5. сунаккхаттасуттаван̣н̣ана̄

55. хет̣т̣химамаггехи н̃а̄тамарийа̄да̄йа паджа̄нанато ан̃н̃а̄, маггапан̃н̃а̄. тасса пхалабха̄вато аггапхалапан̃н̃а̄, там̣сахагата̄ самма̄сан̇каппа̄дайо ча ‘‘ан̃н̃а̄’’ти вутта̄ти а̄ха ‘‘ан̃н̃а̄ти арахатта’’нти. чатӯхи падехи катхита̄, ‘‘паричин̣н̣а̄ ме бхагава̄’’тиа̄дӣсу вийа на екападенева. ‘‘локуттаро дхаммо адхигато майа̄’’ти ман̃н̃ана̄маттам̣ адхима̄ноти дассенто, ‘‘аппатте паттасан̃н̃ино’’тиа̄дима̄ха.

56. идам̣ т̣ха̄нанти идам̣ обха̄са̄дисаммутихетубхӯтам̣ ул̣а̄ратарам̣ удайаббайан̃а̄н̣ам̣. ул̣а̄ратарабха̄вена хи там̣ маггапхалапан̃н̃а̄йа паччайо хутва̄ йа̄тха̄вато дуббин̃н̃еййата̄йа випассакам̣ висам̣ва̄дети. тена̄ха ‘‘авибхӯтам̣ андхака̄ра’’нти. имам̣ пан̃ханти имам̣ суттам̣ гамбхӣрам̣ локуттарапат̣исам̣йуттам̣ аттана̄ н̃а̄тум̣ иччхитам̣ аттхам̣. уггахетва̄ти кевалам̣ пит̣акасампа̄данавасенева угган̣хитва̄. тена̄ха ‘‘аджа̄нитва̄’’ти. висевама̄на̄ти килесависе авама̄нента̄, са̄санасса ва̄ анупака̄равирӯпапаччайе севама̄на̄. евамасса̄ти евам̣ вуттанайена тесам̣ каран̣ахету асса читтасса дхаммадесана̄васена паваттасса. ан̃н̃атха̄бха̄во адесетука̄мата̄ хоти. танти йатха̄вуттаматтхам̣ сандха̄йа. етанти ‘‘тассапи хоти ан̃н̃атхатта’’нти евам̣ вуттам̣.

58. килесехи а̄масӣйатӣти а̄мисам̣, локепарийа̄паннам̣ а̄мисанти идха пан̃ча ка̄магун̣а̄ адхиппета̄ти тесу ват̣т̣а̄мисабха̄вепи лабхите ка̄ма̄мисабха̄во сиддхоти а̄ха – ‘‘ват̣т̣а̄мисака̄ма̄мисалока̄мисабхӯтесӯ’’ти. ка̄магун̣а̄ хи ват̣т̣асса вад̣д̣ханато ват̣т̣а̄мисам̣, ка̄метаббато ка̄матан̣ха̄йа а̄маситаббато ка̄ма̄мисам̣, йебхӯййато сатталокасса а̄мисабха̄вато лока̄мисам̣. ка̄магун̣асабха̄га̄ти ка̄магун̣а̄нулома̄ ка̄магун̣апат̣исам̣йутта̄. а̄нен̃джасама̄паттипат̣исам̣йутта̄йа̄ти килесин̃джанарахитата̄йа идха а̄нен̃джа̄ти адхиппета̄хи хет̣т̣хима̄хи арӯпасама̄паттӣхи пат̣исам̣йутта̄йа. еварӯпоти лока̄мисабхӯтесу паччайесу адхимутто таннинно таггаруко таппаббха̄ро. етта̄вата̄ти евам̣ саддха̄нам̣ манусса̄нам̣ дассанена тесам̣ паваттита̄сайена ча. сӣсам̣ никкхантам̣ хотӣти ла̄бха̄са̄йа сӣсам̣ бахи никкхантам̣ вийа хоти. ударам̣ пхалитанти атибахубхан̣д̣ам̣ паккхипийама̄нам̣ пасиббакам̣ вийа ладдхаббасса атипахӯтабха̄вена ударам̣ пхӣтам̣ хоти.

59. йатха̄ пурима̄ две арӯпасама̄паттийо аттано паччанӣкакилесехи анин̃джанато ‘‘анин̃джа̄’’ти вуччанти, евам̣ итара̄пи. там̣ павуттанти лока̄мисасам̣йоджанам̣ вигатам̣.

60. нигхам̣санти ‘‘еттако айа’’нти париччхеданти аттхо. силесена̄ти чаммака̄расилеса̄дисилесена, ваджиралепасилесе ваттаббамева наттхи. там̣ бхиннанти а̄нен̃джасам̣йоджанам̣ бхиннам̣ видхамитам̣ саматиккантам̣ та̄су сама̄паттӣсу апеккха̄бха̄вато. аджджха̄сайена асамбаддхатта̄ вуттам̣ – ‘‘дведха̄бхинна̄ села̄ вийа хотӣ’’ти. тена̄ха – ‘‘там̣ сама̄паджджисса̄мӣти читтам̣ на уппаджджатӣ’’ти.

61. вантанти чхад̣д̣итам̣, виссат̣т̣ханти аттхо.

62. упарисама̄паттила̄бхиноти еттха упарисама̄паттӣти арахаттапхаласама̄патти адхиппета̄, арахато ча магга̄дхигаменева ана̄га̄мипхаласама̄патти, секкха̄нам̣ висайа̄ хет̣т̣хима̄ пхаласама̄паттийо пат̣иппассаддха̄. локийа̄ пана никантиппаха̄нена пат̣иниссат̣т̣ха̄ти а̄ха – ‘‘хет̣т̣ха̄…пе… на уппаджджатӣ’’ти.

63. ‘‘пан̃ча кхо име, сунаккхатта, ка̄магун̣а̄’’тиа̄дина̄ а̄раддхадесана̄, ‘‘самма̄ нибба̄на̄дхимутто пурисапуггало’’ти арахаттакиттанена нит̣т̣ха̄пита̄ти тато парам̣, ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо пана̄’’тиа̄дика̄ десана̄, ‘‘па̄т̣ийекко анусандхӣ’’ти вутта̄. тена̄ха ‘‘хет̣т̣ха̄ хӣ’’тиа̄ди. таттха йатха̄ кхӣн̣а̄савасса сама̄паттила̄бхиноти йоджана̄, евам̣ ва̄ кхӣн̣а̄савасса суккхавипассакасса̄ти йоджетабба̄. пат̣иккхиттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣. тасса пат̣иккхепасса ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘сама̄паттила̄бхино хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. йатха̄ суккхавипассако адхима̄нико сама̄паттила̄бхино сама̄найогаккхамо аппатте паттасан̃н̃ита̄йа бхеда̄бха̄вато, евам̣ суккхавипассако кхӣн̣а̄саво сама̄найогаккхамо кхӣн̣а̄савабха̄вена висеса̄бха̄вато, тасма̄ ‘‘сама̄паттила̄бхимхи катхите итаропи катхитова хотӣ’’ти вуттам̣. двиннам̣ бхиккхӯнанти сама̄паттила̄бхино адхима̄никасса кхӣн̣а̄савасса ча. тенева̄ха ‘‘путхуджджанасса та̄ва̄’’тиа̄ди.

йадаггена̄ти йена бха̄гена. йадипи кхӣн̣а̄савасса асаппа̄йа̄рамман̣ам̣ килеса̄нам̣ уппаттийа̄ паччайо на хоти тесам̣ саббасо самуччхиннатта̄. сантавиха̄рапарипантхо пана сийа̄ висабха̄гатоти вуттам̣ – ‘‘кхӣн̣а̄савассапи асаппа̄йамева̄’’ти. тена̄ха – ‘‘висам̣ на̄ма…пе… висамева̄’’ти. етена ‘‘йатха̄ висаджа̄нанам̣ аппама̄н̣ам̣, вика̄руппа̄данато пана там̣ парихаритаббам̣, евам̣ парин̃н̃а̄тампи ватту аттхависеса̄бха̄вена екарӯпамева̄ти там̣ парихаритаббамева̄’’ти дассети. тена̄ха ‘‘на хӣ’’тиа̄ди. на хи асам̣вутена бхавитаббам̣ аса̄руппабха̄вато. йуттапайуттенева̄ти сабха̄га̄рамман̣асса а̄локана̄дӣсу йуттенева бхавитум̣ ват̣т̣ати.

64. йаттха сайам̣ нипатати уппаджджати, тасса санта̄насса виппасаннавасена руппанато, висасан̇кха̄тасса дуккхасса мӯлабха̄вато ча ‘‘авиджджа̄сан̇кха̄то висадосо’’ти вуттам̣. руппатӣти каттабба̄димуччха̄па̄данена вика̄рам̣ уппа̄дети. ануддхам̣сеййа̄ти виба̄дхеййа. ра̄го хи уппаджджама̄нова кусалачиттаппаваттийа̄ ока̄сам̣ аденто там̣ виба̄дхати; татха̄бхӯто саддха̄синехасса саматхавипассана̄бхивуд̣д̣хийа̄ ваманена ча там̣ висосети мила̄пети. тена̄ха ‘‘сосеййа мила̄пеййа̄’’ти. сагахан̣асесанти гахетаббависам̣ са̄васесам̣ катва̄ти аттхо. на алам̣ на саматтханти аналам̣. сӯкапарийа̄йо па̄л̣ийам̣ вутто сука-саддоти а̄ха – ‘‘вӣхисука̄ди ча сӯка’’нти.

саупа̄да̄насаллуддха̄ро вийа аппахӣно авиджджа̄висадосо дат̣т̣хаббо маха̄наттхуппа̄данато. асаппа̄йа…пе… асам̣вутака̄ло дат̣т̣хаббо аттабха̄васса апарихаран̣абха̄вато. маран̣ам̣ вийа сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттанам̣ адхисӣласан̇кха̄тасса а̄йуно апетатта̄. маран̣аматтам̣ дуккхам̣ вийа а̄паттийа̄ а̄паджджанам̣ йатха̄вуттасса а̄йуно упапӣл̣анакабха̄вато. имина̄ва найена опаммасам̣сандананти еттха анупа̄дисесасаллуддха̄ро вийа пахӣно авиджджа̄висадосо; саппа̄йа…пе… сусам̣вутака̄ло, тадубхайена ван̣е путхуттам̣ на гате маран̣а̄бха̄во вийа сиккха̄йа апаччаккха̄нам̣, маран̣аматтадуккха̄бха̄во вийа ан̃н̃атара̄йа сам̣килит̣т̣ха̄йа а̄паттийа̄ ана̄паджджананти йоджана̄ ведитабба̄.

65. сатийа̄ти еттха йасма̄ ‘‘арийа̄йа̄’’ти на висеситанти а̄ха – ‘‘сати пан̃н̃а̄гатика̄’’тиа̄ди. пан̃н̃а̄ четтха локийа̄ адхиппета̄, на локуттара̄ти а̄ха – ‘‘парисуддха̄йа випассана̄пан̃н̃а̄йа̄’’ти.

кхӣн̣а̄савасса баланти ул̣а̄ратамесу диббасадисесупи а̄рамман̣есу маначчхат̣т̣ха̄нам̣ индрийа̄нам̣ анупанаманахетубхӯтам̣ сусам̣вутака̄рисан̇кха̄там̣ кхӣн̣а̄савабалам̣ дассенто, ‘‘сам̣вутака̄рӣ’’ти вуттам̣, уккам̣сагатасативепуллатта̄ йатха̄ асам̣варасса асам̣варо хоти, евам̣ сатисампаджан̃н̃абалена чаккха̄дидва̄ра̄ни сам̣варитва̄ дассана̄дикиччака̄рӣ. евам̣ джа̄нитва̄ти ‘‘упадхи дуккхасса мӯла’’нти евам̣ випассана̄пан̃н̃а̄сахита̄йа маггапан̃н̃а̄йа джа̄нитва̄. упадхӣйати дуккхам̣ етехӣти упадхӣ, килеса̄ти а̄ха – ‘‘килесупадхипаха̄на̄ нирупадхӣ’’ти. тато ева упа̄дӣйати дуккхам̣ етехӣти килеса̄ ‘‘упа̄да̄на̄’’типи вуччантӣти а̄ха – ‘‘нирупа̄да̄ноти аттхо’’ти. упадхӣ саммадева кхӣйанти етта̄ти упадхисан̇кхайо, нибба̄нанти а̄ха – ‘‘упадхӣнам̣ сан̇кхайабхӯте нибба̄не’’ти. а̄рамман̣атоти а̄рамман̣ам̣ катва̄ тада̄рамман̣а̄йа пхалавимуттийа̄ вимутто. ка̄мупадхисмим̣ ка̄йам̣ упасам̣хариссатӣти ‘‘ка̄месевисса̄мӣ’’ти таттха ка̄йам̣ упана̄мессати; ка̄йӯпасам̣ха̄ро та̄ва тит̣т̣хату, татха̄ читтам̣ ва̄ уппа̄дессатӣти етам̣ ка̄ран̣ам̣ наттхӣти. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

сунаккхаттасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.