аннан̃ча̄ти еттха ‘‘теса’’нти падам̣ ‘‘ануччхавийа’’нти па̄т̣хасесена йоджетаббанти дассенто а̄ха ‘‘тесам̣ ануччхавийа’’нти. таттха ануччхавийам̣ аннан̃ча ануччхавийа̄ни ваттха̄ни ча̄ти йоджана̄. атха ва̄ тесанти бхумматтхе сампада̄навачананти дассенто а̄ха ‘‘тесӯ’’ти, бхиккхӯсӯти аттхо. уджубхӯтесӯти еттха сампада̄наттхе бхуммавачанам̣ катва̄ уджубхӯта̄нам̣ тесам̣ бхиккхӯнам̣ дадеййа̄ти аттхопи йуджджатева. ‘‘акут̣илачиттесӯ’’ти имина̄ ‘‘уджубхӯтесӯ’’ти еттха уджусаддасса акут̣илаттхан̃ча бхӯтасаддена ба̄хираттхасама̄сан̃ча дассети. уджубхӯтам̣ читтаметесанти уджубхӯта̄ти вачанаттхо ка̄таббо. нидахеййа̄ти никхан̣итва̄ т̣хапеййа. ‘‘на читтапаса̄дам̣ вира̄дхетва̄’’ти имина̄ виппасаннена четаса̄ти еттха еваттхапхалам̣ ва̄ ан̃н̃аттха̄поханам̣ ва̄ дассети. хӣти пхаладжотако. евам̣ виппасанначиттасса тасса виха̄рада̄йакасса те бхиккхӯ дхаммам̣ десентӣти йоджана̄.
296. а̄вин̃чханачхидданти ан̇гулим̣ ава павесетва̄ ан̃чхати а̄кад̣д̣хати еттха, етена̄ти ва̄ а̄вин̃чханам̣. авапуббо ачхидха̄ту, упасаггаака̄расса дӣгхам̣ катва̄, дха̄туака̄расса ча ика̄рам̣ катва̄ ‘‘а̄вин̃чхана’’нти вуттам̣, тамева чхиддам̣ а̄вин̃чханачхиддам̣. а̄вин̃чханараджджунти кава̄т̣аччхидде ава павесетва̄ ан̃чхати а̄кад̣д̣хати има̄йа̄ти а̄вин̃чхана̄, са̄йева раджджӯти а̄вин̃чханараджджу. ка̄чи раджджу на на ват̣т̣атӣти йоджана̄. атха ва̄ на ват̣т̣ати на хоти, ват̣т̣атийева̄ти йоджана̄. тӣн̣и та̄ла̄нӣти еттха та̄ласаддо кун̃чика̄парийа̄йоти а̄ха ‘‘тиссо кун̃чика̄йо’’ти. имина̄ та̄ласаддасса руккхатӯрийависесе ниваттети. йам̣ йанти упакаран̣ам̣. тасса̄ти йантакасса. ведика̄ва̄тапа̄нанти ва̄там̣ пивати анена̄ти ва̄тапа̄нам̣, ведика̄йа катам̣ ва̄тапа̄нам̣ ведика̄ва̄тапа̄нам̣. чаккаликанти еттха чакка̄ка̄рена алати паваттатӣти чаккалам̣, чол̣акапа̄дапун̃джанам̣. тена бандхитаббанти чаккаликанти дассенто а̄ха ‘‘чол̣акапа̄дапун̃джанам̣ бандхиту’’нти. ‘‘ва̄тапа̄наппама̄н̣ена бхисим̣ катва̄’’ти имина̄ ва̄тапа̄напама̄н̣ена ката̄ бхиси ва̄тапа̄набхисӣти вачанаттхам̣ дассети.
297. ‘‘уччакампи а̄сандика’’нти вачанато ват̣т̣атӣти ведитабботи самбандхо. екатобха̄гена дӣгхапӣт̣хам̣ ат̣т̣хан̇гулапа̄дакамева ват̣т̣атӣти йоджана̄. тато адхикам̣ на ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. пама̄н̣а̄тиккантопӣти писаддо пама̄н̣айутто пана пагева̄ти дассети. саттан̇готи тӣсу диса̄су апассайо, чатта̄ро па̄да̄ти сатта ан̇га̄ни етасса̄ти саттан̇го. айампӣти писаддо а̄сандикам̣ апеккхати. ел̣акапа̄дапӣт̣хам̣ на̄ма вуччатӣти самбандхо. ел̣акасса па̄до вийа па̄до еттха̄ти ел̣акапа̄дам̣, тамева пӣт̣хам̣ ел̣акапа̄дапӣт̣хам̣. а̄малакаван̣н̣икапӣт̣ханти а̄малака̄йа ван̣н̣о сан̣т̣ха̄но а̄малакаван̣н̣о, тена йоджитам̣ а̄малакаван̣н̣икам̣, тадева пӣт̣хам̣ а̄малакаван̣н̣икапӣт̣хам̣. ‘‘а̄ка̄рена̄’’ти имина̄ ван̣н̣асаддасса сан̣т̣ха̄наттхам̣ дассети. има̄нӣти пӣт̣ха̄ни. еттха̄ти пӣт̣хе. мун̃чапаббаджамайанти мун̃джена ча паббаджена ча катам̣.
манусса̄нанти вад̣д̣хакӣманусса̄нам̣. чхависам̣раккханаттха̄йа̄ти чхавийа̄ вина̄санато сут̣т̣ху раккханаттха̄йа. симбалируккха̄дӣнантиа̄дисаддена тӯланиббаттаке саббаруккхе сан̇ган̣ха̄ти. кхӣраваллиа̄дӣнантиа̄дисаддена тӯланиббаттака̄ сабба̄ лата̄йо сан̇ган̣ха̄ти. пот̣акӣтин̣а̄дӣнантиа̄дисаддена тӯланиббаттака̄ сабба̄ тин̣аджа̄тийо сан̇ган̣ха̄ти. тӣхӣти руккхалата̄пот̣акӣхи. нану бхӯтага̄ма̄нам̣ анекатта̄ етехи тӣхи мутто бхӯтага̄мо аттхи, касма̄ пана саббабхӯтага̄ма̄ сан̇гахита̄ хонтӣти а̄ха ‘‘руккхаваллитин̣аджа̄тийо хӣ’’тиа̄ди. таттха хи йасма̄ наттхи, тасма̄ сан̇гахита̄ хонтӣти йоджана̄. тасма̄ти йасма̄ наттхи, тасма̄. саббампи етам̣ тӯланти йоджана̄. биббохане ломампи ват̣т̣атӣти самбандхо. ломампӣти писаддена тӯлам̣ апеккхати. йам̣кин̃чи пуппханти саббам̣ пуппхам̣. паттам̣ па̄пун̣итва̄ суддхам̣ тама̄лапаттамева на ват̣т̣ати, авасесам̣ саббам̣ паттам̣ суддхампи ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. пан̃чавидханти ун̣н̣ачол̣ава̄катин̣апан̣н̣авасена пан̃чапака̄рам̣.
‘‘упад̣д̣хака̄йапама̄н̣а̄нӣ’’ти имина̄ аддхака̄йика̄нӣти еттха аддхасса ка̄йасса пама̄н̣ена ката̄ни аддхака̄йика̄нӣти аттхам̣ дассети. йесу биббоханесу кат̣ито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва сӣсам̣ упадаханти, та̄ни биббохана̄ни аддхака̄йика̄ни на̄ма̄ти йоджана̄. йасса̄ти биббоханасса. виттха̄рато мут̣т̣хиратанам̣ хотӣти самбандхо. имина̄ йаттха саха гӣва̄йа сакалам̣ сӣсам̣ т̣хапетум̣ сакка̄, тасса мут̣т̣хиратанам̣ виттха̄рапама̄н̣анти дассети. ‘‘тӣсу кан̣н̣есу двиннам̣ кан̣н̣а̄на’’нти идам̣ биббоханасса убхосу антесу т̣хапетаббачол̣апама̄н̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. идам̣ пана биббоханасса убхосу антесу т̣хапитачол̣асса кот̣ийа̄ кот̣им̣ а̄хачча двигун̣ам̣ катам̣ тикан̣н̣ам̣ хоти, тесу тӣсу кан̣н̣есу двиннам̣ кан̣н̣а̄намантарам̣ видаттхи чатуран̇гулам̣ хоти, маджджхат̣т̣ха̄нам̣ кот̣ито кот̣има̄хачча мут̣т̣хиратанам̣ хоти, идам̣ пана биббоханам̣ тикан̣н̣ам̣ хоти. ват̣т̣ам̣ ва̄ чатурасса̄дим̣ ва̄ катва̄ сиббитам̣ йатха̄ кот̣ито кот̣и виттха̄рато путхулат̣т̣ха̄нам̣ мут̣т̣хиратанам̣ хоти, евам̣ сиббитаббам̣. ито адхикам̣ на ват̣т̣ати, ӯнам̣ пана ват̣т̣атийева. сӣсӯпадха̄нанти сӣсам̣ упадаханти т̣хапенти еттха̄ти сӣсӯпадха̄нам̣. биббохана̄нӣти висесена, висесам̣ ва̄ сукхам̣ вахантӣти биббохана̄ни. упарӣти биббохана̄нам̣ упари. йа̄ни пана каппийатӯла̄ни сантӣти йоджана̄. махантампӣти писаддо кхуддакам̣ пана пагева̄ти дассети. винайадхараупатиссаттхеро пана а̄ха̄ти самбандхо. ‘‘винайадхара’’ ити падена пхуссадеваттхерато висесам̣ дассети. акаппийатӯлам̣ ва̄ти бхисийам̣ акаппийатӯлам̣ ва̄. биббохане хи акаппийатӯлам̣ на̄ма наттхи.
пан̃чабхисийоти еттха ва̄кйабха̄ван̃ча асама̄ха̄радигубха̄ван̃ча пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘пан̃чахи ун̣н̣а̄дӣхи пӯрита̄ бхисийо’’ти. имина̄ пан̃чахи ун̣н̣а̄дӣхи пӯрита̄ бхисийо пан̃чабхисийоти вачанаттхам̣ дассети. аттхато пана ва̄кйампи асама̄ха̄радигупи йуджджатева. касма̄ пан̃чаган̣ана̄ хотӣти а̄ха ‘‘тӯлаган̣ана̄йа хӣ’’тиа̄ди. хи йасма̄ тӯлаган̣ана̄йа ета̄сам̣ ган̣ана̄ вутта̄, тасма̄ пан̃чабхисийо хонтӣти йоджана̄. таттха̄ти ун̣н̣а̄дӣсу пан̃часу. ун̣н̣аггахан̣ена гахитанти самбандхо. камбаламева̄ти ун̣н̣а̄майам̣ камбаламева. ун̣н̣а̄йа, ун̣н̣ам̣ ва̄ паккхипитва̄ ката̄ бхиси ун̣н̣а̄бхиси. есева найо чол̣абхисиа̄дӣсу.
пама̄н̣анийамоти еттака̄ пама̄н̣а̄ти пама̄н̣асса нийамо. ман̃че аттхаритабба̄ бхиси ман̃чабхиси. ета̄санти ман̃чабхисиа̄дӣнам̣. йам̣ етам̣ тӯланти йоджана̄. сӯракепӣти чаммамайабхисийампи. етена̄ти курундийам̣ вуттавачанена сиддхам̣ хотӣти самбандхо.
ман̃чабхисинти ман̃че аттхаритаббам̣ бхисим̣. ‘‘аттхаран̣аттха̄йа сам̣харантӣти йуджджатӣ’’ти имина̄ ‘‘аттхарантӣ’’ти еттха ка̄рийӯпача̄рена аттхо гахетабботи дассети. аттхаран̣а̄йа хи сам̣харан̣ам̣ ка̄ран̣ам̣ на̄ма, аттхаран̣ам̣ ка̄рийам̣ на̄ма. упарӣти бхисичхавийа̄ упари. пхусита̄нӣти биндӯни. бхиттикамманти бхиттийам̣ на̄на̄ван̣н̣ехи ра̄джикаран̣ам̣ вийа каттаббам̣ каммам̣.
298. ‘‘икка̄са’’нти на̄мам̣ ниййа̄сасилеса̄нам̣ на̄манти а̄ха ‘‘руккханиййа̄сам̣ ва̄ силесам̣ ва̄’’ти. ‘‘кун̣д̣акамиссакаматтика’’нти имина̄ кун̣д̣акена миссака̄ маттика̄ кун̣д̣акаматтика̄ти вачанаттхам̣ дассети. са̄сапапит̣т̣ханти са̄сапачун̣н̣ам̣. ‘‘бинду бинду хутва̄’’ти имина̄ аччуссаннам̣ хотӣти еттха ка̄ран̣ӯпача̄рам̣ дассети. аччуссаннан̃хи ка̄ран̣ам̣ хоти, ‘‘бинду бинду хутва̄’’ти т̣ха̄нам̣ ка̄рийам̣ хоти. ‘‘пун̃джиту’’нти содхетум̣. ган̣д̣уппа̄дагӯтхаматтиканти махилата̄йа гӯтхамайам̣ маттикам̣. имина̄ лан̣д̣аматтиканти еттха лан̣д̣асаддо гӯтхапарийа̄йоти дассети.
299. на бхиккхаве пат̣ибха̄начиттанти еттха ‘‘иттхирӯпакам̣ пурисарӯпака’’нти па̄л̣ийам̣ вуттатта̄ ким̣ иттхипурисарӯпамева на ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘на кевала’’нтиа̄ди. тираччха̄нарӯпампи ка̄тум̣ ва̄ ‘‘карохӣ’’ти ваттум̣ ва̄ на ват̣т̣атӣти самбандхо. два̄рапа̄ланти два̄рапа̄ларӯпам̣. паса̄данӣйа̄нӣти паса̄детабба̄ни, паса̄детум̣ араха̄нӣти аттхо.
300. екан̇ган̣а̄ти авиха̄рат̣т̣ха̄нена сама̄набхӯмибха̄га̄. мун̣д̣аччхеданагаббхоти мун̣д̣ена чха̄детаббо габбхо.
таттха̄ти виджджхитаббаруккхе. ‘‘ката’’нти имина̄ кулан̇капа̄даканти еттха н̣икапаччайасса аттхам̣ дассети. там̣ а̄харимам̣ бхиттипа̄дам̣ патит̣т̣ха̄петунти самбандхо. вассапаритта̄н̣аттханти вассодакапаритта̄н̣аттхам̣. ‘‘маддитаматтика’’нти имина̄ уддасудханти еттха судха̄саддасса лепанасудхам̣ дассети, бходжанасудхам̣ ниваттети.
памукханти виха̄расса памукхам̣. йанти падесам̣, ханантӣти самбандхо. тасса катападесасса̄ти йоджана̄. ‘‘пагха̄на’’нтипи вуччатӣти дӣгхавасена ‘‘пагха̄на’’нтипи вуччати. имина̄ пуримапа̄т̣хе рассабха̄вам̣ дӣпети. ‘‘пакут̣т̣а’’нтипи па̄т̣хоти сасам̣йогавасена ‘‘пакут̣т̣а’’нтипи па̄т̣хо. имина̄ пуримапа̄т̣хе нисам̣йогабха̄вам̣ дассети. вам̣санти вел̣ум̣. татоти вам̣сато. ‘‘оса̄ретва̄ ката’’нти имина̄ оса̄ретва̄ катам̣ оса̄раканти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘чхаданапамукха’’нти имина̄ н̣икапаччайасса сарӯпам̣ дассети. чаккалайуттоти чаккалена йутто.
301. па̄нӣйада̄набха̄джананти па̄нӣйам̣ дети анена̄ти па̄нӣйада̄нам̣, тамева бха̄джанам̣ па̄нӣйада̄набха̄джанам̣. ‘‘ул̣ун̇ко ча тха̄лакан̃ча̄’’ти имина̄ две па̄нӣйасан̇кхасса анулома̄нӣти йоджана̄.
303. два̄ратхаканаканти два̄рам̣ тхакети анена̄ти два̄ратхаканакам̣. га̄мадва̄ресу два̄ратхаканакам̣ вийа чаккалайуттам̣ два̄ратхаканаканти йоджана̄.
305. ассатариратха̄ти асса̄нам̣ висесена, атисайена ва̄ти ассатаро, атха ва̄ пакатиассе тарати атиккаматӣти ассатаро, со етесу ратхесу йуджджитабботи ассатарӣ, тейева ратха̄ти ассатариратха̄ти дассенто а̄ха ‘‘ассатарайутта̄ ратха̄ ассатариратха̄’’ти. таттха ‘‘ассатарайутта̄’’ти имина̄ ‘‘ассатарӣ’’ти падасса ассаттхитаддхитам̣ дассети. а̄муттаман̣икун̣д̣ала̄ти падасса ‘‘сатам̣ кан̃н̃а̄ сахасса̄нӣ’’ти падена самбандхитаббатта̄ вуттам̣ ‘‘а̄муттаман̣икун̣д̣ала̄нӣ’’ти. имина̄ ника̄расса а̄ка̄ро хотӣти дассети. кан̣н̣есу а̄муттам̣ ман̣икун̣д̣алам̣ ета̄санти а̄муттаман̣икун̣д̣ала̄ кан̃н̃а̄йо.
кхандхапаринибба̄нена париниббутоти аттхам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘килесапаринибба̄нена париниббуто’’ти. сӣтибхӯтоти еттха килеса̄тапа̄нам̣ абха̄венева сӣтибхӯто, на ан̃н̃есанти а̄ха ‘‘килеса̄тапа̄бха̄вена̄’’ти. ‘‘килесӯпадхиабха̄вена̄’’ти имина̄ нирупадхӣти еттха кхандхӯпадхиабхисан̇кха̄рӯпадхиабха̄вена̄ти аттхам̣ пат̣иккхипати.
а̄саттийоти еттха пунаппунам̣ висайесу, бхавесу ва̄ сан̃джантӣти а̄саттийоти дассенто а̄ха ‘‘рӯпа̄дӣсӯ’’тиа̄ди. паттхана̄йоти тан̣ха̄йо. имина̄ а̄саттӣнам̣ сарӯпам̣ дассети. ‘‘чхиндитва̄’’ти имина̄ чхетва̄ти еттха чхедха̄туйа̄ чхеданаттхам̣ дассети. винеййахадайе даранти еттха ‘‘винеййа̄’’ти падасса тва̄паччайантабха̄ван̃ча хадайасаддасса читтава̄чакабха̄ван̃ча даратхасарӯпан̃ча дассенто а̄ха ‘‘читте килесадаратхам̣ винетва̄’’ти. таттха ‘‘читте’’ти имина̄ хадайасаддассаттхам̣ дассети, ‘‘килеса’’ ити падена даратхасарӯпам̣, ‘‘винетва̄’’ти имина̄ тва̄паччайантабха̄вам̣ дассети. вайакаран̣анти париббайамӯлам̣. тан̃хи вайам̣ карийати анена̄ти вайакаран̣анти вуччати. имина̄ вайасса каран̣ам̣ вайа̄йикам̣, каран̣аттхе а̄йикапаччайо, вайа̄йикамева веййа̄йиканти аттхам̣ дассети.
307. а̄деййава̄чоти еттха а̄дийитабба̄ти а̄деййа̄, са̄ ва̄ча̄ етасса̄ти а̄деййава̄чоти дассенто а̄ха ‘‘тасса вачана’’нтиа̄ди. таттха тасса̄ти ана̄тхапин̣д̣икасса. садхана̄ти сам̣виджджама̄на дхана̄, аттано ва̄ дханаванто. мандадхана̄ти аппадхана̄. ада̄сӣти ана̄тхапин̣д̣ико ада̄си. итӣти евам̣, датва̄ катва̄ти самбандхо. соти ана̄тхапин̣д̣ико, агама̄сӣти самбандхо.
каха̄пан̣е сантхарӣти самбандхо. кот̣ийа̄ каран̣абхӯта̄йа, а̄дха̄рабхӯта̄йа ва̄. пат̣ипа̄тетва̄ти пат̣ихана̄петва̄. таттха тасмим̣ т̣ха̄не йе руккха̄ ва̄ йа̄ поккхаран̣ийо ва̄ тит̣т̣хантӣти йоджана̄. тесанти та̄сам̣ руккхапоккхаран̣ӣнам̣. са̄ман̃н̃ан̃хи апеккхитва̄ пуллин̇гавасена вуттам̣. париккхепапама̄н̣анти парин̣а̄хасса пама̄н̣ам̣. асса̄ти ана̄тхапин̣д̣икасса.
евам̣ бахудханам̣ чаджантасса̄пи гахапатиноти йоджана̄. кот̣т̣хакам̣ ма̄песӣти еттха ан̃н̃е кот̣т̣хаке пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘два̄ракот̣т̣хакапа̄са̄да’’нти.
виха̄ра̄дайоти еттха а̄дисаддена па̄л̣ийам̣ а̄гате паривен̣а̄дайо чуддаса упакаран̣е сан̇ган̣ха̄ти. амха̄кам̣ бхагавато виха̄рака̄ра̄панапасан̇гена саттаннампи буддха̄нам̣ виха̄рака̄ра̄панам̣ дассенто а̄ха ‘‘випассисса̄’’тиа̄ди. таттха випассисса бхагавато виха̄рам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.12) ка̄ра̄песӣти самбандхо. тига̄вутаппама̄н̣ам̣ бхӯмим̣ суван̣н̣айат̣т̣хисантхарена кин̣итва̄ виха̄рам̣ ка̄ра̄песӣти йоджана̄. есева найо паратопи. ат̣т̣хакарӣсаппама̄н̣а̄ бхӯми усабхена дасаусабхаппама̄н̣а̄ йат̣т̣хийа̄ двисатайат̣т̣хиппама̄н̣а̄ хотӣти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘евам̣ анупуббена париха̄йантӣ’’ти ватва̄ саббаджанам̣ сам̣ведженто а̄ха ‘‘сампаттийо хӣ’’тиа̄ди. таттха йасма̄ сампаттийо париха̄йанти, тасма̄ аламева саббасампаттӣсу вираджджитум̣, алам̣ ева саббасампаттӣхи вимуччитунти йоджана̄. ‘‘саббасампаттӣсӯ’’ти падан̃хи ‘‘вимуччиту’’нти падена вибхаттипарин̣а̄мам̣ катва̄ самбандхитаббам̣.
308. кхан̣д̣апхулласадда̄нам̣ адхикаран̣абха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘кхан̣д̣анти чхиннока̄со. пхулланти пхалитока̄со’’ти. таттха ‘‘чхиннока̄со’’ти имина̄ кхан̣д̣ати чхиджджати еттха̄ти кхан̣д̣анти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘пхалитока̄со’’ти имина̄ пхуллати пхалати еттха̄ти пхулланти вачанаттхам̣ дассети. пат̣исан̇кхариссатӣти еттха па̄т̣исаддасса па̄катикаттхабха̄вам̣, сан̇кхариссатисаддасса ча карадха̄туйа̄ ниппханнабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘па̄катикам̣ карийатӣ’’ти.
310. тхероти са̄рипуттаттхеро, а̄гаччхатӣти самбандхо. иданти гила̄напат̣иджаггана̄ди. асса̄ти тхерасса. агга̄санантиа̄дӣсу аггасаддо пат̣хаматтхопи уттаматтхопи йуджджати. тена вуттам̣ ‘‘тхера̄сана’’нтиа̄ди. антара̄ саттхӣнанти еттха антара̄ти бхумматтхе ниссаккавачанам̣. саттхисаддо ча ӯрусан̇кха̄то па̄дава̄чакоти а̄ха ‘‘чатуннам̣ па̄да̄нам̣ антаре’’ти.
315. патит̣т̣ха̄песӣти еттха кам̣ вайам̣ катва̄ патит̣т̣ха̄песӣти а̄ха ‘‘ат̣т̣ха̄расакот̣ипаричча̄гам̣ катва̄’’ти. евантиа̄ди нигаманам̣.
а̄санаппат̣иба̄хана̄дикатха̄
316. виппакатабходжанена̄ти еттха виппакатасаддо анит̣т̣хитапарийа̄йоти а̄ха ‘‘анит̣т̣хите бходжане’’ти. пакирийиттха, пакирийиссате ва̄ пакатам̣, на пакатам̣ виппакатанти виггахо ка̄таббо, аттхато пана ‘‘карийама̄но анит̣т̣хито’’ти вуттам̣ хоти. еттха̄ти т̣ха̄не. атисамӣпанти бхун̃джама̄насса бхиккхусса атиа̄саннам̣. тасса̄ти бхун̃джама̄насса бхиккхусса. пивитва̄ ва̄ти йа̄гум̣ пивитва̄ ва̄. кха̄дитва̄ ва̄ти кхаджджакам̣ кха̄дитва̄ ва̄. риттахаттхампӣти туччхахаттхампи. писаддена а̄мисахаттхам̣ пана пагева̄ти дассети. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. соти риттахаттхо бхиккху.
а̄паттинти дуккат̣а̄паттим̣. йанти виппакатабходжанам̣ бхиккхум̣. соти паччха̄ а̄гато бхиккху. айан̃ча бхиккхӯти виппакатабходжано айан̃ча бхиккху. тена̄ти виппакатабходжанена навакена ва̄ вуд̣д̣хатарена ва̄ бхиккхуна̄. ким̣ навакена вуд̣д̣хатарам̣ а̄н̣а̄петум̣ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘вуд̣д̣хатарам̣ хӣ’’тиа̄ди. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. соти вуд̣д̣хатаро бхиккху. татоти удакам̣ а̄хара̄петум̣ а̄н̣аттито. йанти каммам̣.
йоти бхиккху. ‘‘еварӯпасса̄’’ти падена тасса нийаманам̣ ведитаббам̣. ка̄сасса кхел̣амаллакам̣ т̣хапетаббам̣. бхагандараатиса̄ра̄нам̣ ваччакапа̄лам̣ т̣хапетаббам̣. ан̃н̃есам̣ ан̃н̃а̄ни т̣хапетабба̄ни хонти. тена вуттам̣ ‘‘кхел̣а…пе… хонтӣ’’ти. йасмим̣ти йасмим̣ гила̄не. йопи бхесаджджам̣ каротӣти самбандхо. лесакаппена̄ти еттха лесакаппасадда̄нам̣ аттхато екатта̄ вуттам̣ ‘‘аппакена сӣса̄ба̄дха̄диматтена̄’’ти. бхиккхӯ ган̣етва̄ти еттха ган̣ам̣ н̃атва̄ти дассенто а̄ха ‘‘париччхедам̣ н̃атва̄’’ти. таттха ‘‘париччхеда’’нти имина̄ ган̣асаддасса адхиппа̄йаттхам̣ дассети. ‘‘н̃атва̄’’ти имина̄ идха̄туйа̄ аттхам̣ дассети.
сена̄санагга̄хакатха̄
318. сеййа̄ти ка̄йапаса̄ран̣асан̇кха̄там̣ сайанакирийам̣ пат̣иккхипитва̄ сена̄санасан̇кха̄там̣ сеййам̣ дассенто а̄ха ‘‘ман̃чат̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти. ‘‘сеййа̄париччхедена̄’’ти имина̄ сеййаггхена̄ти еттха аггхасаддасса пӯджанаттхам̣ пат̣иккхипитва̄ париччхеданаттхам̣ дӣпети. еттха ча аггхасаддасса чатуттхаккхарена йуттабха̄во хет̣т̣ха̄ самуччайаккхандхакаван̣н̣ана̄ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) йоджана̄йа вуттойева. ка̄ланти сеййа̄пат̣иггахан̣асса ка̄лам̣. га̄хийама̄на̄ти га̄ха̄пийама̄на̄. ‘‘атирека̄ни ахесу’’нти имина̄ усса̄райим̣сӯти еттха уддхам̣ са̄райим̣су гаччхим̣су паваттим̣сӯти аттхам̣ дассети. атирека̄нӣти ча бхиккхупариччхедато сеййа̄париччхеда̄ни атирека̄ни. анубха̄ганти еттха ану паччха̄ да̄таббо бха̄го анубха̄готи дассенто а̄ха ‘‘пуна апарампи бха̄гам̣ да̄ту’’нти. атимандесӯтиа̄дивачанена кин̃чимандесу бхиккхӯсу екекасса бхиккхуно две тиссо сеййа̄ да̄табба̄. йато кин̃чимандесу бхиккхӯсу две тайо виха̄ра̄ да̄табба̄ти аттхопи гахетаббо. таттха̄ти ‘‘на ака̄ма̄ да̄таббо’’ти вачане. анубха̄ге гахитети йоджана̄. йена анубха̄го ча пат̣хамабха̄го ча гахито, со бхиккхӯти йоджана̄.
‘‘упача̄расӣмато бахӣ’’ти имина̄ ниссӣмети еттха сӣмато бахи никкхантам̣, нисиннам̣ ва̄ ниссӣманти аттхам̣ дассети. упача̄расӣма̄йа а̄ва̄савад̣д̣ханавасена ативиттха̄ратта̄ вуттам̣ ‘‘дӯре т̣хитасса̄пӣ’’ти. утука̄лепӣти хемантагимхака̄лепи. тасмин̃хи ка̄ле сӣтаун̣хауту тикхин̣о хоти, тасма̄ тассева висесена утука̄лоти на̄мам̣ па̄кат̣ам̣ хоти. тена вуттам̣ ‘‘хемантагимхака̄лепӣ’’ти. писаддена вассака̄лам̣ апеккхати. пуримавассӯпана̄йикадивасе га̄хо пуримако, паччхимавассӯпана̄йикадивасе га̄хо паччхимако.
антара̄ двӣхи вассӯпана̄йикадивасехи мутте ка̄ле га̄хо антара̄муттако. екасмим̣ виха̄рети екиссам̣ виха̄расӣма̄йам̣. сена̄санаса̄мика̄ти сена̄санада̄йака̄, дентӣти самбандхо. танти сена̄санам̣. а̄ва̄сика̄ на олокентӣти самбандхо. еттха̄ти сена̄сане. палуджджантампӣти винассантампи. бхагава̄ а̄ха̄ти самбандхо. тасса̄ти сена̄санасса. апараджджӯти апарасмим̣ ахани апараджджу. гата̄йа̄ти атиккамита̄йа. пава̄ран̣а̄йа гата̄йа пава̄ран̣адивасе атиккамите сати апараджджу антара̄муттако га̄хетабботи йоджана̄.
танти антара̄муттакам̣. га̄хентена̄ти га̄ха̄пентена. тена̄ти ган̣хантена. ат̣т̣хама̄сети чатта̄ро хемантама̄се, чатта̄ро ча гимхама̄сети ат̣т̣хама̄се. када̄чи пан̃ча гимхама̄сети навама̄се ва̄. кхан̣д̣ам̣ ва̄ти чхиннат̣т̣ха̄нам̣ ва̄. пхуллам̣ ва̄ти пхалитат̣т̣ха̄нам̣ ва̄. пат̣исан̇кхаритаббанти па̄катикам̣ ка̄таббам̣. дивасам̣ кхепетва̄ти паривен̣е дивасам̣ кхепетва̄. таттха̄ти гахитасена̄сане. раттиндиванти ратти ча диво ча раттиндивам̣, сама̄ха̄радвандо, аччантасам̣йоге четам̣ упайогавачанам̣. на лаббхатӣти сан̇гхаттхерена на лаббхати. иданти сена̄санам̣.
антара̄муттакага̄хена агахетаббасена̄санам̣ дассенто а̄ха ‘‘йасмим̣ пана̄’’тиа̄ди. тема̄саччайена тема̄саччайена̄ти тин̣н̣ам̣ ма̄са̄нам̣ атиккамена тин̣н̣ам̣ ма̄са̄нам̣ атиккамена. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. йасмим̣ пана̄ти сена̄сане пана. сакидева̄ти екава̄рамева. айанти еса̄ катха̄.
таттха̄ти дувидхесу сена̄санагга̄хесу. утука̄ланти утука̄ле а̄гаччхантӣти самбандхо. тесам̣ тада̄ва да̄таббанти самбандхо. ака̄ло на̄ма̄ти ут̣т̣ха̄панасса ака̄ло на̄ма наттхи. екам̣ ва̄ ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ т̣хапетаббанти йоджана̄. еко ва̄ тхеро а̄гаччхатӣти йоджана̄. уббхан̣д̣ика̄ти уккхиттабхан̣д̣ика̄.
бахӯсӯти тайо а̄дим̣ катва̄ бахӯсу бхиккхӯсу. пахотӣти екекасса бхиккхусса пахоти. таттха̄ти паривен̣е. тассева̄ти паривен̣аса̄микассева. евам̣ апахонтесӯти евам̣ паривен̣аггхена апахонтесу. па̄са̄даггхена̄ти виха̄расан̇кха̄тасса па̄са̄дасса париччхедена. оваракаггхена̄ти габбхасса париччхедена. сеййаггхена̄ти чатупан̃чахаттхаппама̄н̣а̄йа сеййа̄йа париччхедена. ман̃чат̣т̣ха̄нена̄ти двихаттхавиттха̄расса чатухаттхаа̄йа̄масса ман̃часса т̣ха̄нена. екаман̃чат̣т̣ха̄насса двиннам̣ пӣт̣хака̄нам̣ т̣ха̄натта̄ вуттам̣ ‘‘екапӣт̣хакат̣т̣ха̄навасена̄’’ти. идам̣ нисӣдитум̣ саккун̣еййавасена вуттам̣. саче на сакка̄ нисӣдитум̣, на да̄таббам̣. тена вуттам̣ ‘‘бхиккхуно пана т̣хитока̄саматтам̣ на га̄хетабба’’нти. етанти т̣хитока̄саматтам̣. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. екаман̃чат̣т̣ха̄насса тин̣н̣ам̣ джана̄нам̣ екапӣт̣хакат̣т̣ха̄набха̄вена апахонтатта̄ вуттам̣ ‘‘екам̣ ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ тин̣н̣ам̣ джана̄нам̣ да̄табба’’нти. хӣти саччам̣. ‘‘сӣтасамайе’’ти имина̄ ун̣хасамайепи саббадивасам̣ аджджхока̄се васитум̣ на сакка̄ти дӣпети. парил̣а̄хасамайе пана сакка̄ саббараттим̣ аджджхока̄се васитум̣. кин̃ча̄пи сакка̄, сӣтун̣хака̄ле пана на да̄таббатта̄ парил̣а̄хасамайепи на да̄таббанти ведитаббам̣. екаман̃чат̣т̣ха̄не ва̄ екапӣт̣хакат̣т̣ха̄не ва̄ тин̣н̣ам̣ джана̄нам̣ нисӣдана̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘маха̄тхерена̄’’тиа̄ди. таттха маха̄тхерена ваттаббанти самбандхо. нидда̄гарукоти нидда̄йа гарука̄рако. сӣтам̣ анудахатӣти сӣтам̣ мам̣ пӣл̣ети. тена̄ти маха̄тхерена. дутийаттхерена̄пӣти писаддо маха̄тхерам̣ апеккхати. вуттанайенева̄ти ‘‘укка̄ситва̄’’тиа̄дина̄ вуттанайенева. евантиа̄ди нигаманам̣. джамбудӣпе пана екачче бхиккхӯ га̄хентӣти самбандхо. кин̃чидева ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ пӣт̣хат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ти йоджана̄. айантиа̄ди пуримавачанасса нигаманавасена паччхимавачанасса катханаттха̄йа вуттавачанам̣.
васса̄ва̄се сена̄санагга̄хо евам̣ ведитабботи йоджана̄. а̄гантукаваттанти а̄гантукасса ваттам̣. ан̃н̃аттха̄ти ан̃н̃асмим̣ т̣ха̄не. гантва̄ васитука̄мена а̄гантукена̄ти йоджана̄. вассӯпана̄йикадивасамева̄ти вассам̣ упагаманадивасейева. таттха̄ти ан̃н̃ам̣ т̣ха̄нам̣. нагантаббака̄ран̣ам̣ дассенто а̄ха ‘‘васанат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ хӣ’’тиа̄ди. хӣти йасма̄. татра̄ти ан̃н̃асмим̣ т̣ха̄не. тена̄ти самба̄дхаасампаджджанака̄ран̣а̄. тасма̄ти йасма̄ на пха̄сум̣ вихареййа, тасма̄. там̣ виха̄ранти йасмим̣ васитука̄мо, там̣ виха̄рам̣. таттха̄ти виха̄ре, васанто сукхам̣ васиссатӣти самбандхо. уддесаттхикоти уддесам̣ аттхико, уддесена ва̄. каммат̣т̣ха̄насаппа̄йатанти каммат̣т̣ха̄нена, каммат̣т̣ха̄насса ва̄ саппа̄йабха̄вам̣.
таттха̄ти ан̃н̃авиха̄рам̣. гаччхантена гхат̣т̣етабботи самбандхо. гхат̣т̣етабба̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘на таттха̄’’тиа̄ди. таттха таттха̄ти сакат̣т̣ха̄не. ким̣ на ваттабба̄ти а̄ха ‘‘тумхе’’тиа̄ди. сала̄кабхатта̄дӣни ва̄ йа̄гукхаджджака̄дӣни ва̄ наттхи на виджджантӣти йоджана̄. упосатха̄га̄расса париккха̄роти самбандхо. тумха̄кам̣ виха̄расса идам̣ та̄л̣ан̃чева имам̣ сӯчин̃ча сампат̣иччхатха̄ти йоджана̄. гамийаваттанти гамика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ваттам̣. ‘‘дахарехӣ’’ти падам̣ ‘‘уккхипа̄петва̄’’ти ча ‘‘га̄ха̄петва̄’’ти ча пададвайе ка̄ритакаммам̣, ‘‘паттачӣварабхан̣д̣ика̄йо’’ти падам̣ ‘‘уккхипа̄петва̄’’ти паде дха̄тукаммам̣, ‘‘телана̄л̣икаттарадан̣д̣а̄дӣнӣ’’ти падам̣ ‘‘га̄ха̄петва̄’’ти паде дха̄тукаммамева. атта̄нам̣ дассентена̄ти атта̄нам̣ манусса̄нам̣ пака̄сентена. витакканти паччайаба̄хулликавитаккам̣. ‘‘сапарива̄ра’’нти падам̣ ‘‘гаччхантан̃ча̄’’ти паде кирийа̄висесанам̣. еван̃хи сати сапарива̄рам̣ гаччхантан̃ча̄ти самбандхо. ‘‘на’’нти паде пана ка̄ракависесанам̣. еван̃хи сати сапарива̄рам̣ нам̣ бхиккхунти самбандхо. ‘‘дисва̄’’ти паде ча кирийа̄висесанамева. еван̃хи сати гаччхантан̃ча нам̣ бхиккхум̣ сапарива̄рам̣ дисва̄ти самбандхо. манусса̄ вадантӣти самбандхо. тесӯти мануссесу. еко пан̣д̣итамануссоти самбандхо. айам̣ ка̄ло вассӯпана̄йикака̄ло на̄ма̄ти йоджана̄. йаттха̄ти т̣ха̄не. тасса̄ти екасса пан̣д̣итамануссасса, вачананти самбандхо. те манусса̄ йа̄чантӣти самбандхо. ан̃н̃аттха̄ти ан̃н̃ам̣ т̣ха̄нам̣. меджджанти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ синехантӣти митта̄. сукхадуккхесу ама̄ саха ваттантӣти амачча̄. митта̄йева амачча̄ти митта̄мачча̄, те. саммантайитва̄ти самам̣, самма̄ ва̄ мантайитва̄. идхева̄ти га̄ме ева, виха̄ре ева ва̄. касма̄ са̄дитум̣ ват̣т̣ати, нану саббаметам̣ акаппийан̃ча са̄ваджджан̃ча̄ти а̄ха ‘‘саббан̃хетам̣ каппийан̃чева анаваджджан̃ча̄’’ти. хи йасма̄ етам̣ саббам̣ каппийан̃ча анаваджджан̃ча, тасма̄ саббам̣ са̄дитум̣ ват̣т̣атӣти йоджана̄. курундийам̣ пана вуттанти самбандхо. убхайампӣти маха̄ат̣т̣хакатха̄курундӣсу вуттавачанавасена убхайампи етам̣ вачананти самбандхо.
а̄ва̄сикаваттам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘пат̣икаччева хӣ’’тиа̄ди. таттха пат̣икаччева̄ти а̄гантука̄нам̣ а̄гатато пат̣хамамева. падха̄нагхаравиха̄рамагготи падха̄нагхарамагго ча виха̄рамагго ча. муддаведика̄йа̄ти четийасса хаммийаведика̄йа. касма̄ идампи саббам̣ ка̄таббанти а̄ха ‘‘вассам̣ васитука̄ма̄ хӣ’’тиа̄ди. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. вассам̣ васитука̄ма̄ сукхам̣ васиссантӣти самбандхо. катапарикаммехи а̄ва̄сикехӣти самбандхо. йато кулато пакатийа̄ лаббхати, тасмим̣ куле васса̄ва̄сикам̣ пуччхитаббанти йоджана̄. на диннапуббанти пуббе на диннам̣. хӣти йасма̄. упаддута̄ти упагантва̄, бхусам̣ ва̄ пӣл̣ита̄. таттха̄ти мануссесу. йети манусса̄. васса̄ва̄сике га̄хитети васса̄ва̄сике сена̄сане га̄ха̄пийама̄не. га̄хитабхиккхӯнанти га̄ха̄питабхиккхӯнам̣. васса̄ва̄сиканти вассам̣ а̄васанта̄нам̣ да̄таббам̣ чӣварам̣. га̄хан̣ака̄лоти га̄ха̄панака̄ло. упакат̣т̣хоти а̄санно. чха̄така̄дӣхӣти а̄дисаддена рога̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. йанти чӣварам̣. татоти чӣварато. танти вачанам̣. таданурӯпена̄ти тесам̣ манусса̄нам̣ вачанасса̄нурӯпена. тесам̣ тесанти манусса̄нам̣, васса̄ва̄сикам̣ чӣваранти самбандхо.
йасса̄ти бхиккхуно. соти бхиккху. ити вадантӣти йоджана̄. танти чӣварам̣. пат̣иккамма̄ти пат̣иккамитва̄. виха̄рато апасаккитва̄ти аттхо. татра̄ти га̄ме. упаниккхепам̣ т̣хапетва̄ти каппийаваттхум̣ ва̄ акаппийаваттхум̣ ва̄ а̄ра̄мика̄дӣнам̣ хаттхе упаниккхепам̣ т̣хапетва̄. виха̄рети виха̄расса, виха̄ре вассам̣ васантасса ва̄. апуччхитва̄пӣти писаддена ‘‘пуччхитва̄пӣ’’ти аттхам̣ дассети. тесантикула̄нам̣. ваттанти джаггана̄диваттам̣. тесанти кула̄нам̣. а̄гатан̃ча танти там̣ пам̣сукӯликам̣ а̄гатан̃ча вадантӣти самбандхо. тена̄ти пам̣сукӯликена. да̄тум̣ на иччхантӣти сан̇гхасса а̄чиккхантепи сан̇гхасса да̄тум̣ на иччханти. сабха̄го бхиккхӯти аттана̄ сабха̄го бхиккху. етанти васса̄ва̄сикам̣. пам̣сукӯликасса на ват̣т̣ати, касма̄? гахапатичӣваратта̄. итӣтиа̄ди нигаманам̣. саддха̄деййети саддха̄йа да̄таббе васса̄ва̄сикала̄бхависайе.
татруппа̄дети тасмим̣ виха̄ре уппаджджанакала̄бхависайе. бхан̣д̣апат̣иччха̄дананти пат̣иччха̄даначӣварабхан̣д̣ам̣. чӣварабхан̣д̣амева хи йасма̄ анена сарӣрам̣ пат̣иччха̄дийати, тасма̄ бхан̣д̣апат̣иччха̄дананти вуччати. га̄хетха̄ти бхиккхӯхи га̄ха̄петха. га̄хетаббанти бхиккхӯхи га̄ха̄петаббам̣. ваттху пана̄ти са̄т̣акато ан̃н̃ам̣ каппийам̣ ва̄ акаппийам̣ ва̄ ваттху пана. касма̄ ват̣т̣атийева, нану акаппийаваттху на ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘каппийака̄рака̄нан̃хи’’тиа̄ди. таттха хи йасма̄ анун̃н̃а̄там̣, тасма̄ ват̣т̣атийева̄ти йоджана̄. диннаваттхуто уппаннанти самбандхо.
йанти ваттху диннанти самбандхо. еттха̄ти каппийака̄рака̄нам̣ хаттхе диннаваттхӯсу. танти ваттху упана̄ментехӣти самбандхо. гарубхан̣д̣ам̣ хоти, гарубхан̣д̣атта̄ ан̃н̃есу паччайесу на упана̄метаббанти адхиппа̄йо. пуггалавасенева̄ти ‘‘бхиккхӯ чӣварена киламанти, еттакам̣ на̄ма тан̣д̣улабха̄гам̣ бхиккхӯнам̣ чӣварам̣ ка̄тум̣ руччати сан̇гхасса̄’’тиа̄дина̄ пуггалам̣ пара̄маситва̄ пуггалавасенева. сан̇гхавасена̄ти ‘‘сан̇гхо чӣварена киламатӣ’’тиа̄дина̄ сан̇гхавасена на ка̄таббанти самбандхо. евам̣ пуггалавасена апалоканакаммасса акаттаббатам̣ дассетва̄ ида̄ни ваттхувасена тассева акаттаббатам̣ дассенто а̄ха ‘‘джа̄тарӯпараджатавасена̄пӣ’’тиа̄ди. каппийабхан̣д̣авасена̄ти чӣваратан̣д̣улехи авасесасса каппийабхан̣д̣асса васена. чӣваратан̣д̣ула̄нан̃хи висум̣ гахитатта̄ ‘‘каппийабхан̣д̣авасена̄’’ти еттха техи авасесо каппийабхан̣д̣ова гахетаббо. там̣ пана̄ти апалоканакаммам̣ пана. каттабба̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘ида̄нӣ’’тиа̄ди. субхиккханти самиддхабхиккхам̣. сулабхапин̣д̣анти сукхена лабхапин̣д̣ам̣. двӣхи падехи ан̃н̃аман̃н̃асса ка̄ран̣ам̣ дассети, субхиккхатта̄ сулабхапин̣д̣ам̣, сулабхапин̣д̣атта̄ субхиккханти вуттам̣ хоти.
евам̣ чӣварапаччайам̣ саллаккхетва̄ сена̄санам̣ саллаккхетаббанти самбандхо. ка̄лети га̄ха̄панасса ка̄ле. вуттанти маха̄ат̣т̣хакатха̄йа вуттам̣. касма̄ две самманнитабба̄, нану екампи самманнитум̣ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘еван̃хӣ’’тиа̄ди. таттха хи йасма̄ га̄хессати, тасма̄ две самманнитабба̄ти йоджана̄. екена хи саммутиладдхена сакка̄ парам̣ га̄ха̄петум̣, аттана̄ пана аттано па̄петум̣ на сакка̄, тасма̄ двӣсу самматесу навако вуд̣д̣хасса, вуд̣д̣хо ча навакасса̄ти убхо ан̃н̃аман̃н̃ам̣ га̄хессантӣти адхиппа̄йо. самманнитабба̄ти екато самманнитабба̄. ат̣т̣хапи сол̣асапӣти еттха писаддена тато адхикампи екато самманнитум̣ ват̣т̣атӣти дӣпети. саттасатикаккхандхаке убба̄хикасаммутийам̣ (чӯл̣ава. 456) ат̣т̣хапи джана̄ екатова саммата̄ти вачанан̃четтха са̄дхакам̣. ниггахакаммамева хи сан̇гхо сан̇гхасса на каротӣти дат̣т̣хаббам̣. тесанти ат̣т̣хасол̣асаджана̄нам̣, саммути ват̣т̣атийева̄ти самбандхо. кинти саллаккхетаббанти а̄ха ‘‘четийагхара’’нтиа̄ди.
а̄санагхаранти пат̣има̄гхарам̣. маггапоккхаран̣ӣнам̣ самӣпе ката̄ са̄ла̄йо упача̄равасена вуччанти ‘‘магго’’ти ча ‘‘поккхаран̣ӣ’’ти ча. та̄ хи са̄ла̄йо упача̄расӣмаббхантарагате га̄ма̄бхимукхамагге ча антоупача̄расӣма̄йам̣ кхан̣ита̄ йаттха каттхачи поккхаран̣ийо ча карӣйанти, ити саллаккхетаббанти йоджана̄. асена̄санам̣ дассетва̄ сена̄санам̣ дассенто а̄ха ‘‘виха̄ро’’тиа̄ди. руккхамӯланти чханнакава̄т̣абаддхаруккхамӯлам̣. есева найо вел̣угумбепи. га̄хентена ча га̄хетабба̄нӣти самбандхо. сан̇гхикоти татруппа̄до. тесӯти двӣсу чӣварапаччайесу. йанти чӣварапаччайам̣. тасса̄ти чӣварапаччайасса. т̣хитикатоти пабандхавасена т̣хитат̣т̣ха̄нато. итароти пат̣хамам̣ гахитачӣварапаччайато итаро.
аппата̄йа̄ти аппабха̄вато, га̄хийама̄нети самбандхо. паривен̣аггхена̄ти паривен̣апариччхедена. лабхантӣти паривен̣аса̄мика̄ бхиккхӯ лабханти. танти паривен̣ам̣. виджат̣етва̄ти виджат̣ам̣ катва̄, две ва̄ тайо ва̄ кот̣т̣ха̄се катва̄ти аттхо. паккхипитва̄ти бха̄гакот̣т̣ха̄сам̣ паккхипитва̄. на евам̣ ка̄таббанти йатха̄ маха̄суматтхеро а̄ха, татха̄ на ка̄таббанти аттхо. ака̄таббака̄ран̣ам̣ дассенто а̄ха ‘‘манусса̄ хӣ’’тиа̄ди. таттха̄ти паривен̣е, пависитаббам̣ ити а̄ха̄ти йоджана̄. еттха̄ти етасмим̣ га̄хан̣ат̣т̣ха̄не. пат̣иккосатӣти пат̣иседхети. пат̣иккосана̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘ма̄ а̄вусо’’тиа̄ди. ити вуттам̣, ити пат̣иккосатӣти йоджана̄. еко хи итисаддо луттаниддит̣т̣хо. тасса̄ти маха̄тхерасса. сан̇гаханти бхиккхӯнам̣ сан̇гахам̣. танти маха̄тхерам̣.
евам̣ ваттаббанти евам̣ ваккхама̄нанайена ваттаббам̣. паччайам̣ дха̄ретха, ити ваттаббанти йоджана̄. па̄пун̣а̄ти а̄вусо ити вуттети йоджана̄. ‘‘гахитам̣ хотӣ’’ти имина̄ ‘‘ган̣хатха, ган̣ха̄мӣ’’ти паччуппаннака̄лавасена вуттатта̄ гахитам̣ хотӣти дассети. атӣтаана̄гатака̄лавасена агахитабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди. сатуппа̄даматтанти гахан̣е сатийа̄ уппа̄данаматтам̣. еттха̄ти сена̄санапаччайагахан̣ат̣т̣ха̄не.
йопӣти йампи. упайогаттхе четам̣ паччаттавачанам̣, йампи паччайам̣ виссаджджетӣти йоджана̄. паччайанти ча чӣварапаччайам̣. айампӣти айампи паччайо. писаддо маха̄ла̄бхапаривен̣е паччайам̣ сампин̣д̣ети. тасмим̣йева паривен̣ети тасмим̣ пам̣сукӯликена гахитапаривен̣е ева. ан̃н̃асса̄ти пам̣сукӯликато ан̃н̃асса бхиккхусса. пам̣сукӯлико ‘‘ахам̣ васа̄мӣ’’ти сена̄санам̣ джаггиссати. итаро ‘‘ахам̣ паччайам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти сена̄санам̣ джаггиссатӣти йоджана̄. двӣхи ка̄ран̣ехӣти васанагахан̣авасена двӣхи ка̄ран̣ехи. пам̣сукӯлике ган̣хантети самбандхо. идха̄ти сена̄сане. тена̄ти пам̣сукӯликена. хет̣т̣ха̄ти сена̄санасса хет̣т̣ха̄, т̣хитам̣ ан̃н̃ам̣ бхиккхунти самбандхо. тена̄ти пам̣сукӯликена, кин̃чи вачананти самбандхо. вуттхавассасса пам̣сукӯликасса̄ти йоджана̄. ват̣т̣атӣти пам̣сукӯликасса ват̣т̣ати. тасмим̣ сена̄санети пам̣сукӯликена гахитасена̄сане. йесам̣ пана̄ти манусса̄нам̣ пана. тесанти манусса̄нам̣.
тхӯпам̣ катва̄ти четийам̣ катва̄. тасса̄ти тхӯпасса. тена бхиккхуна̄ти васса̄ва̄сикам̣ га̄хакабхиккхуна̄. танти бходжанаса̄лам̣. га̄хетум̣ ват̣т̣атӣти самбандхо. саббамиданти саббам̣ идам̣ вачанам̣.
па̄т̣ипадаарун̣атоти вассӯпана̄йикадивасасан̇кха̄тасса па̄т̣ипадасса арун̣уггаманато. витаккача̄рикоти ‘‘каттха ну кхо васисса̄мӣ’’тиа̄дина̄ витаккена чаран̣е ануйутто. сена̄санам̣ йа̄чатӣти сена̄санагга̄ха̄пакам̣ сена̄санам̣ йа̄чати. гахитанти сан̇гхена гахитам̣. йаттха̄ти т̣ха̄не. вассӯпагатехи ваттабба̄ти самбандхо. пунаппунам̣, самам̣ ва̄ четийан̇ган̣а̄дим̣ мун̃чанти содхенти има̄хӣти саммун̃чанийо. мучидха̄ту содханаттхе йупаччайо каран̣аттхе хоти. та̄луджо пат̣хамаккхаро. сулабха̄ че дан̣д̣ака̄, екекена две тиссо йат̣т̣хисаммун̃чанийо бандхитабба̄. сулабха̄ че сала̄ка̄, чхапан̃чамут̣т̣хисаммун̃чанийо бандхитабба̄ти аттхо. пан̃ча пан̃ча укка̄ти аран̃н̃авиха̄ресу париссайавиджа̄нанаттхам̣ пан̃ча пан̃ча аггиукка̄ кот̣т̣етабба̄ чхиндитабба̄ти аттхо.
‘‘нибаддхаваттам̣ т̣хапетва̄’’ти еттха акаттаббаваттам̣ дассенто а̄ха ‘‘ваттам̣ каронтехи ча̄’’тиа̄ди. таттха ваттам̣ каронтехи ча еварӯпам̣ адхаммикаваттам̣ на ка̄таббанти самбандхо. хи саччам̣, саббева ете уддеса̄дайо папан̃ча̄ти йоджана̄. папан̃ченти сам̣са̄ре чирам̣ т̣хапентӣти папан̃ча̄. мӯгаббатанти мӯга̄нам̣ ватам̣, мӯгехи каттаббам̣ ва̄, мӯгена вийа ва̄ амӯгехи каттаббам̣ ватам̣. евам̣ ака̄таббаваттам̣ дассетва̄ ида̄ни ка̄таббаваттам̣ дассенто а̄ха ‘‘парийаттидхаммо на̄ма̄’’тиа̄ди. тивидхампӣти парийаттипат̣ипаттипат̣иведхавасена типпака̄рампи. авайавапарийаттидхаммопи авайавипарийаттидхаммам̣, авайавипарийаттидхаммо ва̄ авайавапарийаттидхаммам̣ патит̣т̣ха̄пети, тасма̄ парийаттидхаммо аттана̄пи атта̄нам̣ патит̣т̣ха̄песӣти ведитаббам̣. уддисатха̄ти парийаттим̣ уддисатха. содхетва̄…пе… упасампа̄детха̄ти еттха содханам̣ на̄ма саббесам̣ а̄ча̄ракулапутта̄нам̣ упапариккханам̣. содхетва̄ ниссайам̣ детха̄ти еттха содханам̣ на̄ма бхиккхусабха̄гатам̣ упапариккханам̣. хӣти саччам̣. кулапуттоти а̄ча̄ракулапутто. йаттака̄ни дхутан̇га̄ни сама̄дийитум̣ саккотха̄ти йоджана̄. антовассам̣ на̄метанти бхумматтхе упайогавачанаметам̣. етасмим̣ антовассети хи аттхо, бхавитаббантиа̄дӣсу самбандхитаббам̣. сакаладивасанти сакаладивасамхи, аппаматтехӣти самбандхо. екача̄рикаваттанти екакена чаритаббам̣ ваттам̣. бхассети вачане. дасаваттхукакатханти аппиччхата̄дидасаваттхука катхам̣.
вигга̄хикаписун̣апхарусавачана̄нӣти виггахам̣ калахам̣ джанетӣти вигга̄хикам̣, вигга̄хикавачанан̃ча писун̣авачанан̃ча пхарусавачанан̃ча вигга̄хикаписун̣апхарусавачана̄ни. манасика̄рабахула̄ вихаратха ити овадитабба̄ти йоджана̄. дантакат̣т̣хакха̄данаваттанти хет̣т̣ха̄ адинна̄да̄наван̣н̣ана̄йам̣ вуттам̣ дантакат̣т̣хакха̄дане, дантакат̣т̣хакха̄данасса ва̄ ваттам̣. ‘‘паттам̣ тхавика̄йа паккхипантена на катхетабба’’нти имина̄ катхенте пама̄дена патто бхиджджеййа̄ти паттасса гуттаттха̄йа катханам̣ нива̄рети. а̄чиккхитабба̄ти итисаддо парисама̄панаттхо.
кочи да̄йакоти самбандхо. а̄гантуко бхиккхӯти чӣварагга̄хитато паччха̄ а̄гато а̄гантуко бхиккху. сан̇гхаттхероти а̄ва̄сикасан̇гхаттхеро. пат̣хамабха̄ганти пуббе га̄хитам̣ пат̣хамабха̄гам̣, париваттетва̄ти пуббе га̄хитабха̄гена паччха̄ да̄таббам̣ васса̄ва̄сикам̣ париваттетва̄. а̄гантукасса вассаггена паттат̣т̣ха̄не а̄гантукасса да̄таббанти йоджана̄. ‘‘а̄гантукасса̄’’ти падам̣ пубба̄парам̣ апеккхати. тасма̄ двиннам̣ пада̄нам̣ маджджхе вуттам̣. пат̣хамавассӯпагата̄ти пат̣хамавассӯпана̄йикадивасе вассӯпагата̄. ‘‘две тӣн̣и чатта̄рӣ’’ти вачанасса ва̄ бахӯнам̣ бхиккхӯнам̣ ва̄ бйа̄панаттха̄йа ‘‘ладдхам̣ ладдха’’нти виччха̄васена вуттам̣. тена пана̄ти а̄гантукена пана. пат̣хамавассӯпагатехи аппаке ладдхе паччхимавассӯпана̄йикадивасе да̄табба̄нам̣ васса̄ва̄сика̄нам̣ бахукепи айам̣ найо н̃а̄табботи катва̄ на вутто.
двӣсупӣти пат̣хама дутийавасена двӣсупи. вассӯпагата̄ бхиккхӯ бхиккха̄йа киламанта̄ вадантӣти самбандхо. идха̄ти т̣ха̄не. васанта̄ти екато васанта̄. две бха̄га̄ хома са̄дху вата̄ти йоджана̄. са̄дху вата̄ти екам̣сена сундара̄ бхавеййунти аттхо. йесанти бхиккхӯнам̣. таттха̄ти н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄несу. пава̄ран̣а̄йа̄ти пава̄ран̣а̄дивасе. тесӯти бхиккхӯсу. йети бхиккхӯ. таттха̄ти н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄несу. касма̄ апалокетва̄ да̄таббам̣, нану те са̄дийантӣти а̄ха ‘‘са̄ди йанта̄пи хӣ’’тиа̄ди. таттха хӣти йасма̄. ‘‘нева васса̄ва̄сикасса са̄мино’’ти имина̄ тесам̣ вассаччхиннатам̣ дӣпети. нева ада̄тум̣ лабхантӣти пат̣хамамева катикаваттасса кататта̄ ада̄тум̣ нева лабханти, саббесам̣ но амха̄канти йоджана̄. идха̄ти т̣ха̄не. танти катикаваттам̣. еко бхиккхӯти самбандхо. тесанти бхиккхӯнам̣. таттха̄ти сабха̄гат̣т̣ха̄не. васитва̄ а̄гата̄нам̣ тесам̣ бхиккхӯнанти йоджана̄. на лаббхати ити вуттанти йоджана̄. имесанти васса̄ва̄сиаппаттака̄нам̣ екачча̄нам̣. га̄хитасадисамева̄ти васса̄ва̄сикасса га̄хитена садисамева. тесамева̄ти екачча̄намева.
паккантопӣти ан̃н̃ам̣ т̣ха̄нам̣ паккамантопи. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. тена бхиккхуна̄ катам̣ па̄нӣйаупат̣т̣хапана̄дикаммам̣ бхатинивит̣т̣хам̣ бхатийа̄ т̣хитанти йоджана̄. апалоканакаммам̣ катва̄ га̄хитам̣ сан̇гхиканти самбандхо. сан̇гхиканти татруппа̄дам̣ сандха̄йа вуттам̣. виббхантопӣти писаддо пагева чхиннавассоти дассети. паччайавасенева̄ти саддха̄деййапаччайавасена. вадантӣти кечи ваданти.
дисам̣гамико бхиккху виббхаматӣти самбандхо. мануссети васса̄ва̄сикада̄йакамануссе. саммукха̄ти а̄ва̄сикасса саммукха̄. сампат̣иччха̄петва̄ти ‘‘сут̣т̣ху дасса̄ма̄’’ти пат̣иччха̄петва̄. йасса га̄хитанти йасса бхиккхуно сена̄санам̣ га̄хитам̣. сена̄санаса̄микасса̄ти сена̄санада̄йакасса путтадхӣта̄дайоти самбандхо. сена̄сане дема̄ти сена̄санасса дема. таттха̄ти сена̄сане. екамева ваттхам̣ да̄таббам̣. касма̄? пуггаласса адатва̄ сена̄санассева да̄таббатта̄. васса̄ва̄сикат̣т̣хитика̄йа̄ти васса̄ва̄сикага̄хитасса т̣хитика̄йа. есева найоти сена̄санассева диннатта̄ есева найо. тассева хонтӣти пуггалассева диннатта̄ тассева хонти.
дутийо тхера̄сане га̄хито хотӣти самбандхо. пат̣хамабха̄гасса са̄ман̣ерасса га̄хитатта̄ вуттам̣ ‘‘варабха̄гам̣ са̄ман̣ерасса датва̄’’ти. убхопӣти две тхераса̄ман̣ерепи. сайамева̄ти да̄йако сайамева. йанти васса̄ва̄сикам̣. йасса̄ти тхерасса ва̄ са̄ман̣ерасса ва̄.
итоти вуттанайато. дахараса̄ман̣ерасса̄ти тарун̣асса са̄ман̣ерасса. соти гхараса̄мико. нанти паттаджанам̣. йасса̄ти бхиккхуно. тесанти манусса̄нам̣. йатха̄бхӯтам̣ а̄чиккхитаббанти виббхамака̄лан̇катака̄ран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ а̄чиккхитаббам̣. суддхапам̣сукӯлика̄йева̄ти ан̃н̃ехи амисса̄ суддха̄ пам̣сукӯлика̄йева̄ти. идам̣ нева̄сикаваттанти нигаманам̣.
упанандаваттхукатха̄
319. айаматтхоти айам̣ ваккхама̄но аттхо, евам̣ ведитабботи самбандхо. таттха̄ти га̄маке. танти сена̄санам̣, ган̣хантенева̄ти самбандхо. идха̄ти са̄ваттхийам̣. муттанти те сена̄санам̣ мун̃читам̣ хоти. татра̄пӣти га̄макепи. убхайаттха̄ти са̄ваттхийам̣, га̄маке ча̄ти убхайаттха.
еттха̄ти упанандаваттхусмим̣. катханти кена пака̄рена пат̣иппассамбхати. идха̄ти са̄сане. екаччо ган̣ха̄тӣти самбандхо. татра̄пӣти са̄мантавиха̄репи. тасса̄ти бхиккхусса. идха̄ти сена̄сане. а̄лайаматтанти читтуппа̄даматтам̣. иччасса̄ти ити асса, евам̣ асса бхиккхусса̄ти аттхо. саббаттха̄ти саббасмим̣ ‘‘гахан̣ена гахан̣а’’нтиа̄дике чатукке. йо пана гаччхатӣти самбандхо. упача̄расӣма̄тиккамети нимиттаттхе четам̣ бхуммавачанам̣, бха̄вена бха̄валаккхан̣е ва̄. таттха̄ти ан̃н̃асмим̣ виха̄ре пачча̄гаччхати, ват̣т̣ати, сена̄санагга̄хо на пат̣иппассамбхатӣти адхиппа̄йо.
320. йоти бхиккху. махантатаро ва̄ дахаратаро ва̄ти аттано махантатаро ва̄ дахаратаро ва̄ хоти. со бхиккху тивассантаро на̄ма̄ти йоджана̄. екасса бхиккхуно тин̣н̣ам̣ васса̄намантаре т̣хито тивассантаро ан̃н̃о бхиккху. таттха̄ти бхиккхӯсу. име саббети тивассантарадвивассантарасама̄навассике име бхиккхӯ, лабхантӣти самбандхо. йам̣ тин̣н̣ам̣ пахотӣти ман̃чапӣт̣хавинимуттам̣ йам̣ а̄санам̣ тин̣н̣ам̣ сукхам̣ нисӣдитум̣ пахоти, татха̄рӯпе а̄санепи две две хутва̄ нисӣдитум̣ лабхантӣти йоджана̄. аписаддена ман̃чапӣт̣ха̄ни апеккхати. идам̣ паччхимадӣгха̄санам̣. анупасампаннена̄пӣти писаддо пагева упасампаннена̄ти дассети.
хаттхикумбхети хаттхисиропин̣д̣е. имина̄ хаттхисаддена хаттхикумбхо гахито авайавӯпача̄рена ва̄ уттарападалопена ва̄ти дассети. хаттхӣ вийа̄ти хаттхӣ, бхӯмибха̄го, хаттхимхи патит̣т̣хито па̄дасан̇кха̄то накхо имасса̄ти хаттхинакхако, па̄са̄до. етам̣ ‘‘хаттхинакхако’’ти на̄мам̣ евам̣катасса па̄са̄дасса на̄манти йоджана̄. ‘‘суван̣н̣араджата̄дивичитра̄нӣ’’ти падам̣ ‘‘кава̄т̣а̄ни ман̃чапӣт̣ха̄ни та̄лаван̣т̣а̄нӣ’’ти саббападесу йоджетаббам̣. йам̣кин̃чи читтакаммакатам̣ аттхи, саббам̣ ват̣т̣атӣти йоджана̄. па̄са̄дасса дема̄ти самбандхо. па̄т̣екканти па̄са̄дато висум̣. пат̣иггахитамева̄ти саббам̣ пат̣иггахитамева хоти. гонака̄дӣни ат̣т̣ха̄раса аттхаран̣а̄ни парибхун̃джитунти самбандхо. гихивикат̣анӣха̄рена̄ти гихӣхи висесена йатха̄ка̄мам̣ карийатӣти гихивикат̣ам̣, гихисантакам̣. ‘‘гихивикат̣а’’нти нӣха̄ро абхинӣха̄ро гихивикат̣анӣха̄ро, тена. лаббхантӣти нисӣдитумева лаббханти. татра̄пӣти дхамма̄санепи.
ависсаджджийаваттхукатха̄
321. ета̄нӣти гарубхан̣д̣а̄ни. таттха̄ти ра̄сивасена пан̃часу сарӯпавасена пан̃чавӣсатийа̄ гарубхан̣д̣есу. а̄гантва̄, а̄бхусо ва̄ раманти еттха̄ти а̄ра̄мо. тесам̣йева̄ти пуппха̄ра̄мапхала̄ра̄ма̄намева. ‘‘т̣хапитока̄со’’ти имина̄ ваттхусаддасса бхӯмибхедаттхам̣ дассети. васати а̄ра̄мо патит̣т̣хахати еттха̄ти а̄ра̄маваттху. тесу ва̄ти еттха ва̄саддена навабхӯмибха̄гато ан̃н̃асса пора̄н̣абхӯмибха̄гассапи а̄ра̄маваттхубха̄вам̣ викаппети. висесена чатуирийа̄патхе харати паваттети еттха̄ти виха̄ро. тасса̄ти виха̄расса. чатуннам̣ ман̃ча̄нанти ниддха̄ран̣аттхе са̄мивачанам̣. ан̃н̃атаро ман̃чо на̄ма̄ти йоджана̄. есева найо сесесупи. ‘‘лохена ката̄ кумбхӣ’’ти имина̄ лохакумбхӣти еттха маджджхелопасама̄сам̣ дассети. лохамайа̄ кумбхӣ лохакумбхӣти вачанаттхопи йуджджатева. ‘‘есева найо’’ти имина̄ лохена катам̣ бха̄н̣акам̣, лохена като ва̄рако, лохена катам̣ кат̣а̄ханти аттхам̣ атидисати. еттха̄ти бха̄н̣акава̄ракакат̣а̄хесу. аран̃джароти атимахантатта̄ арам̣ кхиппам̣ джарати вина̄сетӣти аран̃джаро. атха ва̄ джалам̣ ган̣хитум̣ аланти аран̃джаро лака̄ра̄нам̣ рака̄ре катва̄.
га̄тха̄васена нигаманам̣ дассенто а̄ха ‘‘ева’’нтиа̄ди. таттха евам̣ пака̄сайӣти самбандхо. две гарубхан̣д̣а̄ни двисан̇гаха̄ни хонти, татийам̣ гарубхан̣д̣ам̣ чатусан̇гахам̣ хоти, чатуттхам̣ гарубхан̣д̣ам̣ навакот̣т̣ха̄сам̣ хоти, пан̃чамам̣ гарубхан̣д̣ам̣ ат̣т̣хабхеданам̣ хоти, ити имина̄ пака̄рена пан̃чаниммалалочано на̄тхо пан̃чахи ра̄сӣхи пан̃чавӣсавидхам̣ гарубхан̣д̣ам̣ пака̄сайӣти йоджана̄.
татра̄ти гарубхан̣д̣е. хӣти виттха̄ро. саббампи идам̣ гарубхан̣д̣ам̣ ависсаджджийанти вуттанти йоджана̄. идха̄ти имасмим̣ ваттхусмим̣. парива̄ре пана а̄гатанти самбандхо.
пан̃ча ра̄сайо махесина̄ вутта̄ти йоджана̄. еттха̄ти парива̄ре.
татра̄ти ‘‘париваттанавасена̄’’ти вачане. идам̣ гарубхан̣д̣ам̣ упанетунти самбандхо. ниччам̣ тит̣т̣хантӣти тха̄вара̄, т̣ха̄дха̄ту варапаччайо, т̣ха̄ка̄расса тха̄ка̄ро. имина̄ а̄ра̄маа̄ра̄маваттхувиха̄равиха̄раваттхӯни гахетабба̄ни. ависсаджджийаавебхан̇гӣйатта̄ гару алахукам̣ бхан̣д̣ам̣ гарубхан̣д̣ам̣. имина̄ ман̃ча̄дӣни екавӣсати гарубхан̣д̣а̄ни гахетабба̄ни. тха̄варети а̄дха̄ре бхуммам̣, парийа̄паннанти самбандхо. атха ва̄ ниддха̄ран̣е бхуммам̣, тха̄варесӯти хи аттхо, кхеттантиа̄дӣсу самбандхитаббам̣. кхипати пуббан̣н̣абӣджаметтха̄ти кхеттам̣. васати апаран̣н̣абӣджам̣ патит̣т̣ха̄ти еттха̄ти ваттху, тале бхӯмибха̄ге екато ва̄ двӣхи ва̄ тӣхи ва̄ т̣ха̄нехи а̄варан̣ам̣ карӣйати еттха̄ти тал̣а̄ко, саро. кассака̄нам̣ матена каттабба̄ти ма̄тика̄. а̄ра̄мена париваттетунти самбандхо. ка̄ни париваттетунти а̄ха ‘‘има̄ни чатта̄рипӣ’’ти. писаддо авайавасампин̣д̣ано.
татра̄ти ‘‘париваттетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вачане. дӯрети сан̇гха̄ра̄мато дӯрат̣т̣ха̄не. йампӣти на̄л̣икерапхалампи. харантӣти сан̇гхасса харанти. ан̃н̃есанти сан̇гхато ан̃н̃есам̣ манусса̄нанти самбандхо. тети манусса̄. сан̇гхена сампат̣иччхитабботи самбандхо. руччатӣти сан̇гхасса̄ра̄мена манусса̄нама̄ра̄мам̣, манусса̄нама̄ра̄мена ва̄ сан̇гхасса̄ра̄мам̣ париваттетум̣ ручӣйати иччхӣйати. бхиккхӯнам̣ а̄ра̄моти самбандхо. айанти манусса̄нама̄ра̄мо. кхуддакоти сан̇гха̄ра̄мато кхуддако. а̄йанти айати а̄йаса̄мико дханена вад̣д̣хим̣ гаччхати анена̄ти а̄йо, там̣. самакамева̄ти самаппама̄н̣амева, а̄йам̣ саче детӣти самбандхо. пама̄н̣аттхе капаччайо. манусса̄нам̣ руккха̄ти самбандхо. атирекам̣ сан̇гхасса дема̄ти самбандхо. джа̄на̄петва̄ти ‘‘сан̇гхе диннам̣ махаппхала’’нти (ма. ни. 3.376) сан̇гхасса диннада̄насса а̄нисам̣сам̣ манусса̄нам̣ джа̄на̄петва̄. пхаладха̄рино хонти нанӯти йоджана̄. евантиа̄ди нигаманам̣. етенева найена̄ти йена найена а̄ра̄мо а̄ра̄мена париваттетаббо, етенева найена. махантена ва̄ кхуддакена ва̄ а̄ра̄маваттхуна̄ ча̄ти йоджана̄. а̄ра̄ма а̄ра̄маваттхувиха̄равиха̄раваттхӯни париваттетабба̄нӣти самбандхо.
убхопӣти гехапа̄са̄давасена убхопи. таттха̄ти гехе. идам̣ пана̄ти па̄са̄дасан̇кха̄там̣ гехам̣, манусса̄нам̣ геханти самбандхо. махаггхена ва̄ аппаггхена ва̄ виха̄раваттхуна̄ ча̄ти йоджана̄. виха̄равиха̄раваттхуа̄ра̄маа̄ра̄маваттхӯни париваттетабба̄нӣти самбандхо. евантиа̄ди нигаманам̣.
гарубхан̣д̣ена гарубхан̣д̣апариваттане евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. пам̣сва̄га̄ракесӯти пам̣сукӣл̣анаттха̄йа катесу ага̄ракесу. каппийаман̃ча̄ти сан̇гхаган̣апуггала̄нам̣ каппийа̄ суван̣н̣араджата̄дӣхи аката̄ ман̃ча̄. виха̄расса пана суван̣н̣араджатамайа̄дика̄пи каппийа̄ ман̃ча̄ да̄табба̄ти самбандхо. бахисӣма̄йа̄ти упача̄расӣмато бахи. таттха̄ти сан̇гхаттхерасса васанат̣т̣ха̄не. таттха̄ти тасса бхиккхуно васанат̣т̣ха̄не. ‘‘махаггхена̄’’ти вуттавачанам̣ нийаменто а̄ха ‘‘сатаггханакена ва̄ сахассаггханакена ва̄’’ти. ман̃часатанти ман̃чабахум̣. етесупӣти пӣт̣хабхисибиббоханесупи. таттха̄ти пӣт̣хабхисибиббоханесу. каппийам̣ пӣт̣ха̄дӣти самбандхо. акаппийам̣ ва̄ махаггхам̣ каппийам̣ ва̄ти каппийена ва̄ махаггхакаппийена ва̄ париваттетва̄ти самбандхо. ‘‘вуттаваттхӯнӣ’’ти падам̣ ‘‘париваттетва̄’’ти паде авуттакаммам̣, ‘‘гахетабба̄нӣ’’ти паде вуттакаммам̣, пубба̄пара̄пеккхападам̣.
пасатаматтаудакаган̣хака̄нипӣти еттха пасато на̄ма кун̃читапа̄н̣и. сӣхал̣адӣпети сӣхам̣ ла̄ти ган̣ха̄тӣти сӣхал̣о лака̄расса л̣ака̄рам̣ катва̄, сӣхаба̄хуна̄мако ра̄джа̄, тасса путтатта̄ виджайакума̄ропи сӣхал̣о на̄ма, тена а̄димхи нива̄сабха̄вена гахитатта̄ дӣпо сӣхал̣адӣпо на̄ма, тасмим̣. па̄дам̣ ган̣ха̄тӣти па̄даган̣хано, сойева па̄даган̣ханако. па̄до на̄ма̄ти ‘‘па̄даган̣ханако’’ти еттха па̄до на̄ма. йо лохава̄рако магадхана̄л̣ийа̄ пан̃чана̄л̣иматтам̣ ган̣ха̄ти, со лохава̄рако па̄до на̄ма̄ти йоджана̄. имина̄ пама̄н̣асса на̄мам̣ пама̄н̣аванте упача̄рато воха̄ранайам̣ дассети. татоти пан̃чана̄л̣иматтаган̣ханакава̄ракато. има̄нӣти лохакумбхӣа̄дӣни.
бхин̇га̄ра …пе… кат̣аччхуа̄дӣнӣти бхин̇га̄ро ча пат̣иггахо ча ул̣ун̇ко ча дабби ча кат̣аччху ча па̄ти ча тат̣т̣ако ча сарако ча самугго ча ан̇га̄ракапалло ча дхӯмакат̣аччху ча бхин̇га̄ра…пе… дхӯмакат̣аччхуйо, та̄ а̄ди йесам̣ та̄нӣти бхин̇га̄ра…пе… кат̣аччхуа̄дӣни. а̄дисаддена ан̃н̃а̄ни упакаран̣а̄ни гахетабба̄ни. бха̄джанӣйа̄нӣти бха̄джетабба̄ни. кам̣салоха̄дӣтиа̄дисаддена ват̣т̣алохам̣ сан̇ган̣ха̄ти. ват̣т̣алохам̣ на̄ма пӣталохам̣. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. па̄риха̄рийанти сан̇гхикапарибхогам̣ парихаритва̄ апанетва̄ пуггаликапарибхогена парибхун̃джанам̣, ‘‘аттасантака’’нти ва̄ париггахена харитва̄ бхун̃джанам̣ на ват̣т̣ати. гихивикат̣анӣха̄ренева̄ти ‘‘гихивикат̣а’’нти абхинӣха̄ренева.
ан̃н̃асмимпи каппийалохабхан̣д̣е парийа̄панна̄ ан̃джанӣти йоджана̄. атха ва̄ каппийалохабхан̣д̣ети ниддха̄ран̣е бхуммам̣, ‘‘ан̃джанӣ’’тиа̄дина̄ самбандхитаббам̣. сӯчӣти чӣвара̄дисиббанака̄ сӯчи. пан̣н̣асӯчӣти пан̣н̣е ликхана̄ сӯчи. ан̃н̃ампӣти ан̃джаниа̄дито ан̃н̃ампи. дхӯманеттан̃ча пха̄лан̃ча дӣпаруккхо ча дӣпакапаллако ча оламбакадӣпо ча дхӯманетта…пе… оламбакадӣпа̄. иттхипурисатираччха̄нагатасан̇кха̄та̄ни рӯпа̄ни етесу аттхӣти иттхипурисатираччха̄нагатарӯпака̄ни. дхӯманетта…пе… оламбакадӣпа̄ ча те иттхипурисатираччха̄нагатарӯпака̄ни чети дхӯманетта…пе… рӯпака̄ни, висесанапаранипа̄то. та̄ни ва̄ ан̃н̃а̄ни ва̄ бхиттиччхаданакава̄т̣а̄дӣсу упанетабба̄ни лохабхан̣д̣а̄нӣти самбандхо. лохакхилаканти лохамайам̣ а̄н̣им̣. парихаритва̄ти ‘‘аттано сантака’’нти париггахена харитва̄, сан̇гхикапарибхогагихивикат̣а̄ни ва̄ апанетва̄. кхӣрапа̄са̄н̣амайа̄нӣти кхӣраван̣н̣ена па̄са̄н̣ена ката̄ни.
суван̣н̣ан̃ча раджатан̃ча ха̄ракӯт̣ан̃ча джа̄типхаликан̃ча суван̣н̣а…пе… джа̄типхалика̄ни, техи ката̄ни бха̄джана̄ни суван̣н̣а…пе… бха̄джана̄ни. саббанти суван̣н̣араджата̄дисаббам̣. ват̣т̣атӣти сан̇гхаган̣апуггала̄нам̣ ват̣т̣ати.
ва̄сиа̄дӣсу евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄, ниддха̄ран̣е ва̄ бхуммам̣. йа̄йа ва̄сийа̄ на сакка̄ти самбандхо. татоти ва̄сито. махаттарӣсаддо махантапарийа̄йо аниппханнапа̄т̣ипадико. махаттарӣ ва̄сӣти самбандхо. веджджа̄нанти бхисакка̄нам̣. сира̄ведханапхарасупӣти писаддена тато махантам̣ пана пагева̄ти дассети. йа̄ пана кут̣ха̄рӣ а̄вудхасан̇кхепена ката̄ти самбандхо. атха ва̄ а̄вудхасан̇кхепена ката̄ йа̄ пана кут̣ха̄рӣ аттхӣти йоджана̄. ана̄ма̄са̄ти ана̄маситабба̄, ана̄ма̄са̄раха̄ти аттхо. чатуран̇гуламаттопӣти писаддо тато адхико пана пагева̄ти дассети. никхан̣итва̄ кха̄датӣти никха̄данам̣. чатурассам̣ мукхаметасса̄ти чатурассамукхам̣. дон̣исадисам̣ мукхаметасса̄ти дон̣имукхам̣. саммун̃чанидан̣д̣аведханампи никха̄данам̣ дан̣д̣абаддхам̣ хоти чети йоджана̄. дан̣д̣ена бандхитаббанти дан̣д̣абаддхам̣, дан̣д̣ам̣ баддхаметасса̄ти ва̄ дан̣д̣абаддхам̣. ‘‘адан̣д̣ака’’нти ватва̄ тассеваттхам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘пхаламаттамева̄’’ти. наттхи дан̣д̣аметасса̄ти адан̣д̣акам̣. йанти никха̄данам̣. парихаритунти пуггаликабха̄вена париггахетва̄ харитум̣, сан̇гхикабха̄вам̣ апанетум̣ ва̄. сикхарампи никха̄даненева сан̇гахитам̣ лаккхан̣аха̄ранайена сама̄накиччабха̄вато. сикхаранти йена париббхамитва̄ чхинданти, йехи мануссехи динна̄нӣти самбандхо. тети манусса̄, вадантӣти самбандхо. ноти амха̄кам̣. па̄катикети пакатийа̄ т̣хите, йатха̄ пат̣хамам̣ т̣хита̄ хонти, татха̄ карисса̄ма̄ти аттхо. саче а̄харантӣти саче а̄йа̄чанам̣ акатва̄ харанти. ана̄харанта̄пӣти пуна ана̄харанта̄пи.
камма̄ро ча тат̣т̣ака̄ро ча чундака̄ро ча нал̣ака̄ро ча ман̣ика̄ро ча паттабандхако ча камма̄ра…пе… паттабандхака̄, тесам̣. адхикаран̣ӣ ча мут̣т̣хико ча сан̣д̣а̄со ча тула̄ ча адхикаран̣и…пе… тула̄. сан̇гхе диннака̄латоти сан̇гхасса диннака̄лато. типум̣ чхиндати анена̄ти типуччхеданам̣, тамева саттхакам̣ типуччхеданасаттхакам̣. маха̄каттарин̃ча маха̄сан̣д̣а̄сан̃ча маха̄пиппхиликан̃ча т̣хапетва̄ти йоджана̄. касма̄ т̣хапита̄нӣти а̄ха ‘‘маха̄каттариа̄дӣни гарубхан̣д̣а̄нӣ’’ти. таттха йасма̄ маха̄каттариа̄дӣни гарубхан̣д̣а̄ни, тасма̄ ‘‘т̣хапетва̄ маха̄каттари’’нти а̄ди майа̄ вуттанти йоджана̄.
валлиа̄дӣсу евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. веттаваллиа̄дика̄ти веттасан̇кха̄таваллиа̄дика̄. ад̣д̣хабахуппама̄н̣а̄ти еттха –
‘‘бйа̄мо сахакара̄ ба̄ху, двепассадвайавиттхата̄’’ти. –
абхидха̄не (абхидха̄наппадӣпика̄йам̣ 269 га̄тха̄йам̣) вуттатта̄ ба̄ху на̄ма идха бйа̄мова адхиппето. тасма̄ двӣсу пассесу виттхата̄нам̣ бйа̄масан̇кха̄та̄нам̣ сахакара̄нам̣ двиннам̣ ба̄хӯнам̣ ад̣д̣хоти ад̣д̣хаба̄ху, тасса пама̄н̣аметасса̄ти ад̣д̣хаба̄хуппама̄н̣а̄ти вачанаттхо ка̄таббо, дӣгхато двихаттха̄ валлӣти вуттам̣ хоти. таттхаджа̄така̄ти тиссам̣ сан̇гхасса бхӯмийам̣ джа̄така̄. раккхитагопита̄ти сан̇гхена сайам̣ раккхита̄, парехи гопита̄. имина̄ араккхитаагопита̄ гарубхан̣д̣ам̣ на хотӣти дассети. са̄ти валли. атирека̄ хотӣти самбандхо. упанетунти там̣ валлим̣ упанетум̣. суттан̃ча макачива̄кан̃ча на̄л̣икерахӣран̃ча чамман̃ча сутта…пе… чамма̄ни, техи ката̄ сутта…пе… чаммамайа̄. раджджука̄ ва̄ йотта̄ни ва̄ гарубхан̣д̣ам̣ хотӣти самбандхо. екават̣т̣а̄ ва̄ двиват̣т̣а̄ ва̄ти еттха ва̄саддена тиват̣т̣а̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. ават̣т̣етва̄ диннам̣ суттан̃ча ават̣т̣етва̄ динна̄ макачива̄кана̄л̣икерахӣра̄ ча̄ти йоджана̄.
йо кочи вел̣ӯти самбандхо. сопӣти вел̣упи ват̣т̣атӣти самбандхо. писаддена валлим̣ апеккхати. идаметтха̄ти идам̣ саббам̣ еттха вел̣умхи, вел̣ӯсу ва̄ иданти самбандхо. самакам̣ ва̄ти гахитавел̣уна̄ самаппама̄н̣ам̣ ва̄. атирекам̣ ва̄ти тато атирекам̣ ва̄. там̣аггханаканти тасса вел̣уно аггхана̄рахам̣. пха̄тикамманти вад̣д̣хикаммам̣. таттхева̄ти ган̣ханат̣т̣ха̄нева. гаманака̄лети ган̣ханат̣т̣ха̄нато ан̃н̃аттха гаманака̄ле. ‘‘пахин̣итва̄ да̄таббо’’ти имина̄ сайам̣ ва̄ а̄гантва̄ да̄табботи аттхопи лаккхан̣аха̄ранайена гахетаббо сама̄накиччатта̄.
мун̃джапаббаджасаддена мун̃джапаббаджатин̣а̄нам̣ па̄л̣ийам̣ висум̣ гахитатта̄ тин̣асаддена та̄ни т̣хапетва̄ па̄рисесан̃а̄йена авасесатин̣амева гахетаббанти дассенто а̄ха ‘‘мун̃джам̣ паббаджан̃ча т̣хапетва̄’’тиа̄ди. сама̄напхалатта̄ лаккхан̣аха̄ранайена пан̣н̣ампи тин̣енева сан̇гахитанти дассенто а̄ха ‘‘йаттха̄’’тиа̄ди. таттха йаттха̄ти йасмим̣ т̣ха̄не, итӣти евам̣. тин̣ан̃ча гарубхан̣д̣ам̣ хотӣти самбандхо. таттхаджа̄такам̣ ва̄ти тасмим̣ сан̇гха̄ра̄ме джа̄такам̣ ва̄. баха̄ра̄мети сан̇гха̄ра̄мато бахи. тампӣти тин̣ампи. писаддена валливел̣ӯ апеккхати. ат̣т̣хан̇гулаппама̄н̣опӣти дӣгхато ат̣т̣хан̇гулапама̄н̣опи. риттапоттхакоти аликхитатта̄ туччхо макачиваттха̄дикопи пан̣н̣амайопи поттхако. идан̃ча пан̣н̣апасан̇гена вуттам̣.
пан̃чаван̣н̣а̄ ва̄ти нӣлапӣталохитода̄таман̃джит̣т̣хавасена пан̃чаван̣н̣ана̄ ва̄. тампӣти маттикампи. писаддена валливел̣утин̣а̄ни апеккхати.
да̄рубхан̣д̣е евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. раккхитагопито йо кочи да̄рубхан̣д̣ако аттхӣти йоджана̄. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана вуттоти самбандхо.
татра̄ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣, ‘‘тена кхо пана самайена̄’’ти па̄л̣ийам̣ ва̄. имесӯти а̄сандика̄дӣсу. еттха̄ти пӣт̣хесу, пала̄лапӣт̣хена̄ти самбандхо. бйаггхачаммаонаддханти бйаггхачаммена аванаддхам̣. ва̄л̣арӯпапариккхиттанти ва̄л̣арӯпехи парива̄ритам̣. ратанапарисиббитанти ратанасуттена самантато сиббитам̣.
етесупӣти ван̇капхалака̄дӣсупи. ‘‘сан̇кхатха̄лакам̣ пана бха̄джанӣйа’’нти па̄т̣хасса̄нантарам̣ ‘‘татха̄’’ти па̄т̣хо аттхи, со еттха на йуджджати, парато пана ‘‘йена кеначи катам̣ гарубхан̣д̣амева̄’’ти па̄т̣хасса̄нантарам̣ йуджджати. таттха хи йатха̄ йена кеначи катам̣ гарубхан̣д̣амева хоти, татха̄ тхамбхатула̄сопа̄напхалака̄дӣсу да̄румайам̣ ва̄ па̄са̄н̣амайам̣ ва̄ йам̣кин̃чи гехасамбха̄рарӯпам̣ гарубхан̣д̣амева̄ти аттхо.
саббанти сакалам̣ удакатумбапа̄дакатхаликаман̣д̣алам̣. етесупӣти а̄дха̄рака̄дӣсупи. татха̄ тхамбхатала̄ти еттха татха̄саддена ‘гарубхан̣д̣амева̄’’ти падам̣ атидисати. сан̇гхе диннанти сан̇гхасса диннам̣. бхӯматтхаран̣анти бхӯмийам̣ аттхаритаббам̣. тампӣти ел̣акачаммампи.
удуккхалам̣ гарубхан̣д̣амева̄ти самбандхо. есева найо мусалантиа̄дӣсупи. етесӯти ман̃чапа̄да̄дӣсу. анун̃н̃а̄тава̄сийа̄ти бха̄джанаттха̄йа анун̃н̃а̄тава̄сийа̄. дхамакаран̣оти еттха ‘‘сан̇кхам̣ дхамати, сан̇кхадхамако’’тиа̄дӣсу вийа ниссам̣йогапа̄т̣хойева йуджджати. тасма̄ дхамати ва̄тена паваттатӣти дхамо, ва̄тахетуко саддо, дхамам̣ каротӣти дхамакаран̣оти вачанаттхо ка̄таббо. саббаметанти анун̃н̃а̄тава̄сидан̣д̣а̄дикам̣ етам̣ саббам̣. татоти анун̃н̃а̄тава̄сидан̣д̣а̄дикато, махантатарам̣ ва̄сидан̣д̣а̄дикам̣ гарубхан̣д̣анти йоджана̄.
йатха̄джа̄тамева̄ти йатха̄паваттамева. техӣти хаттхиданта̄дӣхи, ‘‘ката’’ити падена самбандхитаббам̣. таччхитанит̣т̣хитопӣти таччхитакаммена нит̣т̣хитопи.
маттика̄бхан̣д̣е евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄, упабхого ча парибхого ча упабхогапарибхогам̣, сама̄ха̄радвандо. идам̣ падам̣ ‘‘гхат̣апидха̄на̄дикула̄лабха̄джана’’нти паденева самбандхитаббам̣. тхупика̄тӣти еттха итисаддо имасаддаттхо. идам̣ саббам̣ сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣анти йоджана̄. ‘‘анатириттапама̄н̣о’’ти висесанападам̣ ‘‘гхат̣ако’’ти висесйападенева самбандхитаббам̣. еттха̄ти маттика̄бхан̣д̣е, а̄дха̄ре ва̄ ниддха̄ран̣е ва̄ ттха паччайо. маттика̄бхан̣д̣е кун̣д̣ика̄ бха̄джанӣйакот̣т̣ха̄сам̣ бхаджати, евам̣ лохабхан̣д̣епӣти йоджана̄. еттха̄ти гарубхан̣д̣авиниччхайе.
навакаммада̄накатха̄
323. бхан̣д̣ика̄т̣т̣хапанаматтена̄ти еттха бхан̣д̣ика̄т̣т̣хапанам̣ на̄ма бхан̣д̣икайоджананти а̄ха ‘‘капотабхан̣д̣икайоджанаматтена̄’’ти. асса̄ти бхиккхусса. читакадхӯмоти читаке ут̣т̣хито дхӯмо. етассева̄ти бхиккхусса ева виха̄роти самбандхо. дхӯмака̄лети дхӯмасса ут̣т̣хитака̄ле. ‘‘апалокетва̄’’ти имина̄ дхӯмака̄ле апалокитам̣ дхӯмака̄ликам̣. дхӯмака̄ликам̣ хутва̄ти аттхайоджанам̣ катва̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘парийоситавиха̄ра’’нти падена самбандхитаббабха̄вам̣ дассети. катапарийоситавиха̄ранти катапарийосито виха̄ро имасса навакаммасса̄ти катапарийоситавиха̄рам̣. идам̣ навакаммам̣ дентӣти самбандхо. йа̄ва гопа̄насийо на а̄роханти, та̄ва виппакато на̄ма̄ти йоджана̄. татоти гопа̄насиа̄роханато. кан̃чидева сама̄дапетва̄ ка̄рессатӣти виха̄раса̄микойева кан̃чи бхиккхум̣сама̄дапетва̄ ка̄рессати. пан̃чахаттхе виха̄рети самбандхо. чхавассикам̣ навакамманти самбандхо. еттха̄ти ад̣д̣хайоге. соти ад̣д̣хайого. махаллакам̣ нийа̄метва̄ дассенто а̄ха ‘‘дасахаттхе ека̄дасахаттхе’’ти. дасавассикам̣ ва̄ ека̄дасавассикам̣ ва̄ навакамманти самбандхо. татоти два̄дасахаттхато. лохапа̄са̄дасадисепи па̄са̄дети самбандхо. татоти два̄дасавассиканавакаммато.
навакаммикоти навакамме йуттапайутто. утука̄лети хемантагимхака̄ле. пат̣иба̄хитунти ан̃н̃есам̣ сампаттабхиккхӯнам̣ пат̣иседхетум̣. а̄ва̄саса̄микасса̄ти а̄ва̄сада̄йакасса. тасса̄ти а̄ва̄саса̄микасса. вам̣сети анвайе. тети тава. соти а̄ва̄саса̄миа̄дико. бхиккхӯхи джаггитабботи самбандхо. тепӣти н̃а̄тиупат̣т̣ха̄ка̄пи. тасмимпӣти сан̇гхикапаччайепи. бахӯ а̄ва̄сети самбандхо. екам̣ а̄ва̄санти йоджана̄.
екам̣ ва̄ а̄ва̄санти самбандхо. татоти висаджджита̄ва̄сехи, уппанна̄нӣти самбандхо. курундийам̣ пана вуттам̣, кинти вуттанти йоджана̄. екам̣ ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ти екам̣ ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ пуггаликабха̄вена гахетва̄. тибха̄ганти татийабха̄гам̣. айамева ва̄ па̄т̣хо. еттха̄ти нат̣т̣хавиха̄ре. пуггаликамева̄ти пуггаликам̣ ева, пуггаликам̣ ива ва̄. джагга̄ти джагга̄хи. хӣти пхаладжотако. евам̣ джаггито пана̄ти евам̣ джаггито виха̄ро пана. тасминти джагганте. саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ да̄тука̄мо хотӣти сан̇гхасса бхан̣д̣ат̣т̣хапанам̣ ва̄ навака̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ адатва̄ аттанойева саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ да̄тука̄мо хоти. саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ да̄тум̣ лаббхатӣти саббавиха̄рам̣ пуггаликабха̄вена аггахетва̄ екадесассева гахитатта̄ саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ да̄тум̣ лаббхатӣти аттхо. джагга̄петаббо ити вуттанти йоджана̄. еттха ‘‘вутта’’нти па̄т̣хо аттхи, со апа̄т̣хойева ‘‘курундийам̣ пана вутта’’нти падасса а̄ка̄ратта̄.
ан̃н̃ам̣ идампи ча ваккхама̄навачанам̣ таттхева курундийам̣ вуттанти йоджана̄. кинти вуттанти а̄ха ‘‘две бхиккхӯ’’тиа̄ди. две бхиккхӯ каронтӣти самбандхо. йена̄ти бхиккхуна̄. сойева са̄мӣти йена са̄ бхӯми пат̣хамам̣ гахита̄, сойева са̄мӣти аттхо. патирӯпе т̣ха̄нети патирӯпе сена̄санат̣т̣ха̄не. танти пуггаликакаран̣ам̣. йам̣ пана вайакамманти йоджана̄. еттха ча вайакамманти тасмим̣ виха̄ре катасса каммасса мӯлам̣. виха̄расса мӯлам̣ да̄таббанти вуттам̣ хоти. тасса̄ти сан̇гхикам̣ каронтасса. таттхева̄ти катавиха̄ре ева. ката̄ва̄сети самӣпаттхе бхуммавачанам̣, ката̄ва̄сасамӣпети вуттам̣ хоти. чха̄йӯпагапхалӯпага̄ти чха̄йам̣ упагаччханта̄ ча пхалам̣ упагаччханта̄ ча, чха̄йа̄пхала̄ни упахаранта̄ти аттхо. апалокетва̄ти сан̇гхам̣ апалокетва̄. са̄мика̄ти руккхаса̄мика̄. ха̄ретабба̄ти апанетабба̄.
‘‘сан̇гхикаваллиматтампи аггахетва̄’’ти имина̄ сан̇гхикам̣ гахетва̄ сан̇гхика̄йа бхӯмийа̄ саче виха̄рам̣ кароти, сан̇гхикамева̄ти дассети. двибхӯмакатибхӯмака̄дӣсу па̄са̄десу упад̣д̣хабха̄гам̣ дассенто а̄ха ‘‘па̄са̄до чева хотӣ’’тиа̄ди. упари па̄са̄доти самбандхо. соти виха̄рака̄рако бхиккху, тасса хет̣т̣ха̄па̄са̄доти самбандхо. виха̄рети сан̇гхикавиха̄ре, виха̄расамӣпети аттхо. акатат̣т̣ха̄нети чайапамукха̄нам̣ акатапуббат̣т̣ха̄не. чайам̣ ва̄ памукхам̣ ва̄ти сан̇гхикавиха̄расса чайам̣ ва̄ памукхам̣ ва̄. бахикут̣т̣ети кут̣т̣асса, кут̣т̣ато ва̄ бахи. тасса̄ти чайапамукхака̄ракасса бхиккхусса хотӣти самбандхо. висамам̣ паббатакандара̄динти самбандхо. ападети сукарасса ака̄ран̣е. катам̣ хотӣти чайам̣ ва̄ памукхам̣ ва̄ катам̣ хоти. таттха̄ти чайапамукхесу, сан̇гхо аниссаро ити вуттанти йоджана̄.
варасеййам̣ гахетунти самбандхо.
пуна а̄гантва̄ти паккамитва̄ пуна а̄гантва̄. тасса̄ти навакаммага̄хакасса бхиккхусса. етанти сена̄санам̣.
ан̃н̃атрапарибхогапат̣иккхепа̄дикатха̄
324. на̄тихарантӣти еттха атисаддо харан̣аттхо, харасаддо парибхун̃джанаттхоти а̄ха ‘‘ан̃н̃атра харитва̄ на парибхун̃джантӣ’’ти. йам̣ ман̃чапӣт̣ха̄дӣти йоджана̄. таттха̄ти ундрийамаха̄виха̄ре. танти ман̃чапӣт̣ха̄дим̣. тасма̄ти йасма̄ ануджа̄на̄ти, тасма̄. танти ман̃чапӣт̣ха̄дим̣. ан̃н̃атра̄ти ан̃н̃ам̣ виха̄рам̣. ароганти анат̣т̣ха̄джин̣н̣атта̄ арогам̣. тасмим̣ виха̄рети ундрийавиха̄ре. тасминти ундрийавиха̄ре. татоти ундрийавиха̄рато. суйоджита̄нӣти сут̣т̣ху йоджита̄ни. мӯлада̄нам̣ ва̄ пат̣ипа̄катикам̣ ва̄ наттхӣти адхиппа̄йо. чхад̣д̣итавиха̄ратоти бхиккхӯхи анапеккхена чхад̣д̣итасан̇гхикавиха̄рато ча пуггалена са̄пеккхена чхад̣д̣итапуггаликавиха̄рато ча. а̄ва̄сикака̄лети а̄ва̄сика̄нам̣ т̣хитака̄ле. татоти чхад̣д̣итавиха̄рато.
пха̄тикамматтха̄йа̄ти еттха пха̄тисаддо вад̣д̣ханаттхоти а̄ха ‘‘вад̣д̣хикамматтха̄йа̄’’ти. еттха̄ти ‘‘пха̄тикамматтха̄йа̄’’ти па̄т̣хе.
чаккаликанти чакка̄ка̄рена ла̄ти паваттати, чакка̄ка̄рам̣ ва̄ ла̄ти ган̣ха̄тӣти чаккалам̣, тадева чаккаликам̣, па̄дапун̃джанам̣, ‘‘камбала̄дӣхи вет̣хетва̄ ката’’нти имина̄ тасса каран̣а̄ка̄рам̣ дассети. йехӣти па̄дехи. удаканти сена̄санасса тинтакам̣ удакам̣. удакам̣ на пан̃н̃а̄йатӣти йоджана̄. саупа̄ханена аккамитум̣ на ват̣т̣атӣти йоджана̄.
судха̄бхӯмийанти судха̄йа литта̄йам̣ бхӯмийам̣. парибхан̣д̣абхӯмийанти гомайакаса̄вапарибхан̣д̣абхӯмийам̣. па̄да̄ти ман̃чапа̄да̄. тасминти чол̣аке. т̣хапентасса̄ти ман̃чапа̄де т̣хапентасса. таттха̄ти тесу бхиккхӯсу. нева̄сика̄ти нибаддхам̣ васантӣти нева̄сика̄. т̣хапентӣти ман̃чапа̄де т̣хапенти. татхева̄ти йатха̄ нева̄сика̄ вал̣ан̃джанти, татхева а̄гантукехи вал̣ан̃джитум̣ ват̣т̣атӣти аттхо.
сетабхитти ва̄ти еттха ва̄саддена нӣлабхиттиа̄дайо сампин̣д̣ети. ‘‘два̄рампи ва̄тапа̄нампӣ’’тиа̄дина̄ са̄ман̃н̃ато вуттатта̄ два̄рава̄тапа̄на̄дайо апарикаммаката̄пи на апассайитабба̄. кеначи ва̄ ваттха̄дина̄ти самбандхо.
‘‘хутва̄’’ти имина̄ ‘‘дхотапа̄дака̄’’ти падасса ‘‘нипаджджиту’’нти паде кирийа̄висесанабха̄вам̣ дассети, ‘‘бхиккхӯ’’ти паде ка̄ракависесанабха̄вам̣ ниваттети. касмим̣ т̣ха̄не нипаджджитум̣ куккучча̄йантӣти а̄ха ‘‘дхотехи па̄дехи аккамитаббат̣т̣ха̄не’’ти. ‘‘аккамитаббат̣т̣ха̄нассетам̣ адхивачана’’нти имина̄ ‘‘дхотапа̄даке’’ти па̄т̣хасса дхото па̄до тит̣т̣хати еттха т̣ха̄нети дхотапа̄дакам̣, тасмим̣ дхотапа̄дакети аттхам̣ дассети. етанти ‘‘дхотапа̄даке’’ти на̄мам̣. ‘‘паччаттхаритва̄’’ти еттха кена паччаттхаритва̄ти а̄ха ‘‘паччаттхаран̣ена̄’’ти. ‘‘аттано сантакена̄’’ти имина̄ сан̇гхикена паччаттхаран̣ена паччаттхаран̣ам̣ пат̣иккхипати. нидда̄йатопӣти нидда̄йака̄ран̣а̄пи, сам̣кут̣итети самбандхо. атха ва̄ нидда̄йатопӣти нидда̄йантассапи. ‘‘сарӣра̄вайаво’’ти паде са̄мйаттхачхат̣т̣хӣ, ‘‘а̄паттийева̄’’ти паде сампада̄нам̣. ломесу пхусантесӯти самбандхо. ‘‘парибхогасӣсена̄’’ти имина̄ парибхогам̣ акатва̄ кеначи каммена сарӣра̄вайавена пхусантасса ана̄паттӣти дассети. хаттхаталена пхуситум̣ па̄даталена пхуситум̣ ва̄ аккамитум̣ ва̄ти йатха̄ла̄бхайоджана̄ дат̣т̣хабба̄. ‘‘парибхогасӣсена̄’’ти падасса аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ман̃чапӣт̣хам̣ нӣхарантасса̄’’тиа̄ди.
сан̇гхабхатта̄диануджа̄нанакатха̄
325. ‘‘сан̇гхасса бхатта’’нти имина̄ сан̇гхабхаттанти падасса чхат̣т̣хӣсама̄сам̣ дассети. сан̇гхасса аттха̄йа а̄бхатам̣ бхаттам̣ ка̄тум̣ на сакконтӣти йоджана̄. уддесабхаттантиа̄дӣсу еваматтхо ведитабботи йоджана̄. ‘‘уддесена ладдхабхиккхӯнам̣ бхаттам̣ ка̄ту’’нти имина̄ уддесена ладдхабхиккхӯнам̣ ка̄таббам̣ бхаттам̣ уддесабхаттанти вачанаттхам̣ дассети. татхева̄ти йатха̄ сан̇гхато уддиситва̄ ладдхабхиккхӯ, татхева. париччхиндитва̄ти ‘‘екам̣ ва̄’’тиа̄дина̄ париччхиндитва̄. тесанти ладдхабхиккхӯнам̣. имина̄ нимантетва̄ ладдхабхиккхӯнам̣ ка̄таббам̣ бхаттам̣ нимантанабхаттанти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘сала̄ка̄йо чхиндитва̄’’ти имина̄ сала̄ка̄йо чхиндитва̄ ка̄таббам̣ бхаттам̣ сала̄кабхаттанти вачанаттхам̣ дассети. паккхиканти упосатхиканти па̄т̣ипадиканти евам̣ нийа̄метва̄ти йоджана̄. пан̃чамӣа̄дӣсу паккхесу ка̄таббам̣ паккхикам̣. упосатхе ка̄таббам̣ упосатхикам̣. па̄т̣ипаде ка̄таббам̣ па̄т̣ипадикам̣, тамева бхаттам̣ па̄т̣ипадикабхаттам̣. уддесабхаттам̣ нимантананти еттха итисаддо а̄дйаттхо, уддесабхаттам̣ нимантанантиа̄дим̣ имам̣ воха̄рам̣ патта̄нӣти хи аттхо. уддесабхатта̄дӣнийева ануджа̄нанамакатва̄ касма̄ сан̇гхабхаттампи ануджа̄на̄тӣти а̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди. таттха йасма̄ саккхиссантӣти самбандхо. тети манусса̄. тампӣти сан̇гхабхаттампи. писаддена уддесабхатта̄дӣни апеккхати.
сан̇гхабхатта̄дӣнам̣ виттха̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. таттха таттха̄ти ‘‘сан̇гхабхаттам̣ уддесабхатта’’нтиа̄дипа̄т̣хе, евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄, сан̇гхабхатта̄дӣсу ва̄ ниддха̄ран̣е бхуммам̣, бхун̃джанта̄нам̣ амха̄кам̣ аджджа даса два̄даса диваса̄ ахесунти йоджана̄. ан̃н̃атоти ан̃н̃асма̄ т̣ха̄на̄. таттха̄ти сан̇гхабхатте. ваттабба̄ти манусса̄ ваттабба̄. танти сан̇гхабхаттам̣, дха̄тукаммам̣, ‘‘амха̄ка’’нти ка̄ритакаммам̣. танти сан̇гхабхаттам̣.
уддесабхаттакатха̄
айам̣ найо евам̣ ведитабботи йоджана̄. ран̃н̃а̄ ва̄ пахитети самбандхо. саче аттхӣти саче т̣хитика̄ аттхи. уддесакена̄ти бхаттуддесакена. на атикка̄метаббанти уддесабхаттам̣ на атикка̄метаббам̣. те пана̄ти пин̣д̣апа̄тика̄ пана. т̣хитикам̣ т̣хапетва̄ти т̣хитикам̣ т̣хитат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ мун̃читва̄ти аттхо. тесанти маха̄тхера̄нам̣. йоджанантарикавиха̄ратопӣти йоджанена бйавадха̄не т̣хитавиха̄ратопи. т̣хитат̣т̣ха̄натоти т̣хитика̄йа т̣хитат̣т̣ха̄нато. асампатта̄нампӣти бхаттуддесат̣т̣ха̄нам̣ асампатта̄нампи. вад̣д̣хита̄ на̄ма сӣма̄ти упача̄расӣма̄ вад̣д̣хита̄ на̄ма. сан̇гханавакасса диннепӣти йа̄ва дутийабха̄го на да̄таббо, та̄ва сан̇гханавакасса диннепи. вассаггена̄ти ган̣ийатӣти гам̣, вассамева гам̣ вассаггам̣, тена вассаггена, вассаган̣ана̄йа̄ти вуттам̣ хоти. йади ‘‘вассаггхена̄’’ти чатуттхаккхарена па̄т̣хо бхавеййа, евам̣ сати вассапариччхедена̄ти аттхо дат̣т̣хаббо, айамева йуттатаро.
екасмим̣ виха̄рети екиссам̣ виха̄расӣма̄йам̣. тасмим̣йева бхаттуддесат̣т̣ха̄нети еттха евасаддена ан̃н̃асмим̣ т̣ха̄не га̄хан̣ам̣ пат̣иккхипати. екоти еко да̄йако. тена̄ти пахитабхиккхуна̄. со аттхоти со хету. там̣дивасанти тасмим̣ пахитадивасе. памуссатӣти сатипава̄сена муссати. бходжанаса̄ла̄йа̄ти бхаттуддесат̣т̣ха̄насан̇кха̄та̄йа бходжанаса̄ла̄йа. йа̄ пакатит̣т̣хитика̄ти йоджана̄. ‘‘ека̄баддха̄ хонтӣ’’ти вуттавачанасса аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ан̃н̃аман̃н̃ам̣ два̄дасахаттхантарам̣ авиджахитва̄’’ти. навам̣ т̣хитиканти бхаттуддесат̣т̣ха̄не т̣хапитапакатит̣т̣хитикато ан̃н̃ам̣ навам̣ т̣хитикам̣. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. етанти уддесабхаттам̣. ‘‘све’’ти нийа̄метва̄ вуттатта̄ дутийадивасе на лаббхати.
кочӣти да̄йако. сакавиха̄ре т̣хӣтика̄васенева га̄хетаббанти йам̣ виха̄рам̣ гаччханти, таттха апавит̣т̣хатта̄ сакавиха̄ре т̣хитика̄васенева га̄хетаббам̣. диннам̣ пана бхаттам̣ га̄хетаббанти самбандхо. сампатта̄нанти диннат̣т̣ха̄нам̣ сампатта̄нам̣. таттха̄ти диннат̣т̣ха̄нам̣, сампатта̄нам̣йева̄ти самбандхо. тасса виха̄расса̄ти павит̣т̣хавиха̄расса. тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄нети га̄мадва̄равӣтхичатуккасан̇кха̄те тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не. антоупача̄рагата̄нанти еттха антоупача̄ро на̄ма два̄дасахаттхаббхантарам̣.
га̄мадва̄рӯпача̄ра вӣтхичатуккӯпача̄ра гхарӯпача̄ресу тӣсу гхарӯпача̄расса висесам̣ дассенто а̄ха ‘‘гхарӯпача̄ро четтха̄’’тиа̄ди. еттха̄ти тӣсу упача̄ресу. гхарӯпача̄ро ведитабботи самбандхо. еко упача̄ро еттха̄ти екӯпача̄рам̣ гхарам̣. имесанти чатуннам̣ гхара̄нам̣. таттха̄ти чатӯсу гхаресу. екакуласса йам̣ гхаранти самбандхо. екавал̣ан̃джанти екадва̄рена сама̄напарибхогам̣. таттха̄ти екӯпача̄ре.
йам̣ пана екам̣ гхарам̣ катанти самбандхо. сукхавиха̄раттха̄йа̄ти калахам̣ виччхиндитва̄ сукхавиха̄раттха̄йа. тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄нети бхиттийа̄ париччхинне тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не.
йасмим̣ пана гхаре нисӣда̄пентӣти самбандхо. йампи нивесананти йоджана̄.
йо пана уддесала̄бхо уппаджджати, со па̄пун̣а̄тӣти йоджана̄. кин̃ча̄пи диссанти, татха̄пӣти йоджана̄.
йо пана̄ти бхиккху пана, лабхатӣти самбандхо. ан̃н̃асминти аттана̄ ан̃н̃асмим̣. тена̄ти уддесабхаттам̣ лабхантена бхиккхуна̄.
ка̄лам̣ пат̣има̄нентесӯти бходжанака̄лам̣ пат̣има̄нентесу бхиккхӯсу, нисиннесӯти самбандхо. кочи мануссо вадатӣти самбандхо. сан̇гхуддесапаттам̣ детха ити ва̄ти йоджана̄. ‘‘есева найо’’ти имина̄ паттасса т̣ха̄не бхиккхум̣ паккхипитва̄ вутте атидисати.
еттха̄ти уддесабхатте, евам̣вачане ва̄. песалоти пийасӣло. тена̄ти уддесакена. кинти джа̄на̄тӣти а̄ха ‘‘дасавассена ладдха’’нти. тасса̄ти уддесакасса, вачананти самбандхо. аппасадда̄ти сан̣икасадда̄. ‘‘апасадда̄’’типи па̄т̣хо, ниссадда̄ти аттхо. саббанавакасса̄ти саббесам̣ бхиккхӯнам̣ навакасса. чха̄йа̄йапи пуччхийама̄на̄йа̄ти ана̄даре бхуммавачанам̣, са̄мивачанам̣ ва̄. на лабхатӣти па̄пун̣а̄питатта̄ на лабхати. нисиннасса̄пи нидда̄йантасса̄пӣти ана̄даре са̄мивачанам̣, бхиккхусса нисиннасса̄пи нидда̄йантасса̄пӣти аттхо. хӣти саччам̣. етам̣ бха̄джанӣйабхан̣д̣ам̣ на̄ма̄ти йоджана̄. таттха̄ти ‘‘сампаттассева па̄пун̣а̄тӣ’’ти вачане. упача̄рена̄ти два̄дасахаттхӯпача̄рена. тасминти антопариккхепе.
кочи упа̄сако пахин̣а̄тӣти самбандхо. пан̣ӣтабходжана̄нанти пан̣ӣтабходжанехи. удакасса̄ти удакена, пӯретва̄ти самбандхо. а̄гата̄ манусса̄ти самбандхо. йена̄ти бхиккхуна̄. йанти ваттху. тичӣварапарива̄ранти тичӣварена парива̄ритам̣, тичӣварапарива̄равантам̣ ва̄ уддесабхаттанти аттхо. хи саччам̣ асса бхиккхусса пун̃н̃ависесо ӣдисоти йоджана̄. нану удакам̣писса пун̃н̃ависесам̣, касма̄ ан̃н̃ам̣ уддесабхаттам̣ лабхатӣти а̄ха ‘‘удакам̣ пана̄’’тиа̄ди.
гахетва̄ а̄гата̄ те манусса̄ти йоджана̄. тесанти маха̄тхера̄дӣнам̣. дахараса̄ман̣ерехӣти дахарехи са̄ман̣ерехи, ладдхесӯти самбандхо.
таттха̄ти уддесабхатте. пуратоти маха̄тхера̄нам̣ пурато. паттети сан̇гхуддесапатте, ага̄хитейева̄ти самбандхо. а̄хат̣ампи уддесабхаттанти самбандхо.
еко вадатӣти самбандхо. соти мануссо, бхан̣атӣти самбандхо. йатха̄ те руччати, татха̄ ватва̄ а̄хара̄ти йоджана̄. виссат̣т̣хадӯто на̄ма̄ти аттано ручим̣ виссаджджитва̄ тасса ручийа̄ виссат̣т̣хо дӯто на̄ма. пат̣ипа̄т̣ипаттам̣ ва̄ти сан̇гхато пат̣ипа̄т̣ийа̄ ладдхам̣ паттам̣ ва̄, идам̣ нимантанабхаттам̣ сандха̄йа вуттам̣. йам̣ иччхатӣти виссат̣т̣хадӯто йам̣ иччхати. соти ба̄ло, на ваттабботи самбандхо. пуччха̄сабха̄гена вадеййа̄ти самбандхо. татоти ваданака̄ран̣а̄.
кӯт̣ат̣т̣хитика̄ на̄ма̄ти ан̃н̃ехи уддесабхаттехи миссетва̄ уджукат̣т̣хитика̄йа паваттитва̄ кӯт̣ена паватта̄ т̣хитика̄ на̄ма хоти. тамеваттхам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘ран̃н̃о ва̄ хӣ’’тиа̄ди. екача̄рикабхатта̄нӣти пати екам̣ катва̄ чаритабба̄ни бхаккхитабба̄нӣти екача̄рика̄ни, ан̃н̃ехи уддесабхаттехи амиссетва̄ пати екам̣ катва̄ бхаккхитабба̄нӣти вуттам̣ хоти, та̄нийева бхатта̄ни екача̄рикабхатта̄ни. екачче бхиккхӯ гата̄ти самбандхо. тесӯти екаччесу бхиккхӯсу. тан̇кхан̣ам̣йева̄ти тасмим̣ нисиннаккхан̣ейева. пуна тан̇кхан̣ам̣йева̄ти тасмим̣ га̄хан̣аккхан̣ейева. ‘‘пан̣ӣтабхатта’’нти вутте ‘‘кативассато пат̣т̣ха̄йа̄’’ти ваданти, ‘‘еттакавассато на̄ма̄’’ти вуттети йоджана̄. га̄хитети т̣хитикам̣ аджа̄нантехи а̄гантукехи патте га̄хите. а̄гатехипи т̣хитикам̣ джа̄нанакабхиккхӯхӣти самбандхо. есева найо паратопи. бхиккхӯйева а̄гаччхантӯти паттам̣ аггахетва̄ бхиккхӯйева а̄гаччхантӯти адхиппа̄йо.
нети т̣хитикам̣ аджа̄нанте а̄гантуке. ра̄джа̄ бходжетва̄ти ра̄джа̄ аттано гехе бходжетва̄. несанти а̄гантука̄нам̣, паттепӣти самбандхо. йам̣ а̄хат̣анти йам̣ бхаттам̣ абхун̃джитва̄ а̄хат̣ам̣. там̣ на га̄хетаббанти там̣ бхаттам̣ т̣хитика̄йа на га̄хетаббам̣ тхокатта̄. несанти а̄гантука̄нам̣. гӣва̄ хотӣти ин̣ам̣ хоти. ин̣ам̣ на̄ма пат̣ида̄таббасабха̄во хоти, тасма̄ пат̣ида̄таббанти адхиппа̄йо. еттха̄ти т̣хитикам̣ аджа̄нитва̄ бхуттат̣т̣ха̄не. та̄ва нисӣдитаббанти та̄ва а̄гаметва̄ нисӣдитаббам̣. паттат̣т̣ха̄нена га̄хан̣ампи гӣва̄садисоти пуриматхерасса мати бхавеййа. еван̃хи сати двиннам̣ тхера̄нам̣ ва̄до садисойева.
еко пин̣д̣апа̄тоти самбандхо. татха̄рӯпоти тичӣварапарива̄ро сатаггханако. айанти пин̣д̣апа̄то. ити вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄су.
еко бхиккхӯти самбандхо. антара̄бхат̣т̣хакоти уддесабхаттасса антаре вемаджджхе бхассати галатӣти антара̄бхат̣т̣хако. парипун̣н̣авассо йо пана са̄ман̣ероти йоджана̄. тасса упасампаджджитаса̄ман̣ерасса т̣хитика̄ атикканта̄ти самбандхо. соти уддесабхаттапатто бхиккху. самӣпети аттано самӣпе. тан̃че тхеййа̄йа харантӣти там̣ паттам̣ паттаха̄рака̄ тхеййа̄йа харанти че. гӣва̄ хотӣти паттада̄пакасса гӣва̄ хоти. со бхиккхӯти самӣпе нисинно со бхиккху. асса̄ти паттада̄пакасса. ‘‘айа’’нти поттхакесу па̄т̣хо аттхи, со на сундаро. татоти уддесабхаттагхарато. ‘‘сухат̣о’’ти вачанасса аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘бхаттасса диннатта̄ гӣва̄ на хотӣ’’ти.
са̄дийанакоти уддесабхаттаса̄дийанако, хотӣти самбандхо. дасахипи паттехи бхаттам̣ а̄хара̄петва̄ти йоджана̄. бхиккхудаттийам̣ на̄ма̄ти бхиккхуна̄ даттийам̣ на̄ма. со бхиккхӯти са̄дийанако со бхиккху. те бхиккхӯти пин̣д̣апа̄тике те бхиккхӯ. етха бханте майхам̣ саха̄йа̄ хотха ити ватва̄ти самбандхо. тасса̄ти упа̄сакасса. таттха̄ти упа̄сакасса гхаре. тассева̄ти са̄дийанакассева. итарети навапин̣д̣апа̄тика̄. несанти дасаннам̣ бхиккхӯнам̣. тасса бхиккхуноти са̄дийанакасса бхиккхуно. бхутта̄вӣнанти бхуттаванта̄нам̣.
тети навапин̣д̣апа̄тика̄, вутта̄ гаччхантӣти самбандхо. таттха̄ти упа̄сакасса гхаре. татра̄ти дасасу бхиккхӯсу. мадхурена сарена анумоданам̣ каронтасса екасса дхаммакатхам̣ сутва̄ти йоджана̄. акатабха̄го на̄ма̄ти пуббе на карийиттха̄ти акато, сойева бха̄го кот̣т̣ха̄соти акатабха̄го, а̄гантукабха̄го на̄ма̄ти аттхо.
еко упа̄сако детӣти самбандхо. иманти кха̄данӣйабходжанӣйам̣. паттаса̄микасса да̄таббанти йоджана̄. т̣хапетва̄ти пакатийа̄ т̣хапетва̄. ‘‘саббо сан̇гхо бхун̃джатӯ’’ти ватва̄ ча кин̃чи аватва̄ ча гатепи пат̣хамамева ‘‘саббам̣ сан̇гхикам̣ паттам̣ детха̄’’ти вуттатта̄ бха̄джетва̄ парибхун̃джитаббам̣.
па̄тийа̄ а̄харитва̄ти самбандхо. екекам̣ а̄лопанти екекасса бхиккхусса екекам̣ а̄лопам̣. аччхатӣти васати. касса тети касса аттха̄йа тайа̄, а̄нӣтанти йоджана̄. ‘‘екена бхиккхуна̄’’ти падам̣ ‘‘га̄хетабба’’нти паде ка̄ритакаммам̣, ‘‘бхатта’’нти дха̄тукаммам̣ таббапаччайо вадати.
ким̣ а̄харӣйатӣти аватва̄ти ким̣ ваттху тайа̄ а̄харӣтӣти упа̄сакам̣ апуччхитва̄. ‘‘ким̣ а̄хариссасӣ’’типи па̄т̣хо, ким̣ ваттхум̣ твам̣ а̄хариссасӣти аттхо. сапарива̄ра̄йа йа̄гуйа̄ ча махаггха̄нам̣ пхала̄нан̃ча пан̣ӣта̄нам̣ кхаджджака̄нан̃ча татха̄ а̄вен̣ика̄ т̣хитика̄ ка̄табба̄ти йоджана̄. ека̄ ева т̣хитика̄ти сама̄на̄ ева т̣хитика̄. татха̄ пха̄н̣итасса̄ти еттха татха̄саддена ‘‘ека̄ ева т̣хитика̄ ват̣т̣атӣ’’ти падам̣ атидисати.
ити уддесабхаттакатха̄йа йоджана̄ саматта̄.
нимантанабхаттакатха̄
нимантанам̣ пуггаликам̣ сан̇гхикан̃ча̄ти дувидхам̣. таттха пуггаликам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘пуггаликам̣ че сайамева иссаро’’ти. ‘‘еттаке бхиккхӯ сан̇гхато уддисатха̄’’тиа̄дӣни аватва̄ ‘‘еттака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти нимантетва̄ диннам̣ сан̇гхикам̣ нимантанам̣ на̄ма. еттха̄ти нимантане. пин̣д̣апа̄тика̄нампи ват̣т̣атӣти ‘‘бхиккха’’нти каппийавоха̄рена вуттатта̄ пин̣д̣апа̄тика̄нампи ват̣т̣ати. пат̣ипа̄т̣ийа̄ти сан̇гхато ладдхапат̣ипа̄т̣ийа̄. а̄гатамануссо вадатӣти самбандхо. виччхиндитва̄ти ‘‘тумхе ча гаччхатха̄’’ти вачанам̣ виччхиндитва̄.
нимантанабхаттагхаратоти нимантанабхаттасса диннагхарато. еко а̄харатӣти самбандхо. пӯретва̄ти бхаттасса пӯретва̄. танти бхаттам̣. идха̄пӣти нимантанепи.
татоти ваданака̄ран̣а̄. ‘‘со бхиккхӯ’’ти падам̣ ‘‘асса̄’’ти паде пакатикатта̄, ‘‘джигуччханӣйо’’ти падам̣ таттхева викатикатта̄. асса̄ти бхавеййа, хоти ва̄. ‘‘паттаттха̄йа а̄гатомхӣ’’ти вадантасса тасса патто да̄табботи йоджана̄. бхатта̄харан̣акапаттанти бхаттам̣ а̄харати анена̄ти бхатта̄харан̣ако, сойева патто бхатта̄харан̣акапатто, там̣. пат̣ипа̄т̣ибхаттанти пат̣ипа̄т̣ийа̄ ладдхам̣ бхаттам̣.
а̄лопабхаттат̣т̣хитикатоти екекаа̄лопена ладдхасса бхаттасса т̣хитикато. а̄лопасан̇кхепена̄ти екекасмим̣ а̄лопе там̣сам̣кхипанена. айам̣ найо уддесабхаттато висесо. касса те а̄бхатанти касса аттха̄йа тайа̄ а̄бхатанти йоджана̄. сан̇гхасса ме бхаттанти сан̇гхасса аттха̄йа майа̄ бхаттам̣ а̄бхатам̣. тхера̄нам̣ ме бхаттанти тхера̄нам̣ майа̄ бхаттам̣ а̄бхатам̣.
упа̄сако пахин̣а̄тӣти самбандхо. име тайо джана̄ти сан̇гхаттхеро ча гантхадхутан̇гавасена абхин̃н̃а̄то ча бхаттуддесако ча̄ти име тайо джана̄. пуччхитунти ‘‘ким̣ сан̇гхато ган̣ха̄ми, уда̄ху йе джа̄на̄ми, техи саддхим̣ а̄гаччха̄мӣ’’ти пуччхитум̣. а̄рухийиттха̄ти а̄рӯл̣ха̄. аттанавамехӣти атта̄ навамо етесанти аттанавама̄, техи бхиккхӯхӣти самбандхо. хӣти йасма̄. ете бхиккхӯти сан̇гхаттхера̄дайо тайо ете бхиккхӯ. тена̄ти гантхадхутан̇га̄дӣхи анабхин̃н̃а̄тена бхиккхуна̄ пат̣ипаджджитаббанти самбандхо. нисситаке ва̄, йе бхиккхӯ джа̄на̄тха, те бхиккхӯ ва̄ гахетва̄ти йоджана̄. аттана̄ ан̃н̃о га̄мо гантабботи самбандхо. сойева га̄моти нимантанага̄мойева.
татра̄ти асанаса̄ла̄йам̣. уссава̄дӣсӯти чхан̣а̄дӣсу. а̄дисаддена ан̃н̃ена кеначи ка̄ран̣ена манусса̄нам̣ бахусаннипа̄там̣ сан̇ган̣ха̄ти. тада̄ти тасмим̣ нимантанака̄ле. саннипа̄тат̣т̣ха̄натоти бхиккхӯнам̣ саннипа̄тат̣т̣ха̄нато. йатха̄саттӣти саттийа̄ анурӯпам̣, саттим̣ анатиккамитва̄ти аттхо. еттха ча саттисаддасса кунтасан̇кха̄тасса саттхассапи ва̄чакатта̄ там̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘йатха̄бала’’нти.
сан̇гхаттхеро ва̄ а̄гаччхантӣти самбандхо. бахукатта̄рамапеккхитва̄ ‘‘а̄гаччхантӣ’’ти бахувачанавасена вуттам̣. екава̄ранти екасмим̣ дивасе, а̄гаманадивасети аттхо. пат̣ибаддхака̄латоти таттхева сакат̣т̣ха̄не ва̄сасса нибаддхака̄лато. дутийава̄рети дутийадивасе. абхинаваа̄гантука̄ва̄ти ана̄гаманапубба̄ абхинава̄ а̄гантука̄ва. татра̄ти тасмим̣ паттат̣т̣ха̄не. тесанти абхинаваа̄гантука̄нам̣. еттха̄ти ана̄гатапуббат̣т̣ха̄не.
саббаттха̄ти саббесу сакат̣т̣ха̄наа̄гантукат̣т̣ха̄несу. тена̄ти атила̄бхина̄ бхиккхуна̄. ависесетва̄ти висесамакатва̄.
сала̄кабхаттакатха̄
сала̄кабхаттам̣ пана евам̣ ведитаббанти йоджана̄. ‘‘вачанато’’ти падам̣ ‘‘да̄табба̄’’ти паде н̃а̄пакахету. сала̄ка̄йа ва̄ти кусадан̣д̣е ва̄. асукасса на̄ма̄ти асукасса на̄ма упа̄сакасса. упанибандхитва̄ти ликхитва̄, чхиндитва̄ти аттхо. ‘‘опун̃джитва̄’’ти падасса аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘пунаппунам̣ хет̣т̣хупарийавасена а̄лол̣етва̄’’ти. бхаттуддесакена да̄табба̄ти самбандхо.