5. пат̣хамапава̄ран̣асиккха̄падам̣
236. пан̃чаме пава̄рита̄ти еттха вассам̣вуттхапава̄ран̣а̄, паччайапава̄ран̣а̄, пат̣иккхепапава̄ран̣а̄, йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄ ча̄ти чатуббидха̄су пава̄ран̣а̄су йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄ ча пат̣иккхепапава̄ран̣а̄ ча̄ти две пава̄ран̣а̄ адхиппета̄ти дассенто а̄ха ‘‘бра̄хман̣ена̄’’тиа̄ди. бра̄хман̣ена пава̄рита̄ти самбандхо. сайанти татийантанипа̄то ‘‘пава̄рита̄’’типадена самбандхо. часаддо ан̃н̃аттха йоджетаббо йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄йа ча пат̣иккхепапава̄ран̣а̄йа ча̄ти. пат̣имукхам̣ аттано гехам̣ висанти пависантӣти пат̣ивиссака̄ти вутте а̄саннагехава̄сика̄ гахетабба̄ти а̄ха ‘‘са̄мантагхарава̄сике’’ти.
237. уддхан̇гамо раво ораво, сойева саддо оравасаддо, ка̄ка̄нам̣ оравасаддо какоравасаддоти дассенто а̄ха ‘‘ка̄ка̄на’’нтиа̄ди.
239. тавантупаччайасса атӣтаттхабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘таттха ча̄’’тиа̄ди. таттха̄ти ‘‘бхуттава̄’’типаде. йасма̄ йена бхиккхуна̄ аджджхохаритам̣ хоти, тасма̄ со ‘‘бхутта̄вӣ’’ти сан̇кхйам̣ гаччхатӣти йоджана̄. сан̇кха̄дитва̄ти дантехи чун̣н̣ам̣ катва̄. тена̄ти тена хетуна̄. асса̄ти ‘‘бхутта̄вӣ’’типадасса. пава̄рети пат̣иккхипатӣти пава̄рито бхиккхӯти дассенто а̄ха ‘‘катапава̄ран̣о’’ти. сопи ча̄ти со пат̣иккхепо ча хотӣти самбандхо. асса̄ти ‘‘пава̄рито’’типадасса. таттха̄ти ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄дивачане. йасма̄ бхутта̄вӣтипи сан̇кхйам̣ гаччхати, тасма̄ на пасса̄ма̄ти йоджана̄. ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти падабха̄джанийа̄ ‘‘бхутта̄вӣ’’ти ма̄тика̄падасса асам̣санданабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣти имина̄’’тиа̄ди. йан̃ча̄ти йан̃ча бходжанам̣. диратта̄дӣти еттха а̄дисаддена пан̃ча̄дивачанам̣ сан̇ган̣ха̄ти. етанти ‘‘бхутта̄вӣ’’типадам̣.
‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄дӣсу виниччхайо евам̣ ведитабботи самбандхо. ‘‘пан̃н̃а̄йатӣ’’ти еттха н̃а̄дха̄туйа̄ кха̄йанаттхам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘диссатӣ’’ти. ‘‘хаттхапа̄се’’типадасса два̄дасахаттхаппама̄н̣о хаттхапа̄со на̄дхиппетоти а̄ха ‘‘ад̣д̣хатеййахаттхаппама̄н̣е’’ти. ва̄ча̄йа абхихаран̣ам̣ на̄дхиппетам̣. тена̄ха ‘‘ка̄йена̄’’ти. абхихаратӣти абхимукхам̣ харати. танти бходжанам̣. етанти пан̃чан̇габха̄вам̣, ‘‘пан̃чахи…пе… пан̃н̃а̄йатӣ’’ти вачанам̣ ва̄.
татра̄ти ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄дивачане. асна̄тӣти кӣйа̄диган̣атта̄, тасса ча екаккхарадха̄тутта̄ сака̄ранака̄ра̄нам̣ сам̣його дат̣т̣хаббо. танти бходжанам̣. ундати пасавати бхун̃джанта̄нам̣ а̄йубалам̣ джанетӣти одано. йава̄дайо пӯтим̣ катва̄ кататта̄ куччхитена масӣйати а̄масӣйатӣти кума̄со. сачати самава̄йо хутва̄ бхаватӣти сатту. бйан̃джанаттха̄йа ма̄ретабботи маччхо. ма̄нӣйати бхун̃джантехӣти мам̣сам̣. таттха̄ти одана̄дӣсу пан̃часу бходжанесу. са̄ро ассаттхи ан̃н̃есам̣ дхан̃н̃а̄нанти са̄лӣ. вахати бхун̃джанта̄нам̣ джӣвитанти вӣхи. йавати амисситопи миссито вийа бхаватӣти йаво. гудхати паривет̣хати милаккхабходжанатта̄ти годхумо. собханасӣсатта̄ каманӣйабха̄вам̣ гаччхатӣти кан̇гу. махантасӣсатта̄, мадхурарасана̄л̣атта̄ ча варӣйати паттхӣйати джанехӣти варако. корам̣ рудхирам̣ дӯсати бхун̃джанта̄нанти кудрӯсако. ниббатто одано на̄ма̄ти самбандхо. таттха̄ти саттасу дхан̃н̃есу. са̄лӣтӣти еттха итисаддо на̄мапарийа̄йо. са̄лӣ на̄ма̄ти аттхо. есева найо ‘‘вӣхӣтӣ’’тиа̄дӣсупи.
еттха̄ти тин̣адхан̃н̃аджа̄тӣсу. нӣва̄ро са̄лийа̄ ануломо, варакачорако варакасса ануломо. амбилапа̄йа̄са̄дӣсӯти еттха а̄дисаддена кхӣрабхатта̄дайо сан̇ган̣ханти. одхӣти авадхи, марийа̄доти аттхо. со хи авахӣйати чаджӣйати асма̄ти одхӣти вуччати.
йопи па̄йа̄со ва̄ йа̄пи амбилайа̄гу ва̄ одхим̣ на дассети, со пава̄ран̣ам̣ на джанетӣти йоджана̄. пайена кхӣрена кататта̄ па̄йа̄со. па̄таббасса, аситаббасса ча̄ти двиннам̣ бйуппаттинимитта̄нам̣ самбхавато ва̄ па̄йа̄соти вуччати. уддханатоти чуллито. са̄ хи упари дхӣйанти т̣хапийанти тха̄лйа̄дайо еттха̄ти уддхананти вуччати. а̄ваджджитва̄ти парин̣а̄метва̄. гханабха̄ванти катхинабха̄вам̣. еттха̄пи ва̄кйе ‘‘йо со’’ти пада̄ни йоджетабба̄ни. пуббети аббхун̣хака̄ле. нимантанети нимантанат̣т̣ха̄не. бхатте а̄киритва̄ дентӣти самбандхо. йа̄панам̣ гаччхати има̄йа̄ти йа̄гу. кин̃ча̄пи танука̄ хоти, татха̄пӣти йоджана̄. удака̄дӣсӯтиа̄дисаддена кин̃джикакхӣра̄дайо сан̇гайханти. йа̄гусан̇гахамева гаччхати, касма̄? удака̄дӣнам̣ паккутхитатта̄ти адхиппа̄йо. тасмим̣ ва̄ти сабхатте, паккутхитаудака̄дике ва̄. ан̃н̃асмим̣ ва̄ти паккутхитаудака̄дито ан̃н̃асмим̣ удака̄дике ва̄. йаттха йасмим̣ удака̄дике паккхипанти, там̣ пава̄ран̣ам̣ джанетӣти йоджана̄.
суддхарасакоти маччхамам̣сакхан̣д̣анха̄рӯхи амиссо суддхо маччха̄дирасако. расакайа̄гӯти расакабхӯта̄ дравабхӯта̄ йа̄гу. гханайа̄гӯти катхинайа̄гу. еттха̄ти гханайа̄гуйам̣. пуппхиаттха̄йа̄ти пуппхам̣ пхуллам̣ имасса кхаджджакасса̄ти пуппхӣ, пуппхино аттхо пайоджанам̣ пуппхиаттхо, тадаттха̄йа катанти самбандхо. те тан̣д̣улети те седитатан̣д̣уле. ачун̣н̣атта̄ нева саттусан̇кхйам̣, апаккатта̄ на бхаттасан̇кхйам̣ гаччханти. техӣти седитатан̣д̣улехи. те тан̣д̣уле пачанти, каронтӣти самбандхо.
‘‘йавехӣ’’ти бахувачанена сатта дхан̃н̃а̄нипи гахита̄ни. еса найо са̄ливӣхийавехӣти еттха̄пи. тхусети дхан̃н̃атаче. пала̄петва̄ти пат̣иккама̄петва̄. танти чун̣н̣ам̣ гаччхатӣти самбандхо. кхарапа̄кабхаджджита̄нанти кхаро па̄ко кхарапа̄ко, кхарапа̄кена бхаджджита̄ кхарапа̄кабхаджджита̄, тесам̣. на пава̄ренти асаттусан̇гахатта̄ти адхиппа̄йо. кун̣д̣акампӣти кан̣ампи. пава̄рети саттусан̇гахатта̄ти адхиппа̄йо. техӣти ла̄джехи. суддхакхаджджаканти пит̣т̣хехи амисситам̣ суддхам̣ пхала̄пхала̄дикхаджджакам̣. йа̄гум̣ пивантасса дентӣти йоджана̄. та̄нӣти две маччхамам̣сакхан̣д̣а̄ни. на пава̄рети двиннам̣ маччхамам̣сакхан̣д̣а̄нам̣ акха̄дитатта̄ти адхиппа̄йо. татоти двемаччхамам̣сакхан̣д̣ато нӣхаритва̄ еканти самбандхо, тесу ва̄. соти кха̄дако бхиккху. ан̃н̃анти двӣхи маччхамам̣сакхан̣д̣ехи ан̃н̃ам̣ пава̄ран̣апахонакам̣ бходжанам̣.
аваттхута̄йа̄ти пава̄ран̣а̄йа аваттхубха̄вато. там̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘йам̣ хӣ’’ти. хисаддо виттха̄раджотако. йанти мам̣сам̣. идам̣ пана̄ти идам̣ мам̣сам̣ пана. пат̣иккхиттамам̣сам̣ каппийабха̄вато апат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ пат̣иккхиттампи мам̣сабха̄вам̣ на джаха̄ти. нану кха̄дитамам̣сам̣ пана акаппийабха̄вато пат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ кха̄дийама̄нампи мам̣сабха̄вам̣ джаха̄тӣти а̄ха ‘‘йам̣ пана̄’’тиа̄ди. куладӯсакакамман̃ча веджджакамман̃ча уттаримануссадхамма̄рочанан̃ча са̄дитарӯпийан̃ча кула…пе… рӯпийа̄ни, та̄ни а̄дӣни йесам̣ кухана̄дӣнанти кула…пе… рӯпийа̄дайо, техи. саббаттха̄ти саббесу ва̄ресу.
евантиа̄ди нигамананидассанам̣. танти бходжанам̣. йатха̄ти йена̄ка̄рена. йена аджджхохат̣ам̣ хоти, со пат̣иккхипати пава̄ретӣти йоджана̄. каттхачӣти кисмин̃чи патта̄дике. тасмим̣ че антарети тасмим̣ кхан̣е че. ан̃н̃атра̄ти ан̃н̃асмим̣ т̣ха̄не. патте виджджама̄набходжанам̣ анаджджхохаритука̄мо хоти йатха̄, еванти йоджана̄. хӣти саччам̣. саббаттха̄ти саббесу падесу. таттха̄ти курундӣйам̣. а̄нисадасса̄ти а̄гамма нисӣдати етена̄ти а̄нисадо, тасса паччхимантатоти самбандхо. пан̣хиантатоти пасати т̣хитака̄ле ва̄ гаманака̄ле ва̄ бхӯмим̣ пхусатӣти пан̣хӣ, тасса антато. ‘‘да̄йакасса̄’’типадам̣ ‘‘паса̄ритахаттха’’нти падена ча ‘‘ан̇га’’нти падена ча авайавӣсамбандхо. хаттхапа̄соти хаттхасса па̄со самӣпо хаттхапа̄со, хаттхо пасати пхусати асмим̣ т̣ха̄нети ва̄ хаттхапа̄со, ад̣д̣хатеййахаттхо падесо. тасминти хаттхапа̄се.
упана̄метӣти самӣпам̣ на̄мети. анантаранисиннопӣти хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ анантаре т̣ха̄не нисиннопи бхиккху вадатӣти йоджана̄. бхаттапаччхинти бхаттена паккхиттам̣ паччхим̣. ӣсаканти бха̄ванапум̣сакам̣. уддхаритва̄ ва̄ апана̄метва̄ ва̄ти самбандхитаббам̣. дӯрети нава̄сане. итоти паттато. гато дӯтоти самбандхо.
паривесана̄йа̄ти паривесанаттха̄йа, бхаттагге ва̄. татра̄ти асмим̣ паривесане. танти бхаттапаччхим̣. пхут̣т̣хаматта̄ва̄ти пхусийаматта̄ва. кат̣аччхуна̄ уддхат̣абхатте пана пава̄ран̣а̄ хотӣти йоджана̄. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. тасса̄ти паривесакасса. абхихат̣е пат̣иккхиттатта̄ти абхихат̣асса бхаттасса пат̣иккхиттабха̄вато.
‘‘ка̄йена ва̄ча̄йа ва̄ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти сан̇кхепена вуттаматтхам̣ виттха̄рена дассенто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. таттха̄ти тесу ка̄йава̄ча̄пат̣иккхепесу. маччхикабӣджанинти маккхика̄нам̣ утта̄саним̣ бӣджаним̣. кхака̄расса хи чхака̄рам̣ катва̄ ‘‘маччхика̄’’ти вуччати ‘‘саччхикатва̄’’тиа̄дӣсу вийа (а. ни. 3.103). еттха хи ‘‘саккхикатва̄’’ти ваттаббе кхака̄расса чхака̄ро хоти.
еко вадатӣти самбандхо. апанетва̄ти паттато апанетва̄. еттха̄ти вачане. катханти кена̄ка̄рена хотӣти йоджана̄. вадантасса на̄ма̄ти еттха на̄масаддо гарахаттхо ‘‘аттхӣ’’типадена йоджетаббо. аттхи на̄ма̄ти аттхо. итопӣти паттатопи. татра̄пӣти тасмим̣ вачанепи.
самам̣саканти мам̣сена саха паваттам̣. расанти дравам̣. танти вачанам̣. пат̣иккхипато хоти. касма̄? маччхо ча расо ча маччхена миссо расо ча̄ти аттхасса самбхавато. иданти ваттхум̣. мам̣сам̣ висум̣ катва̄ти ‘‘мам̣сасса расам̣ мам̣сараса’’нти мам̣сападаттхасса падха̄набха̄вам̣ акатва̄, расападаттхассева падха̄набха̄вам̣ катва̄ти аттхо.
а̄пуччхантанти ‘‘мам̣сарасам̣ ган̣хатха̄’’ти а̄пуччхантам̣. танти мам̣сам̣. карамбакоти миссака̄дхивачанаметам̣. йан̃хи ан̃н̃ена ан̃н̃ена миссетва̄ каронти, со ‘‘карамбако’’ти вуччати. айам̣ панеттха вачанаттхо – кароти самӯхам̣ авайавинти каро, карӣйати ва̄ самӯхена авайавина̄ти каро, авайаво, там̣ вакати а̄дада̄тӣти карамбако, самӯхо. ‘‘кадамбако’’типи па̄т̣хо, сопи йуттойева анумататта̄ пан̣д̣итехи. абхидха̄непи евамева аттхӣ. аттхо пана ан̃н̃атха̄ чинтетаббо. имасмим̣ ва̄ аттхе рака̄расса дака̄ро ка̄таббо. мам̣сена миссо, лаккхито ва̄ карамбако мам̣сакарамбако. на пава̄ретӣти йесам̣ кесан̃чи миссакатта̄ на пава̄рети. пава̄ретӣти мам̣сена мисситатта̄ пава̄рети.
йо пана пат̣иккхипати, со пава̄ритова хотӣти йоджана̄. нимантанети нимантанат̣т̣ха̄не. хӣти саччам̣. таттха̄ти курундийам̣. йена̄ти йена бхаттена. еттха̄ти ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дивачане. адхиппа̄йоти ат̣т̣хакатха̄чарийа̄нам̣ адхиппа̄йо. еттха̄ти ‘‘йа̄гумиссакам̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дивачане. дуддасанти дуккарам̣ дассанам̣. идан̃ча̄ти ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’тивачанан̃ча. на сама̄нетаббанти самам̣ на а̄нетаббам̣, сама̄нам̣ ва̄ на ка̄таббам̣. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. идам̣ пана̄ти миссакам̣ пана. еттха̄ти миссаке. висум̣ катва̄ти расакхӣрасаппӣни а̄вен̣им̣ катва̄. танти раса̄дим̣.
каддӣйати маддӣйатӣти каддамо. ундати пасавати вад̣д̣хатӣти удакам̣. ундати ва̄ кледанам̣ каротӣти удакам̣, нилӣне сатте гупати раккхатӣти гумбо, гухати сам̣варатӣти ва̄ гумбо. анупарийа̄йантена̄ти ануккамена париваттитва̄ а̄йантена. танти на̄вам̣ ва̄ сетум̣ ва̄. маджджханхиканти ахасса маджджхам̣ маджджханхам̣, ахасаддасса нха̄десо, маджджханхам̣ ева маджджханхикам̣. поттхакесу пана маджджхантиканти па̄т̣хо аттхи, со апа̄т̣хойева. йо т̣хито пава̄рети, тена т̣хитенева бхун̃джитаббанти йоджана̄. а̄нисаданти пӣт̣хе пхут̣т̣хаа̄нисадамам̣сам̣. ача̄летва̄ти ача̄ветва̄. айамева ва̄ па̄т̣хо. упари ча пассесу ча амочетва̄ти вуттам̣ хоти. адинна̄да̄не вийа т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ на ведитаббам̣. сам̣саритунти сам̣саббитум̣. нанти бхиккхум̣.
атирекам̣ ричати гаччхатӣти атириттам̣, на атириттам̣ анатириттанти аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘на атиритта’’нти. ‘‘адхика’’нтиимина̄ атириттасаддасса атисун̃н̃аттхам̣ ниваттети. адхи хутва̄ ети паваттатӣти адхикам̣. там̣ пана̄ти анатириттам̣ пана хотӣти самбандхо. таттха̄ти ‘‘акаппийаката’’нтиа̄дивачане. виттха̄ро евам̣ ведитабботи йоджана̄. таттха̄ти атириттам̣ ка̄таббесу ваттхӯсу. йам̣ пхалам̣ ва̄ йам̣ кандамӯла̄ди ва̄ акатанти йоджана̄. акаппийабходжанам̣ ва̄ти куладӯсакакамма̄дӣхи ниббаттам̣ акаппийабходжанам̣ ва̄ аттхӣти самбандхо. йоти винайадхаро бхиккху. тена катанти йоджана̄. ‘‘бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена ката’’нтивачанато бхутта̄вина̄ апава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена каттаббанти сиддхам̣. тасма̄ па̄то аддха̄нам̣ гаччхантесу двӣсу еко пава̄рито, тасса итаро пин̣д̣а̄йа чаритва̄ ладдхам̣ бхиккхам̣ аттана̄ абхутва̄пи ‘‘аламетам̣ сабба’’нти ка̄тум̣ лабхати ева. йанти кха̄данӣйабходжанӣйам̣. ‘‘тадубхайампӣ’’тиимина̄ атириттан̃ча атириттан̃ча атириттам̣, на атириттам̣ анатириттанти аттхам̣ дассети.
тассева̄ти анатириттассева. еттха̄ти анатиритте, ‘‘каппийаката’’нти а̄дӣсу саттасу винайакамма̄ка̄ресу ва̄. анантарети винайадхарасса анантаре а̄сане. паттато нӣхаритва̄ти самбандхо. таттхева̄ти бхун̃джанат̣т̣ха̄нейева. тасса̄ти нисиннасса. тена̄ти бхаттам̣ а̄нентена бхиккхуна̄ бхун̃джитаббанти йоджана̄. ‘‘нисиннена бхиккхуна̄’’ти ка̄ритакаммам̣ а̄нетаббам̣. касма̄ ‘‘хаттхам̣ дховитва̄’’ти вуттанти пуччханто а̄ха ‘‘касма̄’’ти. хӣти ка̄ран̣ам̣. йасма̄ акаппийам̣ хоти, тасма̄ хаттхам̣ дховитва̄ти майа̄ вуттанти адхиппа̄йо. тасса̄ти бхаттам̣ а̄нентасса. йена̄ти винайадхарена. пуна йена̄ти евамева. йан̃ча̄ти кха̄данӣйабходжанӣйан̃ча. йена винайадхарена пат̣хамам̣ акатам̣, тенева каттаббам̣. йан̃ча кха̄данӣйабходжанӣйам̣ пат̣хамам̣ акатам̣, тан̃н̃ева каттаббанти вуттам̣ хоти. таттха̄ти пат̣хамабха̄джане. хӣти саччам̣. пат̣хамабха̄джанам̣ суддхам̣ дховитва̄ катампи ниддосамева. тена бхиккхуна̄ти пава̄ритена бхиккхуна̄.
кун̣д̣епӣти уккхалийампи. са̄ хи куд̣ати одана̄дим̣ да̄хам̣ каротӣти кун̣д̣оти вуччати. танти атириттакатам̣ кха̄данӣйабходжанӣйам̣. йена пана̄ти винайадхарена пана. бхиккхум̣ нисӣда̄пентӣти самбандхо. ман̇галанимантанети ман̇галаттха̄йа нимантанат̣т̣ха̄не. таттха̄ти ман̇галанимантане. каронтена̄ти каронтена винайадхарена.
гила̄нена бхун̃джита̄васесамева на кевалам̣ гила̄на̄тириттам̣ на̄ма, гила̄нам̣ пана уддисса а̄бхатам̣ гила̄на̄тириттамева на̄ма̄ти дассенто а̄ха ‘‘на кевала’’нтиа̄ди. йам̣кин̃чи гила̄нанти упасампаннам̣ ва̄ анупасампаннам̣ ва̄ йам̣кин̃чи гила̄нам̣. йам̣ дуккат̣ам̣ вуттам̣, там̣ асам̣сат̣т̣хавасена вуттанти йоджана̄. ана̄ха̄раттха̄йа̄ти пипа̄саччхеданаа̄ба̄дхавӯпасаматтха̄йа.
241. сати паччайети еттха паччайасса сарӯпам̣ дассетум̣ ‘‘пипа̄са̄йа сатӣ’’ти ча ‘‘а̄ба̄дхе сатӣ’’ти ча вуттам̣. тена тена̄ти сатта̄хака̄ликена ча йа̄ваджӣвикена ча. тасса̄ти а̄ба̄дхасса. идам̣ падам̣ ‘‘упасаманаттха’’нти еттха самудха̄туйа̄ самбандхе самбандхо, йупаччайена самбандхе камманти дат̣т̣хаббанти. пан̃чамам̣.