5. бахудха̄тукасуттаван̣н̣ана̄
124. бхайанти (а. ни. т̣ӣ. 2.3.1) читтасам̣саппата̄ти а̄ха ‘‘читтутра̄со’’ти. упаддавоти антара̄йо. тасса пана виккхепака̄ран̣атта̄ вуттам̣ ‘‘анекаггата̄ка̄ро’’ти. упасагготи упасаджджанам̣. тато аппатӣка̄равигха̄та̄патти йасма̄ патӣка̄ра̄бха̄вена вихан̃н̃ама̄насса кин̃чи ка̄тум̣ асаматтхасса осӣданака̄ран̣ам̣, тасма̄ вуттам̣ – ‘‘таттха таттха лаггана̄ка̄ро’’ти. ван̃четва̄ а̄гантум̣ йатха̄вутте дивасе ана̄гаччхантесу. бахи аниккхаманаттха̄йа два̄ре аггим̣ датва̄.
нал̣ехӣти нал̣аччханнасан̇кхепена упари чха̄детва̄ техийева да̄рукаччхадананийа̄мена паритопи чха̄дита̄. есева найоти имина̄ тин̣ехи чханнатам̣, сесасамбха̄ра̄нам̣ руккхамайатан̃ча атидисати. видхава̄путтети адантабха̄вопалаккхан̣ам̣. те хи ниппитика̄ авинӣта̄ асам̣йата̄ акиччака̄рино хонти.
маттхакам̣ апа̄петва̄ва нит̣т̣ха̄пита̄ти касма̄ бхагава̄ евамака̄сӣти? а̄нандаттхерасса пуччха̄косалладӣпанаттхамева, таттха нисинна̄нам̣ саннипатитабхиккхӯнам̣ десана̄йа джа̄нанаттхан̃ча. те кира сан̇кхепато вуттаматтхам̣ аджа̄нанта̄ андхака̄рам̣ павит̣т̣ха̄ вийа т̣хита̄. пуччха̄нусандхивасена париггайха джа̄ниссантӣти.
125. рӯпапариггахова катхито, на ан̃н̃ам̣ кин̃чӣти аттхо. ида̄ни тато сачча̄ни ниддха̄ретва̄ чатусаччакаммат̣т̣ха̄нам̣ дассетум̣, ‘‘сабба̄пӣ’’тиа̄ди вуттам̣. пан̃чаккхандха̄ хонтӣти аддхека̄даса дха̄туйо рӯпаккхандхо, аддхат̣т̣хама̄ дха̄туйо йатха̄рахам̣ ведана̄дайо чатта̄ро арӯпино кхандха̄ти евам̣ ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо пан̃чаккхандха̄ хонти. пан̃чапи кхандха̄ тан̣ха̄ваджджа̄ дуккхасаччам̣. аппаваттӣти аппаваттинимиттам̣. ниродхападжа̄нана̄ти пан̃н̃а̄сӣсена маггакиччама̄ха. самма̄дит̣т̣хипамукхо хи арийамагго. маттхакам̣ па̄петва̄ катхитам̣ хоти саммасанасса бхӯмийа̄ ниппхаттийа̄ ча катхитатта̄. джа̄на̄ти пассатӣти имина̄ н̃а̄н̣адассанам̣ катхитам̣ там̣ пана локийам̣ локуттаранти дувидханти тадубхайампи дассенто а̄ха – ‘‘саха випассана̄йа магго вутто’’ти.
етта̄вата̄пи кхоти пи-саддаггахан̣ена ан̃н̃ена парийа̄йена саттха̄ дха̄тукосаллам̣ десетука̄моти тхеро, ‘‘сийа̄ пана, бханте’’ти пуччхатӣти бхагава̄ патхавӣдха̄туа̄дивасенапи дха̄тукосаллам̣ вибха̄вети. таттха патхавӣдха̄туа̄дисаддена десана̄ка̄ран̣ам̣ вибха̄венто, ‘‘патхавӣдха̄ту…пе… вутта̄’’ти а̄ха. та̄пи хи а̄дито чха дха̄туйо. ‘‘вин̃н̃а̄н̣адха̄туто нӣхаритва̄ пӯретабба̄’’ти ватва̄ катхам̣ рӯпадха̄туйо нӣхарӣйантӣти чоданам̣ сандха̄йа там̣ найам̣ дассетум̣, ‘‘вин̃н̃а̄н̣адха̄тӯ’’тиа̄ди вуттам̣. ка̄ман̃четтха ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ а̄рамман̣ам̣ пхот̣т̣хаббадха̄тупатхавӣдха̄ту а̄дивасена десана̄рул̣амева, ка̄йадха̄ту пана нӣхаритабба̄ти екам̣самева нӣхаран̣авидхим̣ дассенто, ‘‘еса найо саббаттха̄’’ти а̄ха. пуримапаччхимавасена манодха̄тӯти паччхимабха̄гавасена кирийа̄манодха̄ту гахетабба̄ тасса̄нурӯпабха̄вато. нану четтха манодха̄ту на̄ма̄йам̣ мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ асам̣сат̣т̣ха̄, висум̣йева чеса̄ дха̄тӯти? саччаметам̣ ат̣т̣ха̄расадха̄тудесана̄йа, читтавибхаттиниддесе чхавин̃н̃а̄н̣ака̄йадесана̄йам̣ пана са̄ мановин̃н̃а̄н̣ака̄йасан̇гахита̄ва̄ти дат̣т̣хаббам̣. йам̣ панеттха ваттаббам̣ там̣ висуддхимаггасам̣ван̣н̣ана̄йам̣ (висуддхи. маха̄т̣ӣ. 2.517) вуттанайена ведитаббам̣. атха ва̄ пуримапаччхимавасена̄ти пуречара̄нучаравасена. манодха̄тӯти випа̄каманодха̄ту гахетабба̄ пуречаран̣ато, парато уппаджджанакирийа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ анантарам̣ манодха̄туйа̄, кирийа̄манодха̄туйа̄ анантарам̣ мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ ануппаджджанато ча.
дхамма̄нам̣ йа̄вадева ниссаттаниджджӣвавибха̄ванаттха̄йа саттху дха̄тудесана̄ти ан̃н̃есу сабха̄вадха̄ран̣а̄диаттхесу лаббхама̄несупи айаметтха аттхо падха̄ноти а̄ха – ‘‘есанайо саббаттха̄’’ти. саппат̣ипаккхавасена̄ти саппат̣ибха̄гавасена сукхам̣ дуккхена саппат̣ибха̄гам̣, дуккхам̣ сукхена, евам̣ соманассадоманасса̄ти. йатха̄ сукха̄дӣнам̣йева самуда̄ча̄ро вибхӯто, на упеккха̄йа, евам̣ ра̄га̄дӣнам̣йева самуда̄ча̄ро вибхӯто, на мохасса, тена вуттам̣ ‘‘авибхӯтабха̄вена̄’’ти. ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄ту париггахита̄ва хоти тадавина̄бха̄вато. сеса̄су соманассадха̄туа̄дӣсу, париггахита̄ва хоти авина̄бха̄вато ева. на хи соманасса̄дайо манодха̄туйа̄ вина̄ ваттанти. упеккха̄дха̄туто нӣхаритва̄ти еттха чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туа̄дайо чатассо вин̃н̃а̄н̣адха̄туйо та̄сам̣ ваттха̄рамман̣абхӯта̄ чаккхудха̄туа̄дайо ча̄ти ат̣т̣ха рӯпадха̄туйо, манодха̄ту, упеккха̄сахагата̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту, упеккха̄сахагата̄ ева дхаммадха̄тӯти евам̣ паннараса дха̄туйо упеккха̄дха̄туто нӣхаритабба̄. соманассадха̄туа̄дайо пана чатассо дха̄туйо дхаммадха̄туантогадха̄, евам̣ сукхадха̄туто ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ тасса̄ ваттха̄рамман̣абхӯта̄нам̣ ка̄йадха̄тупхот̣т̣хаббадха̄тӯнан̃ча нӣхаран̣а̄ хет̣т̣ха̄ дасситанайа̄ти, ‘‘упеккха̄дха̄туто нӣхаритва̄ пӯретабба̄’’иччева вуттам̣.
ка̄мавитакка̄дайо идха ка̄мадха̄туа̄дипарийа̄йена вутта̄ти ‘‘ка̄мадха̄туа̄дӣнам̣ дведха̄витакке ка̄мавитакка̄дӣсу вуттанайена аттхо ведитаббо’’ти а̄ха. таттха хи ‘‘ка̄мавитаккоти ка̄мапат̣исам̣йутто витакко, бйа̄па̄давитаккоти бйа̄па̄дапат̣исам̣йутто витакко, вихим̣са̄витаккоти вихим̣са̄пат̣исам̣йутто витакко, неккхаммапат̣исам̣йутто витакко неккхаммавитакко, со йа̄ва пат̣хамаджджха̄на̄ ват̣т̣ати. абйа̄па̄дапат̣исам̣йутто витакко абйа̄па̄давитакко, со метта̄пуббабха̄гато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва пат̣хамаджджха̄на̄ ват̣т̣ати. авихим̣са̄пат̣исам̣йутто витакко авихим̣са̄витакко, со карун̣а̄йа пуббабха̄гато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва пат̣хамаджджха̄на̄ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. айам̣ панаттхо абхидхамме виттха̄рато а̄гато ева̄ти дассетум̣, ‘‘абхидхамме’’тиа̄ди вуттам̣. ка̄мадха̄туто нӣхаритва̄ти еттха ка̄маггахан̣ена гахита̄ рӯпадха̄туа̄дайо чха, там̣висайа̄ саттавин̃н̃а̄н̣адха̄туйо, таттха пан̃чаннам̣ вин̃н̃а̄н̣адха̄тӯнам̣ чаккхудха̄туа̄дайо пан̃ча̄ти ат̣т̣ха̄раса. неккхаммадха̄туа̄дайо пана дхаммадха̄туантогадха̄ ева.
ка̄матан̣ха̄йа висайабхӯта̄ дхамма̄ ка̄мадха̄тӯти а̄ха – ‘‘пан̃ча ка̄ма̄вачараккхандха̄ ка̄мадха̄тӯ’’ти. татха̄ рӯпатан̣ха̄йа висайабхӯта̄ дхамма̄ рӯпадха̄ту, арӯпатан̣ха̄йа висайабхӯта̄ дхамма̄ арӯпадха̄тӯти а̄ха – ‘‘чатта̄ро арӯпа̄вачараккхандха̄’’тиа̄ди. ка̄матан̣ха̄ ка̄мо уттарападалопена, евам̣ рӯпа̄рӯпатан̣ха̄ рӯпа̄рӯпам̣. а̄рамман̣акаран̣авасена та̄ йаттха авачаранти, те ка̄ма̄вачара̄дайоти евам̣ ка̄ма̄вачараккхандха̄дӣнам̣ ка̄матан̣ха̄дибха̄во ведитаббо. а̄дина̄ найена̄ти етена ‘‘упарито параниммитавасаваттидеве антокаритва̄ еттха̄вачара̄’’тиа̄дипа̄л̣им̣ (вибха. 1020) сан̇ган̣ха̄ти. еттха̄вачара̄ти авӣчипараниммитапариччхиннока̄са̄йа ка̄матан̣ха̄йа висайабха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣, тадока̄сата̄ ча тан̣ха̄йа танниннатта̄ ведитабба̄. сесапададвайепи есева найо. парипун̣н̣аат̣т̣ха̄расадха̄тукатта̄ ка̄ма̄вачарадхамма̄нам̣ ‘‘ка̄мадха̄туто нӣхаритва̄ пӯретабба̄’’ти вуттам̣. мановин̃н̃а̄н̣адха̄тудхаммадха̄ту екадесаматтамева хи рӯпа̄рӯпа̄вачарадхамма̄ти.
сама̄гантва̄ти сахита̄ хутва̄. йаттакан̃хи паччайадхамма̄ аттано пхаласса ка̄ран̣ам̣, таттха танниббаттане сама̄гата̄ вийа хоти векалле таданиббаттанато. сан̇кхатадха̄туто нӣхаритва̄ пӯретабба̄ асан̇кхата̄йа дха̄туйа̄ дхаммадха̄туекадесабха̄вато.
126. евам̣ паваттама̄на̄ майам̣ атта̄ти гахан̣ам̣ гамисса̄ма̄ти имина̄ вийа адхиппа̄йена атта̄нам̣ адхикичча уддисса паватта̄ аджджхатта̄, тесу бхава̄ таппарийа̄паннатта̄ти аджджхаттика̄ни. тато бахибхӯта̄ни ба̄хира̄ни. а̄йатанакатха̄ пат̣иччасамуппа̄дакатха̄ ча висуддхимагге (висуддхи. 2.510, 570, 571) вуттанайенева ведитабба̄ти на виттха̄рита̄.
127. авиджджама̄нам̣ т̣ха̄нам̣ ат̣т̣ха̄нам̣ (а. ни. т̣ӣ. 1.1.268; вибха. мӯлат̣ӣ. 809), наттхи т̣ха̄нанти ва̄ ат̣т̣ха̄нам̣. анавака̄соти еттха есева найо. тадаттханигаманамева хи ‘‘нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти вачананти. тена̄ха ‘‘убхайенапӣ’’тиа̄ди. йанти ка̄ран̣е паччаттавачанам̣, хетуаттхо ча ка̄ран̣аттхоти а̄ха – ‘‘йанти йена ка̄ран̣ена̄’’ти. уккат̣т̣ханиддесена еттха дит̣т̣хисампатти ведитабба̄ти вуттам̣ ‘‘маггадит̣т̣хийа̄ сампанно’’ти. куто пана̄йаматтхо лаббхатӣти? лин̇гато. лин̇ган̃хетам̣, йадидам̣ ниччато упагаманапат̣иккхепо. чатубхӯмакесӯти идам̣ чатуттхабхӯмакасан̇кха̄ра̄нам̣ арийаса̄вакасса висайабха̄вӯпагаманато вуттам̣; на пана те а̄раббха ниччато упагаманасаббха̄вато. ваккхати ча ‘‘чатуттхабхӯмакасан̇кха̄ра̄ пана̄’’тиа̄дина̄. абхисан̇кхатасан̇кха̄раабхисан̇кхаран̣акасан̇кха̄ра̄нам̣ саппадесатта̄ ниппадесасан̇кха̄раггахан̣аттхам̣ ‘‘сан̇кхатасан̇кха̄ресӯ’’ти вуттам̣. локуттарасан̇кха̄ра̄нам̣ пана ниваттане ка̄ран̣ам̣ сайамева ваккхати. етам̣ ка̄ран̣ам̣ наттхи сетугха̄татта̄. теджуссадатта̄ти сам̣килесавидхаманатеджасса адхикабха̄вато. татха̄ хи те гамбхӣрабха̄вена дуддаса̄. акусала̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ на хонтӣти идам̣ пакаран̣авасена вуттам̣. аппахӣнавипалла̄са̄нам̣ сатта̄нам̣ кусаладхамма̄нампи те а̄рамман̣ам̣ на хонти.
асукхе ‘‘сукха’’нти випалла̄со ча идха сукхато упагаманасса т̣ха̄нанти адхиппетанти дассенто, ‘‘еканта…пе… вутта’’нти. аттадит̣т̣хивасена̄ти падха̄надит̣т̣хима̄ха. дит̣т̣хийа̄ нибба̄насса ависайабха̄во хет̣т̣ха̄ вутто ева̄ти ‘‘касин̣а̄дипан̣н̣аттисан̇гахаттха’’нти вуттам̣. париччхедоти сан̇кха̄ра̄нам̣ париччхедо сан̇кха̄ра̄нам̣ париччхиджджагахан̣ам̣. сва̄йам̣ йесам̣ ничча̄дито упагаманам̣ бхавати тесам̣йева васена ка̄табботи дассенто ‘‘саббава̄ресӯ’’тиа̄дима̄ха. саббава̄ресӯти ничча̄дисаббава̄ресу. путхуджджано хӣти хи-саддо хетуаттхо. йасма̄ йам̣ йам̣ сан̇кха̄рам̣ ничча̄дивасена путхуджджанака̄ле упагаччхати, там̣ там̣ арийамагга̄дхигамена аничча̄дивасена ган̣ханто йа̄тха̄вато джа̄нанто там̣ га̄хам̣ там̣ дит̣т̣хим̣ винивет̣хети виссаджджети. тасма̄ йаттха га̄хо таттха виссаджджана̄ти чатуттхабхӯмакасан̇кха̄ра̄ идха сан̇кха̄раггахан̣ена на гайхатӣти аттхо.
128. путтасамбандхена ма̄та̄питусаман̃н̃а̄, даттакиттима̄дивасенапи путтавоха̄ро локе диссати, со ча кхо парийа̄йато ниппарийа̄йасиддхам̣ там̣ дассетум̣, ‘‘джаника̄ ва ма̄та̄ джанако пита̄’’ти вуттам̣. татха̄ а̄нантарийакаммасса адхиппетатта̄ ‘‘мануссабхӯтова кхӣн̣а̄саво араха̄ти адхиппето’’ти вуттам̣. ‘‘ат̣т̣ха̄намета’’нтиа̄дина̄ ма̄туа̄дӣнам̣йева джӣвита̄ воропане арийаса̄вакасса абхаббабха̄вадассанато тадан̃н̃ам̣ арийаса̄вако джӣвита̄ воропетӣти идам̣ аттхато а̄паннамева̄ти ман̃н̃ама̄но вадати – ‘‘ким̣ пана арийаса̄вако ан̃н̃ам̣ джӣвита̄ воропеййа̄’’ти? ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со, йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти вачанато, ‘‘етампи ат̣т̣ха̄на’’нти вуттам̣. тена̄ха ‘‘сачепи хӣ’’тиа̄ди. баладӣпанаттханти саддха̄дибаласаманна̄гамадӣпанаттхам̣. арийамаггена̄гатасаддха̄дибалавасена хи арийаса̄вако та̄дисам̣ са̄ваджджам̣ на кароти.
пан̃чахи ка̄ран̣ехӣти идам̣ аттханиппха̄дака̄ни тесам̣ пуббабха̄гийа̄ни ча ка̄ран̣а̄ни ка̄ран̣абха̄васа̄ман̃н̃ена екаджджхам̣ гахетва̄ вуттам̣, на пана саббесам̣ пан̃чаннам̣ сахайогаккхамато. а̄ка̄рехӣти ка̄ран̣ехи. анусса̄ванена̄ти анурӯпам̣ са̄ванена. бхедасса анурӯпам̣ йатха̄ бхедо хоти, евам̣ бхиндитабба̄нам̣ бхиккхӯнам̣ аттано вачанасса са̄ванена вин̃н̃а̄панена. тена̄ха ‘‘нану тумхе’’тиа̄ди. кан̣н̣амӯле вачӣбхедам̣ катва̄ти етена ‘‘па̄кат̣ам̣ катва̄ бхедакараваттхудӣпанам̣ воха̄ро, таттха аттано ниччхитаматтхам̣ рахассавасена вин̃н̃а̄панам̣ анусса̄вана’’нти дассети.
каммамева уддесо ва̄ пама̄н̣анти техи сан̇гхабхедасиддхито вуттам̣, итаре пана тесам̣ пуббабха̄габхӯта̄. тена̄ха ‘‘воха̄ра̄’’тиа̄ди. таттха̄ти воха̄ре. чутианантарам̣ пхалам̣ анантарам̣ на̄ма, тасмим̣ анантаре нийутта̄ни танниббаттанена анантаракаран̣асӣла̄ни, анантараппайоджана̄ни ча̄ти а̄нантарийа̄ни, та̄ни ева ‘‘а̄нантарийакамма̄нӣ’’ти вутта̄ни.
камматоти ‘‘евам̣ а̄нантарийакаммам̣ хоти, евам̣ анантарийакаммасадиса’’нти евам̣ каммавибха̄гато. два̄ратоти ка̄йа̄дидва̄рато. каппат̣т̣хитийатоти ‘‘идам̣ каппат̣т̣хитикавипа̄кам̣, идам̣ на каппат̣т̣хитикавипа̄ка’’нти евам̣ каппат̣т̣хитийавибха̄гато. па̄ка̄ти ‘‘идаметтха випаччати, идам̣ на випаччатӣ’’ти випаччанавибха̄гато. са̄дха̄ран̣а̄дӣхӣти гахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ са̄дха̄ран̣а̄са̄дха̄ран̣ато, а̄ди-саддена ведана̄дивибха̄гато ча.
йасма̄ мануссаттабха̄ве т̣хитассева ча кусаладхамма̄нам̣ тиккхависадасӯрабха̄ва̄патти, йатха̄ там̣ тин̣н̣ампи бодхисатта̄нам̣ бодхиттайаниббаттийам̣, евам̣ мануссабха̄ве т̣хитассева акусаладхамма̄нампи тиккхависадасӯрабха̄ва̄паттӣти а̄ха ‘‘мануссабхӯтассева̄’’ти. па̄катикаманусса̄нампи ча кусаладхамма̄нам̣ висесаппатти вима̄наваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ (ви. ва. ат̣т̣ха. 3) вуттанайена ведитабба̄. йатха̄ вутто ча аттхо сама̄наджа̄тийасса викопане каммам̣ гарутарам̣, на татха̄ виджа̄тийасса̄ти вуттам̣ – ‘‘мануссабхӯтам̣ ма̄тарам̣ ва̄ питарам̣ ва̄’’ти. лин̇ге париватте ча со ева екакамманиббатто бхаван̇гаппабандхо, джӣвитиндрийаппабандхо ча, на ан̃н̃оти а̄ха ‘‘апи париватталин̇га’’нти. арахантепи есева найо. тасса випа̄кантиа̄ди каммасса а̄нантарийабха̄васаматтханам̣, чатукот̣икан̃четтха самбхавати. таттха пат̣хама̄ кот̣и дассита̄, итара̄су висан̇кетам̣ дассетум̣, ‘‘йо пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. йадипи таттха висан̇кето, каммам̣ пана гарутарам̣ а̄нантарийасадисам̣ бха̄йитаббанти а̄ха – ‘‘а̄нантарийам̣ а̄хаччева тит̣т̣хатӣ’’ти. айам̣ пан̃хоти н̃а̄паниччха̄ниббатта̄ катха̄.
а̄нантарийам̣ пхусати маран̣а̄дхиппа̄йенева а̄нантарийаваттхуно викопитатта̄. а̄нантарийам̣ на пхусати а̄нантарийаваттхуабха̄вато. саббаттха хи пуримам̣ абхисандхичиттам̣ аппама̄н̣ам̣, вадхакачиттам̣ пана тада̄рамман̣ам̣ джӣвитиндрийан̃ча а̄нантарийана̄нантарийабха̄ве пама̄н̣анти дат̣т̣хаббам̣. сан̇га̄мачатуккам̣ сампаттавасена йоджетаббам̣.
тенева̄ти тенева пайогена. арахантагха̄то хотийева арахато ма̄ритатта̄. путхуджджанассева диннам̣ хотӣти йасма̄ йатха̄ вадхакачиттам̣ паччуппанна̄рамман̣ампи пабандхавиччхедавасена ча джӣвитиндрийам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ паваттати, на евам̣ ча̄гачетана̄, са̄ хи чаджитаббаваттхум̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ чаджанаматтамева хоти, ан̃н̃асантакабха̄вакаран̣ан̃ча тасса чаджанам̣, тасма̄ йасса там̣ сантакам̣ катам̣. тассева диннам̣ хотӣти.
лохитам̣ само саратӣти абхигха̄тена пакуппама̄нам̣ сан̃читам̣ хоти. махантатаранти гарутарам̣. сарӣрапат̣иджаггане вийа̄ти саттхурӯпака̄йапат̣иджаггане вийа.
асаннипатитети идам̣ са̄маггийадӣпанам̣. бхедо ча хотӣти сан̇гхасса бхедо хоти. ват̣т̣атӣти сан̃н̃а̄йа̄ти ӣдисакаран̣ам̣ сан̇гхасса бхеда̄йа на хотӣти сан̃н̃а̄йа. навато ӯнапариса̄йам̣ каронтасса татха̄ти йоджетаббам̣, татха̄ти имина̄ ‘‘на а̄нантарийакамманти’’ имам̣ а̄кад̣д̣хати, на пана ‘‘бхедо хотӣ’’ти идам̣. хет̣т̣химантена хи наваннамева васена сан̇гхабхедо. дхаммава̄дино анаваджджа̄ йатха̄дхаммам̣ ават̣т̣ха̄нато. сан̇гхабхедасса пуббабха̄го сан̇гхара̄джи.
ка̄йадва̄рамева пӯренти ка̄йакаммабха̄венева лаккхитаббато.
‘‘сан̣т̣хаханте хи…пе… муччатӣ’’ти идам̣ каппат̣т̣хакатха̄йа на самети. татха̄ хи каппат̣т̣хакатха̄йам̣ (катха̄. ат̣т̣ха. 654-657) вуттам̣ – ‘‘а̄па̄йикоти идам̣ суттам̣ йам̣ со екам̣ каппам̣ асӣтибха̄ге катва̄ тато екабха̄гаматтам̣ ка̄лам̣ тит̣т̣хеййа, там̣ а̄йукаппам̣ сандха̄йа вутта’’нти. каппавина̄сейева̄ти пана а̄йукаппавина̄сейева̄ти аттхе сати наттхи виродхо. еттха ча сан̣т̣хахантети идампи ‘‘свевавинассиссатӣ’’ти вийа абхӯтапарикаппавасена вуттам̣. екадивасамева нирайе паччати тато парам̣ каппа̄бха̄ве а̄йукаппассапи абха̄ватоти авиродхато аттхайоджана̄ дат̣т̣хабба̄. сеса̄нӣти сан̇гхабхедато ан̃н̃а̄ни а̄нантарийакамма̄ни.
ахосикаммам̣…пе… сан̇кхйам̣ гаччханти, евам̣ сати катхам̣ несам̣ а̄нантарийата̄ чутианантарам̣ випа̄када̄на̄бха̄вато. атха сати пхалада̄не чутианантаро ева етесам̣ пхалака̄ло, на ан̃н̃оти пхалака̄ланийамена нийатата̄ ниччхита̄, на пхалада̄нанийамена, евампи нийатапхалака̄ла̄нам̣ ан̃н̃есампи упападжджаведанӣйа̄нам̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйа̄нан̃ча нийатата̄ а̄паджджеййа. тасма̄ випа̄кадхаммадхамма̄нам̣ паччайантаравикалата̄дӣхи авипаччама̄на̄нампи аттано сабха̄вена випа̄кадхаммата̄ вийа балавата̄ а̄нантарийена випа̄ке динне авипаччама̄на̄нампи а̄нантарийа̄нам̣ пхалада̄не нийатасабха̄ва̄ а̄нантарийасабха̄ва̄ ча паваттӣти аттано сабха̄вена пхалада̄нанийаменева нийатата̄ а̄нантарийата̄ ча ведитабба̄. авассан̃ча а̄нантарийасабха̄ва̄ тато ева нийатасабха̄ва̄ ча тесам̣ паваттӣти сампат̣иччхитаббаметам̣ ан̃н̃асса балавато а̄нантарийасса абха̄ве чутианантарам̣ екантена пхалада̄нато.
нану евам̣ ан̃н̃есампи упападжджаведанӣйа̄нам̣ ан̃н̃асмим̣ випа̄када̄йаке асати чутианантарамекантена пхалада̄нато нийатасабха̄ва̄ анантарийасабха̄ва̄ ча паватти а̄паджджатӣти? на̄паджджати. асама̄наджа̄тикена четопан̣идхивасена упагха̄такена ча ниваттетаббавипа̄катта̄ анантаре екантапхалада̄йакатта̄бха̄ва̄. на пана а̄нантарийака̄нам̣ пат̣хамаджджха̄на̄дӣнам̣ дутийаджджха̄на̄дӣни вийа асама̄наджа̄тикам̣ пхаланиваттакам̣ аттхи сабба̄нантарийа̄нам̣ авӣчипхалатта̄. на ча хет̣т̣хӯпапаттим̣ иччхато сӣлавато четопан̣идхи вийа упарӯпапаттиджанакакаммапхалам̣ а̄нантарийапхалам̣ ниваттетум̣ саматтхо четопан̣идхи аттхи аниччхантассева авӣчипа̄танато, на ча а̄нантарийопагха̄такам̣ кин̃чи каммам̣ аттхи, тасма̄ тесам̣йева анантаре екантавипа̄каджанакасабха̄ва̄ паваттӣти. анека̄ни ча а̄нантарийа̄ни ката̄ни екантенева випа̄ке нийатасабха̄ватта̄ упарата̄випаччанасабха̄ва̄сан̇катта̄ ниччхита̄ни сабха̄вато нийата̄нева. тесу пана сама̄насабха̄весу екена випа̄ке динне итара̄ни аттана̄ ка̄таббакиччасса тенева кататта̄ на дутийам̣ татийам̣ ва̄ пат̣исандхим̣ каронти. на саматтхата̄вигха̄татта̄ти наттхи тесам̣ а̄нантарийаката̄ ниватти; гарутарабха̄во пана тесу лаббхатева̄ти сан̇гхабхедасса сийа̄ гарутарабха̄воти, ‘‘йена…пе… випаччатӣ’’ти а̄ха. екасса пана ан̃н̃а̄ни упаттхамбхака̄ни хонтӣти дат̣т̣хабба̄ни. пат̣исандхивасена випаччатӣти вачанена итаресам̣ паваттивипа̄када̄йита̄ анун̃н̃а̄та̄ вийа диссати. но ва̄ татха̄ сӣлаватӣти йатха̄ пита̄ сӣлава̄, татха̄ сӣлаватӣ но ва̄ хотӣти йоджана̄. саче ма̄та̄ сӣлаватӣ, ма̄тугха̄то пат̣исандхивасена випаччатӣти йоджана̄.
пакататтоти ануккхитто. сама̄насам̣ва̄сакоти апа̄ра̄джико. сама̄насӣма̄йанти екасӣма̄йам̣.
саттхукиччам̣ ка̄тум̣ асаматтхоти йам̣ саттха̄ра̄ ка̄таббакиччам̣ ануса̄сана̄ди, там̣ ка̄тум̣ асаматтхоти бхагавантам̣ паччаккха̄йа. ан̃н̃ам̣ титтхакаранти ан̃н̃ам̣ саттха̄рам̣.
129. абхиджа̄тиа̄дису (а. ни. т̣ӣ. 1.1.277) пакаппанена деватӯпасан̇камана̄дина̄ джа̄тачаккава̄л̣ена сама̄найогаккхемам̣ дасасахассапарима̄н̣ам̣ т̣ха̄нам̣ джа̄тикхеттам̣, сарасенева а̄н̣а̄паваттит̣т̣ха̄нам̣ а̄н̣а̄кхеттам̣, висайабхӯтам̣ т̣ха̄нам̣ висайакхеттам̣. дасасахассӣ локадха̄тӯти има̄йа локадха̄туйа̄ саддхим̣ имам̣ локадха̄тум̣ парива̄ретва̄ т̣хита̄ дасасахассӣ локадха̄ту. таттака̄нам̣йева джа̄тикхеттабха̄во дхаммата̄васена ведитаббо. ‘‘париггахавасена̄’’ти кечи. ‘‘саббесампи буддха̄нам̣ таттакам̣ ева джа̄тикхеттам̣ таннива̄сӣнам̣йева ча девата̄нам̣ дхамма̄бхисамайо’’ти ча ваданти. ма̄тукуччхиоккаманака̄ла̄дӣнам̣ чханнам̣ ева гахан̣ам̣ нидассанаматтам̣ маха̄бхинӣха̄ра̄дика̄лепи тасса пакампанасса лаббхама̄нато. а̄н̣а̄кхеттам̣ на̄ма йам̣ екаджджхам̣ сам̣ват̣т̣ати ча виват̣т̣ати ча. а̄н̣а̄ ваттати а̄н̣а̄йа таннива̄сӣнам̣ девата̄нам̣ сираса̄ сампат̣иччханена, тан̃ча кхо кевалам̣ буддха̄нам̣ а̄нубха̄венева, на адхиппа̄йавасена, адхиппа̄йавасена пана ‘‘йа̄вата̄ ва̄ пана а̄кан̇кхеййа̄’’ти (а. ни. 3.81) вачанато тато парампи а̄н̣а̄ паваттеййа.
на уппаджджантӣти пана аттхӣти, ‘‘на ме а̄чарийо аттхи, садисо ме на виджджатӣ’’тиа̄дим̣ (ма. ни. 1.285; 2.341; маха̄ва. 11; катха̄. 405; ми. па. 4.5.11) имиссам̣ локадха̄туйам̣ т̣хатва̄ вадантена бхагавата̄, ‘‘ким̣ пана̄вусо са̄рипутта, аттхетарахи ан̃н̃е саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ бхагавата̄ самасама̄ самбодхийанти, евам̣ пут̣т̣хо ахам̣, бханте, ноти вадеййа’’нти (дӣ. ни. 3.161), ватва̄ тасса ка̄ран̣ам̣ дассетум̣, ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со, йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ две араханто самма̄самбуддха̄’’ти имам̣ суттам̣ (дӣ. ни. 3.161; ми. па. 5.1.1) дассентена дхаммасена̄патина̄ ча буддхакхеттабхӯтам̣ имам̣ локадха̄тум̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃аттха ануппатти вутта̄ хотӣти адхиппа̄йо.
екатоти саха, екасмим̣ ка̄лети аттхо. со пана ка̄ло катхам̣ париччхинноти чаримабхаве пат̣исандхиггахан̣ато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва дха̄тупаринибба̄на̄ти дассенто ‘‘таттха̄’’тиа̄дима̄ха. нисиннака̄лато пат̣т̣ха̄йа̄ти пат̣иломаккамена вадати. паринибба̄нато пат̣т̣ха̄йа̄ти анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄нато пат̣т̣ха̄йа. еттхантарети чаримабхаве бодхисаттасса пат̣исандхиггахан̣ам̣ дха̄тупаринибба̄нанти етесам̣ антаре.
ан̃н̃асса буддхасса уппатти на нива̄рита̄, таттха ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘тӣн̣и хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. пат̣ипаттиантарадха̄нена хи са̄санасса осаккитатта̄ апарасса буддхасса уппатти ладдха̄васара̄ хоти. пат̣ипада̄ти пат̣иведха̄ваха̄ пуббабха̄гапат̣ипада̄. ‘‘парийатти пама̄н̣а’’нти ватва̄ таматтхам̣ бодхисаттам̣ нидассанам̣ катва̄ дассетум̣, ‘‘йатха̄’’тиа̄ди вуттам̣ тайидам̣ хӣнам̣ катанти дат̣т̣хаббам̣. ниййа̄никадхаммасса т̣хитин̃хи дассенто аниййа̄никадхаммам̣ нидассети.
ма̄тика̄йа антарахита̄йа̄ти, ‘‘йо пана бхиккхӯ’’тиа̄динайаппатта̄ сиккха̄падапа̄л̣и ма̄тика̄, та̄йа антарахита̄йа нида̄нуддесасан̇кха̄те па̄тимоккхуддесе паббаджджа̄йупасампада̄каммесу ча са̄санам̣ тит̣т̣хатӣти аттхо. атха ва̄ па̄тимоккхе дхарантейева паббаджджа̄ упасампада̄ ча, евам̣ сати тадубхайам̣ па̄тимоккхе антогадхам̣ тадубхайа̄бха̄ве па̄тимоккха̄бха̄вато, тасма̄ тайидам̣ тайам̣ са̄санасса т̣хитихетӯти а̄ха – ‘‘па̄тимоккхапаббаджджа̄упасампада̄су т̣хита̄су са̄санам̣ тит̣т̣хатӣ’’ти. йасма̄ ва̄ упасампада̄дхӣнам̣ па̄тимоккхам̣, упасампада̄ ча паббаджджа̄дхӣна̄, тасма̄ па̄тимоккхе сиддхе, сиддха̄су паббаджджа̄упасампада̄су ча са̄санам̣ тит̣т̣хати. паччхимапат̣иведхато хи парам̣ пат̣иведхаса̄санам̣, паччхимасӣлато ча парам̣ пат̣ипаттиса̄санам̣ винат̣т̣хам̣ на̄ма хоти. осаккитам̣ на̄ма̄ти паччхимакапат̣иведхасӣлабхедадвайам̣ екато катва̄ тато парам̣ винат̣т̣хам̣ на̄ма хотӣти аттхо.
тена ка̄мам̣ ‘‘са̄санат̣т̣хитийа̄ парийатти пама̄н̣а’’нти вуттам̣, парийатти пана пат̣ипаттихетука̄ти пат̣ипаттийа̄ асати аппатит̣т̣ха̄ хоти, тасма̄ пат̣ипаттиантарадха̄нам̣ са̄саносакканасса висесака̄ран̣анти дассетва̄ тайидам̣ са̄саносакканам̣ дха̄тупаринибба̄носа̄нанти дассетум̣, ‘‘тӣн̣и паринибба̄на̄нӣ’’ти вуттам̣.
ка̄рун̃н̃анти паридеванака̄рун̃н̃ам̣. джамбудӣпе дӣпантаресу девана̄габрахмалокесу ча виппакиритва̄ т̣хита̄нам̣ дха̄тӯнам̣ маха̄бодхипаллан̇ке екаджджхам̣ саннипатанам̣, расмивиссаджджанам̣, таттха теджодха̄туйа̄ ут̣т̣ха̄нам̣, екаджа̄лӣбха̄во ча̄ти саббаметам̣ саттху адхит̣т̣ха̄навасенева ведитаббам̣.
аначчхарийатта̄ти двӣсупи уппаджджама̄несу аччхарийатта̄бха̄вадосатоти аттхо. буддха̄ на̄ма маджджхе бхиннам̣ суван̣н̣ам̣ вийа екасадиса̄ти тесам̣ десана̄пи екараса̄ ева̄ти а̄ха – ‘‘десана̄йа ча висеса̄бха̄вато’’ти. етенапи аначчхарийаттамева са̄дхети. вива̄дабха̄ватоти етена вива̄да̄бха̄ваттхам̣ две екато на уппаджджантӣти дассети.
таттха̄ти милиндапан̃хе. екам̣ буддхам̣ дха̄ретӣти екабуддхадха̄ран̣ӣ. етена евам̣ сабха̄ва̄ ете буддхагун̣а̄, йена дутийабуддхагун̣е дха̄ретум̣ асаматтха̄ айам̣ локадха̄тӯти дассети. паччайависесаниппханна̄нан̃хи гун̣адхамма̄нам̣ бха̄рийо висесо на сакка̄ дха̄ретунти, ‘‘на дха̄реййа̄’’ти ватва̄ тамева адха̄ран̣ам̣ парийа̄йантаренапи пака̄сенто ‘‘чалеййа̄’’тиа̄дима̄ха. таттха чалеййа̄ти париппхандеййа. кампеййа̄ти паведхеййа. намеййа̄ти екапассена намеййа. онамеййа̄ти осӣдеййа. винамеййа̄ти вивидхам̣ иточито ча намеййа. викиреййа̄ти ва̄тена тхусамут̣т̣хи вийа виппакиреййа. видхамеййа̄ти винассеййа. виддхам̣сеййа̄ти саббасо виддхаста̄ бхавеййа. татха̄бхӯта̄ ча каттхачи на тит̣т̣хеййа̄ти а̄ха ‘‘на т̣ха̄намупагаччхеййа̄’’ти.
ида̄ни таттха нидассанам̣ дассенто, ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа̄’’тиа̄дима̄ха. таттха самупа̄дика̄ти самам̣ уддхам̣ паджджати паваттатӣти самупа̄дика̄, удакасса упари самам̣ га̄минӣти аттхо. ван̣н̣ена̄ти сан̣т̣ха̄нена. пама̄н̣ена̄ти а̄рохена. кисатхӯлена̄ти кисатхӯлабха̄вена, парин̣а̄хена̄ти аттхо.
чха̄дентанти рочентам̣ ручим̣ уппа̄дентам̣. тандӣкатоти тена бходжанена тандӣбхӯто. анонамитадан̣д̣аджа̄тоти йа̄вадаттхам̣ бходжанена онамитум̣ асаккун̣еййата̄йа анонамитадан̣д̣о вийа джа̄то. саким̣ бхутто вамеййа̄ти екампи а̄лопам̣ аджджхохаритва̄ вамеййа̄ти аттхо.
атидхаммабха̄рена патхавӣ чалатӣти дхаммена на̄ма патхавӣ тит̣т̣хеййа. са̄ ким̣ тенева чалати винассатӣти адхиппа̄йена пуччхати. пуна тхеро ‘‘ратанам̣ на̄ма локе кут̣умбам̣ сандха̄рентам̣ абхиматан̃ча локена аттано гарусабха̄вата̄йа сакат̣абхан̇гасса ка̄ран̣ам̣ атибха̄рабхӯтам̣ дит̣т̣хам̣. евам̣дхаммо ча хитасукхависесехи там̣саман̇гинам̣ дха̄ренто абхимато ча вин̃н̃ӯнам̣ гамбхӣраппамеййабха̄вена гарусабха̄ватта̄ атибха̄рабхӯто патхавӣчаланасса ка̄ран̣ам̣ хотӣ’’ти дассенто, ‘‘идха, маха̄ра̄джа, две сакат̣а̄’’тиа̄дима̄ха. етенева татха̄гатасса ма̄тукуччхиоккамана̄дика̄ле патхавӣкампанака̄ран̣ам̣ сам̣ван̣н̣итанти дат̣т̣хаббам̣. екасакат̣ато ратананти екасма̄, екасса ва̄ сакат̣асса ратанам̣, тасма̄ сакат̣ато гахетва̄ти аттхо.
оса̄ританти учча̄ритам̣, вуттанти аттхо. агготи саббасаттехи агго.
сабха̄вапакатӣти сабха̄вабхӯта̄ акиттима̄ пакати. ка̄ран̣амахантата̄йа̄ти махантехи буддхака̄ракадхаммехи па̄рамита̄сан̇кха̄техи ка̄ран̣ехи буддхагун̣а̄нам̣ ниббаттитоти вуттам̣ хоти. патхавиа̄дӣни маханта̄ни ваттхӯни, маханта̄ ча саккабха̄ва̄дайо аттано аттано висайе екека̄ ева, самма̄самбуддхопи маханто аттано висайе екова, ко ча тасса висайо? буддхабхӯми, йа̄ватакам̣ ва̄ н̃еййам̣. евам̣ ‘‘а̄ка̄со вийа анантависайо бхагава̄ екова хотӣ’’ти ваданто парачаккава̄л̣есу дутийасса буддхасса абха̄вам̣ дассети.
имина̄ва падена̄ти ‘‘екисса̄ локадха̄туйа̄’’ти имина̄ ева падена. дасачаккава̄л̣асахасса̄ни гахита̄ни джа̄тикхеттатта̄. екачаккава̄л̣енева̄ти имина̄ екачаккава̄л̣енева. йатха̄ – ‘‘имасмим̣йева чаккава̄л̣е уппаджджантӣ’’ти вутте имасмимпи чаккава̄л̣е джамбудӣпейева, таттхапи маджджхимападесе ева̄ти париччхиндитум̣ ват̣т̣ати; евам̣ ‘‘екисса̄ локадха̄туйа̄’’ти джа̄тикхетте адхиппетепи имина̄ва чаккава̄л̣ена париччхиндитум̣ ват̣т̣ати.
вива̄дӯпаччхедатоти вива̄дӯпаччхедака̄ран̣а̄. двӣсу уппаннесу йо вива̄до бхавеййа, тасса ануппа̄дойеветтха вива̄дупаччхедо. екасмим̣ дӣпетиа̄дина̄ дӣпантарепи екаджджхам̣ на уппаджджанти, пагева екадӣпети дассети. со париха̄йетха̄ти чаккава̄л̣асса падесе ева ваттитаббатта̄ париха̄йеййа.
130. мануссаттанти мануссабха̄во тассева паббаджджа̄дигун̣асампаттиа̄дӣнам̣ йоггабха̄вато. лин̇гасампаттӣти пурисабха̄во. хетӯти мановачӣпан̣идха̄напуббика̄ хетусампада̄. саттха̄радассананти саттхусаммукхӣбха̄во. паббаджджа̄ти каммакирийава̄дӣсу та̄пасесу, бхиккхӯсу ва̄ паббаджджа̄. гун̣асампаттӣти абхин̃н̃а̄дигун̣асампада̄. адхика̄роти буддхам̣ уддисса адхико сакка̄ро. чхандата̄ти самма̄самбодхим̣ уддисса са̄тисайо каттукамйата̄кусалаччхандо. ат̣т̣хадхаммасамодха̄на̄ти етесам̣ ат̣т̣ханнам̣ дхамма̄нам̣ сама̄йогена. абхинӣха̄роти ка̄йапан̣идха̄нам̣. самиджджхатӣти ниппхаджджатӣти айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана параматтхадӣпанийа̄ чарийа̄пит̣акаван̣н̣ана̄йа (чарийа̄. ат̣т̣ха. пакин̣н̣акакатха̄) вуттанайенева ведитаббо.
сабба̄ка̄рапарипӯрамева̄ти парипун̣н̣алаккхан̣ата̄йа саттуссада̄дӣхи сабба̄ка̄рехи сампаннамева. на хи иттхийа̄ косохитаваттхагуйхата̄ самбхавати, дутийапакати ча на̄ма пат̣хамапакатито нихӣна̄ ева. тенева̄ха анантарава̄ре ‘‘йасма̄’’тиа̄ди.
идха пурисасса таттха ниббаттанатоти имасмим̣ мануссалоке пурисабхӯтасса таттха брахмалоке брахматтабха̄вена ниббаттанато. тена асатипи пурисалин̇ге пуриса̄ка̄ра̄ брахма̄но хонтӣти дассети. там̣йева хи пуриса̄ка̄рам̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘йам̣ пурисо брахматтам̣ кареййа̄’’ти. тенева̄ха ‘‘сама̄непӣ’’тиа̄ди. йади евам̣ иттхийо брахмалоке на уппаджджантӣти а̄ха ‘‘брахматта’’нтиа̄ди.
131. ка̄йадуччаритасса̄тиа̄дипа̄л̣ийа̄ камманийа̄мо на̄ма катхито. саман̃джанам̣ саман̇го, со етасса аттхӣти саман̇гӣ, саманна̄гато. саман̃джанасӣло ва̄ саман̇гӣ. пуббабха̄ге а̄йӯханасаман̇гита̄, саннит̣т̣ха̄пакачетана̄васена четана̄саман̇гита̄. четана̄сантативасена ва̄ а̄йӯханасаман̇гита̄, там̣там̣четана̄кхан̣авасена четана̄саман̇гита̄. катӯпачитасса авипаккавипа̄касса каммасса васена каммасаман̇гита̄, камме пана випаччитум̣ а̄раддхе випа̄каппаваттивасена випа̄касаман̇гита̄. камма̄дӣнам̣ упат̣т̣ха̄нака̄лавасена упат̣т̣ха̄насаман̇гита̄. кусала̄кусалакамма̄йӯханаккхан̣ети кусалакаммасса ча акусалакаммасса ча самӣханаккхан̣е. татха̄ти имина̄ кусала̄кусалакаммападам̣ а̄кад̣д̣хати. йатха̄ катам̣ каммам̣ пхалада̄насаматтхам̣ хоти, татха̄ катам̣ упачитам̣. випа̄ка̄раханти дутийабхава̄дӣсу випаччана̄рахам̣. уппаджджама̄на̄нам̣ упапаттинимиттам̣ упат̣т̣ха̄тӣти йоджана̄. чалатӣти париваттати. екена хи каммуна̄ тадждже нимитте упат̣т̣ха̄пите паччайависесавасена тато ан̃н̃ена каммуна̄ ан̃н̃асса нимиттасса упат̣т̣ха̄нам̣ париваттанам̣.
сунакхаджӣвикоти сунакхехи джӣванасӣло. таласантхаран̣апӯджанти бхӯмиталасса пуппхехи сантаран̣апӯджам̣. а̄йӯханачетана̄каммасаман̇гита̄васена̄ти ка̄йадуччаритасса апара̄парам̣ а̄йӯханена саннит̣т̣ха̄пакачетана̄йа тассева пакаппане каммаккхайакаран̃а̄н̣ена акхепитатта̄ йатхӯпачитакаммуна̄ ча саман̇гибха̄васса васена.
132. евам̣ сассириканти вуттаппака̄рена анекадха̄тувибхаджана̄дина̄ на̄на̄найавичиттата̄йа параманипун̣агамбхӣрата̄йа ча аттхато бйан̃джанато ча сасобхам̣ катва̄.
нам̣ дха̄рехӣти еттха нанти нипа̄таматтам̣. дха̄туа̄дивасена париват̣т̣ӣйанти аттха̄ етехӣти париват̣т̣а̄, десана̄бхеда̄. чатта̄ро париват̣т̣а̄ етасса, етасмим̣ ва̄ти чатупариват̣т̣о, дхаммапарийа̄йо. дхаммо ча со парийаттибха̄вато йатха̄вуттенаттхена а̄да̄соти дхамма̄да̄со. упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена йатха̄дхамма̄нам̣ а̄да̄сотипи дхамма̄да̄со. йатха̄ хи а̄да̄сена сатта̄нам̣ мукхе маладосахаран̣ам̣, евам̣ имина̄пи суттена йогӣнам̣ мукхе маладосахаран̣ам̣. тасма̄ти йасма̄ имина̄ суттена килесе маддитва̄ саматха̄дхигамена йогино джайаппатта̄; тасма̄ аматапураппавесане уггхосанамаха̄бхерита̄йа ча аматадундубхи. идха вуттанти имасмим̣ сутте вуттам̣. ануттаро сан̇га̄мавиджайоти ануттарабха̄вато килесасан̇га̄мавиджайо, ‘‘виджети етена̄’’ти катва̄. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
бахудха̄тукасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.