4. бходжанавагго
1. а̄васатхапин̣д̣асиккха̄пада-аттхайоджана̄
203. бходжанаваггасса пат̣хаме а̄васатхе пан̃н̃атто пин̣д̣о а̄васатхапин̣д̣оти дассенто а̄ха ‘‘саманта̄’’тиа̄ди. париккхиттанти паривутам̣ а̄васатханти самбандхо. аддхам̣ патхам̣ гаччхантӣти аддхика̄. гила̄йанти руджантӣти гила̄на̄. габбхо куччхит̣т̣хасатто ета̄санти габбхинийо. малам̣ пабба̄джентӣти паббаджита̄, тесам̣ йатха̄нурӯпанти самбандхо. пан̃н̃атта̄ни ман̃чапӣт̣ха̄ни еттха̄ти пан̃н̃аттаман̃чапӣт̣хо, там̣. анекагаббхапариччхедам̣ анекапамукхапариччхедам̣ а̄васатхам̣ катва̄ти йоджана̄. таттха̄ти а̄васатхе. тесам̣ тесанти аддхика̄дӣнам̣. хиййосаддасса атӣта̄нантара̄хасса ча ана̄гата̄нантара̄хасса ча ва̄чакатта̄ идха ана̄гата̄нантара̄хава̄чакоти а̄ха ‘‘свепӣ’’ти. кухим̣ гата̄ ити вуттети йоджана̄. ‘‘куккучча̄йанто’’типадасса на̄мадха̄тум̣ дассенто а̄ха ‘‘куккуччам̣ каронто’’ти.
206. ‘‘аддхайоджанам̣ ва̄ йоджанам̣ ва̄’’тиимина̄ ‘‘паккамиту’’нтипадасса каммам̣ дассети. ‘‘ганту’’нтиимина̄ камусаддасса падавиккхепаттхам̣ дассети. ‘‘анодисса̄’’типадасса тва̄паччайантабха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘ануддиситва̄’’ти вуттам̣. па̄сам̣ д̣етӣти па̄сан̣д̣о, сатта̄нам̣ читтесу дит̣т̣хипа̄сам̣ кхипатӣти аттхо. атха ва̄ тан̣ха̄па̄сам̣, дит̣т̣хипа̄сан̃ча д̣ети уд̣д̣етӣти па̄сан̣д̣о, там̣ па̄сан̣д̣ам̣. йа̄вататтхо пан̃н̃атто хотӣти йа̄вата̄ аттхо хоти, та̄вата̄ пан̃н̃атто хотӣти йоджана̄. ‘‘йа̄вадаттхо’’типи па̄т̣хо, айамеваттхо. дака̄ро падасандхикаро. саким̣ бхун̃джитаббанти екадивасам̣ саким̣ бхун̃джитаббанти аттхо. тена̄ха ‘‘екадивасам̣ бхун̃джитабба’’нти.
еттха̄ти имасмим̣ сиккха̄паде. екакулена ва̄ пан̃н̃аттанти самбандхо. бхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати екато хутва̄ пан̃н̃аттатта̄ти адхиппа̄йо. на̄на̄кулехи пан̃н̃аттам̣ пин̣д̣анти йоджана̄. бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати на̄на̄кула̄ни екато ахутва̄ висум̣ висум̣ пан̃н̃аттатта̄ти адхиппа̄йо. йопи пин̣д̣о чхиджджатӣти самбандхо. упаччхиндитва̄ти асаддхийа̄дипа̄пачиттатта̄ упаччхиндитва̄.
208. ануваситва̄ти пунаппунам̣ васитва̄. антара̄магге гаччхантатта̄ ‘‘гаччханто бхун̃джатӣ’’ти идам̣ та̄ва йуттам̣ хоту, гатат̣т̣ха̄не пана гамитатта̄ катхам̣? паччуппаннасамӣпопи атӣто тена сан̇гахитатта̄ йуттам̣. ‘‘куто ну твам̣ бхиккху а̄гаччхасӣ’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 1.130) вийа. там̣самӣпопи хи та̄дисо. на̄на̄т̣т̣ха̄несу на̄на̄кула̄нам̣ сантаке пакатийа̄ ана̄паттибха̄вато на̄на̄т̣т̣ха̄несу екакулассева сантакам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘ана̄паттӣ’’ти. а̄раддхасса виччхедатта̄ ‘‘пуна екадивасам̣ бхун̃джитум̣ лабхатӣ’’ти вуттам̣. ‘‘одисса̄’’ти са̄ман̃н̃ато вуттепи бхиккхӯйева гахетабба̄ти а̄ха ‘‘бхиккхӯнам̣йева̄’’ти. пат̣хамам̣.
2. ган̣абходжанасиккха̄падам̣
209. дутийе пахӣнала̄бхасакка̄расса хетум̣ дассенто а̄ха ‘‘со кира̄’’тиа̄ди. соти девадатто. ‘‘ахосӣ’’ти ча ‘‘па̄кат̣о джа̄то’’ти ча йоджетаббо. аджа̄тасаттуна̄ти аджа̄тассейева питура̄джасса саттубха̄вато аджа̄тасаттуна̄, ‘‘ма̄ра̄петва̄’’типаде ка̄ритакаммам̣. ра̄джа̄нанти бимбиса̄рара̄джам̣, ‘‘ма̄ра̄петва̄’’типаде дха̄тукаммам̣. абхима̄рети абхинилӣйитва̄ бхагавато ма̄ран̣аттха̄йа песите дханудхаре. гӯл̣хапат̣иччханноти гухито хутва̄ пат̣иччханно. парикатха̄йа̄ти паригухана̄йа катха̄йа. ‘‘ра̄джа̄нампӣ’’типадам̣ ‘‘ма̄ра̄песӣ’’типаде дха̄тукаммам̣. павиджджхӣти пават̣т̣еси. татоти тато вуттато парам̣ ут̣т̣хахим̣сӯти самбандхо. нагаре нивасантӣти на̄гара̄. ра̄джа̄ти аджа̄тасаттура̄джа̄. са̄санакан̣т̣акантиса̄санасса кан̣т̣акасадисатта̄ са̄санакан̣т̣акам̣. татоти нӣхарато. упат̣т̣ха̄нампӣти упат̣т̣ха̄нампи, упат̣т̣ха̄наттха̄йапи ва̄. ан̃н̃епӣти ра̄джато ан̃н̃епи. асса̄ти девадаттасса. кин̃чи кха̄данӣйабходжанӣйам̣ ‘‘да̄табба’’нти имина̄ йоджетаббам̣. кин̃чи ва̄ абхива̄дана̄ди ‘‘ка̄табба’’нти имина̄ самбандхо. кулесу вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джанасса хетум̣ дассенто а̄ха ‘‘ма̄ ме’’тиа̄ди. посенто хутва̄ бхун̃джатӣти самбандхо.
211. бхаттам̣ анадхива̄сента̄нам̣ касма̄ чӣварам̣ париттам̣ уппаджджатӣти а̄ха ‘‘бхаттам̣ аган̣ханта̄на’’нтиа̄ди.
212. чӣварака̄раке бхиккхӯ бхаттена касма̄ нимантентӣти а̄ха ‘‘га̄ме’’тиа̄ди.
215. на̄на̄вераджджакети еттха ран̃н̃о идам̣ раджджам̣, висадисам̣ раджджам̣ вираджджам̣, на̄наппака̄рам̣ вираджджам̣ на̄на̄вираджджам̣. на̄на̄вираджджехи а̄гата̄ на̄на̄вераджджака̄. маджджхе вуддхи хотӣти а̄ха ‘‘на̄на̄видхехи ан̃н̃араджджехи а̄гате’’ти. ан̃н̃араджджехӣти ра̄джагахато ан̃н̃ехи раджджехи. ран̃джитаббанти ран̃джанти вутте ниггахитасса ана̄санам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘на̄на̄веран̃джакеитипи па̄т̣хо’’ти.
218. ган̣абходжанети ган̣асса бходжанам̣ ган̣абходжанам̣, ган̣абходжанасса бходжанам̣ ган̣абходжанам̣, тасмим̣ ган̣абходжане па̄читтийанти аттхо. ‘‘раттӯпарато’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.10; ма. ни. 1.293) вийа екасса бходжанасаддасса лопо дат̣т̣хаббо. нану упосатхе вийа две тайо ган̣о на̄ма̄ти а̄ха ‘‘идха ган̣о на̄ма чатта̄ро’’тиа̄ди. тена две тайо ган̣о на̄ма на хонти, чатта̄ро пана а̄дим̣ катва̄ тадуттари ган̣о на̄ма̄ти дассети. там̣ панетанти еттха етасаддо вачана̄лан̇ка̄ро двӣсу саббана̄месу пуббассева йебхуййена падха̄натта̄. пасаватӣти вад̣д̣хати, джа̄йатӣти аттхо. вевачанена ва̄ти ‘‘бхаттена нимантеми, бходжанена нимантемӣ’’ти парийа̄йена ва̄. бха̄сантарена ва̄ти мӯлабха̄са̄то ан̃н̃а̄йа бха̄са̄йа ва̄. екато нимантита̄ бхиккхӯти самбандхо. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. пама̄н̣анти ка̄ран̣ам̣. ‘‘чатта̄ро’’ти лин̇гавипалла̄сам̣ катва̄ ‘‘виха̄ре’’типадена йоджетаббам̣. т̣хитесуйева̄ти падам̣ ниддха̄ран̣асамуда̄йо. еко нимантитоти самбандхо.
чатта̄ро бхиккхӯ вин̃н̃а̄пеййунти самбандхо. па̄т̣екканти патиекасса бха̄во па̄т̣еккам̣, висунти аттхо. екато ва̄ на̄на̄то ва̄ вин̃н̃а̄пеййунти самбандхо.
чхависан̇кха̄тато ба̄хирачаммато аббхантарачаммасса тхӯлатта̄ ‘‘маха̄чаммасса̄’’ти вуттам̣. пха̄лам̣ етесам̣ па̄да̄нам̣ сан̃джа̄танти пха̄лита̄, уппа̄дентӣти самбандхо. пахат̣аматте сатӣти йоджана̄. лесена каппанти паваттам̣ читтам̣ лесакаппийам̣.
суттан̃ча̄ти сӯчипа̄сапавесанасуттан̃ча. нану висум̣ чӣварада̄насамайо вийа чӣварака̄расамайопи аттхи, касма̄ ‘‘йада̄ тада̄’’ти вуттанти а̄ха ‘‘висум̣ хӣ’’тиа̄ди. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. висум̣ чӣварада̄насамайо вийа чӣварака̄расамайо на̄ма йасма̄ наттхи, тасма̄ ‘‘йада̄ тада̄’’ти майа̄ вуттанти адхиппа̄йо. тасма̄ йо бхиккху кароти, тена бхун̃джитаббанти йоджана̄. сӯчивет̣ханакоти сиббанаттха̄йа две пилотикакхан̣д̣е самбандхитва̄ сӯчийа̄ виджджханако. вича̄ретӣти пан̃чакхан̣д̣асаттакхан̣д̣а̄дивасена сам̣видахати. чхиндатӣти саттхакена ва̄ хаттхена ва̄ чхиндати. могхасуттанти муйханам̣ могхо, аттхато гахетаббачхат̣т̣етаббат̣т̣ха̄не муйханачиттам̣, тасса чхинданам̣ суттанти могхасуттам̣. а̄гантукапат̣т̣анти дупат̣т̣ачӣваре мӯлапат̣т̣асса упари т̣хапитапат̣т̣ам̣. пачча̄гатанти пат̣т̣ачӣвара̄дӣсу лаббхати. бандхатӣти мӯлапат̣т̣ена а̄гантукапат̣т̣ам̣. бандхати. анува̄танти чӣварам̣ анупарийа̄йитва̄ вӣйати бандхӣйатӣти анува̄там̣, там̣ чхиндати. гхат̣т̣етӣти две анува̄танте ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбаджджхати. а̄ропетӣти чӣварасса упари а̄ропети. таттха̄ти чӣваре. суттам̣ каротӣти сӯчипа̄сапавесанасуттам̣ ват̣т̣ети. валетӣти ват̣т̣итва̄ суттавет̣ханадан̣д̣аке а̄ват̣т̣ети. пиппхаликанти саттхакам̣. тан̃хи пийампи пха̄летӣти пиппхали, са̄йева пиппхаликанти катва̄ пиппхаликанти вуччати, там̣ нисети ниса̄нам̣ каротӣти аттхо. йо пана катхети, етам̣ т̣хапетва̄ти йоджана̄.
аддха̄намаггасса двига̄вутатта̄ ‘‘аддхайоджанаббхантаре га̄вуте’’ти вуттам̣. абхирӯл̣хена бхун̃джитаббанти самбандхо. йаттха̄ти йасмим̣ ка̄ле. ‘‘саннипатантӣ’’ти бахукаттувасена вуттам̣. акусалам̣ париваджджетӣти парибба̄джако, паббаджджавесам̣ ва̄ париггахетва̄ ваджати гаччхати паваттатӣти парибба̄джако. вина̄ бха̄вапаччайена бха̄ваттхасса н̃а̄таббато парибба̄джакабха̄во парибба̄джако, там̣ сама̄панноти парибба̄джакасама̄панно. атха ва̄ парибба̄джакесу сама̄панно парийа̄панноти парибба̄джакасама̄панно. ‘‘етеса’’нтипадам̣ ‘‘йена кеначӣ’’типаде ниддха̄ран̣асамуда̄йо.
220. йепи бхиккхӯ бхун̃джантӣти самбандхо. таттха̄ти ‘‘две тайо екато’’тивачане. анимантито чатуттхо йасса чатуккасса̄ти анимантитачатуттхам̣, анимантитена ва̄ чатуттхам̣ анимантитачатуттхам̣. есева найо ан̃н̃есупи чатуттхесу. идха̄ти имасмим̣ са̄сане. нимантетӣти акаппийанимантанена нимантети. тесӯти чатӯсу бхиккхӯсу. соти упа̄сако. ан̃н̃анти на̄гатабхиккхуто ан̃н̃ам̣, нимантитабхиккхуто ва̄. тан̇кхан̣аппаттанти тасмим̣ пуччханакатханаккхан̣е паттам̣. хӣти виттха̄ро. таттха̄ти тасмим̣ т̣ха̄не, гехе ва̄. техӣти каран̣абхӯтехи бхиккхӯхи.
соти пин̣д̣апа̄тико. ана̄гаччхантампӣти сайам̣ на а̄гаччхантампи. лаччхатха̄ти лабхиссатха.
сопӣти са̄ман̣еропи, на пин̣д̣апа̄тикойева̄ти аттхо.
таттха̄ти гила̄начатуттхе, тесу чатӯсу ва̄. гила̄но итаресам̣ пана ган̣апӯрако хотӣти йоджана̄.
ган̣апӯракатта̄ти самайаладдхасса ган̣апӯракатта̄. чатукка̄нӣти чӣварада̄начатуттхам̣ чӣварака̄рачатуттхам̣ аддха̄нагаманачатуттхам̣ на̄ва̄бхируханачатуттхам̣ маха̄самайачатуттхам̣, саман̣абхаттачатуттханти чха чатукка̄ни. пуримехи миссетва̄ ека̄даса чатукка̄ни ведитабба̄ни. еко пан̣д̣ито бхиккху нисинно хотӣти самбандхо. тесӯти тӣсу бхиккхӯсу, гатесу гаччхатӣти йоджана̄. бхутва̄ а̄гантва̄ т̣хитесупи ана̄паттийева. касма̄ саббесам̣ ана̄патти, нану чатта̄ро бхиккхӯ екато ган̣хантӣти а̄ха ‘‘пан̃чаннам̣ хӣ’’тиа̄ди. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. бходжана̄нам̣йева̄ти на йа̄гукхаджджакапхала̄пхала̄дӣнам̣. та̄ни ча̄ти йехи бходжанехи висан̇кетам̣ наттхи, та̄ни ча бходжана̄ни. техӣти чатӯхи бхиккхӯхи. та̄нӣти йа̄гуа̄дӣни. итӣти тасма̄ ана̄паттинти йоджана̄.
кочи песито апан̣д̣итамануссо вадатӣти йоджана̄. каттука̄мена песитоти самбандхо. бхаттам̣ ган̣хатха̄ти ва̄ти ва̄саддо ‘‘оданам̣ ган̣хатха, бходжанам̣ ган̣хатха, аннам̣ ган̣хатха, курам̣ ган̣хатха̄’’ти вачана̄нипи сан̇ган̣ха̄ти. нимантанам̣ са̄дийантӣти немантаника̄. пин̣д̣апа̄те дхутан̇ге нийутта̄ти пин̣д̣апа̄тика̄. пунадивасе бхантети вуттети йоджана̄. харитва̄ти апанетва̄. татоти тато ваданато паранти самбандхо. виккхепанти вивидхам̣ кхепам̣. тети асука̄ ча асука̄ ча га̄мика̄. бхантети вуттети йоджана̄. сопӣти апан̣д̣итамануссопи, на га̄мика̄йева̄ти аттхо. касма̄ на лабха̄ми бхантети вуттети йоджана̄. евам̣ ‘‘катхам̣ нимантесум̣ бханте’’ти еттха̄пи. татоти тасма̄ ка̄ран̣а̄. еса̄ти есо га̄мо. танти бхӯматтхе четам̣ упайогавачанам̣, тасмим̣ га̄ме чаратха̄ти хи аттхо. ким̣ етена̄ти етена пуччханена ким̣ пайоджанам̣. еттха̄ти пуччхане. ма̄ памаджджиттха̄ти вадатӣти самбандхо. дутийадивасети нимантанадивасато дутийадивасе. дхурага̄мети падха̄нага̄ме, антикага̄ме ва̄. бха̄во на̄ма кирийатта̄ екойева хоти, тасма̄ катта̄рам̣ ва̄ каммам̣ ва̄ самбандхам̣ ва̄ апеккхитва̄ бахувачанена на бхавитаббам̣, тена вуттам̣ ‘‘на дуббачехи бхавитабба’’нти. тесӯти га̄микесу бходжентесӯти самбандхо. асанаса̄ла̄йанти бходжанаса̄ла̄йам̣. са̄ хи асати бхун̃джати еттха̄ти асана̄, саланти пависанти ассанти са̄ла̄, асана̄ ча са̄ са̄ла̄чети асанаса̄ла̄ти аттхена ‘‘асанаса̄ла̄’’ти вуччати.
атха пана̄ти тато ан̃н̃атха̄ пана. апа̄да̄наттхо хи атхасаддо. таттха таттха̄ти тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не антаравӣтхиа̄дӣсӯти аттхо. пат̣икаччева̄ти пат̣хамам̣ катва̄ ева. бхиккхӯсу га̄мато аниккхантесу пагева̄ти вуттам̣ хоти. на ват̣т̣атӣти ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти пахин̣атта̄ на ват̣т̣ати. йе пана манусса̄ бходжентӣти самбандхо. ниваттатха̄ти вуттападети ‘‘ниваттатха̄’’ти вутте кирийа̄паде. йассакассачи хотӣти йасса кассачи аттха̄йа хотӣти йоджана̄. ниваттитум̣ ват̣т̣атӣти ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти авуттатта̄ ниваттитум̣ ват̣т̣ати. самбандхам̣ катва̄ти ‘‘ниваттатха бханте’’ти бхантесаддена абйавахитам̣ катва̄. нисӣдатха бханте, бхаттам̣ ган̣хатха̄ти бхантесаддена бйавахитам̣ катва̄ вутте ‘‘нисӣдатха̄’’типаде нисӣдитум̣ ват̣т̣ати. атха бхантесаддена бйавахитам̣ акатва̄ ‘‘нисӣдатха, бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти самбандхам̣ катва̄ вутте нисӣдитум̣ ват̣т̣ати. иччетам̣ найам̣ атидисати ‘‘есева найо’’тиимина̄ти. дутийам̣.
3. парампарабходжанасиккха̄падам̣
221. татийе ‘‘на кхо…пе… каронтӣ’’типа̄т̣хасса аттхасамбандхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йена нийа̄мена̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘йена нийа̄мена̄’’тиимина̄ ‘‘йатхайиме манусса̄’’ти еттха йатха̄саддасса йам̣саддаттхабха̄вам̣ дассети. тена̄ти тена нийа̄мена. имина̄ йатха̄саддасса нийаманиддит̣т̣хабха̄вам̣ дассети. ‘‘н̃а̄йатӣ’’тиимина̄ кирийа̄па̄т̣хасесам̣ дассети. ‘‘са̄санам̣ ва̄ да̄нам̣ ва̄’’типадехи идам̣саддасса аттхам̣ дассети. буддхаппамукхе сан̇гхети сампада̄наттхе чета̄ни бхуммавачана̄ни, буддхаппамукхасса сан̇гхасса да̄нам̣ ва̄ти аттхо. ‘‘паритта’’нтиимина̄ оракасаддасса аттхам̣ дассети. ‘‘ла̄мака’’нтиимина̄ париттасаддасса парива̄раттхам̣ ниваттети. киро ева патибха̄ве нийутто кирапатикоти аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘кирапатикоти еттха̄’’ти а̄ди. соти кирапатико. каммам̣ ка̄ретӣти самбандхо. упача̄равасена̄ти воха̄равасена, упалаккхан̣авасена, падха̄навасена ва̄ти аттхо. на кевалам̣ бадара̄йева, ан̃н̃епи пана бахӯ кха̄данӣйабходжанӣйа̄ пат̣ийатта̄ти адхиппа̄йо. бадарена миссо бадарамиссо, бадараса̄л̣авоти а̄ха ‘‘бадараса̄л̣авена̄’’ти. бадарачун̣н̣ена миссо мадхусаккхара̄ди ‘‘бадараса̄л̣аво’’ти вуччати.
222. уддхам̣ сӯро уггато асмим̣ ка̄лети уссӯроти вутте атидива̄ка̄лоти а̄ха ‘‘атидива̄’’ти.
226. айам̣ бхаттавикаппана̄ на̄ма ват̣т̣атӣти йоджана̄. пан̃часу сахадхаммикесӯти ниддха̄ран̣асамуда̄йо, иттханна̄масса̄ти самбандхо. йади пана саммукха̄пи викаппитум̣ ват̣т̣ати, тада̄ аттана̄ саха т̣хитасса бхагавато касма̄ на викаппетӣти а̄ха ‘‘са̄ ча̄йа’’нтиа̄ди. са̄ айам̣ викаппана̄ сан̇гахита̄ти самбандхо. касма̄ бхагавато викаппетум̣ на ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘бхагавати хӣ’’тиа̄ди. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. сан̇гхена катанти самбандхо.
229. ‘‘две тайо нимантане’’типада̄ни лин̇гавипалла̄са̄нӣти а̄ха ‘‘две тӣн̣и нимантана̄нӣ’’ти. нимантитаббо етехӣти нимантана̄ни бходжана̄ни бхун̃джатӣти самбандхо. две тӣн̣и кула̄ни а̄кирантӣти йоджана̄. сӯпабйан̃джананти сӯпо ча бйан̃джанан̃ча сӯпабйан̃джанам̣. ана̄патти екато мисситатта̄ти адхиппа̄йо. мӯланимантананти пат̣хаманимантанам̣ бходжанам̣. антоти хет̣т̣ха̄. екампи кабал̣анти екампи а̄лопам̣. йатха̄ татха̄ ва̄ти йена ва̄ тена ва̄ а̄ка̄рена. таттха̄ти тасмим̣ бходжане. расам̣ ва̄ти кхӣрато ан̃н̃ам̣ расам̣ ва̄. йена кхӣрарасена аджджхоттхатам̣ бхаттам̣ екарасам̣ хоти, там̣ кхӣрам̣ ва̄ там̣ расам̣ ва̄ а̄кирантӣти йоджана̄. йам̣саддо хи уттарава̄кйе т̣хито пуббава̄кйе там̣саддам̣ авагамайати. кхӣрена сам̣сат̣т̣хам̣ бхаттам̣ кхӣрабхаттам̣. евам̣ расабхаттам̣. ан̃н̃епӣти кхӣрабхаттарасабхаттада̄йакато ан̃н̃епи. ана̄патти бхаттена амисситатта̄ти адхиппа̄йо. ‘‘бхун̃джантена̄’’типадам̣ ‘‘бхун̃джиту’’нтипаде бха̄вакатта̄. саппипа̄йа̄сепӣти саппина̄ ча па̄йа̄сена ча кате бхаттепи.
тасса̄ти маха̄упа̄сакасса. а̄паттӣти ча ват̣т̣атӣти ча двиннам̣ ат̣т̣хакатха̄ва̄да̄нам̣ йуттабха̄вам̣ маха̄паччарива̄дена дассетум̣ вуттам̣ ‘‘маха̄паччарийа’’нтиа̄ди. две ат̣т̣хакатха̄ва̄да̄ хи сандха̄йабха̄ситаматтамева висеса̄, аттхато пана ека̄. маха̄паччарийам̣ вуттанти самбандхо. екова̄ти кумбхийа̄ екова. парампарабходжананти парасса парасса бходжанам̣. нимантитамха̄ти ахам̣ нимантито амхи нанӯти аттхо. а̄пуччхитва̄пӣти маха̄упа̄сакам̣ а̄пуччхитва̄пи.
соти анумодако бхиккху. танти бхиккхум̣. ан̃н̃оти ан̃н̃атаро. кинти касма̄. нимантитатта̄ти нимантитабха̄вато.
сакалена га̄мена нимантитопи екато хутва̄ва нимантитасса каппати, на висум̣ висунти а̄ха ‘‘екато хутва̄’’ти. пӯгепӣти сама̄дапетва̄ пун̃н̃ам̣ каронта̄нам̣ самӯхепи. ‘‘нимантийама̄но’’типадасса нимантана̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘бхаттам̣ ган̣ха̄’’ти. йадаггена̄ти йам̣ аггена йена кот̣т̣ха̄сена̄ти аттхо. двӣсу тхерава̄десу маха̄суматтхерава̄дова йуттоти со паччха̄ вуттоти. татийам̣.
4. ка̄н̣ама̄та̄сиккха̄падам̣
230. чатуттхе ‘‘накулама̄та̄ти’’а̄дӣсу (а. ни. 1.266; а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.266) накуласса бхагавато ма̄та̄ накулама̄та̄ти ча накулан̃ча бхагавато там̣ ма̄та̄ ча̄ти накулама̄та̄ти ча аттхо самбхавати, ‘‘уттарама̄та̄ти’’а̄дӣсу уттара̄йа ма̄та̄ уттарама̄та̄ти аттхойева самбхавати. тесу ‘‘уттарама̄та̄’’типадассева ‘‘ка̄н̣ама̄та̄’’типадасса ка̄н̣а̄йа ма̄та̄ ка̄н̣ама̄та̄ти аттхойева самбхаватӣти а̄ха ‘‘ка̄н̣а̄йа ма̄та̄’’ти. тасса̄ дхӣтуйа̄ ‘‘ка̄н̣а̄’’тина̄мена виссутабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘са̄ кира̄’’тиа̄ди. са̄ти да̄рика̄ виссута̄ ахосӣти самбандхо. асса̄ти маха̄упа̄сика̄йа. йе йети пуриса̄. ‘‘ра̄гена ка̄н̣а̄ хонтӣ’’тиимина̄ кан̣анти нимиланти ра̄гена пуриса̄ ета̄йа̄ти ка̄н̣а̄ти аттхам̣ дассети. тасса̄ти ка̄н̣а̄йа. а̄гатанти еттха бха̄ваттхе тоти а̄ха ‘‘а̄гамана’’нти. адхиппа̄йоти ‘‘кисмим̣ вийа̄’’типадасса, ка̄н̣ама̄та̄йа ва̄ адхиппа̄йо. ритта̄ти туччха̄, сун̃н̃а̄ти аттхо. ‘‘асмим̣ гамане’’тиимина̄ ба̄хираттхасама̄сам̣ дассети. ‘‘арийаса̄вика̄’’тиа̄дина̄ арийа̄нам̣ бхиккхӯхи апат̣ивибхаттабхогам̣ дассети. на кевалам̣ кин̃чи париккхайам̣ агама̄си, атха кхо саббанти а̄ха ‘‘саббам̣ париккхайам̣ агама̄сӣ’’ти. ка̄н̣а̄пӣти писаддо на кевалам̣ ма̄та̄йева маггапхалабха̄гинӣ ахоси, атха кхо ка̄н̣а̄пи сота̄панна̄ ахосӣти дассети. сопи пурисоти ка̄н̣а̄йа патибхӯто сопи пурисо. пакатит̣т̣ха̄нейева̄ти джет̣т̣хакападжа̄патит̣т̣ха̄нейева.
231. имасмим̣ пана ваттхусминти имасмим̣ пӯваваттхусмим̣. етанти па̄тхеййаваттхум̣. арийаса̄вакатта̄ти арийабхӯтасса са̄вакасса бха̄вато, арийасса ва̄ самма̄самбуддхасса са̄вакабха̄вато.
233. пахен̣акапан̣н̣а̄ка̄расадда̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃авевачанатта̄ вуттам̣ ‘‘пахен̣акаттха̄йа̄ти пан̣н̣а̄ка̄раттха̄йа̄’’ти. идха̄ти ‘‘пӯвехи ва̄’’типаде, сиккха̄паде ва̄. баддхасаттӯти мадхусаккхара̄дӣхи миссетва̄ баддхасатту. тхӯпӣкатанти тхӯпӣкатам̣ катва̄.
‘‘дваттипаттапӯре’’типадасса висесануттарабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘пӯре патте’’ти. две ва̄ тайо ва̄ патта̄ти дваттипатта̄, ва̄саддаттхе сан̇кхйобхайаба̄хираттхасама̄со, тисаддапаратта̄ двисса ча ака̄ро хоти, дваттипатта̄ ча те пӯра̄ ча̄ти дваттипаттапӯра̄, те дваттипаттапӯре гахетва̄ти йоджана̄. ‘‘а̄чиккхитабба’’нти вуттавачанасса а̄чиккхана̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘атра майа̄’’тиа̄ди. тена̄пӣти дутийена̄пи. пат̣хамабхиккху екам̣ гахетва̄ дутийабхиккхусса а̄рочанан̃ча дутийабхиккху екам̣ гахетва̄ татийабхиккхусса а̄рочанан̃ча атидисанто а̄ха ‘‘йена̄’’тиа̄ди. таттха йена̄ти пат̣хамабхиккхуна̄. пат̣иккаманти бхун̃джӣтва̄ еттха̄ти пат̣иккамананти вутте асанаса̄ла̄ва гахетабба̄ти а̄ха ‘‘асанаса̄ла’’нти. йаттха̄ти йассам̣ асанаса̄ла̄йам̣. мукхолоканам̣ на ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘аттано’’тиа̄ди. ан̃н̃аттха̄ти пат̣иккаманато ан̃н̃аттха. асса̄ти бхиккхусса.
‘‘сам̣вибхаджитабба’’нти вуттавачанасса сам̣вибхаджана̄ка̄рам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘саче тайо’’тиа̄ди. йатха̄миттанти йасса йасса миттасса. ака̄ма̄ти на ка̄мена. ка̄ран̣аттхе четам̣ ниссаккавачанам̣.
235. антара̄маггети маггасса антаро антара̄магго, сукхучча̄ран̣аттхам̣ маджджхе дӣгхо, тасмим̣. бахумпи дента̄нам̣ етесам̣ н̃а̄такапава̄рита̄нам̣ бахумпи пат̣игган̣хантасса̄ти йоджана̄. ат̣т̣хакатха̄су пана вуттанти самбандхо. ат̣т̣хакатха̄нам̣ вачанам̣ па̄л̣ийа̄ на саметӣти. чатуттхам̣.
5. пат̣хамапава̄ран̣асиккха̄падам̣
236. пан̃чаме пава̄рита̄ти еттха вассам̣вуттхапава̄ран̣а̄, паччайапава̄ран̣а̄, пат̣иккхепапава̄ран̣а̄, йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄ ча̄ти чатуббидха̄су пава̄ран̣а̄су йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄ ча пат̣иккхепапава̄ран̣а̄ ча̄ти две пава̄ран̣а̄ адхиппета̄ти дассенто а̄ха ‘‘бра̄хман̣ена̄’’тиа̄ди. бра̄хман̣ена пава̄рита̄ти самбандхо. сайанти татийантанипа̄то ‘‘пава̄рита̄’’типадена самбандхо. часаддо ан̃н̃аттха йоджетаббо йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄йа ча пат̣иккхепапава̄ран̣а̄йа ча̄ти. пат̣имукхам̣ аттано гехам̣ висанти пависантӣти пат̣ивиссака̄ти вутте а̄саннагехава̄сика̄ гахетабба̄ти а̄ха ‘‘са̄мантагхарава̄сике’’ти.
237. уддхан̇гамо раво ораво, сойева саддо оравасаддо, ка̄ка̄нам̣ оравасаддо какоравасаддоти дассенто а̄ха ‘‘ка̄ка̄на’’нтиа̄ди.
239. тавантупаччайасса атӣтаттхабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘таттха ча̄’’тиа̄ди. таттха̄ти ‘‘бхуттава̄’’типаде. йасма̄ йена бхиккхуна̄ аджджхохаритам̣ хоти, тасма̄ со ‘‘бхутта̄вӣ’’ти сан̇кхйам̣ гаччхатӣти йоджана̄. сан̇кха̄дитва̄ти дантехи чун̣н̣ам̣ катва̄. тена̄ти тена хетуна̄. асса̄ти ‘‘бхутта̄вӣ’’типадасса. пава̄рети пат̣иккхипатӣти пава̄рито бхиккхӯти дассенто а̄ха ‘‘катапава̄ран̣о’’ти. сопи ча̄ти со пат̣иккхепо ча хотӣти самбандхо. асса̄ти ‘‘пава̄рито’’типадасса. таттха̄ти ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄дивачане. йасма̄ бхутта̄вӣтипи сан̇кхйам̣ гаччхати, тасма̄ на пасса̄ма̄ти йоджана̄. ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти падабха̄джанийа̄ ‘‘бхутта̄вӣ’’ти ма̄тика̄падасса асам̣санданабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣти имина̄’’тиа̄ди. йан̃ча̄ти йан̃ча бходжанам̣. диратта̄дӣти еттха а̄дисаддена пан̃ча̄дивачанам̣ сан̇ган̣ха̄ти. етанти ‘‘бхутта̄вӣ’’типадам̣.
‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄дӣсу виниччхайо евам̣ ведитабботи самбандхо. ‘‘пан̃н̃а̄йатӣ’’ти еттха н̃а̄дха̄туйа̄ кха̄йанаттхам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘диссатӣ’’ти. ‘‘хаттхапа̄се’’типадасса два̄дасахаттхаппама̄н̣о хаттхапа̄со на̄дхиппетоти а̄ха ‘‘ад̣д̣хатеййахаттхаппама̄н̣е’’ти. ва̄ча̄йа абхихаран̣ам̣ на̄дхиппетам̣. тена̄ха ‘‘ка̄йена̄’’ти. абхихаратӣти абхимукхам̣ харати. танти бходжанам̣. етанти пан̃чан̇габха̄вам̣, ‘‘пан̃чахи…пе… пан̃н̃а̄йатӣ’’ти вачанам̣ ва̄.
татра̄ти ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄дивачане. асна̄тӣти кӣйа̄диган̣атта̄, тасса ча екаккхарадха̄тутта̄ сака̄ранака̄ра̄нам̣ сам̣його дат̣т̣хаббо. танти бходжанам̣. ундати пасавати бхун̃джанта̄нам̣ а̄йубалам̣ джанетӣти одано. йава̄дайо пӯтим̣ катва̄ кататта̄ куччхитена масӣйати а̄масӣйатӣти кума̄со. сачати самава̄йо хутва̄ бхаватӣти сатту. бйан̃джанаттха̄йа ма̄ретабботи маччхо. ма̄нӣйати бхун̃джантехӣти мам̣сам̣. таттха̄ти одана̄дӣсу пан̃часу бходжанесу. са̄ро ассаттхи ан̃н̃есам̣ дхан̃н̃а̄нанти са̄лӣ. вахати бхун̃джанта̄нам̣ джӣвитанти вӣхи. йавати амисситопи миссито вийа бхаватӣти йаво. гудхати паривет̣хати милаккхабходжанатта̄ти годхумо. собханасӣсатта̄ каманӣйабха̄вам̣ гаччхатӣти кан̇гу. махантасӣсатта̄, мадхурарасана̄л̣атта̄ ча варӣйати паттхӣйати джанехӣти варако. корам̣ рудхирам̣ дӯсати бхун̃джанта̄нанти кудрӯсако. ниббатто одано на̄ма̄ти самбандхо. таттха̄ти саттасу дхан̃н̃есу. са̄лӣтӣти еттха итисаддо на̄мапарийа̄йо. са̄лӣ на̄ма̄ти аттхо. есева найо ‘‘вӣхӣтӣ’’тиа̄дӣсупи.
еттха̄ти тин̣адхан̃н̃аджа̄тӣсу. нӣва̄ро са̄лийа̄ ануломо, варакачорако варакасса ануломо. амбилапа̄йа̄са̄дӣсӯти еттха а̄дисаддена кхӣрабхатта̄дайо сан̇ган̣ханти. одхӣти авадхи, марийа̄доти аттхо. со хи авахӣйати чаджӣйати асма̄ти одхӣти вуччати.
йопи па̄йа̄со ва̄ йа̄пи амбилайа̄гу ва̄ одхим̣ на дассети, со пава̄ран̣ам̣ на джанетӣти йоджана̄. пайена кхӣрена кататта̄ па̄йа̄со. па̄таббасса, аситаббасса ча̄ти двиннам̣ бйуппаттинимитта̄нам̣ самбхавато ва̄ па̄йа̄соти вуччати. уддханатоти чуллито. са̄ хи упари дхӣйанти т̣хапийанти тха̄лйа̄дайо еттха̄ти уддхананти вуччати. а̄ваджджитва̄ти парин̣а̄метва̄. гханабха̄ванти катхинабха̄вам̣. еттха̄пи ва̄кйе ‘‘йо со’’ти пада̄ни йоджетабба̄ни. пуббети аббхун̣хака̄ле. нимантанети нимантанат̣т̣ха̄не. бхатте а̄киритва̄ дентӣти самбандхо. йа̄панам̣ гаччхати има̄йа̄ти йа̄гу. кин̃ча̄пи танука̄ хоти, татха̄пӣти йоджана̄. удака̄дӣсӯтиа̄дисаддена кин̃джикакхӣра̄дайо сан̇гайханти. йа̄гусан̇гахамева гаччхати, касма̄? удака̄дӣнам̣ паккутхитатта̄ти адхиппа̄йо. тасмим̣ ва̄ти сабхатте, паккутхитаудака̄дике ва̄. ан̃н̃асмим̣ ва̄ти паккутхитаудака̄дито ан̃н̃асмим̣ удака̄дике ва̄. йаттха йасмим̣ удака̄дике паккхипанти, там̣ пава̄ран̣ам̣ джанетӣти йоджана̄.
суддхарасакоти маччхамам̣сакхан̣д̣анха̄рӯхи амиссо суддхо маччха̄дирасако. расакайа̄гӯти расакабхӯта̄ дравабхӯта̄ йа̄гу. гханайа̄гӯти катхинайа̄гу. еттха̄ти гханайа̄гуйам̣. пуппхиаттха̄йа̄ти пуппхам̣ пхуллам̣ имасса кхаджджакасса̄ти пуппхӣ, пуппхино аттхо пайоджанам̣ пуппхиаттхо, тадаттха̄йа катанти самбандхо. те тан̣д̣улети те седитатан̣д̣уле. ачун̣н̣атта̄ нева саттусан̇кхйам̣, апаккатта̄ на бхаттасан̇кхйам̣ гаччханти. техӣти седитатан̣д̣улехи. те тан̣д̣уле пачанти, каронтӣти самбандхо.
‘‘йавехӣ’’ти бахувачанена сатта дхан̃н̃а̄нипи гахита̄ни. еса найо са̄ливӣхийавехӣти еттха̄пи. тхусети дхан̃н̃атаче. пала̄петва̄ти пат̣иккама̄петва̄. танти чун̣н̣ам̣ гаччхатӣти самбандхо. кхарапа̄кабхаджджита̄нанти кхаро па̄ко кхарапа̄ко, кхарапа̄кена бхаджджита̄ кхарапа̄кабхаджджита̄, тесам̣. на пава̄ренти асаттусан̇гахатта̄ти адхиппа̄йо. кун̣д̣акампӣти кан̣ампи. пава̄рети саттусан̇гахатта̄ти адхиппа̄йо. техӣти ла̄джехи. суддхакхаджджаканти пит̣т̣хехи амисситам̣ суддхам̣ пхала̄пхала̄дикхаджджакам̣. йа̄гум̣ пивантасса дентӣти йоджана̄. та̄нӣти две маччхамам̣сакхан̣д̣а̄ни. на пава̄рети двиннам̣ маччхамам̣сакхан̣д̣а̄нам̣ акха̄дитатта̄ти адхиппа̄йо. татоти двемаччхамам̣сакхан̣д̣ато нӣхаритва̄ еканти самбандхо, тесу ва̄. соти кха̄дако бхиккху. ан̃н̃анти двӣхи маччхамам̣сакхан̣д̣ехи ан̃н̃ам̣ пава̄ран̣апахонакам̣ бходжанам̣.
аваттхута̄йа̄ти пава̄ран̣а̄йа аваттхубха̄вато. там̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘йам̣ хӣ’’ти. хисаддо виттха̄раджотако. йанти мам̣сам̣. идам̣ пана̄ти идам̣ мам̣сам̣ пана. пат̣иккхиттамам̣сам̣ каппийабха̄вато апат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ пат̣иккхиттампи мам̣сабха̄вам̣ на джаха̄ти. нану кха̄дитамам̣сам̣ пана акаппийабха̄вато пат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ кха̄дийама̄нампи мам̣сабха̄вам̣ джаха̄тӣти а̄ха ‘‘йам̣ пана̄’’тиа̄ди. куладӯсакакамман̃ча веджджакамман̃ча уттаримануссадхамма̄рочанан̃ча са̄дитарӯпийан̃ча кула…пе… рӯпийа̄ни, та̄ни а̄дӣни йесам̣ кухана̄дӣнанти кула…пе… рӯпийа̄дайо, техи. саббаттха̄ти саббесу ва̄ресу.
евантиа̄ди нигамананидассанам̣. танти бходжанам̣. йатха̄ти йена̄ка̄рена. йена аджджхохат̣ам̣ хоти, со пат̣иккхипати пава̄ретӣти йоджана̄. каттхачӣти кисмин̃чи патта̄дике. тасмим̣ че антарети тасмим̣ кхан̣е че. ан̃н̃атра̄ти ан̃н̃асмим̣ т̣ха̄не. патте виджджама̄набходжанам̣ анаджджхохаритука̄мо хоти йатха̄, еванти йоджана̄. хӣти саччам̣. саббаттха̄ти саббесу падесу. таттха̄ти курундӣйам̣. а̄нисадасса̄ти а̄гамма нисӣдати етена̄ти а̄нисадо, тасса паччхимантатоти самбандхо. пан̣хиантатоти пасати т̣хитака̄ле ва̄ гаманака̄ле ва̄ бхӯмим̣ пхусатӣти пан̣хӣ, тасса антато. ‘‘да̄йакасса̄’’типадам̣ ‘‘паса̄ритахаттха’’нти падена ча ‘‘ан̇га’’нти падена ча авайавӣсамбандхо. хаттхапа̄соти хаттхасса па̄со самӣпо хаттхапа̄со, хаттхо пасати пхусати асмим̣ т̣ха̄нети ва̄ хаттхапа̄со, ад̣д̣хатеййахаттхо падесо. тасминти хаттхапа̄се.
упана̄метӣти самӣпам̣ на̄мети. анантаранисиннопӣти хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ анантаре т̣ха̄не нисиннопи бхиккху вадатӣти йоджана̄. бхаттапаччхинти бхаттена паккхиттам̣ паччхим̣. ӣсаканти бха̄ванапум̣сакам̣. уддхаритва̄ ва̄ апана̄метва̄ ва̄ти самбандхитаббам̣. дӯрети нава̄сане. итоти паттато. гато дӯтоти самбандхо.
паривесана̄йа̄ти паривесанаттха̄йа, бхаттагге ва̄. татра̄ти асмим̣ паривесане. танти бхаттапаччхим̣. пхут̣т̣хаматта̄ва̄ти пхусийаматта̄ва. кат̣аччхуна̄ уддхат̣абхатте пана пава̄ран̣а̄ хотӣти йоджана̄. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. тасса̄ти паривесакасса. абхихат̣е пат̣иккхиттатта̄ти абхихат̣асса бхаттасса пат̣иккхиттабха̄вато.
‘‘ка̄йена ва̄ча̄йа ва̄ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти сан̇кхепена вуттаматтхам̣ виттха̄рена дассенто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. таттха̄ти тесу ка̄йава̄ча̄пат̣иккхепесу. маччхикабӣджанинти маккхика̄нам̣ утта̄саним̣ бӣджаним̣. кхака̄расса хи чхака̄рам̣ катва̄ ‘‘маччхика̄’’ти вуччати ‘‘саччхикатва̄’’тиа̄дӣсу вийа (а. ни. 3.103). еттха хи ‘‘саккхикатва̄’’ти ваттаббе кхака̄расса чхака̄ро хоти.
еко вадатӣти самбандхо. апанетва̄ти паттато апанетва̄. еттха̄ти вачане. катханти кена̄ка̄рена хотӣти йоджана̄. вадантасса на̄ма̄ти еттха на̄масаддо гарахаттхо ‘‘аттхӣ’’типадена йоджетаббо. аттхи на̄ма̄ти аттхо. итопӣти паттатопи. татра̄пӣти тасмим̣ вачанепи.
самам̣саканти мам̣сена саха паваттам̣. расанти дравам̣. танти вачанам̣. пат̣иккхипато хоти. касма̄? маччхо ча расо ча маччхена миссо расо ча̄ти аттхасса самбхавато. иданти ваттхум̣. мам̣сам̣ висум̣ катва̄ти ‘‘мам̣сасса расам̣ мам̣сараса’’нти мам̣сападаттхасса падха̄набха̄вам̣ акатва̄, расападаттхассева падха̄набха̄вам̣ катва̄ти аттхо.
а̄пуччхантанти ‘‘мам̣сарасам̣ ган̣хатха̄’’ти а̄пуччхантам̣. танти мам̣сам̣. карамбакоти миссака̄дхивачанаметам̣. йан̃хи ан̃н̃ена ан̃н̃ена миссетва̄ каронти, со ‘‘карамбако’’ти вуччати. айам̣ панеттха вачанаттхо – кароти самӯхам̣ авайавинти каро, карӣйати ва̄ самӯхена авайавина̄ти каро, авайаво, там̣ вакати а̄дада̄тӣти карамбако, самӯхо. ‘‘кадамбако’’типи па̄т̣хо, сопи йуттойева анумататта̄ пан̣д̣итехи. абхидха̄непи евамева аттхӣ. аттхо пана ан̃н̃атха̄ чинтетаббо. имасмим̣ ва̄ аттхе рака̄расса дака̄ро ка̄таббо. мам̣сена миссо, лаккхито ва̄ карамбако мам̣сакарамбако. на пава̄ретӣти йесам̣ кесан̃чи миссакатта̄ на пава̄рети. пава̄ретӣти мам̣сена мисситатта̄ пава̄рети.
йо пана пат̣иккхипати, со пава̄ритова хотӣти йоджана̄. нимантанети нимантанат̣т̣ха̄не. хӣти саччам̣. таттха̄ти курундийам̣. йена̄ти йена бхаттена. еттха̄ти ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дивачане. адхиппа̄йоти ат̣т̣хакатха̄чарийа̄нам̣ адхиппа̄йо. еттха̄ти ‘‘йа̄гумиссакам̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дивачане. дуддасанти дуккарам̣ дассанам̣. идан̃ча̄ти ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’тивачанан̃ча. на сама̄нетаббанти самам̣ на а̄нетаббам̣, сама̄нам̣ ва̄ на ка̄таббам̣. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. идам̣ пана̄ти миссакам̣ пана. еттха̄ти миссаке. висум̣ катва̄ти расакхӣрасаппӣни а̄вен̣им̣ катва̄. танти раса̄дим̣.
каддӣйати маддӣйатӣти каддамо. ундати пасавати вад̣д̣хатӣти удакам̣. ундати ва̄ кледанам̣ каротӣти удакам̣, нилӣне сатте гупати раккхатӣти гумбо, гухати сам̣варатӣти ва̄ гумбо. анупарийа̄йантена̄ти ануккамена париваттитва̄ а̄йантена. танти на̄вам̣ ва̄ сетум̣ ва̄. маджджханхиканти ахасса маджджхам̣ маджджханхам̣, ахасаддасса нха̄десо, маджджханхам̣ ева маджджханхикам̣. поттхакесу пана маджджхантиканти па̄т̣хо аттхи, со апа̄т̣хойева. йо т̣хито пава̄рети, тена т̣хитенева бхун̃джитаббанти йоджана̄. а̄нисаданти пӣт̣хе пхут̣т̣хаа̄нисадамам̣сам̣. ача̄летва̄ти ача̄ветва̄. айамева ва̄ па̄т̣хо. упари ча пассесу ча амочетва̄ти вуттам̣ хоти. адинна̄да̄не вийа т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ на ведитаббам̣. сам̣саритунти сам̣саббитум̣. нанти бхиккхум̣.
атирекам̣ ричати гаччхатӣти атириттам̣, на атириттам̣ анатириттанти аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘на атиритта’’нти. ‘‘адхика’’нтиимина̄ атириттасаддасса атисун̃н̃аттхам̣ ниваттети. адхи хутва̄ ети паваттатӣти адхикам̣. там̣ пана̄ти анатириттам̣ пана хотӣти самбандхо. таттха̄ти ‘‘акаппийаката’’нтиа̄дивачане. виттха̄ро евам̣ ведитабботи йоджана̄. таттха̄ти атириттам̣ ка̄таббесу ваттхӯсу. йам̣ пхалам̣ ва̄ йам̣ кандамӯла̄ди ва̄ акатанти йоджана̄. акаппийабходжанам̣ ва̄ти куладӯсакакамма̄дӣхи ниббаттам̣ акаппийабходжанам̣ ва̄ аттхӣти самбандхо. йоти винайадхаро бхиккху. тена катанти йоджана̄. ‘‘бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена ката’’нтивачанато бхутта̄вина̄ апава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена каттаббанти сиддхам̣. тасма̄ па̄то аддха̄нам̣ гаччхантесу двӣсу еко пава̄рито, тасса итаро пин̣д̣а̄йа чаритва̄ ладдхам̣ бхиккхам̣ аттана̄ абхутва̄пи ‘‘аламетам̣ сабба’’нти ка̄тум̣ лабхати ева. йанти кха̄данӣйабходжанӣйам̣. ‘‘тадубхайампӣ’’тиимина̄ атириттан̃ча атириттан̃ча атириттам̣, на атириттам̣ анатириттанти аттхам̣ дассети.
тассева̄ти анатириттассева. еттха̄ти анатиритте, ‘‘каппийаката’’нти а̄дӣсу саттасу винайакамма̄ка̄ресу ва̄. анантарети винайадхарасса анантаре а̄сане. паттато нӣхаритва̄ти самбандхо. таттхева̄ти бхун̃джанат̣т̣ха̄нейева. тасса̄ти нисиннасса. тена̄ти бхаттам̣ а̄нентена бхиккхуна̄ бхун̃джитаббанти йоджана̄. ‘‘нисиннена бхиккхуна̄’’ти ка̄ритакаммам̣ а̄нетаббам̣. касма̄ ‘‘хаттхам̣ дховитва̄’’ти вуттанти пуччханто а̄ха ‘‘касма̄’’ти. хӣти ка̄ран̣ам̣. йасма̄ акаппийам̣ хоти, тасма̄ хаттхам̣ дховитва̄ти майа̄ вуттанти адхиппа̄йо. тасса̄ти бхаттам̣ а̄нентасса. йена̄ти винайадхарена. пуна йена̄ти евамева. йан̃ча̄ти кха̄данӣйабходжанӣйан̃ча. йена винайадхарена пат̣хамам̣ акатам̣, тенева каттаббам̣. йан̃ча кха̄данӣйабходжанӣйам̣ пат̣хамам̣ акатам̣, тан̃н̃ева каттаббанти вуттам̣ хоти. таттха̄ти пат̣хамабха̄джане. хӣти саччам̣. пат̣хамабха̄джанам̣ суддхам̣ дховитва̄ катампи ниддосамева. тена бхиккхуна̄ти пава̄ритена бхиккхуна̄.
кун̣д̣епӣти уккхалийампи. са̄ хи куд̣ати одана̄дим̣ да̄хам̣ каротӣти кун̣д̣оти вуччати. танти атириттакатам̣ кха̄данӣйабходжанӣйам̣. йена пана̄ти винайадхарена пана. бхиккхум̣ нисӣда̄пентӣти самбандхо. ман̇галанимантанети ман̇галаттха̄йа нимантанат̣т̣ха̄не. таттха̄ти ман̇галанимантане. каронтена̄ти каронтена винайадхарена.
гила̄нена бхун̃джита̄васесамева на кевалам̣ гила̄на̄тириттам̣ на̄ма, гила̄нам̣ пана уддисса а̄бхатам̣ гила̄на̄тириттамева на̄ма̄ти дассенто а̄ха ‘‘на кевала’’нтиа̄ди. йам̣кин̃чи гила̄нанти упасампаннам̣ ва̄ анупасампаннам̣ ва̄ йам̣кин̃чи гила̄нам̣. йам̣ дуккат̣ам̣ вуттам̣, там̣ асам̣сат̣т̣хавасена вуттанти йоджана̄. ана̄ха̄раттха̄йа̄ти пипа̄саччхеданаа̄ба̄дхавӯпасаматтха̄йа.
241. сати паччайети еттха паччайасса сарӯпам̣ дассетум̣ ‘‘пипа̄са̄йа сатӣ’’ти ча ‘‘а̄ба̄дхе сатӣ’’ти ча вуттам̣. тена тена̄ти сатта̄хака̄ликена ча йа̄ваджӣвикена ча. тасса̄ти а̄ба̄дхасса. идам̣ падам̣ ‘‘упасаманаттха’’нти еттха самудха̄туйа̄ самбандхе самбандхо, йупаччайена самбандхе камманти дат̣т̣хаббанти. пан̃чамам̣.
6. дутийапава̄ран̣асиккха̄падам̣
242. чхат̣т̣хе на а̄чаритабботи ана̄ча̄роти вутте пан̣н̣аттивӣтиккамоти а̄ха ‘‘пан̣н̣аттивӣтиккама’’нти. ‘‘каротӣ’’тиимина̄ ‘‘атта̄нама̄чаратӣ’’тиа̄дӣсу вийа чарасаддо карасаддаттхоти дассети. упанандхӣти еттха упасаддо упана̄хаттхо, нахадха̄ту бандханаттхоти дассенто а̄ха ‘‘упана̄ха’’нтиа̄ди. джанито упана̄хо йена̄ти джанитаупана̄хо. имина̄ ‘‘упанандхо’’ти падасса упанахатӣти упанандхоти каттхуттхам̣ дассети.
243. абхихат̣т̣хунти еттха тум̣паччайо тва̄паччайаттхоти а̄ха ‘‘абхихаритва̄’’ти. падабха̄джане пана вуттанти самбандхо. са̄дха̄ран̣амева аттханти йоджана̄. асса̄ти бхиккхусса. тӣха̄ка̄рехӣти са̄мам̣ джа̄нанена ча ан̃н̃есама̄рочанена ча тасса̄рочанена ча̄ти тӣхи ка̄ран̣ехи. а̄са̄дӣйате ман̇кум̣ карӣйате а̄са̄данам̣, там̣ апеккхо а̄са̄дана̄пеккхоти дассенто а̄ха ‘‘а̄са̄дана’’нтиа̄ди.
йасса аттха̄йа абхихат̣анти самбандхо. итарасса̄ти абхиха̄ракато ан̃н̃асса бхуттасса̄ти. чхат̣т̣хам̣.
7. вика̄лабходжанасиккха̄падам̣
247. саттаме гиримхӣти паббатамхи. со хи химавамана̄дивасена джалам̣, са̄рабхӯта̄ни ча бхесаджджа̄диваттхӯни гирати ниггиратӣти гирӣти вуччати. аггасамаджджоти уттамасамаджджо. имехи падехи агго самаджджо аггасамаджджо, гиримхи паватто аггасамаджджо гираггасамаджджоти аттхам̣ дассети. самаджджоти ча сабха̄. са̄ хи сама̄гамам̣ аджанти гаччханти джана̄ еттха̄ти самаджджоти вуччати. ‘‘гирисса ва̄’’тиа̄дина̄ гирисса агго кот̣и гирагго, тасмим̣ паватто самаджджо гираггасамаджджоти аттхо дассито. соти гираггасамаджджо. бхависсати кира̄ти йоджана̄. бхӯмибха̄гети авайавиа̄дха̄ро, саннипататӣти самбандхо. нат̣ан̃ча на̄т̣акан̃ча нат̣ана̄т̣ака̄ни. ‘‘наччам̣ гӣтам̣ ва̄дитан̃ча̄’’ти идам̣ тайам̣ ‘‘на̄т̣ака’’нти вуччати. тесанти нат̣ана̄т̣ака̄нам̣. дассанаттханти дассана̄йа ча савана̄йа ча. саванампи хи дассаненева сан̇гахитам̣. апан̃н̃атте сиккха̄падети ӯнавӣсативассасиккха̄падасса та̄ва апан̃н̃аттатта̄. тети саттарасаваггийа̄. таттха̄ти гираггасамаджджам̣. атха̄ти тасмим̣ ка̄ле. несанти саттарасаваггийа̄нам̣ адам̣сӯти самбандхо. вилимпетва̄ти вилепанехи вивидха̄ка̄рена лимпетва̄.
249. ‘‘вика̄ле’’ти са̄ман̃н̃ена вуттепи висесака̄лова гахетабботи а̄ха ‘‘ка̄ло’’тиа̄ди. со ча̄ти бходжанака̄ло ча. маджджханхико хотӣти йоджана̄. тенева̄ти бходжанака̄ласса адхиппетатта̄ ева. асса̄ти ‘‘вика̄ле’’типадасса. ‘‘вика̄ло на̄ма…пе… арун̣уггамана̄’’ти падабха̄джанена арун̣уггаманато йа̄ва маджджханхика̄ ка̄ло на̄ма̄ти аттхо найена дассито хоти. татоти т̣хитамаджджханхикато. сӯрийасса атисӣгхатта̄ вегена т̣хитамаджджханхикам̣ вӣтиваттеййа̄ти а̄ха ‘‘куккуччакена пана на каттабба’’нти. ка̄латтхамбхоти ка̄ласса джа̄нанаттха̄йа тхӯн̣о. ка̄лантарети ка̄ласса аббхантаре.
авасесам̣ кха̄данӣйам̣ на̄ма̄ти еттха виниччхайо евам̣ ведитабботи йоджана̄. йанти кха̄данӣйам̣ аттхӣти самбандхо. ванамӯла̄дипабхедам̣ йампи кха̄данӣйам̣ аттхи, тампи а̄мисагатикам̣ хотӣти йоджана̄. сеййатхиданти пуччха̄ва̄чаканипа̄тасамуда̄йо. идам̣ кха̄данӣйам̣ сеййатха̄ катаманти аттхо. идампӣти идам̣ два̄дасавидхампи. писаддена на пӯва̄дийева̄ти дассети.
таттха̄ти два̄дасасу кха̄данӣйесу, а̄дха̄ре бхуммам̣. мӯлати патит̣т̣ха̄ти еттха, етена̄ти ва̄ мӯлам̣. кха̄дитаббанти кха̄данӣйам̣. мӯламева кха̄данӣйам̣ мӯлакха̄данӣйам̣, тасмим̣ виниччхайо евам̣ ведитабботи йоджана̄. мӯлакамӯла̄дӣни локасан̇кето падесатойева ведитабба̄ни. там̣ тан̃хи на̄мам̣ аджа̄нанта̄нам̣ атисаммӯл̣хака̄ран̣атта̄ саха парийа̄йантарена вачанаттхам̣ ваккха̄ма. сӯпасса хитам̣ сӯпеййам̣, сӯпеййам̣ пан̣н̣ам̣ етесанти сӯпеййапан̣н̣а̄, тесам̣ мӯла̄ни сӯпеййапан̣н̣амӯла̄ни. а̄мӣйати анто павесӣйатӣти а̄мисо, а̄ка̄ро антокаран̣аттхо, а̄мисасса гати вийа гати етесанти а̄мисагатика̄ни . еттха̄ти мӯлесу. джарад̣д̣ханти джарабхӯтам̣ упад̣д̣хам̣. ан̃н̃ампӣти ваджакалимӯлато ан̃н̃ампи.
йа̄ни пана мӯла̄ни вутта̄ни, та̄ни йа̄ваджӣвика̄нӣти йоджана̄. па̄л̣ийам̣ вутта̄нӣти самбандхо. кха̄данӣйаттханти кха̄данӣйасса, кха̄данӣйе ва̄ виджджама̄нам̣, кха̄данӣйена ва̄ ка̄таббам̣ киччам̣, пайоджанам̣ ва̄ти кха̄данӣйаттхам̣. ‘‘кха̄данӣйе’’тиимина̄ ‘‘таттха вутта̄бхидхамматтха̄’’тиа̄дӣсу вийа кха̄данӣйаттхападасса уттарападаттхападха̄набха̄вам̣ дассети. таттха кха̄данӣйасса, кха̄данӣйе ва̄ виджджама̄нам̣, кха̄данӣйена ва̄ ка̄таббам̣ киччам̣ на̄ма джигхаччха̄харан̣амева. йан̃хи пӯва̄дикха̄данӣйам̣ кха̄дитва̄ джигхаччха̄харан̣ам̣ хоти, тасса киччам̣ киччам̣ на̄ма̄ти вуттам̣ хоти. там̣ киччам̣, пайоджанам̣ ва̄ нева пхаранти, нева ниппха̄денти. есева найо ‘‘на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхарантӣ’’тиеттха̄пи.
тесанти мӯла̄нам̣ анто, лаккхан̣анти ва̄ самбандхо. екасмим̣ джанападе кха̄данӣйаттхабходжанӣйаттхесу пхарама̄несу ан̃н̃есупи джанападесу пхарантийева̄ти дассанаттхам̣ ‘‘тесу тесу джанападесӯ’’ти виччха̄падам̣ вуттам̣. кин̃ча̄пи хи бахӯсу джанападесу патхавӣрасаа̄порасасампаттивасена кха̄данӣйаттхабходжанӣйаттхам̣ пхарама̄нампи екасмим̣ джанападе патхавӣрасаа̄порасавипаттивасена апхарама̄нам̣ бхавеййа, вика̄равасена пана таттха паваттатта̄ там̣ джанападам̣ пама̄н̣ам̣ на ка̄таббам̣, гахетаббамева̄ти вуттам̣ хоти. пакатиа̄ха̄равасена̄ти ан̃н̃ехи йа̄вака̄лика, сатта̄хака̄ликехи амисситам̣ аттано пакатийа̄ва а̄ха̄ракиччакаран̣авасена. ‘‘манусса̄на’’нтиимина̄ ан̃н̃есам̣ тираччха̄на̄дӣнам̣ кха̄данӣйаттхабходжанӣйаттхам̣ пхарама̄нампи на пама̄н̣анти дассети. танти мӯлам̣. хӣти саччам̣. на̄масан̃н̃а̄сӯти на̄масан̇кха̄та̄су сан̃н̃а̄су.
йатха̄ мӯле лаккхан̣ам̣ дасситам̣, евам̣ канда̄дӣсупи йам̣ лаккхан̣ам̣ дасситанти йоджана̄. на кевалам̣ па̄л̣ийам̣ а̄гата̄нам̣ халидда̄дӣнам̣ мӯлам̣йева йа̄ваджӣвикам̣ хоти, атха кхо тача̄дайопӣти а̄ха ‘‘йан̃чета’’нтиа̄ди. йам̣ етам̣ ат̣т̣хавидханти самбандхо.
евам̣ мӯлакха̄данӣйе виниччхайам̣ дассетва̄ ида̄ни кандакха̄данӣйе там̣ дассенто а̄ха ‘‘кандакха̄данӣйе’’тиа̄ди. таттха кандакха̄данӣйети кам̣ сукхам̣ дада̄тӣти кандо, падума̄дикандо, сукхасса ада̄йака̄ пана канда̄ рул̣хӣвасена канда̄ти вуччанти, кандо ева кха̄данӣйам̣ кандакха̄данӣйам̣, тасмим̣ виниччхайо евам̣ ведитабботи йоджана̄. есева найо упарипи. йанти кандам̣. имина̄ там̣садда̄напеккхо йам̣саддопи аттхӣти н̃а̄пети. таттха̄ти кандакха̄данӣйе. тарун̣о, сукхакха̄данӣйоти висесанапада̄ни йатха̄вачанам̣ упарипи йоджетабба̄ни. евама̄дайо пхаран̣акаканда̄ йа̄вака̄лика̄ти самбандхо.
адхототи висарасо удакена адхӯнито. тети канда̄ сан̇гахита̄ти самбандхо.
мӯле алати паваттатӣти мул̣а̄ло, удакато ва̄ уддхат̣аматте милати нимилатӣти мул̣а̄лам̣. евама̄ди пхаран̣акамул̣а̄лам̣ йа̄вака̄ликанти йоджана̄. там̣ саббампӣти саббампи там̣ мул̣а̄лам̣ сан̇гахитанти самбандхо.
масати виджджхатӣти маттхако. евама̄ди маттхако йа̄вака̄ликоти йоджана̄. джарад̣д̣хабундоти джарабхӯтаад̣д̣хасан̇кха̄то па̄до.
кханӣйати авада̄рӣйатӣти кхандхо, кха̄йатӣти ва̄ кхандхо. ‘‘антопатхавӣгато’’типадам̣ ‘‘са̄лакалйа̄н̣икхандхо’’типаденева йоджетаббам̣, на ан̃н̃ехи. евама̄ди кхандхо йа̄вака̄ликоти йоджана̄. авасеса̄ти тӣхи дан̣д̣ака̄дӣхи авасеса̄.
тачати сам̣варати пат̣иччха̄детӣти тачо. сарасоти еттха евака̄ро йоджетаббо, сарасо ева̄ти аттхо. тесам̣ сан̇гахоти самбандхо. хӣти саччам̣. етанти каса̄вабхесаджджам̣, ‘‘ануджа̄на̄ми …пе… бходжанӣйаттха’’нти вачанам̣ ва̄. еттха̄ти каса̄вабхесадждже. етесампӣти маттхакакхандхаттача̄нампи.
пататӣти паттам̣. етесанти мӯлака̄дӣнам̣. еварӯпа̄ни патта̄ни ча екам̣сена йа̄вака̄лика̄нӣти йоджана̄. йа̄ лон̣ӣ а̄рохати, тасса̄ лон̣ийа̄ паттам̣ йа̄ваджӣвиканти йоджана̄. дӣпава̄синоти тамбапан̣н̣идӣпава̄сино, джамбудӣпава̄сино ва̄. йа̄ни ва̄ пхарантӣти вутта̄нӣти самбандхо. тесанти нимба̄дӣнам̣. идам̣ падам̣ пуббапара̄пеккхакам̣, тасма̄ двиннам̣ маджджхе вуттанти дат̣т̣хаббам̣. пан̣н̣а̄нам̣ анто наттхӣти самбандхо.
пуппхати викасатӣти пуппхам̣. евама̄ди пуппхам̣ йа̄вака̄ликанти йоджана̄. тасса̄ти пуппхасса. асса̄ти евамева.
пхалатӣти пхалам̣. йа̄нӣти пхала̄ни. пхарантӣти самбандхо. несанти пхала̄нам̣ парийантанти самбандхо. йа̄ни вутта̄ни, та̄ни йа̄ваджӣвика̄нӣти йоджана̄. тесампӣти пхала̄нампи парийантанти самбандхо.
асӣйати кхипӣйати, чхад̣д̣ӣйатӣти ва̄ ат̣т̣хи. евама̄дӣни пхаран̣ака̄ни ат̣т̣хӣни йа̄вака̄лика̄нӣти йоджана̄. тесанти ат̣т̣хӣнам̣.
писӣйати чун̣н̣ам̣ карӣйатӣти пит̣т̣хам̣. евама̄дӣни пхаран̣ака̄ни пит̣т̣ха̄ни йа̄вака̄лика̄нӣти йоджана̄. адхотаканти удакена адхӯнитам̣. тесанти пит̣т̣ха̄нам̣.
нирантарам̣ асати самбаджджхатӣти ниййа̄со. сеса̄ти уччхуниййа̄сато сеса̄. па̄л̣ийам̣ вуттаниййа̄са̄ти самбандхо. таттха̄ти ниййа̄сакха̄данӣйе. сан̇гахита̄нам̣ ниййа̄са̄нам̣ парийантанти йоджана̄. евантиа̄ди нигаманам̣.
вуттамева̄ти хет̣т̣ха̄ пат̣хамапава̄ран̣асиккха̄паде вуттамева̄ти. саттамам̣.
8. саннидхика̄ракасиккха̄падам̣
252. ат̣т̣хаме аббхантаре джа̄то аббхантаро. маха̄тхероти махантехи тхирагун̣ехи йутто. имина̄ ‘‘белат̣т̣хо’’ти сан̃н̃а̄на̄масса сан̃н̃ина̄мим̣ дассети. падха̄нагхарети саматхавипассана̄нам̣ падаханат̣т̣ха̄нагхарасан̇кха̄те екасмим̣ а̄ва̄се. суккхакуранти еттха сосанакуратта̄ на суккхакурам̣ хоти, кевалам̣ пана асӯпабйан̃джанатта̄ти а̄ха ‘‘асӯпабйан̃джанам̣ одана’’нти. сосанакурампи йуттамева. ваккхати хи ‘‘там̣ пин̣д̣апа̄там̣ удакена теметва̄’’ти. ‘‘одана’’нтиимина̄ курасаддасса оданапарийа̄йатам̣ дассети. оданан̃хи кароти а̄йуван̣н̣а̄дайоти ‘‘кура’’нти вуччати. соти белат̣т̣хасӣсо. тан̃ча кхоти тан̃ча суккхакурам̣ а̄харатӣти самбандхо. паччайагиддхата̄йа̄ти пин̣д̣апа̄тапаччайе луддхата̄йа. тхеро бхун̃джатӣти самбандхо. манусса̄нам̣ ека̄ха̄расса сатта̄хаматтат̣т̣хитатта̄ ‘‘сатта̄ха’’нти вуттам̣. татоти бхун̃джанато паранти самбандхо. чатта̄рипӣти еттха писаддена адхика̄нипи сатта̄ха̄ни гахетабба̄ни.
253. итӣти идам̣ тайам̣. ‘‘саннидхи ка̄ро асса̄’’ти сама̄со висесанапаранипа̄тавасена гахетаббо. ‘‘саннидхикирийанти аттхо’’ти имина̄ карӣйатӣти ка̄роти камматтхам̣ дассети. екараттанти антимапариччхедавасена вуттам̣ тададхика̄нампи адхиппетатта̄. асса̄ти ‘‘саннидхика̄рака’’нти падасса.
саннидхика̄ракасса сатта̄хака̄ликасса ниссаггийапа̄читтийа̄паттийа̄ паччайатта̄ саннидхика̄ракам̣ йа̄мака̄ликам̣ кха̄данӣйабходжанӣйам̣ асама̄нампи суддхапа̄читтийа̄паттийа̄ паччайо хотӣти а̄ха ‘‘йа̄мака̄ликам̣ ва̄’’ти. пат̣иггахан̣ети пат̣иггахан̣е ча гахан̣е ча. аджджхохаритука̄мата̄йа хи пат̣иггахан̣е ча пат̣иггахетва̄ гахан̣е ча̄ти вуттам̣ хоти. йам̣ паттам̣ ан̇гулийа̄ гхам̣сантасса лекха̄ пан̃н̃а̄йати, со патто дуддхото хоти сачети йоджана̄ уттарава̄кйе йам̣саддам̣ дисва̄ пуббава̄кйе там̣саддасса гаманӣйатта̄. ган̣т̣хикапаттасса̄ти бандханапаттасса. соти снехо. паггхарати сандиссатӣти самбандхо. та̄дисети дуддхоте, ган̣т̣хике ва̄. таттха̄ти дховитапатте а̄син̃читва̄ти самбандхо. хӣти саччам̣. аббоха̄рика̄ти на вохаритабба̄, вохаритум̣ на йутта̄ти аттхо. йанти кха̄данӣйабходжанӣйам̣ париччаджантӣти самбандхо. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. татоти апариччаттакха̄данӣйабходжанӣйато нӣхаритва̄ти самбандхо.
акаппийамам̣сесӯти ниддха̄ран̣асамуда̄йо. сати паччайети пипа̄сасан̇кха̄те паччайе сати. анатириттакатанти атириттена акатам̣ саннидхика̄ракам̣ кха̄данӣйабходжанӣйанти йоджана̄. екамева па̄читтийанти самбандхо. викаппадвайети са̄мисанира̄мисасан̇кха̄те викаппадвайе. саббавикаппесӯти вика̄ласаннидхиакаппийамам̣сайа̄мака̄ликапаччайасан̇кха̄тесу саббесу викаппесу.
255. а̄мисасам̣сат̣т̣ханти а̄мисена сам̣сат̣т̣хам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣.
256. чатуббидхака̄ликасса сарӯпан̃ча вачанаттхан̃ча дассенто а̄ха ‘‘вика̄лабходжанасиккха̄паде’’тиа̄ди. таттха ниддит̣т̣хам̣ кха̄данӣйабходжанӣйа’’нтиимина̄ йа̄вака̄ликасса сарӯпам̣ дассети. ‘‘йа̄ва…пе… ка̄лика’’нтиимина̄ вачанаттхам̣ дассети. ‘‘саддхим̣…пе… па̄на’’нтиимина̄ йа̄мака̄ликасса сарӯпам̣ дассети. ‘‘йа̄ва…пе… ка̄лика’’нтиимина̄ вачанаттхам̣ дассети. ‘‘саббиа̄ди пан̃чавидхам̣ бхесаджджа’’нтиимина̄ сатта̄хака̄ликасса сарӯпам̣ дассети. ‘‘сатта̄хам̣…пе… ка̄лика’’нтиимина̄ вачанаттхам̣ дассети. ‘‘т̣хапетва̄…пе… саббампӣ’’тиимина̄ йа̄ваджӣвикасса сарӯпам̣ дассети. ‘‘йа̄ва…пе… джӣвика’’нтиимина̄ вачанаттхам̣ дассети. саббавачанаттхо лахукаматтамева, гаруко паневам̣ ведитаббо – йа̄ва йаттако маджджханхико ка̄ло йа̄вака̄ло, со ассаттхӣ, там̣ ва̄ ка̄лам̣ бхун̃джитаббанти йа̄вака̄ликам̣. йа̄мо ка̄ло йа̄мака̄ло, со ассаттхи, там̣ ва̄ ка̄лам̣ парибхун̃джӣтаббанти йа̄мака̄ликам̣. сатта̄хо ка̄ло сатта̄хака̄ло, со ассаттхи, там̣ ва̄ ка̄лам̣ нидахитва̄ парибхун̃джитаббанти сатта̄хака̄ликам̣. йа̄ва йаттако джӣво йа̄ваджӣво, со ассаттхи, йа̄ваджӣвам̣ ва̄ парихаритва̄ парибхун̃джитаббанти йа̄ваджӣвиканти.
таттха̄ти чатуббидхесу ка̄ликесу. сатаккхаттунти анекава̄рам̣. йа̄ва ка̄ло на̄тиккамати, та̄ва бхун̃джантасса̄ти йоджана̄. ахораттам̣ бхун̃джантасса̄ти самбандхоти. ат̣т̣хамам̣.
9. пан̣ӣтабходжанасиккха̄падам̣
257. наваме пакат̣т̣хабха̄вам̣ нӣтанти пан̣ӣтанти вутте пан̣ӣтасаддо уттаматтхоти а̄ха ‘‘уттамабходжана̄нӣ’’ти. сампанно на̄ма на мадхурагун̣о, атха кхо мадхурагун̣айуттам̣ бходжанамева̄ти а̄ха ‘‘сампаттийутта’’нти. касса̄ти каран̣аттхе четам̣ са̄мивачанам̣, кена̄ти хи аттхо. ‘‘сураса’’нтиимина̄ са̄дӣйати асса̄дӣйатӣти са̄дӯти вачанаттхасса сарӯпам̣ дассети.
259. ‘‘йо пана…пе… бхун̃джеййа̄’’ти еттха виниччхайо евам̣ ведитабботи йоджана̄. суддха̄нӣти оданена асам̣сат̣т̣ха̄ни. оданасам̣сат̣т̣ха̄ни саббиа̄дӣнӣти самбандхо. еттха̄ти имасмим̣ сиккха̄паде. хӣти саччам̣. ‘‘пан̣ӣтасам̣сат̣т̣ха̄нӣ’’тиимина̄ пан̣ӣтехи саббиа̄дӣхи сам̣сат̣т̣ха̄ни бходжана̄ни пан̣ӣтабходжана̄нӣти аттхам̣ дассети. ‘‘саттадхан̃н̃аниббатта̄нӣ’’ти имина̄ бходжана̄нам̣ сарӯпам̣ дассети.
‘‘саббина̄ бхатта’’нтиа̄дӣнам̣ пан̃чаннам̣ викаппа̄нам̣ маджджхе тӣсупи викаппесу ‘‘бхатта’’нти йоджетаббам̣. евам̣ ва̄кйам̣ катва̄ вин̃н̃а̄пане а̄паттим̣ дассетва̄ сама̄сам̣ катва̄ вин̃н̃а̄пане там̣ дассенто а̄ха ‘‘саббибхаттам̣ дехӣ’’тиа̄ди.
итоти га̄вито ладдхена̄ти самбандхо. висан̇кетанти сан̇кетато н̃а̄питато вигатам̣ вирахитанти аттхо. хӣти саччам̣. имина̄ висан̇кетасса гун̣адосам̣ дассети.
каппийасаббина̄ дехӣти каппийасаббина̄ сам̣сат̣т̣хам̣ бхаттам̣ дехӣти йоджана̄. есева найо сесесупи. йена йена̄ти йена йена саббиа̄дина̄. тасмим̣ тасса̄ти еттха̄пи виччха̄васена аттхо дат̣т̣хаббо. па̄л̣ийам̣ а̄гатасабби на̄ма госабби, аджика̄сабби, махим̣сасабби, йесам̣ мам̣сам̣ каппати, тесам̣ сабби ча. наванӣтам̣ на̄ма евамева. телам̣ на̄ма тилателам̣, са̄сапателам̣, мадхукателам̣, еран̣д̣ателам̣, васа̄телан̃ча. мадху на̄ма маккхика̄мадху. пха̄н̣итам̣ на̄ма уччхумха̄ ниббаттам̣. маччхо на̄ма удакачаро. па̄л̣иана̄гато маччхо на̄ма наттхи. мам̣сам̣ на̄ма йесам̣ мам̣сам̣ каппати, тесам̣ мам̣сам̣. кхӣрададхӣни саббисадиса̄нева. вуттам̣ йатха̄ евам̣ ‘‘наванӣтабхаттам̣ дехӣ’’тиа̄дӣсупи сӯподанавин̃н̃аттидуккат̣амева хотӣти йоджана̄. хӣти саччам̣. со ча̄ти со чаттхо. таттха̄ти тасмим̣ аттхе. ким̣ пайоджанам̣. наттхева пайоджананти адхиппа̄йо.
пат̣иладдхам̣ бходжананти самбандхо. екарасанти екакиччам̣. татоти навапан̣ӣтабходжанато нӣхаритва̄ти самбандхо.
сабба̄нӣти нава па̄читтийа̄ни сандха̄йа вуттам̣.
261. убхайесампӣти бхиккхубхиккхунӣнампи. саббӣти четтха йо нам̣ парибхун̃джати, тасса бала̄йувад̣д̣ханаттхам̣ саббати гаччхати паваттатӣти сабби, гхатам̣. татийаккхаренева саджджха̄йитаббам̣ ликхитаббан̃ча. касма̄? татийаккхарат̣т̣ха̄нейева сабба гатийанти гатиаттхасса саббадха̄тусса дха̄тупа̄т̣хесу а̄гататта̄ти. навамам̣.
10. дантапонасиккха̄падам̣
263. дасаме дантакат̣т̣ханти дантапонам̣. тан̃хи данто касӣйати вилекхӣйати анена̄ти ‘‘дантакат̣т̣ха’’нти вуччати. ‘‘сабба’’нти а̄дина̄ саббамева пам̣сукӯлам̣ саббапам̣сукӯлам̣, тамассаттхӣти ‘‘саббапам̣сукӯлико’’ти аттхам̣ дассети. соти бхиккху парибхун̃джати кира̄ти самбандхо. суса̄нети а̄л̣ахане. тан̃хи чхава̄нам̣ сайанат̣т̣ха̄натта̄ ‘‘суса̄на’’нти вуччати нируттинайена. таттха̄ти суса̄не. пуна таттха̄ти евамева. аййасарӯпан̃ча воса̄т̣итакасарӯпан̃ча дассетум̣ вуттам̣ ‘‘аййавоса̄т̣итака̄нӣти еттха̄’’ти. таттха ‘‘аййа̄…пе… пита̄маха̄’’тиимина̄ аййасарӯпам̣ дассети. ‘‘во…пе… бходжанӣйа̄нӣ’’тиимина̄ воса̄т̣итакасарӯпам̣. аййасан̇кха̄та̄нам̣ питипита̄маха̄нам̣ аттха̄йа, те ва̄ уддисса чхад̣д̣ита̄ни воса̄т̣итакасан̇кхата̄ни кха̄данӣйабходжанӣйа̄ни аййавоса̄т̣итака̄нӣти виггахо ка̄таббо. манусса̄ т̣хапенти кира̄ти самбандхо. йанти кха̄данӣйабходжанӣйам̣. тесанти н̃а̄така̄нам̣. пин̣д̣ам̣ пин̣д̣ам̣ катва̄ти сан̇гха̄т̣ам̣ сан̇гха̄т̣ам̣ катва̄. ан̃н̃анти вуттакха̄данӣйабходжанӣйато ан̃н̃ам̣. умма̄репӣти суса̄насса индакхӣлепи. со хи уддхат̣о килесама̄ро еттха̄ти ‘‘умма̄ро’’ти вуччати. бодхисатто хи абхиниккхаманака̄ле путтам̣ чумбисса̄мӣти оваракасса индакхӣле т̣хатва̄ пассанто ма̄тарам̣ путтасса нала̄т̣е хаттхам̣ т̣хапетва̄ сайантим̣ дисва̄ ‘‘саче ме путтам̣ ган̣хеййам̣, ма̄та̄ тасса пабуджджхеййа, пабуджджхама̄на̄йа антара̄йо бхавеййа̄’’ти абхиниккхаманантара̄йабхайена путтада̄ре париччаджитва̄ индакхӣлато ниваттитва̄ маха̄бхиниккхаманам̣ никкхами. тасма̄ бодхисаттасса т̣хатва̄ путтада̄ресу апеккха̄сан̇кха̄тасса ма̄расса уддхат̣ат̣т̣ха̄натта̄ со индакхӣло ниппарийа̄йена ‘‘умма̄ро’’ти вуччати, ан̃н̃е пана рӯл̣хӣвасена. тхироти тхаддхо. гханабаддхоти гханена баддхо. катхинена мам̣сена а̄баддхоти аттхо. ват̣хати тхӯло бхаватӣти ват̣хо, муддхаджадутийойам̣, со ассаттхӣти ват̣хароти дассенто а̄ха ‘‘ват̣хароти тхӯло’’ти. ‘‘саллаккхема̄’’тиимина̄ ‘‘ман̃н̃е’’ти еттха манадха̄ту саллаккхан̣аттхо, мака̄рассека̄роти дассети. хӣти саччам̣. тесанти манусса̄нам̣.
264. самма̄ти авипарӣтам̣. асаллаккхетва̄ти а̄ха̄расаддасса кха̄данӣйабходжанӣйа̄дӣсу нирӯл̣хабха̄вам̣ аман̃н̃итва̄. бхагава̄ пана т̣хапесӣти самбандхо. йатха̄уппаннасса̄ти йена̄ка̄рена уппаннасса. пита̄ путтасан̇кха̄те да̄раке сан̃н̃а̄пенто вийа бхагава̄ те бхиккхӯ сан̃н̃а̄пентоти йоджана̄.
265. етадева̄ти тин̣н̣ама̄ка̄ра̄наман̃н̃атаравасена адиннамева сандха̄йа̄ти самбандхо. хӣти саччам̣. ма̄тика̄йам̣ ‘‘динна’’нти вуттат̣т̣ха̄нам̣ наттхи, атха касма̄ падабха̄джанейева вуттанти а̄ха ‘‘диннанти ида’’нтиа̄ди. ‘‘динна’’нти идам̣ уддхат̣анти самбандхо. асса̄ти ‘‘динна’’нти падасса. ниддесе ча ‘‘ка̄йена…пе… денте’’ти уддхат̣анти йоджана̄. еванти имехи тӣха̄ка̄рехи дадама̄нети самбандхо. еванти имехи двӣха̄ка̄рехи. а̄дӣйама̄нанти самбандхо. ратхарен̣умпӣти ратхикавӣтхийам̣ ут̣т̣хитапам̣сумпи. пуббети пат̣хамапава̄ран̣асиккха̄паде. евам̣ пат̣иггахитам̣ етам̣ а̄ха̄рам̣ диннам̣ на̄ма вуччатӣти йоджана̄. ‘‘етамева̄’’ти евасса самбхавато тасса пхалам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘на ида’’нтиа̄ди. ниссат̣т̣хам̣ на вуччатӣти йоджана̄.
таттха̄ти ‘‘ка̄йена̄’’тиа̄дивачане. хӣти саччам̣. наттху карӣйати има̄йа̄ти наттхукаран̣ӣ, та̄йа. на̄са̄пут̣ена пат̣игган̣ха̄тӣти самбандхо. акаллакоти гила̄но. хӣти саччам̣. ка̄йена пат̣ибаддхо ка̄йапат̣ибаддхо кат̣аччхуа̄дӣти а̄ха ‘‘кат̣аччхуа̄дӣсӯ’’тиа̄ди. хӣти саччам̣. па̄тийама̄нанти па̄та̄пийама̄нам̣.
еттха̄ти имасмим̣ сиккха̄паде. ‘‘пан̃чахан̇гехӣ’’ти падасса виттха̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘тха̄мамаджджхимасса̄’’тиа̄ди. танти да̄таббаваттхум̣.
таттха̄ти ‘‘хаттхапа̄со пан̃н̃а̄йатӣ’’тивачане. гаччхантопи т̣хитенева сан̇гахито. бхӯмат̣т̣хасса̄ти бхӯмийам̣ т̣хитасса. а̄ка̄сат̣т̣хасса̄ти а̄ка̄се т̣хитасса. ‘‘хаттхам̣ ан̇га’’нти падехи авайависамбандхо ка̄таббо. вуттанайенева̄ти ‘‘бхӯмат̣т̣хасса ча сӣсена̄’’тиа̄дина̄ вуттанайенева. паккхӣти сакун̣о. со хи паккхайуттатта̄ паккхӣти вуччати. хаттхӣти кун̃джаро. со хи сон̣д̣асан̇кха̄тахаттхайуттатта̄ хаттхӣти вуччати. аддхена ат̣т̣хамам̣ ратанамасса̄ти аддхат̣т̣хамаратано, хаттхӣ, тасса. тена̄ти хаттхина̄.
еко да̄йако вадатӣти самбандхо. он̣аматӣти хет̣т̣ха̄ намати. етта̄вата̄ти екадесасампат̣иччханаматтена. татоти сампат̣иччханато. уггха̄т̣етва̄ти виваритва̄. ка̄джена̄ти бйа̄бхан̇гийа̄. са̄ хи качати бандхати вивидхам̣ бха̄рам̣ асминти ка̄чоти вуччати, чака̄расса джака̄ре кате ка̄джопи йуттойева. тим̣са хаттха̄ ратана̄ни имасса̄ти тим̣сахаттхо, вен̣у. гул̣акумбхоти пха̄н̣итена пӯрито гхат̣о. пат̣иггахитамева̄ти кумбхесу хаттхапа̄сато бахи т̣хитесупи абхиха̄ракасса хаттхапа̄се т̣хитатта̄ пат̣иггахитамева̄ти вуттам̣ хоти. уччхуйантадон̣итоти уччхум̣ пӣл̣анайантасса амбан̣ато.
бахӯ патта̄ т̣хапита̄ хонтӣти самбандхо. йаттха̄ти йасмим̣ т̣ха̄не. т̣хитасса бхиккхуно хаттхапа̄сети йоджана̄. т̣хатва̄ пхуситва̄ ‘‘нисиннасса бхиккхуно’’ти па̄т̣хасесена йоджетаббам̣. т̣хитена ва̄ нисиннена ва̄ нипаннена ва̄ да̄йакена диййатӣти самбандхо.
патхавийам̣ т̣хита̄ хонтӣти самбандхо. йам̣ йанти йам̣ йам̣ паттам̣. йаттха каттхачӣти йесу кесучӣти самбандхо. танти там̣ вачанам̣.
таттха тасмим̣ т̣ха̄не джа̄то таттхаджа̄то, алуттасама̄сойам̣, сойева таттхаджа̄тако, тасмим̣. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. таттхаджа̄таке на рухати йатха̄, евам̣ на рухатийева̄ти йоджана̄. тха̄мамаджджхимена пурисена сут̣т̣ху харитаббанти сам̣ха̄рийам̣, там̣йева сам̣ха̄римам̣ йака̄расса мака̄рам̣ катва̄, на сам̣ха̄римам̣ асам̣ха̄римам̣, тасмим̣. тепӣти те асам̣ха̄рима̄пи. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. таттхаджа̄такасан̇кхепӯпага̄ти таттхаджа̄таке самодха̄нетва̄ кхепам̣ паккхепам̣ упагата̄. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. идан̃хи ва̄кйантаратта̄ пунаппунам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. та̄нӣти тинтин̣ика̄дипан̣н̣а̄ни. сандха̄ретунти самма̄ дха̄ретум̣. т̣хито да̄йакоти самбандхо.
ладдхасса ладдхасса ваттхусса саннидхит̣т̣ха̄натта̄, паккхиттат̣т̣ха̄натта̄ ва̄ тхавӣйати пасам̣сӣйатӣти тхавика̄, тато. пун̃чхитва̄ пат̣иггахетва̄ти ‘‘пун̃чхитва̄ ва̄ пат̣иггахетва̄ ва̄’’ти анийамавикаппаттхо ва̄саддо аджджха̄харитаббо. тесу тесу ваттхӯсу ран̃джати лаггатӣти раджо, там̣. винайе пан̃н̃аттам̣ дуккат̣ам̣ винайадуккат̣ам̣. там̣ пана̄ти бхиккхам̣ пана. пат̣иггахетва̄ детха̄ти мам̣ пат̣иггаха̄петва̄ мама детха̄ти адхиппа̄йо.
тато татоти тасма̄ тасма̄ т̣ха̄на̄ ут̣т̣ха̄петва̄ти самбандхо. танти бхиккхам̣. тасса̄ти анупасампаннасса.
со ваттабботи со диййама̄но бхиккху да̄йакена бхиккхуна̄ ваттабботи йоджана̄. иманти сараджапаттам̣. тена̄ти диййама̄набхиккхуна̄. татха̄ ка̄таббанти йатха̄ да̄йакена бхиккхуна̄ вуттам̣, татха̄ ка̄таббанти аттхо. уплаватӣти упари гаччхати, плу гатийанти хи дха̄тупа̄т̣хесу (садданӣтидха̄тума̄ла̄йам̣ 16 л̣ака̄рантадха̄ту) вуттам̣. еттха уити упасаггасса аттхадассанаттхам̣ ‘‘упарӣ’’ти вуттам̣, пака̄ралака̄расам̣його дат̣т̣хаббо. поттхакесу пана ‘‘уппилаватӣ’’ти ликханти, со апа̄т̣хо. кан̃джиканти билан̇гам̣. тан̃хи кена джалена ан̃джийам̣ абхибйаттам̣ асса̄ти ‘‘кан̃джийа’’нти вуччати, тамева кан̃джикам̣ йака̄расса кака̄рам̣ катва̄. там̣ пава̄хетва̄, апанетва̄ти аттхо. йаттха̄ти йасмим̣ т̣ха̄не. суккхамева бхаттам̣ бхаджитаббат̣т̣хена севитаббат̣т̣хена̄ти суккхабхаттам̣, тасмим̣. пуратоти бхиккхусса пурато, пуббе ва̄. пхусита̄нӣти биндӯни. та̄ни хи самба̄дхат̣т̣ха̄несупи пхусантӣти пхусита̄нӣти вуччанти.
ул̣ун̇коти косийасакун̣ана̄мо дӣгхадан̣д̣ако еко бха̄джанависесо, тена. тхева̄ти пхусита̄ни. та̄ни хи самба̄дхат̣т̣ха̄несупи пхуситатта̄ тхавӣйанти пасам̣сӣйантӣти ‘‘тхева̄’’ти вуччанти. чарукена̄ти чарӣйати бхаккхӣйатӣти чару, хабйапа̄ко, там̣ кароти анена̄ти чарукам̣, тха̄лйа̄дикам̣ кхуддакабха̄джанам̣, тена а̄кирийама̄нети самбандхо. ка̄л̣аван̣н̣ака̄мехи ма̄нӣйатӣти маси. кха̄датӣти чха̄ро кхака̄расса чхака̄рам̣, дака̄расса ча рака̄рам̣ катва̄, кха̄рарасо, со имиссаттхӣти чха̄рика̄. уппатитва̄ти уддхам̣ гантва̄. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄.
пха̄летва̄ти чхиндитва̄. дента̄нам̣ анупасампанна̄нанти самбандхо. па̄йа̄сасса̄ти па̄йа̄сена. татха̄пӣти тена мукхават̣т̣ийа̄ гахан̣а̄ка̄ренапи.
а̄бхогам̣ катва̄ти ‘‘пат̣иггахесса̄мӣ’’ти манасика̄рам̣ катва̄. соти ниддам̣ окканто бхиккху. ват̣т̣атийева̄ти а̄бхогасса кататта̄ ват̣т̣атийева. ана̄даранти ана̄дарена, каран̣аттхе четам̣ упайогавачанам̣, ана̄дарам̣ хутва̄ти ва̄ йоджетаббам̣. кечӣти абхайагирива̄сино. ка̄йена пат̣ибаддхо ка̄йапат̣ибаддхо, тена пат̣ибаддхо ка̄йапат̣ибаддхапат̣ибаддхо, тена. вачанаматтамева̄ти ‘‘пат̣ибаддхапат̣ибаддха’’нти екам̣ атирекам̣ пат̣ибаддхавачанаматтамева на̄нам̣, аттхато пана ка̄йапат̣ибаддхамева̄ти адхиппа̄йо. йампӣти йампи ваттху. татра̄ти тасмим̣ ват̣т̣ане. танти ануджа̄нанам̣.
неййо адхиппа̄йам̣ нетва̄ н̃а̄то аттхо имасса̄ти неййаттхам̣. еттха̄ти сутте, суттасса ва̄. йанти ваттху пататӣти самбандхо. паригал̣итва̄ти бхасситва̄. суддха̄йа̄ти нираджа̄йа. са̄манти сайам̣. пун̃чхитва̄ ва̄тиа̄дӣсу тайо ва̄садда̄ анийамавикаппаттха̄. пун̃чхита̄дӣсу хи екасмим̣ кичче кате итаракиччам̣ ка̄таббам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. тена̄ти тена бхиккхуна̄, ‘‘а̄хара̄петумпӣ’’типаде ка̄ритакаммам̣. ‘‘касма̄ на ват̣т̣атӣ’’ти пуччха̄. хӣти виттха̄ро. вадантена бхагавата̄ти самбандхо. еттха̄ти суттавачанесу. ‘‘париччаттам̣ там̣ бхиккхаве да̄йакехӣ’’ти вачанена̄ти йоджана̄. адхиппа̄йоти нӣтаттхо адхиппа̄йо, ниппарийа̄йена итаттхо н̃а̄таттхо адхиппа̄йоти вуттам̣ хоти.
евам̣ нӣтаттхамадхиппа̄йам̣ дассетва̄ неййаттха, мадхиппа̄йам̣ дассенто а̄ха ‘‘йасма̄ ча̄’’ти а̄ди. танти парибхун̃джанам̣ анун̃н̃а̄танти самбандхо. дутийадивасепӣти писаддо сампин̣д̣анаттхо, апарадивасепӣти аттхо. адхиппа̄йоти неййаттхо адхиппа̄йо нетва̄ иййаттхо н̃а̄таттхо адхиппа̄йоти вуттам̣ хоти.
бхун̃джанта̄нам̣ бхиккхӯнанти самбандхо. хӣти виттха̄ро. данта̄ти дасана̄. те хи дам̣сӣйанти бхаккхӣйанти етехӣти ‘‘данта̄’’ти вуччанти. саттхам̣йева саттхакам̣ кхуддакат̣т̣хена, тена пат̣иггахитена саттхакена. етанти малам̣. танти лохагандхаматтам̣. парихарантӣти пат̣иггахетва̄ харанти. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. там̣ саттхакам̣ парибхогаттха̄йа йасма̄ на парихаранти, тасма̄ есева найоти аттхо. уггахитапаччайа̄, саннидхипаччайа̄ ва̄ досо наттхӣти вуттам̣ хоти. таттха̄ти тесу таккакхӣресу. нӣлика̄ти нӣлаван̣н̣а̄ снеха̄. а̄макатакка̄дӣсӯти апаккесу таккакхӣресу.
килит̣т̣хаудаканти самалам̣ удакам̣. тасса̄ти са̄ман̣ерасса. паттагатам̣ одананти самбандхо. асса̄ти са̄ман̣ерасса. уггахитакоти авагахитако. ‘‘ун̃н̃а̄то’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 1.112) вийа ука̄ро ока̄равипарӣто хоти, апат̣иггахетва̄ гахитатта̄ дуггахитакоти вуттам̣ хоти.
етена̄ти оданена. пат̣иггахитамева хоти хаттхато амуттатта̄ти адхиппа̄йо.
пуна пат̣иггахетаббам̣ са̄пеккхе сатӣти адхиппа̄йо. еттоти ито паттато. са̄ман̣еро паккхипатӣти самбандхо. татоти паттато. кечӣти абхайагирива̄сино. танти ‘‘пуна пат̣иггахетабба’’нти ваданта̄нам̣ кесан̃чи а̄чарийа̄нам̣ вачанам̣ ведитаббанти самбандхо. йанти пӯвабхатта̄ди.
аттано ва̄ти са̄ман̣ерасса ва̄. са̄ман̣ера̄ти а̄мантанам̣. тасса̄ти са̄ман̣ерасса. бха̄джанети йа̄гупачанакабха̄джане. йа̄гукут̣анти йа̄гуйа̄ пӯритам̣ кут̣ам̣. танти йа̄гукут̣ам̣. ‘‘бхиккхуна̄ пат̣игган̣ха̄пету’’нти ка̄ритакаммам̣ упанетаббам̣. гӣвам̣ т̣хапетва̄ а̄ваджджетӣти самбандхо. а̄ваджджетӣти парин̣а̄мети.
пат̣иггахан̣ӯпагам̣ бха̄ранти тха̄мамаджджхимена пурисена сам̣ха̄римам̣ бха̄рам̣. балавата̄ са̄ман̣ерена̄ти самбандхо. телагхат̣ам̣ ва̄ти телена паккхиттам̣ гхат̣ам̣ ва̄. лаггентӣти ламбенти. айамева ва̄ па̄т̣хо.
на̄гасса данто вийа̄ти на̄гадантако, садисаттхе ко. ан̇кӣйате лаккхӣйате анена̄ти ан̇кусо, гаджаматтхакамхи виджджханакан̣д̣ако. ан̇кусо вийа̄ти ан̇кусако, тасмим̣ ан̇кусаке ва̄ лаггита̄ хонтӣти самбандхо. ган̣хатоти ган̣хантасса. ман̃часса хет̣т̣ха̄ хет̣т̣ха̄ман̃чо, тасмим̣. танти телатха̄лакам̣.
а̄рохантехи ча орохантехи ча ниччам̣ севӣйатӣти ниссен̣ӣ, тасса̄ маджджхам̣ ниссен̣имаджджхам̣, тасмим̣. кан̣н̣е ут̣т̣хитам̣ кан̣н̣икам̣, кан̣н̣амалам̣, кан̣н̣икам̣ вийа кан̣н̣икам̣, йатха̄ хи кан̣н̣амалам̣ кан̣н̣ато ут̣т̣хахитва̄ сайам̣ паваттати, евам̣ тела̄дито ут̣т̣хахитва̄ сайам̣ паваттатӣти вуттам̣ хоти. гханачун̣н̣анти катхиначун̣н̣ам̣. там̣самут̣т̣ха̄намева на̄ма̄ти тато тела̄дито самут̣т̣ха̄намева на̄ма хотӣти аттхо. етанти кан̣н̣ика̄ди. идам̣ падам̣ пубба̄пара̄пеккхам̣.
йоттена̄ти раджджуна̄. ан̃н̃о детӣти самбандхо.
пависанте ча никкхаманте ча варати а̄варати има̄йа̄ти вати, там̣. уччхӯти раса̄ло. со хи усати висам̣ да̄хетӣти уччхӯти вуччати, там̣. тимбарусаканти тиндукам̣. тан̃хи темети бхун̃джантам̣ пуггалам̣ аддети расена̄ти тимбо, русати кхуддитам̣ на̄сетӣти русако, тимбо ча со русако ча̄ти ‘‘тимбарусако’’ти вуччати, там̣. ватидан̣д̣акесӯти ватийа̄ аттха̄йа никкхан̣итесу дан̣д̣акесу. майам̣ пана̄ти сан̇гахака̄ра̄чарийабхӯта̄ буддхагхосана̄мака̄ майам̣ пана, атта̄нам̣ сандха̄йа бахувачанавасена вуттам̣. на путхуло па̄ка̄роти ад̣д̣хатеййахаттхапа̄са̄натиккамам̣ сандха̄йа вуттам̣. хаттхасатампӣти ратанасатампи.
соти са̄ман̣еро. бхиккхусса детӣти йоджана̄. апароти са̄ман̣еро.
пхалам̣ имиссаттхӣти пхалинӣ, инапаччайо иттхилин̇гаджотако ӣ, там̣ са̄кханти йоджана̄. пхалиниса̄кханти сама̄сатопи па̄т̣хо аттхи. маччхикава̄ран̣аттханти мадхупха̄н̣ита̄дӣхи маккханат̣т̣ха̄не нилӣйантӣти маккхика̄, та̄йева маччхика̄ кхака̄расса чхака̄рам̣ катва̄, та̄сам̣ нива̄ран̣а̄йа. мӯлапат̣иггахамева̄ти мӯле пат̣иггахан̣амева, пат̣хамапат̣иггахамева̄ти вуттам̣ хоти.
бхиккху гаччхатӣти самбандхо. ариттена̄ти кенипа̄тена. тан̃хи арати на̄ва̄ гаччхати анена̄ти ариттам̣, тена. танти пат̣иггахан̣а̄рахам̣ бхан̣д̣ам̣. анупасампаннена̄ти ка̄ритакаммам̣. тасмимпӣти ча̄т̣икун̣д̣акепи. танти анупасампаннам̣.
па̄тхеййатан̣д̣улети патхасса хите тан̣д̣уле. тесанти са̄ман̣ера̄нам̣. итарехӣти бхиккхӯхи гахитатан̣д̣улехи. саббехи бхиккхӯхи бхуттанти самбандхо. еттха̄ти бхиккхӯхи гахитехи са̄ман̣ерасса тан̣д̣улехи йа̄гупачане на диссатӣти самбандхо. ка̄ран̣анти париваттетва̄ бхуттасса ча апариваттетва̄ бхуттасса ча ка̄ран̣ам̣.
бхаттам̣ пачитука̄мо са̄ман̣ероти йоджана̄. бхиккхуна̄ а̄ропетаббам̣, агги на ка̄табботи самбандхо. пуна пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи мӯле пат̣иггахитатта̄ти адхиппа̄йо.
асса̄ти са̄ман̣ерасса. татоти аггиджа̄ланато.
татте удакети удаке та̄пе. татоти тан̣д̣улапаккхипанато.
пидха̄нанти уккхалипидха̄нам̣. тассева̄ти хаттхакуккуччакасса бхиккхуно ева. даббим̣ ва̄ти кат̣аччхум̣ ва̄. со хи дарӣйати вилол̣ӣйати има̄йа̄ти даббӣти вуччати.
татра̄ти тасмим̣ т̣хапане. тассева̄ти лолабхиккхуссева. татоти паттато. пуна татоти са̄кха̄дито. таттха̄ти пхаларуккхе.
витаккам̣ содхетунти ‘‘майхампи дассатӣ’’ти витаккам̣ содхетум̣. татоти амбапхала̄дито.
пуна татоти ма̄та̄питӯнаматтха̄йа гахитатела̄дито. тети ма̄та̄питаро. татойева̄ти техийева тан̣д̣улехи сампа̄детва̄ти самбандхо.
еттха̄ти та̄питаудаке. амун̃чантенева хаттхена̄ти йоджана̄. ан̇ганти вина̄сам̣ гаччхантӣти ан̇га̄ра̄. дарӣйанти пхалӣйантӣти да̄рӯни.
вутто са̄ман̣ероти йоджана̄.
гавати парибхун̃джанта̄нам̣ виссат̣т̣хам̣ саддам̣ каротӣти гул̣о, гул̣ати висато джӣвитам̣ раккхатӣти ва̄ гул̣о, там̣ бха̄дженто бхиккхӯти самбандхо. тасса̄ти лоласа̄ман̣ерасса.
дхӯмассаттха̄йа ват̣т̣ӣйати ват̣т̣итва̄ карӣйатӣти дхӯмават̣т̣и, там̣. мукхӣйати випарӣйатӣти мукхам̣. кам̣ вуччати сӣсам̣, там̣ тит̣т̣хати еттха̄ти кан̣т̣хо.
бхаттугга̄роти уддхам̣ гирати ниггиратӣти угга̄ро, бхаттамева угга̄ро бхаттугга̄ро, угга̄рабхаттанти аттхо. дантантарети дантавиваре.