13. бимбиса̄расама̄гамакатха̄
55. лат̣т̣хисаддо тарун̣аруккхава̄чако ‘‘амбалат̣т̣хика̄йа’’нтиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.2), идха̄пи тарун̣ата̄ларуккхо лат̣т̣хи на̄ма̄ти дассенто а̄ха ‘‘та̄луййа̄не’’ти. ват̣аруккхети нигродхаруккхе. еттха ‘‘ват̣а’’ити имина̄ ват̣аруккхо бахумӯлатта̄ сут̣т̣хум̣ патит̣т̣ха̄тӣти аттхена суппатит̣т̣хо на̄ма̄ти дассети. ‘‘руккхе’’ити имина̄ четийасаддо четийаруккхе ваттатӣти дассети, дева̄лайан̃ча тхӯпан̃ча ниваттети. тасса̄ти ват̣аруккхасса. етанти ‘‘суппатит̣т̣хе четийе’’ти етам̣ на̄мам̣. локавоха̄равасена дасасахассасан̇кха̄те сан̇кхйа̄висесе нӣхаритва̄ йуджджитаббанти нийутанти вачанаттхена дасасахассам̣ нийутам̣ на̄ма̄ти дассенто а̄ха ‘‘еканийутам̣ дасасахасса̄нӣ’’ти. ‘‘нахута’’нтипи па̄т̣хо, со айутто нахутасан̇кха̄тена сан̇кхйа̄висесена миссӣбха̄вена пасан̇гатта̄. тесанти два̄дасанийута̄нам̣ бра̄хман̣агахапатика̄нам̣.
‘‘кисасарӣратта̄’’ти имина̄ кисо ко атта̄ етесанти кисака̄ти вачанаттхам̣ дассети. кака̄ро хеттха аттава̄чако. ‘‘ова̄дако’’ти имина̄ овада̄ноти еттха йупаччайо каттуттхоти дассети. га̄тха̄бандхатта̄ ака̄расса дӣгхо. ‘‘атха ва̄’’тиа̄дина̄ кисако хутва̄ ан̃н̃е овада̄но кисаковада̄ноти вачанаттхам̣ дассети. иданти идам̣ аттхаджа̄там̣, айаматтхо ва̄. твам̣ паха̄сӣти самбандхо. танти тувам̣. ити вуттам̣ хотӣти йоджана̄.
ка̄миттхийоти ека̄ралопавасена сандхӣти а̄ха ‘‘ка̄ме иттхийо ча̄’’ти. упачӣсӯти еттха ка̄макхандхакилесаабхисан̇кха̄расан̇кха̄тесу чатӯсу упадхӣсу кхандхупадхи адхиппетоти а̄ха ‘‘кхандхупадхӣсӯ’’ти.
кочарахӣти еттха косаддо ‘‘ко те балам̣ маха̄ра̄джа̄’’тиа̄дӣсу (джа̄. 2.22.1880) вийа квасаддаттхоти а̄ха ‘‘квачарахӣ’’ти. нипа̄тойевеса.
падасаддасса чаран̣апада̄дайо ниваттетум̣ вуттам̣ ‘‘нибба̄напада’’нти. ‘‘сантасабха̄вата̄йа̄’’тиа̄дина̄ санто сабха̄во имасса падасса̄ти сантам̣. наттхи упадхайо еттха̄ти анупадхикам̣. наттхи кин̃чанаметтха̄ти акин̃чанам̣. тӣсу бхавесу на сан̃джатӣти асаттам̣. ан̃н̃атха̄ на бхаватӣти анан̃н̃атха̄бха̄ви. ан̃н̃ена кеначи на нетаббанти анан̃н̃анеййанти вачанаттхам̣ дассети. тена̄ти ‘‘санта’’нтиа̄дипадена. мети мама, маноти самбандхо. еттха девамануссалоке ме мано рато на̄ма̄ти ким̣ ваккха̄ми. ити имаматтхам̣ дассетӣти йоджана̄.
56. тан̃ча̄ти са̄вакабха̄ван̃ча.
57. асса̄сака̄ти еттха а̄пуббо са̄садха̄ту а̄пубба сисадха̄туна̄ садисо, ‘‘ме’’ти чхат̣т̣хӣйогатта̄ н̣вупаччайо ча бха̄ваттхоти а̄ха ‘‘а̄сисана̄’’ти. ‘‘паттхана̄’’ти имина̄ а̄пуббасисадха̄туйа̄ аттхам̣ дассети. асса̄ти бимбиса̄раран̃н̃о. таттха̄ти ратанаттайе. ниччхайагаманамева̄ти ‘‘саран̣а’’итиниччхайена джа̄нанамева гато. аттасанниййа̄тананти аттано атта̄нам̣ ратанаттайе санниййа̄танам̣. имина̄ аттасанниййа̄тана, пан̣ипа̄та, таппара̄йана, сиссабха̄вӯпагаманасан̇кха̄тесу чатӯсу саран̣агаманесу (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.250; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.56; кху. па̄. ат̣т̣ха. 1.саран̣агаманагамакавибха̄вана̄) аттасанниййа̄танасаран̣агаманам̣ дӣпети. айанти бимбиса̄ро ра̄джа̄. танти нийатасаран̣атам̣. пан̣ипа̄тагаманан̃ча̄ти еттха пан̣ӣти каро. йатха̄ хи па̄дападасадда̄ дӣгхарассавасена хутва̄ чаран̣ам̣ ваданти, евам̣ па̄н̣ипан̣исадда̄ карам̣ ваданти. тасма̄ вуттам̣ ‘‘пан̣ӣти каро’’ти. патанам̣ па̄то, пан̣ино па̄то пан̣ипа̄то. аттхато ан̃джалипан̣амананти вуттам̣ хоти. тасса гаманан̃ча гаччхантоти аттхо. имина̄ пан̣ипа̄тасаран̣агаманам̣ дӣпети. часаддо ‘‘па̄кат̣а’’нти еттха̄пи йоджетаббо. па̄кат̣ан̃ча каронтоти хи аттхо.
58. син̇гӣниккхасаван̣н̣оти еттха син̇гӣсан̇кха̄то никкхо син̇гӣниккхо, тена сама̄но ван̣н̣о етасса̄ти син̇гӣниккхасаван̣н̣оти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘син̇гӣсуван̣н̣аниккхена сама̄наван̣н̣о’’ти. таттха ‘‘суван̣н̣а’’итипадена никкхасаддасса суван̣н̣аттхам̣ дассети, пан̃часуван̣н̣а̄дайо аттхе ниваттети. ‘‘сама̄на’’итипадена саван̣н̣оти еттха сака̄ро сама̄насаддассева ка̄рийоти дассети. саббесӯти акхилесу чаккха̄дииндрийесу. дантоти дамито. индрийасам̣вароти вуттам̣ хоти. тамеваттхам̣ па̄кат̣ам̣ каронто а̄ха ‘‘бхагавато хӣ’’тиа̄ди.
59. он̣ӣто паттато па̄н̣и йена̄ти он̣ӣтапаттапа̄н̣ӣти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘паттато ча̄’’тиа̄ди. ‘‘апанӣтапа̄н̣и’’нти имина̄ он̣ӣтасаддо апанӣтаттхо, па̄н̣исаддена ча самбандхитабботи дассети. ‘‘саллаккхетва̄’’ти имина̄ ‘‘бхагаванта’’нти имам̣ каммам̣ ‘‘саллаккхетва̄’’ти па̄т̣хасесена йоджетаббанти дассети. екамантанти еттха антасаддо самӣпадесаттхо, кот̣идесаттхо ва̄ хоти, упайогавачанан̃ча бхумматтхе хотӣти дассенто а̄ха ‘‘екасмим̣ падесе’’ти. аттхикапайоге каран̣асса самбхавато а̄ха ‘‘буддха̄бхива̄данагаманена ва̄ дхаммассаванагаманена ва̄’’ти. аппа̄кин̣н̣анти еттха аппасаддо пат̣иседхаттхоти а̄ха ‘‘ана̄кин̣н̣а’’нти. ‘‘аббокин̣н̣а’’нтипи па̄т̣хо. аппаниггхосанти еттха ‘‘аппасадда’’нтипадена вачанасаддасса гахитатта̄ имина̄ па̄рисесанайена нагараниггхосасаддойева гахетабботи а̄ха ‘‘нагараниггхосасаддена аппаниггхоса’’нти. тӣсу па̄т̣хесу пат̣хамена па̄т̣хена джанасса ва̄то джанава̄то, тена вирахитам̣ виджанава̄танти викаппам̣ дассети. дутийена джанасса ва̄до джанава̄до, тена вирахитам̣ виджанава̄данти викаппам̣ дассети. татийена джанасса па̄то сан̃чаран̣ам̣ джанапа̄то, тена вирахитам̣ виджанапа̄танти викаппам̣ дассети. рахассам̣ карӣйати еттха̄ти ра̄хассеййакам̣. манусса̄нам̣ ра̄хассеййакам̣ мануссара̄хассеййаканти вачанаттхам̣ дассети ‘‘манусса̄на’’нтиа̄дина̄.