9. субхасуттаван̣н̣ана̄

462. тудисан̃н̃а̄то га̄мо нигамо етасса̄ти тодеййо, тасса аттаджо тодеййапуттоти а̄ха ‘‘тудига̄ма̄’’тиа̄ди. а̄ра̄дхакоти сам̣ра̄дхако. дхамманисанти йасма̄ сампа̄данена парипӯран̣ена иччхита̄, тасма̄ вуттам̣ ‘‘сампа̄дако парипӯрако’’ти. н̃а̄йати ниччхайена гамети нибба̄нам̣, там̣ ва̄ н̃а̄йати пат̣ивиджджхӣйати етена̄ти н̃а̄йо, тато етасса сампа̄дакахетубха̄вато н̃а̄йо дхаммо арийамагго там̣ н̃а̄йам̣ дхаммам̣. тена̄ха ‘‘ка̄ран̣адхамма’’нти. анаваджджанти аваджджапат̣ипаккхам̣.

463. ват̣т̣ача̄ракато ниййа̄тӣти ниййа̄никам̣ ӣка̄расса рассаттам̣ йа-ка̄расса ча ка-ка̄рам̣ катва̄. ниййа̄не ва̄ нийуттам̣, ниййа̄нам̣ сӣланти ва̄ ниййа̄никам̣, таппат̣ипаккхато аниййа̄никам̣. са̄ пана аттхато акусалакирийа̄ти а̄ха ‘‘акусалапат̣ипада’’нти.

бахубха̄вава̄чако идха маха̄саддо ‘‘маха̄джано’’тиа̄дӣсувийа̄ти а̄ха ‘‘махантехи бахӯхӣ’’ти. аттхоти пайоджанам̣. маханта̄нӣти бахула̄ни. кичча̄нӣти ка̄табба̄ни. адхикаран̣а̄нӣти адхика̄раджӣвика̄рӯпа̄ни. гхара̄ва̄сакаммамева пан̃чабаликаран̣адасааттхат̣т̣ха̄набха̄вато локайа̄тра̄йа ча сампаваттит̣т̣ха̄набха̄вато джӣвитавуттийа̄ ва̄ хетубха̄вато гхара̄ва̄сакаммат̣т̣ха̄нам̣.

‘‘аппакенапи медха̄вӣ, па̄бхатена вичаккхан̣о;

самут̣т̣ха̄пети атта̄нам̣, ан̣ум̣ аггим̣ва сандхама’’нти. (джа̄. 1.1.4);

га̄тха̄йа вуттанайена чӯл̣антева̄сикасса вийа.

464. айонисо паваттитам̣ ва̄н̣иджджакаммам̣ вийа апа̄йабхӯтам̣ касикаммам̣ нидассанабха̄ве т̣хапетва̄ айонисоманасикаран̣авасена паваттам̣ гхара̄ва̄сакиччам̣ сандха̄йа̄ха – ‘‘йатха̄ каси…пе… евам̣ гхара̄ва̄сакаммат̣т̣ха̄нампӣ’’ти. бра̄хман̣абхатто ахосӣти со кира бахӯ бра̄хман̣е дханам̣ датва̄ йан̃н̃ам̣ ка̄реси. упарӣти ‘‘упари упат̣т̣ха̄тӣти вадехӣ’’ти бра̄хман̣ехи аттано самайена а̄чиккха̄питопи йатха̄ упат̣т̣хитамева катхетва̄ ка̄лам̣ катва̄ нирайе ниббатто, атха бра̄хман̣а̄ – ‘‘имина̄ амха̄кам̣ йан̃н̃е досо динно’’ти куджджхитва̄ тасса кал̣еварам̣ суса̄нам̣ нетум̣ на̄дам̣су. атхасса н̃а̄такехи сахассе динне там̣ сахассам̣ гахетва̄ гехато нӣхаритум̣ адам̣су. кассапасамма̄самбуддхака̄ле чхаттим̣са иттхийо ‘‘ека̄ ваттхам̣ ада̄си, ека̄ гандхам̣, ека̄ суманама̄ла’’нтиа̄дина̄ там̣ там̣ да̄намайам̣ пун̃н̃ам̣ катва̄ а̄йупарийоса̄не та̄ватим̣сабхаване саккасса деваран̃н̃о парича̄рика̄ хутва̄ ниббаттим̣су сахассааччхара̄парива̄рика̄, саккасса деваран̃н̃о веджайантаратхам̣ песетва̄ паккоса̄питена гуттила̄чарийабхӯтена маха̄бодхисаттена пуччхита̄ там̣ там̣ аттана̄ катам̣ пун̃н̃ам̣ бйа̄карим̣су. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘сакала̄йа гуттилавима̄накатха̄йа дӣпетабба’’нти. ван̣иджджакаммат̣т̣ха̄нам̣ випаджджама̄нанти еттха тасса випаджджама̄на̄ка̄ро хет̣т̣ха̄ вутто. евам̣ паббаджджакаммат̣т̣ха̄нампи випаджджама̄нам̣ аппапхалам̣ хотӣти а̄нетва̄ самбандхо. сӣлесу апарипӯрака̄ринотиа̄ди тасса випаджджана̄ка̄радассанам̣. джха̄на̄дисукханти еттха а̄ди-саддена абхин̃н̃а̄випассана̄дисукхасса вийа сабрахмача̄рӣхи саддхим̣ сӣласампада̄дисукхасса сан̇гахо дат̣т̣хаббо. арахаттампи па̄пун̣а̄ти пагева секкхапутхуджджанасампаттийоти адхиппа̄йо.

ча̄гасӣсена̄ти падха̄набхӯтена ча̄гена да̄нена там̣ авассайам̣ катва̄. еттха те на кочи апха̄сукабха̄воти. уджукам̣ катва̄ авируддхам̣ катва̄, сампайоджетва̄ти аттхо. тапачарийанти аггипаричаран̣ам̣, тапачарийан̃ча брахмачарийаггахан̣а̄ дут̣т̣хуллабха̄вато.

466. аджа̄нанабха̄ванти асаббан̃н̃убха̄вам̣. бхагавато пана саббан̃н̃убха̄во садеваке локе джалатале паккхиттателам̣ вийа паттхаритва̄ т̣хито, на ме идам̣ патирӯпам̣, тато париваттисса̄мӣти ‘‘бра̄хман̣о, бхо, готама̄’’тиа̄дима̄ха. пачча̄харитум̣ пат̣ипаккхена апахаритум̣. сетапоккхарасадисоти пун̣д̣арӣкапаттасадисаван̣н̣о. суват̣т̣ита̄ти ват̣т̣абха̄вайуттат̣т̣ха̄не суват̣т̣а̄. на̄макам̣йева̄ти на̄маматтамева вачанаматтамева. татха̄бхӯта̄нам̣ бха̄вассапи абха̄вена нихӣнам̣ на̄ма хоти, на̄ма-саддо нихӣнапарийа̄йо. тена̄ха – ‘‘ла̄макам̣йева̄’’ти.

467. катама̄ ва̄ча̄ тесам̣ сеййоти тесам̣ чан̇кийа̄дӣнам̣ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ вуччама̄навибха̄га̄су ва̄ча̄су катама̄ ва̄ча̄ сеййоти. ‘‘сеййа̄’’ти лин̇гавипалла̄сена вуттам̣. саммутийа̄ти авилан̇гхитаса̄дхумарийа̄да̄йа локасаммутийа̄. тена̄ха ‘‘локавоха̄рена̄’’ти. манта̄ти манта̄сан̇кха̄та̄йа пан̃н̃а̄йа мантетва̄ джа̄нитва̄. тена̄ха ‘‘тулайитва̄’’ти. аттхасам̣хитанти хетусан̃хитам̣. там̣ пана екам̣сато йуттийуттам̣ хотӣти а̄ха – ‘‘ка̄ран̣аниссита’’нти. а̄вутотиа̄дӣсу а̄дито абхимукхам̣ н̃а̄н̣агатийа̄ вибандханена а̄вуто, а̄варийена висесато н̃а̄н̣агатийа̄ нибандханена нивуто, евам̣ опхут̣о палигун̣т̣хито. парийонаддхоти самантато онаддхо чха̄дито. тена̄ха ‘‘паливет̣хито’’ти.

468. саче етам̣ ка̄ран̣аматтхӣти ‘‘ниссат̣т̣хатин̣акат̣т̣хупа̄да̄но агги джалатӣ’’ти етам̣ ка̄ран̣ам̣ саче аттхи йади сийа̄, со апаро тин̣акат̣т̣хупа̄да̄но агги йади бхавеййа. садосо са̄дӣнаво сапариккилесо. парисуддхоти упаккилеса̄бха̄вена саббасо суддхо. джа̄ти а̄дӣнам̣ абха̄вена̄ти джа̄типаччайа̄нам̣ каммакилеса̄нам̣ ниггамена.

469. на ниччала̄ тит̣т̣хантӣти таттха паккхипитаббасса лаббхама̄натта̄ йатха̄пан̃н̃аттам̣ хутва̄ ниччала̄ акампийа̄ на тит̣т̣ханти. там̣ досам̣ там̣ ӯната̄досам̣.

ан̃н̃асмим̣ асатӣти аттхабхан̃джакамуса̄ва̄де асати. со хи аттано сантакасса ада̄тука̄мата̄дивасена паваттасса акаммапатхаппаттасса муса̄ва̄дабха̄васса випарӣто ан̃н̃о идха адхиппето. татха̄ хи итаро йебхуййена вал̣ан̃джитаббато вохаритаббато вал̣ан̃джакамуса̄ва̄доти а̄ха. на када̄чи муса̄ва̄дӣти две катха̄ на катхенти. ба̄хирака̄нам̣ анаваджджатапасаммата̄йапи нисситоти ваттум̣ а̄ха ‘‘сӣлава̄ тапанисситако хоти’’ти. виват̣амукха̄ мантаджджхенаман̣д̣ита̄ саббасо саджджха̄йа̄ хонти, на итарети а̄ха ‘‘паббаджита̄ ниччам̣ саджджха̄йантӣ’’ти.

470. чирам̣ никкхантоти ниггато хутва̄ чирака̄ле. на саббасо паччаккха̄ хонти сатисаммохато магга̄нан̃ча ан̃н̃атха̄ каран̣ато. чира̄йитаттанти ‘‘айам̣ магго’’ти катханасса чира̄йанам̣. виттха̄йитаттанти асаппат̣ибха̄нам̣. там̣ пана саупама̄ха дассетум̣ ‘‘йатха̄’’тиа̄ди вуттам̣.

баласампанноти ка̄йабалена саманна̄гато. пама̄н̣акатам̣ каммам̣ на̄ма пама̄н̣акара̄нам̣ ра̄га̄дикилеса̄нам̣ авиккхамбхитатта̄ ‘‘пама̄н̣акатам̣ каммам̣ на̄ма ка̄ма̄вачара’’нти а̄ха, тесам̣ пана виккхамбхитатта̄ вуттам̣ ‘‘аппама̄н̣акатам̣ каммам̣ на̄ма рӯпа̄рӯпа̄вачара’’нти. таттха̄пи висесато аппаман̃н̃а̄бха̄вана̄ самбхаватӣти а̄ха ‘‘тесупӣ’’тиа̄ди. нирӣхакатта̄ йатха̄ аппама̄н̣асаман̃н̃а̄ лаббхати, там̣ дассетум̣ ‘‘пама̄н̣ам̣…пе… вуччатӣ’’ти а̄ха. на охӣйати на тит̣т̣хатӣти катӯпачитампи ка̄ма̄вачаракаммам̣ йатха̄дхигате махаггатаджджха̄не апарихӣне там̣ абхибхавитва̄ а̄сӣдетва̄ пассе охӣйакам̣ катва̄ пат̣исандхим̣ да̄тум̣ саматтхабха̄вена на тит̣т̣хати. лаггитунти а̄варитум̣. т̣ха̄тунти патит̣т̣ха̄тум̣. пхаритва̄ти пат̣иппхаритва̄. парийа̄дийитва̄ти тасса са̄маттхийам̣ кхепетва̄. каммасса парийа̄дийанам̣ на̄ма випа̄куппа̄дабандханамева̄ти а̄ха – ‘‘тасса випа̄кам̣ пат̣иба̄хитва̄’’ти. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

субхасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.