8. ва̄сет̣т̣хасуттаван̣н̣ана̄

454. джа̄тим̣ содхетука̄ма̄ хонтӣти сахава̄сӣнам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ кирийа̄ пара̄дхена ва̄ аса̄руппаттена ва̄ джа̄тийа̄ упаккилесам̣ а̄сан̇ка̄йа там̣ содхетука̄ма̄ хонти. манте содхетука̄ма̄ хонтӣти мантавачане а̄чарийаматичодана̄йа ан̃н̃ена ва̄кйена кеначи ка̄ран̣ена сам̣сайе уппанне там̣ содхетука̄ма̄ хонти. антара̄ти вемаджджхе, ан̃н̃аттхева̄ антара̄саддоти тасса ан̃н̃а̄ катха̄ти вачанам̣ авагантаббам̣. кхантӣметта̄нуддайа̄дигун̣асампанно ева ‘‘сӣлава̄ти гун̣ава̄’’тиа̄ха. техи сӣласса виссаджджанака̄лепи ‘‘сӣлава̄’’ти вуччати. сампаннасӣлатта̄ ва̄ техи саманна̄гато ева хотӣти а̄ха ‘‘сӣлава̄ти гун̣ава̄’’ти. а̄ча̄расампанноти са̄дху а̄ча̄раватто.

455. сиккхита̄ти тевиджджа̄нам̣ сиккхита̄ тумхе, на да̄ни тумхехи кин̃чи каттаббам̣ аттхӣти аттхо. пат̣ин̃н̃а̄та̄ти пат̣иджа̄нитва̄ т̣хита̄.

ведаттайасан̇кха̄та̄ тиссо виджджа̄ аджджхайантӣти тевиджджа̄. тена̄ха ‘‘тиведа̄на’’нти. тайо веде ан̣анти аджджхайантӣти бра̄хман̣а̄, тесам̣. йам̣ екам̣ падампи аккха̄там̣, там̣ аттхато бйан̃джанато ча кевалино адхийино аппапайогена. нит̣т̣ха̄гатамха̄ти ниппхаттим̣ гата̄ амха̄ тевиджджа̄йа сакасамайасса катхане.

манокаммато хи ваттасампада̄тика̄ран̣ӯпача̄рена̄йаматтхо вуттоти а̄ха – ‘‘тена саманна̄гато хи а̄ча̄расампанно хотӣ’’ти.

кхайа̄тӣтанти вад̣д̣хипаккхе т̣хитанти аттхо. суккапаккхапа̄т̣ипадато пат̣т̣ха̄йа хи чандо вад̣д̣хатӣти вуччати, на кхӣйатӣти. вандама̄на̄ джана̄ намакка̄рам̣ каронти.

аттхадассанена̄ти виваран̣ена дассанапарин̣а̄йакат̣т̣хена локасса чаккху хутва̄ самуппаннам̣.

456. тит̣т̣хату та̄ва бра̄хман̣ачинта̄ти – ‘‘ким̣ джа̄тийа̄ бра̄хман̣о хоти уда̄ху бхавати каммуна̄’’ти айам̣ бра̄хман̣авича̄ро та̄ва тит̣т̣хату. джа̄тидассанаттхам̣ тин̣аруккхакӣт̣апат̣ан̇гато пат̣т̣ха̄йа локе джа̄тивибхан̇гам̣ виттха̄рато катхесса̄мӣти тесам̣ читтасампахам̣санаттхам̣ десетаббаматтхам̣ пат̣иджа̄на̄ти. таттха ан̃н̃аман̃н̃а̄ хи джа̄тийоти идам̣ ка̄ран̣авачанам̣, йасма̄ има̄ джа̄тийо на̄ма ан̃н̃аман̃н̃ам̣ висит̣т̣ха̄, тасма̄ джа̄тивибхан̇гам̣ бйа̄карисса̄мӣти.

йасма̄ идха упа̄диннакаджа̄ти бйа̄ка̄таббабха̄вена а̄гата̄, тасса̄ пана нидассанабха̄вена итара̄, тасма̄ ‘‘джа̄тивибхан̇гам̣ па̄н̣а̄на’’нти па̄л̣ийам̣ вуттам̣. тесам̣ тесам̣ па̄н̣а̄нам̣ джа̄тийоти аттхо. еванти нидассанам̣ катхетва̄ нидасситаббе катхийама̄не. тасса̄ти ва̄сет̣т̣хасса. ка̄мам̣ ‘‘тесам̣ вохам̣ бйаккхисса’’нти убхопи ма̄н̣аве нисса̄йа десана̄ а̄гата̄, татха̄пи таттха таттха ‘‘евам̣, ва̄сет̣т̣ха, джа̄на̄хӣ’’тиа̄дина̄ ва̄сет̣т̣хамева а̄лапанто бхагава̄ тамева имина̄ нийа̄мена памукхам̣ ака̄си. тена вуттам̣ ‘‘тасса̄ти ва̄сет̣т̣хасса̄’’ти. джа̄тибхедо джа̄тивисесо, джа̄тийа̄ бхедо па̄кат̣о бхависсати нидассанена вибхӯтабха̄вам̣ а̄па̄дитена пат̣ин̃н̃а̄тасса аттхасса вибхӯтабха̄ва̄паттито. а̄ма на ват̣т̣атӣти каммана̄ната̄йа ева упа̄диннана̄ната̄йа пат̣иккхепападаметам̣, на бӣджана̄ната̄йа анупа̄диннана̄ната̄йа пат̣иккхепападанти дассетум̣ ‘‘каммам̣ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. тассаттхо – там̣там̣йоникхипанаматтам̣ каммасса са̄маттхийам̣, там̣там̣йонинийата̄ пана йе ван̣н̣ависеса̄, те там̣там̣йонисиддхийа̄ва сиддха̄ хонтӣти там̣ пана йоникхипанакаммам̣ там̣там̣йонивисит̣т̣ха-висеса̄бхибхӯта̄йа пайоганиппхаттийа̄, асам̣муччхита̄йа ева ва̄ паччайабхӯта̄йа бхавапаттхана̄йа абхисан̇кхатамева̄ти вин̃н̃а̄таббапаччайависесена вина̄ пхалависеса̄бха̄вато етам̣ самӣхитакаммам̣ паттхана̄дӣхи ча бхиннасаттитам̣ висит̣т̣хаса̄маттхийам̣ ва̄ а̄паджджитва̄ чаккхундрийа̄дивисит̣т̣хапхаланиббаттакам̣ джа̄йати, евам̣ йоникхипанатам̣йонинийатависеса̄вахата̄ хотӣти. тхерена хи бӣджана̄ната̄ вийа каммана̄ната̄пи упа̄диннакана̄ната̄йа сийа̄ ну кхо паччайоти чоданам̣ пат̣иккхипитва̄ паччайависесависит̣т̣ха̄ каммана̄ната̄ пана паччайоти ниччхитанти дат̣т̣хаббам̣.

на̄на̄ван̣н̣а̄ти на̄наппака̄раван̣н̣а̄. та̄лана̄л̣икера̄дӣнам̣ локе абхин̃н̃а̄татин̣аджа̄тибха̄вато висесена гайхати абхин̃н̃а̄тасотанайена. джа̄тийа̄ бра̄хман̣ова̄ти ат̣т̣ха̄напайутто ева-саддо, джа̄тийа̄ва бра̄хман̣о бхавеййа̄ти йоджана̄. на ча гайхатӣти тин̣аруккха̄дӣсу вийа бра̄хман̣есу джа̄тинийатасса лин̇гасса анупалаббханато, пиванабхун̃джанакатханахасана̄дикирийа̄йа бра̄хман̣абха̄вена екантикалин̇ганийата̄йа мантаджджхена̄дим̣ вина̄ анупалаббханато ча. вачӣбхеденева̄ти а̄хаччавачаненева.

кӣт̣е пат̣ан̇гетиа̄дӣсу джа̄тина̄ната̄ лаббхати ан̃н̃аман̃н̃алин̇гависит̣т̣хата̄дассана̄. кунтха̄ кӣт̣ака̄, кхаджджакха̄дака̄ кипиллика̄. уппатитва̄ти уд̣д̣етва̄ уд̣д̣етва̄. пат̣абха̄вам̣ гаччхантӣти ва̄ пат̣ан̇га̄, на кхуддакапа̄н̣ака̄ кӣт̣а̄ на̄ма. тесампи кӣт̣ака̄нам̣.

ка̄л̣ака̄дайоти каландака̄дайо.

ударам̣йева несам̣ па̄да̄ ударенева сампаджджанато.

сан̃н̃а̄пуббако видхи аниччоти дассенто ‘‘удаке’’ти а̄ха йатха̄ ‘‘вӣрасса бха̄во вӣрийа’’нти.

паттасамуда̄йе паккхасаддоти ‘‘паттехи йантӣ’’ти вуттам̣. на хи авайавабйатирекена самуда̄йо аттхи.

сан̇кхепена вутто ‘‘джа̄тивасена на̄на̄’’тиа̄дина̄. еттха падаттхе дуббин̃н̃еййам̣ наттхӣти самбандхаматтам̣ дассетум̣ ‘‘татра̄йам̣ йоджана̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘на хи бра̄хман̣а̄нам̣ едисам̣ сӣсам̣ хоти, кхаттийа̄нам̣ едисанти нийамо аттхи йатха̄ хаттхиассамига̄дӣна’’нти идамева ва̄кйам̣ саббаттха нетаббам̣. там̣ сам̣н̇кхипитва̄ дассенто ‘‘имина̄ найена саббам̣ йоджетабба’’нти а̄ха.

тасса̄ти йатха̄вуттанигаманавачанасса айам̣ йоджана̄ ида̄ни вуччама̄на̄ йоджана̄ ведитабба̄.

457. вока̄ранти вокаран̣ам̣, йена висит̣т̣хата̄йа на вокарӣйати джа̄тибхедоти аттхо. тена̄ха ‘‘на̄натта’’нти.

гораккха̄диупаджӣванена а̄джӣвавипанно, хим̣са̄дина̄ сӣлавипанно, никкхиттаваттата̄дина̄ а̄ча̄равипанноти. са̄ман̃н̃аджотана̄ висесе нивит̣т̣ха̄ хотӣти а̄ха ‘‘гораккханти кхеттараккха’’нти. ‘‘готи хи патхавийа̄ на̄ма’’нти. техи техи упа̄йехи сиккхитаббат̣т̣хена сиппам̣, таттха косаллам̣. паресам̣ ӣсанат̣т̣хена хим̣санат̣т̣хена иссо, со асса аттхӣти иссо йодха̄джӣвико, иссасса каммам̣ пахаран̣ам̣, усум̣ саттин̃ча нисса̄йа паватта̄ джӣвика̄ иссаттам̣. тена̄ха ‘‘а̄вудхаджӣвика’’нти. йам̣ нисса̄йа асса джӣвика̄, тадева дассетум̣ ‘‘усун̃ча саттин̃ча̄’’ти вуттам̣.

брахмам̣ вуччати ведо, там̣ ан̣ати джа̄на̄тӣти бра̄хман̣о, джа̄нанан̃ча пора̄н̣ехи бра̄хман̣ехи вихитанийа̄мена бра̄хман̣ехи катопасамена анут̣т̣ха̄натапена йатха̄ ‘‘а̄джӣвасӣла̄ча̄равипанно наттхӣ’’ти бра̄хман̣адхаммикехи локийапан̣д̣итехи ча сампат̣иччхито, татха̄ пат̣ипаджджанамева̄ти а̄ха ‘‘евам̣ бра̄хман̣асамайена…пе… са̄дхетва̄’’ти. евам̣ сантети евам̣ а̄джӣвасӣла̄ча̄равипаннасса абра̄хман̣абха̄ве сати на джа̄тийа̄ бра̄хман̣о хоти, гун̣ехи пана а̄джӣвасӣла̄ча̄расампаттисан̇кха̄техи бра̄хман̣о хоти, тасма̄ гун̣а̄нам̣йева бра̄хман̣абха̄вакаран̣ато чатуван̣н̣авибха̄ге йаттха каттхачи куле джа̄то йо сӣла̄дигун̣асампанната̄йа гун̣ава̄, со вутталаккхан̣ена ниппарийа̄йато ба̄хитапа̄пата̄йа бра̄хман̣оти айаметтха бра̄хман̣абха̄ве н̃а̄йоти, евам̣ н̃а̄йам̣ аттхато а̄паннам̣ катва̄. нанти тамева йатха̄вуттам̣ н̃а̄йам̣. йо бра̄хман̣асса сам̣ван̣н̣ита̄йа̄ти ма̄туйа̄ убхатосуджа̄тата̄дикулаван̣н̣ена сам̣ван̣н̣ита̄йа пасаттха̄йа йатха̄рӯпа̄йа бра̄хман̣асса ма̄та̄ бхавитум̣ йутта̄, татха̄рӯпа̄йа ма̄тарисамбхӯто. етена чатуннам̣ йонӣнам̣ йаттха каттхачи висесанит̣т̣ха̄ ката̄. тена̄ха ‘‘татра̄пи висесена̄’’ти. евам̣ са̄ман̃н̃ато висесанит̣т̣ха̄васена ‘‘йониджам̣ маттисамбхава’’нти падасса аттхам̣ ватва̄ ида̄ни са̄ман̃н̃аджотанам̣ ана̄дийитва̄ висесаджотана̄васенева аттхам̣ ваттум̣ ‘‘йа̄ча̄йа’’нтиа̄ди вуттам̣. парисуддхауппаттимаггасан̇кха̄та̄ йони вутта̄ти анупаккут̣т̣хабха̄вена парисуддхауппаттимаггасан̇кха̄та̄ йа̄ ча̄йам̣ йони вутта̄ти самбандхо. татопи джа̄тасамбхӯтатта̄ти тато йонито джа̄татта̄ ма̄та̄петтисампаттито самбхӯтатта̄.

висит̣т̣хатта̄ти самуда̄йабхӯта̄ манусса̄ ра̄га̄дина̄ висит̣т̣хатта̄. ра̄га̄дина̄ саха кин̃чанена̄ти сакин̃чано. татхева ра̄га̄дисан̇кха̄тена палибодханат̣т̣хена саха палибодхена̄ти сапалибодхо. саббагахан̣апат̣иниссаггена̄ти упа̄да̄насан̇кха̄тасса саббасса гахан̣асса пат̣иниссаджджанена. йасма̄ ба̄хитапа̄по аттано санта̄нато бахикатапа̄по, тасма̄ тамахам̣ брӯми бра̄хман̣анти аттхо ваттаббо. еварӯпо етисса̄ катха̄йа упадесо на̄наппака̄рато вибхатто, тасма̄ таттха таттха вуттанайенева ведитаббо.

458. гахитадан̣д̣есӯти паресам̣ дан̣д̣ена вихет̣ханам̣ анидха̄йа а̄диннадан̣д̣есу.

459. кин̃чи гахан̣анти тан̣ха̄га̄ха̄дӣсу кин̃чи га̄хам̣.

йена ка̄мабхавена ма̄нусакехи пан̃чахи ка̄магун̣ехи йун̃джати, там̣ ма̄нусакам̣ йогам̣. ‘‘ма̄нусакам̣ йога’’нти еттха ча екадесам̣ гахетва̄ вуттам̣, еса найо ‘‘диббайога’’нти еттха̄пи. саббайогависам̣йуттанти пададвайена вуттехи саббакилесайогехи виппайуттам̣.

ратинти абхиратим̣ а̄саттим̣. кусалабха̄вана̄йа̄ти ка̄йабха̄вана̄ди кусаладхаммабха̄вана̄йа уккан̣т̣хитам̣. вӣрийавантанти вӣрийасаббха̄вена вӣрам̣ ниддисати, вӣрабха̄во хи вӣрийанти.

сундарам̣ т̣ха̄нанти нибба̄нам̣. сундара̄йа пат̣ипаттийа̄ арийапат̣ипаттийа̄.

ниббаттинти парийоса̄нам̣. атӣтети атӣтакот̣т̣ха̄се. кин̃чанака̄ракоти палибодхахетубхӯто.

асеккхе сӣлаккхандха̄дике маханте гун̣е. пан̃чаннам̣ ма̄ра̄нам̣ виджитатта̄ виджитавиджайам̣.

460. идам̣ аджа̄нанта̄ти ‘‘джа̄тийа̄ бра̄хман̣о’’ти идам̣ локасаман̃н̃а̄маттанти аджа̄нанта̄. йе бра̄хман̣есу на̄маготтам̣ на̄ма татийам̣ дит̣т̣ха̄бхинивесам̣ джаненти, са̄ва несам̣ дит̣т̣хи. катам̣ абхисан̇кхатанти парикаппанавасенева катам̣ т̣хапитам̣ тадупачитам̣, на хетупаччайасама̄йогена. самучча̄ти саммутийа̄. ка̄ пана са̄ саммутӣти а̄ха ‘‘саман̃н̃а̄йа̄’’ти, локасаман̃н̃а̄тена̄ти аттхо. самма̄ пана параматтхато аджа̄нанта̄нам̣ на̄маготтам̣ евам̣ каппетӣти а̄ха ‘‘но че’’тиа̄ди. там̣ пана асантампи параматтхато сантата̄йева абхинивисанти, тесамайам̣ досоти дассетум̣ ‘‘евам̣ пакаппита’’нтиа̄ди вуттам̣. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘джанападанируттим̣ на̄бхинивесеййа̄’’ти (ма. ни. 3.331). аджа̄нанта̄ ноти еттха но-саддо авадха̄ран̣аттхо – ‘‘на но самам̣ аттхи татха̄гатена̄’’тиа̄дӣсу (кху. па̄. 6.3) вийа̄ти а̄ха ‘‘аджа̄нанта̄ва евам̣ вадантӣ’’ти.

ниппарийа̄йанти бха̄ванапум̣саканиддесо, ниппарийа̄йена уджукамева̄ти аттхо, на пуббе вийа ‘‘йо хи кочӣ’’ти парийа̄йавасена. ‘‘на джачча̄’’ти га̄тха̄йа пуббаддхена джа̄тива̄дам̣ пат̣иккхипанто паччхимаддхена каммава̄дам̣ патит̣т̣хапенто. таттха̄ти тиссам̣ га̄тха̄йам̣. упад̣д̣хага̄тха̄йа виттха̄ран̣аттханти упад̣д̣хага̄тха̄йа аттхам̣ виттха̄ретум̣ ‘‘кассако каммуна̄’’ти вуттам̣. таттха пурима̄йа чатӯхи па̄дехи, паччхиме двӣхи двиннампи са̄дха̄ран̣ато аттхо виттха̄рито. таттха касикамма̄дӣти а̄ди-саддена сиппакаммава̄н̣иджа̄ди сан̇гахо.

пат̣иччасамуппа̄дападха̄навачанавин̃н̃еййо паччайо пат̣иччасамуппа̄дасаддасса аттхо паччайуппанна̄пеккха̄йа хотӣти а̄ха – ‘‘имина̄ паччайена етам̣ хотӣ’’ти. йам̣ панеттха ваттаббам̣, там̣ висуддхимагге (висуддхи. 2.570) там̣сам̣ван̣н̣ана̄йан̃ча (висуддхи. маха̄т̣ӣ. 2.570) вуттанайена ведитаббам̣. самма̄на̄вама̄на̄рахакулети самма̄на̄рахе кхаттийа̄дикуле, авама̄на̄рахе чан̣д̣а̄ла̄дикуле каммавасена упапатти хоти каммасса випаччама̄нока̄сакарата̄йа вина̄ та̄диса̄йа уччанӣчакуланиббаттийа̄ абха̄вато. ад̣д̣хадалиддата̄ди ан̃н̃а̄пи хӣнапан̣ӣтата̄.

каммуна̄ти четтха йатха̄ локападжа̄саттасаддехи еко еваттхо вутто, евам̣ сесасаддехипи, адхиппа̄йависесо пана таттха аттхӣти дассетум̣ ‘‘пуримападена четтха̄’’тиа̄ди вуттам̣. на̄йам̣ локо брахманиммито каммена уппаджджанато. на хи саннихитака̄ран̣а̄нам̣ пхала̄нам̣ ан̃н̃ена уппаттидит̣т̣хи йуджджати. тена̄ха ‘‘дит̣т̣хийа̄ пат̣иседхо ведитаббо’’ти. йам̣ панеттха ваттаббам̣ там̣ висуддхимаггасам̣ван̣н̣ана̄дӣсувуттанайена ведитаббам̣. татха̄ локасса пат̣хамуппатти на брахмуна̄ти ‘‘каммуна̄ хи та̄су та̄сӯ’’тиа̄ди вуттам̣. татийена ‘‘айам̣ локо а̄дито пабхути пабхавакаммуна̄ ваттатӣ’’ти вуттаматтхам̣ нигамети.вуттассеваттхасса сӯчанан̃хи нигаманам̣. там̣ пана нийаматтхам̣ хотӣти а̄ха ‘‘камменева баддха̄ хутва̄ паваттанти, на ан̃н̃атха̄’’ти. чатуттхена падена. йа̄йатоти гаччхато. ниббаттатоти ниббаттантасса. паваттатоти паваттантасса.

дхутадхамма̄ висесато тан̣ха̄йа сантаттавасена ваттантӣти а̄ха ‘‘тапена̄ти дхутан̇гатапена̄’’ти. метхунавирати висесато бра̄хман̣а̄нам̣ брахмачарийанти са̄ идха брахмачарийена̄ти адхиппета̄ти а̄ха ‘‘брахмачарийена̄ти метхунавиратийа̄’’ти. етена̄ти имина̄ ‘‘тапена̄’’тиа̄дӣхи чатӯхи падехи вуттена. сет̣т̣хена̄ти уттамена. сам̣килесависуддхийа̄ парисуддхена. брахманти брахмабха̄вам̣ сет̣т̣хабха̄вам̣. со панеттха аттхато бра̄хман̣абха̄воти а̄ха ‘‘бра̄хман̣абха̄вам̣ а̄вахатӣ’’ти.

брахма̄ ча сакко ча̄ти саккагарука̄нам̣ сакко саккенапи гарука̄таббато, брахмагарука̄нам̣ брахма̄ брахмуна̄пи гарука̄таббато. виджа̄натанти параматтхабра̄хман̣асса висесам̣ джа̄нанта̄нам̣ вин̃н̃ӯнам̣. авин̃н̃уно хи аппама̄н̣ам̣. тена̄ха – ‘‘пан̣д̣ита̄на’’нти. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

ва̄сет̣т̣хасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.