6. сура̄па̄навагго
1. сура̄па̄насиккха̄пада-аттхайоджана̄
326. сура̄па̄наваггасса пат̣хаме бхадда̄ вати еттха̄ти бхаддаватика̄ти ча, бхадда̄ вати бхаддавати, са̄ еттха аттхӣти бхаддаватика̄ти ча аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘со’’тиа̄ди. соти га̄мо лабхӣти самбандхо. патхам̣ гаччхантӣти патха̄виноти кате аддхика̄йева̄ти а̄ха ‘‘аддхика̄’’ти. аддхам̣ гаччхантӣти аддхика̄. ‘‘патхика̄’’типи па̄т̣хо, айамеваттхо. ‘‘теджаса̄ теджа’’нтипада̄ни самбандха̄пеккха̄ни ча хонти, пада̄нам̣ сама̄натта̄ самбандхо ча сама̄ноти ман̃н̃итум̣ саккун̣еййа̄ ча хонти, тасма̄ тесам̣ самбандхан̃ча тасса асама̄натан̃ча дассетум̣ вуттам̣ ‘‘аттано теджаса̄ на̄гасса теджа’’нти. ‘‘а̄нубха̄вена̄’’тиимина̄ пана теджасаддасса аттхам̣ дассети. капотасса па̄до капото упача̄рена, тасса есо ка̄пото, ван̣н̣о. ка̄пото вийа ван̣н̣о асса̄ти ка̄потика̄ти дассенто а̄ха ‘‘капотапа̄дасамаван̣н̣араттобха̄са̄’’ти. пасаннасаддасса паса̄дасаддха̄дайо ниваттетум̣ ‘‘сура̄ман̣д̣ассетам̣ адхивачана’’нти вуттам̣. пан̃ча̄бхин̃н̃асса сатоти пан̃ча̄бхин̃н̃асса сама̄насса са̄гатасса̄ти йоджана̄.
328. ‘‘мадхукапуппха̄дӣнам̣ расена като’’тиимина̄ пуппха̄нам̣ расена като а̄саво пуппха̄савоти вачанаттхам̣ дассети. еса найо ‘‘пхала̄саво’’тиа̄дӣсупи. сура̄мерайа̄нам̣ висесам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘сура̄ на̄ма̄’’тиа̄ди. пит̣т̣хакин̣н̣апаккхитта̄ти пит̣т̣хена ча кин̣н̣ена ча паккхитта̄ ката̄ ва̄рун̣ӣти самбандхо. кин̣н̣а̄ти ча сура̄йа бӣджам̣. тан̃хи киранти на̄на̄самбха̄ра̄ни миссӣбхаванти еттха̄ти кин̣н̣а̄ти вуччати. тасса̄йева ман̣д̣ети йоджана̄. сурана̄макена екена ваначаракена ката̄ти сура̄. мадам̣ джанетӣти мерайам̣.
329. лон̣асовӣраканти евам̣на̄макам̣ па̄нам̣. суттантипи евамева. тасминти сӯпасам̣па̄ке. телам̣ пана пачантӣти самбандхо. наттхи тикхин̣ам̣ маджджам̣ еттха̄ти атикхин̣амаджджам̣, атикхин̣амадждже тасмим̣йева телети аттхо. йам̣ пана̄ти телам̣ пана. тикхин̣ам̣ маджджам̣ имасса теласса̄ти тикхин̣амаджджам̣. йаттха̄ти теле. арит̣т̣хоти евам̣на̄макам̣ бхесаджджам̣. танти арит̣т̣хам̣, ‘‘сандха̄йа̄’’типаде авуттакаммам̣. етанти ‘‘амаджджам̣ арит̣т̣ха’’нтивачанам̣, ‘‘вутта’’нтипаде вуттакамманти. пат̣хамам̣.
2. ан̇гулипатодакасиккха̄падам̣
330. дутийе ан̇гулӣхи патуджджанам̣ ан̇гулипатодо, сойева ан̇гулипатодакоти дассенто а̄ха ‘‘ан̇гулӣхӣ’’тиа̄ди. уттантоти аватапанто. аватапантоти ча аттхато киламантойева̄ти а̄ха ‘‘киламанто’’ти. киламанто хутва̄ти йоджана̄. асса̄сагахан̣ена пасса̄сопи гахетабботи а̄ха ‘‘асса̄сапасса̄сасан̃ча̄ро’’ти. тампӣти бхиккхунимпӣти. дутийам̣.
3. хасадхаммасиккха̄падам̣
335. татийе пака̄рена карӣйати т̣хапӣйатӣти пакатам̣ пан̃н̃аттанти дассенто а̄ха ‘‘йам̣ бхагавата̄’’тиа̄ди. йанти сиккха̄падам̣.
336. хасасан̇кха̄то дхаммо сабха̄во хасадхаммоти вутте аттхато кӣл̣ика̄йева̄ти а̄ха ‘‘кӣл̣ика̄ вуччатӣ’’ти.
337. гоппхака̄нанти чаран̣аган̣т̣хика̄нам̣. те хи па̄де па̄дам̣ т̣хапанака̄ле ан̃н̃аман̃н̃ӯпари т̣хапанато гопӣйантӣти гоппха̄, те ева гоппхака̄ти вуччанти. па̄дасса хи упари па̄дам̣ т̣хапанака̄ле екасса упари еко на т̣хапетаббо. тена̄ха бхагава̄ ‘‘па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа̄’’ти (дӣ. ни. 2.196; ма. ни. 1.423; а. ни. 3.16). от̣т̣хаджо дутийо. орохантасса бхиккхуноти самбандхо.
338. пхийа̄ритта̄дӣхӣти а̄дисаддена лан̇ка̄ра̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. кечи вадантӣти самбандхо. патануппатанава̄ресӯти патанава̄ра уппатанава̄ресу. таттха̄ти тассам̣ кхиттакатхала̄йам̣. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. т̣хапетва̄ кӣл̣антасса̄ти самбандхо. ликхитум̣ ват̣т̣ати кӣл̣а̄дхиппа̄йасса вирахитатта̄ти адхиппа̄йо. кӣл̣а̄дхиппа̄йена аттхаджотакам̣ аккхарам̣ ликхантасса̄пи а̄паттийева̄ти ваданти. еттха̄ти имасмим̣ сиккха̄падети. татийам̣.
4. ана̄дарийасиккха̄падам̣
342. чатуттхе дхаммо на̄ма тантийева̄ти а̄ха ‘‘тантӣ’’ти. павен̣ӣти тассева вевачанам̣. ‘‘там̣ ва̄ на сиккхитука̄мо’’ти еттха там̣саддасса аттхама̄вика̄тум̣ вуттам̣ ‘‘йена пан̃н̃аттена̄’’ти. винайе апан̃н̃аттам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘апан̃н̃аттена̄’’ти а̄ха ‘‘сутте ва̄ абхидхамме ва̄ а̄гатена̄’’ти.
344. павен̣ийа̄ти упа̄лиа̄дика̄йа а̄чарийапарампарасан̇кха̄та̄йа тантийа̄. курундийам̣ вуттанти самбандхо. маха̄паччарийам̣ вуттанти самбандхо. там̣ саббанти курундива̄дамаха̄паччарива̄дасан̇кха̄там̣ саббам̣ там̣ вачанам̣. павен̣ийа̄ а̄гатети павен̣ийа̄ а̄гатасан̇кха̄те маха̄ат̣т̣хакатха̄ва̄дети. чатуттхам̣.
345. пан̃чаме мануссавиггахети мануссавиггахапа̄ра̄джикети. пан̃чамам̣.
6. джотисиккха̄падам̣
350. чхат̣т̣хе джанападасса на̄матта̄ бахувачанавасена ‘‘бхаггесӯ’’ти па̄л̣ийам̣ вуттам̣. сусума̄расан̣т̣ха̄но паббатасан̇кха̄то гири еттха̄ти сусума̄рагири, етасса ва̄ ма̄питака̄ле сусума̄ро гирати саддам̣ ниггирати еттха̄ти сусума̄рагирӣти аттхаманапеккхитва̄ вуттам̣ ‘‘нагарасса на̄ма’’нти. там̣ пана̄ти ванам̣ пана. ‘‘мига̄на’’нтиа̄дина̄ мига̄нам̣ абхайо дӣйати еттха̄ти мигада̄йоти аттхам̣ дассети.
352. ‘‘джотике’’типадасса джотисса аггисса каран̣ам̣ джотиканти дассетум̣ вуттам̣ ‘‘джотикаран̣е’’ти.
354. ‘‘сама̄дахитука̄мата̄йа̄’’типадам̣ ‘‘аран̣исан̣т̣ха̄панато’’типаде хету. джа̄ла̄ти сикха̄. са̄ хи джалати диббатӣти джа̄ла̄ти вуччати.
патила̄там̣ уккхипатӣти еттха ‘‘патита̄ла̄та’’нти ваттаббе така̄ралопам̣ катва̄ сандхивасена патила̄танти вуттанти а̄ха ‘‘ала̄там̣ патитам̣ уккхипатӣ’’ти. ала̄танти уммуккам̣. тан̃хи а̄диттам̣ хутва̄ атиун̣хатта̄ на ла̄таббам̣ на ган̣хитаббанти ала̄танти вуччати. авиджджха̄танти джха̄йанато д̣айханато авигатам̣ ала̄танти самбандхо. джха̄йанам̣ д̣айханам̣ джха̄там̣, вигатам̣ джха̄там̣ имасса̄ла̄тасса̄ти виджджха̄там̣.
356. падӣпа̄дӣнӣти падӣпаджотика̄дӣни. таттха̄ти та̄су дут̣т̣хава̄л̣амигаамануссасан̇кха̄та̄су а̄пада̄су нимиттабхӯта̄су. нимиттаттхе четам̣ бхуммавачананти. чхат̣т̣хам̣.
7. наха̄насиккха̄падам̣
366. саттаме па̄рам̣ гаччханто на кевалам̣ саудака̄йа надийа̄ ева нха̄йитум̣ ват̣т̣ати, суккха̄йа надийа̄пи ват̣т̣атӣти дассенто а̄ха ‘‘суккха̄йа̄’’тиа̄ди. уккиритва̄ти вийӯхитва̄. а̄ва̄т̣а̄йева кхуддакат̣т̣хена а̄ва̄т̣ака̄, тесӯти. саттамам̣.
8. дуббан̣н̣акаран̣асиккха̄падам̣
368. ат̣т̣хаме алабхӣти лабхоти вачанаттхе апаччайам̣ катва̄ н̣апаччайасса сваттхабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘лабхойева ла̄бхо’’ти. апаччайамакатва̄ пакатийа̄ н̣апаччайопи йуттойева̄ти дат̣т̣хаббам̣. саддантаропи аттхантара̄бха̄ва̄ сама̄со хотӣти а̄ха ‘‘навачӣварала̄бхена̄ти ваттаббе’’ти. ануна̄сикалопанти ‘‘нава’’нти еттха ниггахӣтасса вина̄сам̣. ниггахӣтан̃хи на̄сам̣ анугататта̄ ‘‘ануна̄сика’’нти вуччати, тасса адассана, макатва̄ти аттхо. маджджхе т̣хитапададвайети ‘‘нава’’нти ча ‘‘чӣварала̄бхена̄’’ти ча двиннам̣ пада̄намантаре ‘‘т̣хите пана̄’’ти ча ‘‘бхиккхуна̄’’ти ча пададвайе. ниддха̄ран̣е четам̣ бхуммавачанам̣. нипа̄тоти нипа̄таматтам̣. алабхӣти лабхоти вачанаттхасса абхидхеййаттхам̣ дассетум̣ ‘‘бхиккхуна̄’’ти вуттанти а̄ха ‘‘бхиккхуна̄’’тиа̄ди. падабха̄джане пана вуттанти самбандхо. йанти йам̣ чӣварам̣. ‘‘чӣвара’’нти еттха чӣварасарӯпам̣ дассенто а̄ха ‘‘йам̣ нива̄сетум̣ ва̄’’тиа̄ди. чаммака̄ранӣланти чаммака̄ра̄нам̣ типхале паккхиттасса айагӯтхасса нӣлам̣. маха̄паччарийам̣ вуттанти самбандхо. дуббан̣н̣о карӣйати анена̄ти дуббан̣н̣акаран̣ам̣, каппабиндунти а̄ха ‘‘каппабиндум̣ сандха̄йа̄’’ти. а̄дийантена бхиккхуна̄ а̄да̄таббанти самбандхо. кон̣есӯти антесу. ва̄саддо анийамавикаппаттхо. аккхиман̣д̣аламаттам̣ ва̄ти аккхиман̣д̣аласса пама̄н̣ам̣ ва̄ каппабиндӯти самбандхо. пат̣т̣е ва̄ти анува̄тапат̣т̣е ва̄. ган̣т̣хийам̣ ва̄ти ган̣т̣хикапат̣т̣е ва̄. па̄л̣икаппоти две ва̄ тиссо ва̄ тато адхика̄ ва̄ биндуа̄валӣ катва̄ като каппо. кан̣н̣икакаппоти кан̣н̣икам̣ вийа биндугоччхакам̣ катва̄ като каппо. а̄дисаддена аггхийакаппа̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. саббаттха̄ти сабба̄су ат̣т̣хакатха̄су. екопи бинду ват̣т̣ойева ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘екам̣ ват̣т̣абинду’’нти.
371. аггал̣а̄дӣнӣти а̄дисаддена анува̄тапарибхан̣д̣е сан̇ган̣ха̄тӣти. ат̣т̣хамам̣.
9. викаппанасиккха̄падам̣
374. наваме тасса̄ти еттха тасаддасса висайо чӣвараса̄микойева̄ти а̄ха ‘‘чӣвараса̄микасса̄’’ти. дутийасса тасаддасса висайо винайадхаройева̄ти а̄ха ‘‘йена̄’’тиа̄ди. ‘‘ависса̄санто’’типадасса кирийа̄висесанабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘ависса̄сена̄’’ти. тена̄ти винайадхарена̄ти. навамам̣.
10. чӣвара̄панидха̄насиккха̄падам̣
377. дасаме ‘‘апанетва̄’’тиимина̄ апаитйӯпасаггасса аттхам̣ дассети. нидхентӣти нигӯхитва̄ т̣хапенти. хаса̄дхиппа̄йоти хасам̣, хасанаттха̄йа ва̄ адхиппа̄йо. париккха̄расса сарӯпам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘паттаттхавика̄ди’’нти. паттасса па̄л̣ийама̄гататта̄ паттасса тхавика̄ти аттхойева гахетаббо, на патто ча тхавика̄ ча̄ти. ‘‘саман̣ена на̄ма̄’’типадам̣ ‘‘бхавиту’’нтипаде бха̄вакатта̄ти. дасамам̣.
сура̄па̄навагго чхат̣т̣хо.