7. вика̄лабходжанасиккха̄падам̣

247. саттаме гиримхӣти паббатамхи. со хи химавамана̄дивасена джалам̣, са̄рабхӯта̄ни ча бхесаджджа̄диваттхӯни гирати ниггиратӣти гирӣти вуччати. аггасамаджджоти уттамасамаджджо. имехи падехи агго самаджджо аггасамаджджо, гиримхи паватто аггасамаджджо гираггасамаджджоти аттхам̣ дассети. самаджджоти ча сабха̄. са̄ хи сама̄гамам̣ аджанти гаччханти джана̄ еттха̄ти самаджджоти вуччати. ‘‘гирисса ва̄’’тиа̄дина̄ гирисса агго кот̣и гирагго, тасмим̣ паватто самаджджо гираггасамаджджоти аттхо дассито. соти гираггасамаджджо. бхависсати кира̄ти йоджана̄. бхӯмибха̄гети авайавиа̄дха̄ро, саннипататӣти самбандхо. нат̣ан̃ча на̄т̣акан̃ча нат̣ана̄т̣ака̄ни. ‘‘наччам̣ гӣтам̣ ва̄дитан̃ча̄’’ти идам̣ тайам̣ ‘‘на̄т̣ака’’нти вуччати. тесанти нат̣ана̄т̣ака̄нам̣. дассанаттханти дассана̄йа ча савана̄йа ча. саванампи хи дассаненева сан̇гахитам̣. апан̃н̃атте сиккха̄падети ӯнавӣсативассасиккха̄падасса та̄ва апан̃н̃аттатта̄. тети саттарасаваггийа̄. таттха̄ти гираггасамаджджам̣. атха̄ти тасмим̣ ка̄ле. несанти саттарасаваггийа̄нам̣ адам̣сӯти самбандхо. вилимпетва̄ти вилепанехи вивидха̄ка̄рена лимпетва̄.

249. ‘‘вика̄ле’’ти са̄ман̃н̃ена вуттепи висесака̄лова гахетабботи а̄ха ‘‘ка̄ло’’тиа̄ди. со ча̄ти бходжанака̄ло ча. маджджханхико хотӣти йоджана̄. тенева̄ти бходжанака̄ласса адхиппетатта̄ ева. асса̄ти ‘‘вика̄ле’’типадасса. ‘‘вика̄ло на̄ма…пе… арун̣уггамана̄’’ти падабха̄джанена арун̣уггаманато йа̄ва маджджханхика̄ ка̄ло на̄ма̄ти аттхо найена дассито хоти. татоти т̣хитамаджджханхикато. сӯрийасса атисӣгхатта̄ вегена т̣хитамаджджханхикам̣ вӣтиваттеййа̄ти а̄ха ‘‘куккуччакена пана на каттабба’’нти. ка̄латтхамбхоти ка̄ласса джа̄нанаттха̄йа тхӯн̣о. ка̄лантарети ка̄ласса аббхантаре.

авасесам̣ кха̄данӣйам̣ на̄ма̄ти еттха виниччхайо евам̣ ведитабботи йоджана̄. йанти кха̄данӣйам̣ аттхӣти самбандхо. ванамӯла̄дипабхедам̣ йампи кха̄данӣйам̣ аттхи, тампи а̄мисагатикам̣ хотӣти йоджана̄. сеййатхиданти пуччха̄ва̄чаканипа̄тасамуда̄йо. идам̣ кха̄данӣйам̣ сеййатха̄ катаманти аттхо. идампӣти идам̣ два̄дасавидхампи. писаддена на пӯва̄дийева̄ти дассети.

таттха̄ти два̄дасасу кха̄данӣйесу, а̄дха̄ре бхуммам̣. мӯлати патит̣т̣ха̄ти еттха, етена̄ти ва̄ мӯлам̣. кха̄дитаббанти кха̄данӣйам̣. мӯламева кха̄данӣйам̣ мӯлакха̄данӣйам̣, тасмим̣ виниччхайо евам̣ ведитабботи йоджана̄. мӯлакамӯла̄дӣни локасан̇кето падесатойева ведитабба̄ни. там̣ тан̃хи на̄мам̣ аджа̄нанта̄нам̣ атисаммӯл̣хака̄ран̣атта̄ саха парийа̄йантарена вачанаттхам̣ ваккха̄ма. сӯпасса хитам̣ сӯпеййам̣, сӯпеййам̣ пан̣н̣ам̣ етесанти сӯпеййапан̣н̣а̄, тесам̣ мӯла̄ни сӯпеййапан̣н̣амӯла̄ни. а̄мӣйати анто павесӣйатӣти а̄мисо, а̄ка̄ро антокаран̣аттхо, а̄мисасса гати вийа гати етесанти а̄мисагатика̄ни . еттха̄ти мӯлесу. джарад̣д̣ханти джарабхӯтам̣ упад̣д̣хам̣. ан̃н̃ампӣти ваджакалимӯлато ан̃н̃ампи.

йа̄ни пана мӯла̄ни вутта̄ни, та̄ни йа̄ваджӣвика̄нӣти йоджана̄. па̄л̣ийам̣ вутта̄нӣти самбандхо. кха̄данӣйаттханти кха̄данӣйасса, кха̄данӣйе ва̄ виджджама̄нам̣, кха̄данӣйена ва̄ ка̄таббам̣ киччам̣, пайоджанам̣ ва̄ти кха̄данӣйаттхам̣. ‘‘кха̄данӣйе’’тиимина̄ ‘‘таттха вутта̄бхидхамматтха̄’’тиа̄дӣсу вийа кха̄данӣйаттхападасса уттарападаттхападха̄набха̄вам̣ дассети. таттха кха̄данӣйасса, кха̄данӣйе ва̄ виджджама̄нам̣, кха̄данӣйена ва̄ ка̄таббам̣ киччам̣ на̄ма джигхаччха̄харан̣амева. йан̃хи пӯва̄дикха̄данӣйам̣ кха̄дитва̄ джигхаччха̄харан̣ам̣ хоти, тасса киччам̣ киччам̣ на̄ма̄ти вуттам̣ хоти. там̣ киччам̣, пайоджанам̣ ва̄ нева пхаранти, нева ниппха̄денти. есева найо ‘‘на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхарантӣ’’тиеттха̄пи.

тесанти мӯла̄нам̣ анто, лаккхан̣анти ва̄ самбандхо. екасмим̣ джанападе кха̄данӣйаттхабходжанӣйаттхесу пхарама̄несу ан̃н̃есупи джанападесу пхарантийева̄ти дассанаттхам̣ ‘‘тесу тесу джанападесӯ’’ти виччха̄падам̣ вуттам̣. кин̃ча̄пи хи бахӯсу джанападесу патхавӣрасаа̄порасасампаттивасена кха̄данӣйаттхабходжанӣйаттхам̣ пхарама̄нампи екасмим̣ джанападе патхавӣрасаа̄порасавипаттивасена апхарама̄нам̣ бхавеййа, вика̄равасена пана таттха паваттатта̄ там̣ джанападам̣ пама̄н̣ам̣ на ка̄таббам̣, гахетаббамева̄ти вуттам̣ хоти. пакатиа̄ха̄равасена̄ти ан̃н̃ехи йа̄вака̄лика, сатта̄хака̄ликехи амисситам̣ аттано пакатийа̄ва а̄ха̄ракиччакаран̣авасена. ‘‘манусса̄на’’нтиимина̄ ан̃н̃есам̣ тираччха̄на̄дӣнам̣ кха̄данӣйаттхабходжанӣйаттхам̣ пхарама̄нампи на пама̄н̣анти дассети. танти мӯлам̣. хӣти саччам̣. на̄масан̃н̃а̄сӯти на̄масан̇кха̄та̄су сан̃н̃а̄су.

йатха̄ мӯле лаккхан̣ам̣ дасситам̣, евам̣ канда̄дӣсупи йам̣ лаккхан̣ам̣ дасситанти йоджана̄. на кевалам̣ па̄л̣ийам̣ а̄гата̄нам̣ халидда̄дӣнам̣ мӯлам̣йева йа̄ваджӣвикам̣ хоти, атха кхо тача̄дайопӣти а̄ха ‘‘йан̃чета’’нтиа̄ди. йам̣ етам̣ ат̣т̣хавидханти самбандхо.

евам̣ мӯлакха̄данӣйе виниччхайам̣ дассетва̄ ида̄ни кандакха̄данӣйе там̣ дассенто а̄ха ‘‘кандакха̄данӣйе’’тиа̄ди. таттха кандакха̄данӣйети кам̣ сукхам̣ дада̄тӣти кандо, падума̄дикандо, сукхасса ада̄йака̄ пана канда̄ рул̣хӣвасена канда̄ти вуччанти, кандо ева кха̄данӣйам̣ кандакха̄данӣйам̣, тасмим̣ виниччхайо евам̣ ведитабботи йоджана̄. есева найо упарипи. йанти кандам̣. имина̄ там̣садда̄напеккхо йам̣саддопи аттхӣти н̃а̄пети. таттха̄ти кандакха̄данӣйе. тарун̣о, сукхакха̄данӣйоти висесанапада̄ни йатха̄вачанам̣ упарипи йоджетабба̄ни. евама̄дайо пхаран̣акаканда̄ йа̄вака̄лика̄ти самбандхо.

адхототи висарасо удакена адхӯнито. тети канда̄ сан̇гахита̄ти самбандхо.

мӯле алати паваттатӣти мул̣а̄ло, удакато ва̄ уддхат̣аматте милати нимилатӣти мул̣а̄лам̣. евама̄ди пхаран̣акамул̣а̄лам̣ йа̄вака̄ликанти йоджана̄. там̣ саббампӣти саббампи там̣ мул̣а̄лам̣ сан̇гахитанти самбандхо.

масати виджджхатӣти маттхако. евама̄ди маттхако йа̄вака̄ликоти йоджана̄. джарад̣д̣хабундоти джарабхӯтаад̣д̣хасан̇кха̄то па̄до.

кханӣйати авада̄рӣйатӣти кхандхо, кха̄йатӣти ва̄ кхандхо. ‘‘антопатхавӣгато’’типадам̣ ‘‘са̄лакалйа̄н̣икхандхо’’типаденева йоджетаббам̣, на ан̃н̃ехи. евама̄ди кхандхо йа̄вака̄ликоти йоджана̄. авасеса̄ти тӣхи дан̣д̣ака̄дӣхи авасеса̄.

тачати сам̣варати пат̣иччха̄детӣти тачо. сарасоти еттха евака̄ро йоджетаббо, сарасо ева̄ти аттхо. тесам̣ сан̇гахоти самбандхо. хӣти саччам̣. етанти каса̄вабхесаджджам̣, ‘‘ануджа̄на̄ми …пе… бходжанӣйаттха’’нти вачанам̣ ва̄. еттха̄ти каса̄вабхесадждже. етесампӣти маттхакакхандхаттача̄нампи.

пататӣти паттам̣. етесанти мӯлака̄дӣнам̣. еварӯпа̄ни патта̄ни ча екам̣сена йа̄вака̄лика̄нӣти йоджана̄. йа̄ лон̣ӣ а̄рохати, тасса̄ лон̣ийа̄ паттам̣ йа̄ваджӣвиканти йоджана̄. дӣпава̄синоти тамбапан̣н̣идӣпава̄сино, джамбудӣпава̄сино ва̄. йа̄ни ва̄ пхарантӣти вутта̄нӣти самбандхо. тесанти нимба̄дӣнам̣. идам̣ падам̣ пуббапара̄пеккхакам̣, тасма̄ двиннам̣ маджджхе вуттанти дат̣т̣хаббам̣. пан̣н̣а̄нам̣ анто наттхӣти самбандхо.

пуппхати викасатӣти пуппхам̣. евама̄ди пуппхам̣ йа̄вака̄ликанти йоджана̄. тасса̄ти пуппхасса. асса̄ти евамева.

пхалатӣти пхалам̣. йа̄нӣти пхала̄ни. пхарантӣти самбандхо. несанти пхала̄нам̣ парийантанти самбандхо. йа̄ни вутта̄ни, та̄ни йа̄ваджӣвика̄нӣти йоджана̄. тесампӣти пхала̄нампи парийантанти самбандхо.

асӣйати кхипӣйати, чхад̣д̣ӣйатӣти ва̄ ат̣т̣хи. евама̄дӣни пхаран̣ака̄ни ат̣т̣хӣни йа̄вака̄лика̄нӣти йоджана̄. тесанти ат̣т̣хӣнам̣.

писӣйати чун̣н̣ам̣ карӣйатӣти пит̣т̣хам̣. евама̄дӣни пхаран̣ака̄ни пит̣т̣ха̄ни йа̄вака̄лика̄нӣти йоджана̄. адхотаканти удакена адхӯнитам̣. тесанти пит̣т̣ха̄нам̣.

нирантарам̣ асати самбаджджхатӣти ниййа̄со. сеса̄ти уччхуниййа̄сато сеса̄. па̄л̣ийам̣ вуттаниййа̄са̄ти самбандхо. таттха̄ти ниййа̄сакха̄данӣйе. сан̇гахита̄нам̣ ниййа̄са̄нам̣ парийантанти йоджана̄. евантиа̄ди нигаманам̣.

вуттамева̄ти хет̣т̣ха̄ пат̣хамапава̄ран̣асиккха̄паде вуттамева̄ти. саттамам̣.