16. саддхивиха̄рикаваттакатха̄
67. самма̄ваттана̄йам̣ виниччхайо евам̣ ведитабботи йоджана̄. уддеса̄дӣхӣти а̄дисаддена парипуччха̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. сан̇гахасаддасса сан̇кхепагахан̣есупи вуттито ‘‘ануггахо’’ти вуттам̣. атха ва̄ саммукха̄ сан̇гахо ча параммукха̄ ануггахо ча ка̄таббо. а̄мисена ва̄ сан̇гахо, дхаммена ва̄ ануггахо. дит̣т̣хадхаммикаттха̄йа ва̄ сан̇гахо, сампара̄йикаттха̄йа ва̄ ануггахо. локийаттха̄йа ва̄ сан̇гахо, локуттараттха̄йа ва̄ ануггахо ка̄таббо. таттха̄ти йам̣ вуттам̣ ‘‘уддесена парипуччха̄йа ова̄дена ануса̄санӣйа̄’’ти. таттха уддисанам̣ уддесоти вачанаттхена па̄л̣ива̄чана̄ уддесо на̄ма̄ти дассенто а̄ха ‘‘уддесоти па̄л̣ива̄чана̄’’ти. ‘‘па̄л̣ийа̄ аттхаван̣н̣ана̄’’ти имина̄ пунаппунам̣, самантато ва̄ па̄л̣ийа̄ аттхасса пуччханам̣ парипуччха̄ти аттхам̣ дассети. ваттхусминти ча̄риттава̄риттаваттхусмим̣. иданти ча̄риттам̣. пуна иданти ва̄риттам̣. ‘‘вачана’’нти имина̄ оваданам̣ ова̄доти вачанаттхам̣ дассети. отин̣н̣е ваттхусмим̣ ‘‘идам̣ карохи, идам̣ ма̄ кариттха̄’’ти вачанам̣ ануса̄санӣ на̄ма̄ти йоджана̄. ‘‘пунаппунам̣ вачана’’нти имина̄ ануса̄санӣти еттха анусаддасса наупаччхиннаттхам̣ дассети. ‘‘саче упаджджха̄йасса патто хотӣ’’ти са̄ман̃н̃ато вуттепи на пакатипатто хоти, атха кхо атириттапатто хотӣти а̄ха ‘‘атирекапатто’’ти. саббаттха̄ти саббесу ‘‘саче упаджджха̄йасса чӣварам̣ хотӣ’’тиа̄дӣсу падесу. ан̃н̃опӣти паттачӣварехи ан̃н̃опи. саман̣апариккха̄роти чхаттупа̄хана̄ди саман̣апариккха̄ро. идха̄ти саддхивиха̄рикаватте. найена̄ти н̃а̄йена. уппаджджама̄наупа̄йапарийесананти уппаджджама̄насса, уппаджджама̄наттха̄йа ва̄ упа̄йасса парийесанам̣. итоти ‘‘кинти ну кхо саддхивиха̄рикасса париккха̄ро уппаджджийетха̄’’ти па̄л̣ито. чӣварам̣ раджантена̄ти еттха раджантена упаджджха̄йена̄ти аттхо на дат̣т̣хаббо, саддхивиха̄рикена̄ти аттхо ева̄ти дассенто а̄ха ‘‘упаджджха̄йато упа̄йам̣ сутва̄ раджантена̄’’ти. упаджджха̄йато упа̄йанти упаджджха̄йато ладдхам̣ упа̄йам̣.
насамма̄ваттана̄дикатха̄
68. упаджджха̄йаваттанти упаджджха̄йамхи ваттитаббам̣ ваттам̣. соти саддхивиха̄рико. дуккат̣ам̣ а̄паджджатӣти асса, со ва̄ дуккат̣ам̣ а̄паджджатӣти йоджана̄. пан̣а̄метабботи еттха папубба намудха̄ту аттхапакаран̣а̄дивасена идха апаса̄данаттхоти а̄ха ‘‘апаса̄детаббо’’ти. адхиматтанти адхикаппама̄н̣ам̣. гехаситапеманти метта̄синехам̣. вуттапат̣ипаккханайена̄ти кан̣хапаккхе вуттена пат̣ипаккхена найена. алам̣ пан̣а̄метунти еттха алам̣саддасса арахаттхапат̣иккхиттесу двӣсу аттхесу арахаттхоти а̄ха ‘‘йутто пан̣а̄мету’’нти.
са̄тиса̄ро хотӣти еттха пакатибха̄вам̣ атиккамитва̄ саран̣ам̣ паваттанам̣ атиса̄ро, досо. сам̣виджджати со етасса̄ти са̄тиса̄роти дассенто а̄ха ‘‘садосо хотӣ’’ти. тассаттхам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘а̄паттим̣ а̄паджджатӣ’’ти. а̄паттинти дуккат̣а̄паттим̣. танти ваттам̣.
тесанти саддхивиха̄рика̄нам̣. ваттанти бахука̄нам̣ саддхивиха̄рика̄нам̣ ваттам̣. са̄дийанам̣ ва̄…пе… ба̄ло хотӣти еттха ба̄ласса ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘са̄дийанам̣ ва̄ аса̄дийанам̣ ва̄ на джа̄на̄тӣ’’ти. са̄дийанасса ва̄ аса̄дийанасса ва̄ аджа̄нанатта̄ ба̄ло хотӣти вуттам̣ хоти. аджа̄нанасса ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘ба̄ло хотӣ’’ти. ба̄латта̄ са̄дийанам̣ ва̄ аса̄дийанам̣ ва̄ на джа̄на̄тӣти вуттам̣ хоти. тесӯти бахукесу саддхивиха̄рикесу. тасса̄ти ваттасампаннабхиккхусса. тесанти итаресам̣ саддхивиха̄рика̄нам̣.
ра̄дхабра̄хман̣аваттхукатха̄
69. кин̃ча̄пи а̄йасма̄ са̄рипутто джа̄на̄тӣти йоджана̄. имина̄ ‘‘ким̣ ну кхо аджа̄нанто пуччхӣ’’ти а̄сан̇кам̣ нива̄рети. бхагава̄ анун̃н̃а̄тука̄мо хотӣти самбандхо. панасаддо гарахаттхо, татха̄ джа̄нантопӣти аттхо. лахуканти хетуантогадхависесанам̣. лахукатта̄ пат̣иккхипитва̄ти вуттам̣ хоти. асса̄ти бхагавато, аджджха̄сайанти самбандхо. ‘‘аджджха̄сайам̣ видитва̄’’тивачанасса йуттим̣ дассенто а̄ха ‘‘буддха̄нам̣ хӣ’’тиа̄ди. хӣти саччам̣. айан̃ча̄ти са̄рипуттаттхеро ча. агготи кот̣иуккам̣со. сет̣т̣хоти паваро уттамо.
‘‘бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена̄’’ти еттха бйаттапат̣ибала̄нам̣ висесам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘бйатто на̄ма̄’’тиа̄ди. таттха йасса са̄т̣т̣хакатхам̣ винайапит̣акава̄чуггатам̣ паваттати, айам̣ бйатто на̄ма̄ти йоджана̄. тасминти винайапит̣акам̣ ва̄чуггатабхиккхумхи. йасса̄ти бхиккхуно. суггахитанти са̄т̣т̣хакатха̄йа сут̣т̣ху гахитам̣. айампӣти писаддо пуримабхиккхум̣ апеккхати. имасмим̣ аттхети имасмим̣ ваттхумхи, имасмим̣ висайети аттхо. бйатирека̄нвайавасена пат̣ибалам̣ дассенто а̄ха ‘‘йо пана̄’’тиа̄ди. йо пана на саккотӣти самбандхо. касма̄ти а̄ха ‘‘ка̄сасосасемха̄дина̄ ва̄’’тиа̄ди. таттха ка̄со ча сосо ча семхо ча, те а̄дайо йасса гелан̃н̃асса̄ти ка̄сасосасемха̄ди, а̄дисаддена ел̣амӯга̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. от̣т̣хо ча данто ча дживха̄ ча, та̄ а̄дайо йесам̣ та̄луа̄дӣнанти от̣т̣хадантадживха̄дайо, тесам̣. падабйан̃джанехӣти падааккхарехи. бйан̃джанасаддо хеттха аккхарава̄чако. ха̄петӣти галатта̄ ха̄пети. ан̃н̃атха̄ ва̄ ваттаббанти ан̃н̃ена ситхила̄дина̄ а̄ка̄рена ва̄ ваттаббам̣. ан̃н̃атха̄ вадатӣти ан̃н̃ена дханита̄диа̄ка̄рена вадати. таббипарӣтоти тасса апат̣ибаласса випарӣто бхиккхӯти самбандхо. татоти джа̄на̄петаббато. йанти йам̣ а̄ка̄рам̣ дха̄тукаммаметам̣, сан̇гхоти ка̄ритакаммаметам̣. идха ка̄ритакаммам̣ кито вадати.
71. упасампаннасаманантара̄ти еттха упасампаннасса саманантара̄ти аттхам̣ нива̄ренто а̄ха ‘‘упасампанно хутва̄ва саманантара̄’’ти. евасаддена чирака̄лам̣ ниваттети. уллумпатӯти еттха упуббалупадха̄туйа̄ упасаггавасена ва̄ аттха̄тисайавасена ва̄ дха̄тӯнаманекаттхатта̄ идха упуббадхарадха̄туйа̄ аттхе ваттатӣти дассенто а̄ха ‘‘уддхаратӯ’’ти. ут̣т̣ха̄петва̄, уккхипитва̄ ва̄ дхаратӯти аттхо. тамеваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘акусала̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘акусала̄ вут̣т̣ха̄петва̄’’ти имина̄ саха̄вадхина̄ утйӯпасаггасса аттхам̣ дассети. ‘‘кусале патит̣т̣ха̄петӯ’’ти имина̄ саха̄дха̄рена дхарадха̄тусса аттхам̣ дассети. утйӯпасаггасса уккхипанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘са̄ман̣ерабха̄ва̄ ва̄ уддхаритва̄’’ти. ‘‘пат̣ичча̄’’ти имина̄ упа̄да̄йа̄ти еттха самӣпе а̄дийитва̄ти саддаттхамагахетва̄ сан̇кетаттхавасена па̄кат̣атта̄ тасса сан̇кетаттхам̣ дассети, адхиппа̄йаттхам̣ дассетӣти аттхо.
73. адхит̣т̣хита̄ти еттха адхи ниччавасена т̣ха̄ти паваттатӣти адхит̣т̣хита̄ти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ниччаппаваттинӣ’’ти. касма̄ чатта̄ро паччайа̄ ниссайа̄ти вутта̄ти а̄ха ‘‘йасма̄’’тиа̄ди. ‘‘чатта̄ро’’тиа̄дина̄ чатта̄ро паччайе нисса̄йа аттабха̄во сети паваттатӣти нисса̄йа̄ти авуттакамматтхам̣ дассети.