10. индрийабха̄вана̄суттаван̣н̣ана̄

453. евам̣на̄макети ‘‘гаджан̇гала̄’’ти евам̣ иттхилин̇гавасена ладдхана̄маке маджджхимападесасса марийа̄дат̣т̣ха̄набхӯте нигаме. сувел̣у на̄ма ничаларуккхоти ваданти. тато ан̃н̃ам̣ ева̄ти пана адхиппа̄йена ‘‘ека̄ руккхаджа̄тӣ’’ти вуттам̣. чаккхусота̄нам̣ йатха̄сакависайато нива̄ран̣ам̣ даманам̣ индрийабха̄вана̄, тан̃ча кхо саббасо адассанена асаванена̄ти а̄ха – ‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ на пассати, сотена саддам̣ на сун̣а̄тӣ’’ти. сати хи дассане саване ча та̄ни аданта̄ни абха̄вита̄нева̄ти адхиппа̄йо. чаккхусота̄ни ча асампаттагга̄хита̄йа дураккхита̄нӣти бра̄хман̣о тесам̣йева висайаггахан̣ам̣ пат̣иккхипи. асадиса̄йа̄ти ан̃н̃атиттхийасамайехи аса̄дха̄ран̣а̄йа. а̄лайанти катхетука̄мата̄ка̄ранти аттхо.

454. випассанупеккха̄ти а̄раддхавипассакасса випассана̄н̃а̄н̣ена лаккхан̣аттайе дит̣т̣хе сан̇кха̄ра̄нам̣ аниччабха̄ва̄дивичинане маджджхаттабхӯта̄ випассана̄сан̇кха̄та̄ упеккха̄. са̄ пана йасма̄ бха̄вана̄висесаппаттийа̄ хет̣т̣химехи випассана̄ва̄рехи санта̄ чева пан̣ӣта̄ ча, пагева чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дисахагата̄хи упеккха̄хи, тасма̄ а̄ха – ‘‘еса̄ санта̄ еса̄ пан̣ӣта̄’’ти. атаппика̄ти сантапан̣ӣтабха̄вана̄расавасена титтим̣ на джанети. тенева̄ха –

‘‘сун̃н̃а̄га̄рам̣ павит̣т̣хасса, сантачиттасса бхиккхуно;

ама̄нусӣ ратӣ хоти, самма̄ дхаммам̣ випассато’’ти. (дха. па. 373);

итӣти евам̣ ваккхама̄на̄ка̄рена̄ти аттхо. айам̣ бхиккхӯти айам̣ а̄раддхавипассако бхиккхӯти йоджана̄. чаккхудва̄ре рӯпа̄рамман̣амхӣти чаккхудва̄ре а̄па̄тхагате рӯпа̄рамман̣е. мана̄панти мана̄пабха̄вена паваттанакам̣. маджджхатте мана̄па̄мана̄панти ит̣т̣хамаджджхатте мана̄пабха̄вена амана̄пабха̄вена ча паваттанакам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ на̄ма̄ти. тена̄ха (‘‘нева мана̄пам̣ на амана̄па’’нти). имина̄ мана̄пабха̄во гахито, ‘‘нева мана̄па’’нти имина̄ мана̄пабха̄во маджджхатто ча убхайам̣ екадесато лаббхатӣти, ‘‘мана̄па̄мана̄па’’нти вуттам̣. евам̣ а̄рамман̣е лаббхама̄нависесавасена тада̄рамман̣асса читтасса па̄катикам̣ паваттиа̄ка̄рам̣ дассетва̄ ида̄ни таппат̣иседхена арийасса винайе ануттарам̣ индрийабха̄ванам̣ дассетум̣, ‘‘тасса раджджитум̣ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. татра̄йам̣ йоджана̄ – тасса читтам̣ ит̣т̣хе а̄рамман̣е раджджитум̣ ва̄ анит̣т̣хе а̄рамман̣е дусситум̣ ва̄ маджджхатте а̄рамман̣е муйхитум̣ ва̄. адатва̄ти ниседхетва̄. париггахетва̄ти париджа̄нанавасена н̃а̄н̣ена гахетва̄ н̃а̄татӣран̣апаха̄напарин̃н̃а̄хи париджа̄нитва̄. випассанам̣ маджджхатте т̣хапетӣти ануккамена випассанупеккхам̣ ниббаттетва̄ там̣ сан̇кха̄рупеккхам̣ па̄петва̄ т̣хапети. чаккхума̄ти на паса̄дачаккхуно аттхита̄маттаджотанам̣; атха кхо тасса атисайена аттхита̄джотанам̣, ‘‘сӣлава̄’’тиа̄дӣсу вийа̄ти а̄ха – ‘‘чаккхума̄ти сампанначаккху висуддханетто’’ти.

456. ӣсакам̣ пон̣ети маджджхе уччам̣ хутва̄ ӣсакам̣ пон̣е, на антантена ван̇ке. тена̄ха – ‘‘ратхӣса̄ вийа ут̣т̣хахитва̄ т̣хите’’ти.

461. пат̣икӯлети аманун̃н̃е а̄рамман̣е. аппат̣икӯласан̃н̃ӣти на пат̣икӯласан̃н̃ӣ. там̣ пана аппат̣икӯласан̃н̃итам̣ дассетум̣, ‘‘метта̄пхаран̣ена ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха пат̣икӯле анит̣т̣хе ваттхусмим̣ саттасан̃н̃ите метта̄пхаран̣ена ва̄ дха̄тусо упасам̣ха̄рена ва̄ сан̇кха̄расан̃н̃ите пана дха̄тусо упасам̣ха̄рена ва̄ти йоджетаббам̣. аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихаратӣти хитесита̄йа дхаммасабха̄вачинтана̄йа ча наппат̣икӯласан̃н̃ӣ хутва̄ ирийа̄патхавиха̄рена вихарати. аппат̣икӯле ит̣т̣хе ваттхусмим̣ саттасан̃н̃ите кеса̄диасучикот̣т̣ха̄саматтамева̄ти асубхапхаран̣ена ва̄ти асубхато манасика̄равасена. идам̣ рӯпа̄рӯпаматтам̣ аниччам̣ сан̇кхатанти аниччато упасам̣ха̄рена ва̄. тато ева, ‘‘дуккхам̣ випарин̣а̄мадхамма’’нти манаси каронто пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихарати. сесападесӯти, ‘‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча̄’’тиа̄дина̄ а̄гатесу сесесу двӣсу падесу. таттха хи ит̣т̣ха̄нит̣т̣хаваттхӯни екаджджхам̣ гахетва̄ вуттам̣ йатха̄ сатта̄нам̣ пат̣хамам̣ пат̣икӯлато упат̣т̣хитамева паччха̄ гахан̣а̄ка̄равасена аваттхантарена ва̄ аппат̣икӯлато упат̣т̣ха̄ти. йан̃ча аппат̣икӯлато упат̣т̣хитамева паччха̄ пат̣икӯлато упат̣т̣ха̄ти, тадубхайепи кхӣн̣а̄саво саче а̄кан̇кхати, вуттанайена аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа пат̣икӯласан̃н̃ӣ ва̄ти.

тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ти сабха̄вато бха̄вана̄нубха̄вато ча упат̣т̣хитам̣ а̄рамман̣ам̣ пат̣икӯласабха̄вам̣ аппат̣икӯласабха̄вам̣ ва̄ти там̣ убхайам̣ паха̄йа аггахетва̄. саббасмим̣ ваттхусмим̣ пана, ‘‘маджджхатто хутва̄ вихаритука̄мо ким̣ каротӣ’’ти, ватва̄ таттха пат̣ипаджджанавидхим̣ дассенто, ‘‘ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу…пе… доманассито хотӣ’’ти а̄ха. ида̄ни йатха̄вуттаматтхам̣ пат̣исамбхида̄маггапа̄л̣ийа̄ вибха̄ветум̣, ‘‘вуттам̣ хета’’нтиа̄дима̄ха. тассаттхо хет̣т̣ха̄ вуттанайо ева. сатоти сативепуллаппаттийа̄ сатима̄. сампаджа̄ноти пан̃н̃а̄вепуллаппаттийа̄ сампаджа̄нака̄рӣ. чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ти ка̄ран̣авасена чаккхӯти ладдхавоха̄рена рӯпадассанасаматтхена чаккхувин̃н̃а̄н̣ена, чаккхуна̄ ва̄ каран̣абхӯтена рӯпам̣ пасситва̄. нева сумано хоти гехасситасоманассапат̣иккхепена неккхаммапаккхика̄йа кирийа̄соманассаведана̄йа.

имесу ча̄ти ‘‘ан̃н̃атха̄ ча пана̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ хотӣ’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 3.453), – ‘‘катхан̃ча̄нанда, секхо хоти пат̣ипадо’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 3.460); – ‘‘катхан̃ча̄нанда, арийо хоти бха̄витиндрийо’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 3.461) ча а̄гатесу тивидхесу найесу. мана̄пам̣ амана̄пам̣ мана̄па̄мана̄панти еттха мана̄паггахан̣ена соманассайуттакусала̄кусала̄нам̣, амана̄паггахан̣ена доманассайуттаакусала̄нам̣, мана̄па̄мана̄паггахан̣ена таббидхурупеккха̄йутта̄нам̣ сан̇гахитатта̄ пат̣хаманайе ‘‘сам̣килесам̣ ват̣т̣ати, никкилесам̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. пат̣хаманайе хи путхуджджанасса адхиппетатта̄ сам̣килесакилесавиппайуттампи йуджджати. дутийанайе пана ‘‘со…пе… ад̣д̣ӣйатӣ’’тиа̄дивачанато ‘‘пат̣хамам̣ сам̣килесам̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. секкхасса адхиппетатта̄ часса аппахӣнакилесавасена, ‘‘сам̣килесампи ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. татийанайе арахато адхиппетатта̄, ‘‘татийам̣ никкилесамева ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. секкхава̄ре пана ‘‘чаккхума̄ пурисо’’тиа̄дика̄ упама̄ екамева аттхам̣ н̃а̄петум̣ а̄ха. тасма̄ чаккхудва̄расса уппанне ра̄га̄дике виккхамбхетва̄ випассанупеккха̄йа патит̣т̣ха̄нам̣ арийа̄ индрийабха̄вана̄ти. пат̣хаманайо випассакавасена а̄гато, дутийо секкхасса васена, пат̣хамадутийо ча секкхапутхуджджана̄нам̣ мӯлакаммат̣т̣ха̄навасена, татийо кхӣн̣а̄савасса арийавиха̄равасена а̄гато. пат̣хаманайе ча путхуджджанасса васена, дутийанайе секкхасса васена кусалам̣ вуттам̣, татийанайе асеккхасса васена кирийа̄бйа̄катам̣ вуттанти айам̣ висесо ведитаббо.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

индрийабха̄вана̄суттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.

нит̣т̣хита̄ ча сал̣а̄йатанаваггаван̣н̣ана̄.

упарипан̣н̣а̄сат̣ӣка̄ саматта̄.