3. магхадевасуттаван̣н̣ана̄
308. пуббе магхадево на̄ма ра̄джа̄ти атӣтака̄ле имасмим̣йева каппе анекавассасахасса̄йукесу мануссесу пат̣ипа̄т̣ийа̄ уппанна̄нам̣ чатура̄сӣтисахасса̄нам̣ чаккаваттира̄джӯнам̣ а̄дипурисо магхадевоти евам̣на̄мо ра̄джа̄.
дхаммоти ра̄джадхаммоти локика̄ ваданти. маха̄бодхинидха̄напа̄рамита̄сан̇кха̄то пана дхаммо аттхӣти дхаммико. дхаммена̄ти н̃а̄йена. тада̄ брахмавиха̄ра̄дибха̄вана̄дхаммасса ран̃н̃о анадхигататта̄ тассапи ва̄ анабхиджджха̄дӣхи сама̄найогаккхаматта̄ вуттам̣ ‘‘дасакусалакаммапатхе т̣хито’’ти. дхамманти дхаммато анапетам̣. татха̄ хи ча со паккхапа̄та̄бха̄вато ‘‘само’’ти вуччатӣти а̄ха ‘‘самам̣ чаратӣ’’ти. пакатинийа̄менева̄ти павен̣ийа̄ а̄гатанийа̄менева. йасма̄ нигамаджанападесу йебхуййена гахапатӣнам̣ сан̇гахо, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘гахапатика̄на’’нтвева вуттам̣. па̄л̣ийам̣ пана ан̃н̃амева на̄гарача̄риттам̣, ан̃н̃ам̣ негамаджанападача̄риттанти те висум̣ гахита̄ ‘‘негамесу чева джанападесу ча̄’’ти. паччуггамананиггаманавасена упосатхасса пат̣ихаран̣ам̣ па̄т̣иха̄рийо, со ева па̄т̣иха̄рико, паккхо. име диваса̄ти име чатта̄ро диваса̄.
309. девоти маччу абхибхаванат̣т̣хена. йатха̄ хи дево пакатисатте абхибхавати, евам̣ маччу сатте абхибхавати. ‘‘ахам̣ асукам̣ маддитум̣ а̄гамисса̄ми, твам̣ тасса кесе гахетва̄ ма̄ виссаджджехӣ’’ти маччудевасса а̄н̣а̄кара̄ дӯта̄ вийа̄ти дӯта̄ти вуччанти. алан̇катапат̣ийатта̄йа̄ти идам̣ аттано дибба̄нубха̄вам̣ а̄викатва̄ т̣хита̄йа̄ти дассетум̣ вуттам̣. девата̄бйа̄каран̣асадисамева хоти на чиренева маран̣асамбхавато. висуддхидева̄нанти кхӣн̣а̄савабрахма̄нам̣. те хи чаримабхаве бодхисатта̄нам̣ джин̣н̣а̄дике дассенти.
дукхитан̃ча бйа̄дхитанти бйа̄дхибха̄вена сан̃джа̄тадуккханти аттхо. антимабхавикабодхисатта̄нам̣ висуддхидевехи упат̣т̣ха̄питабха̄вам̣ упа̄да̄йа тадан̃н̃есам̣ техи анупат̣т̣ха̄пита̄нампи пан̣д̣ита̄нам̣ татха̄ вохаритаббата̄ парийа̄йасиддха̄ти а̄ха ‘‘имина̄ парийа̄йена̄’’ти.
дисампатӣти вибхаттиалопена ниддесо, диса̄сӣсена деса̄ вутта̄ти деса̄нам̣ адхипатира̄джа̄ти аттхо. уттаман̇ге сираси рухантӣти уттаман̇гаруха̄, кеса̄. те панеттха йасма̄ палитатта̄ ависесато саббапаччхимавайасандассака̄ хонти, тасма̄ ‘‘вайохара̄’’ти вутта̄.
пурисайуго йасма̄ тасмим̣ вам̣се сан̃джа̄тапурисат̣т̣хитийа̄ париччхинно, тасма̄ а̄ха ‘‘вам̣сасамбхаве пурисе’’ти. ра̄джагехато а̄хат̣абхиккха̄йа йа̄пентоти имина̄ кума̄ракапаббаджджа̄йа упагатабха̄вам̣ дассети.
парихарийама̄нова̄ти ан̃н̃ена ан̃н̃ена парихарийама̄но вийа вела̄йа вела̄йа тена махата̄ париджанена упат̣т̣хийама̄но кума̄ракӣл̣ам̣ кӣл̣ӣти аттхо. кечи пана ‘‘парихарийама̄но ева̄’’ти авадха̄ран̣авасена аттхам̣ ваданти, татха̄ сати чатура̄сӣтивассасахасса̄ни тхан̃н̃апа̄йӣ тарун̣ада̄рако ахосӣти а̄паджджатӣти тадайуттам̣. кума̄рака̄лам̣ ватва̄ таданантарам̣ опараджджавачанато вируддхан̃четам̣. (пан̃чаман̇галавачанена уннан̇галаман̇галауккантанаман̇галакаммаха̄йаман̇галадуссаман̇гала̄ни самупагата̄ни ева ахесунти дат̣т̣хаббам̣).
311. савам̣савасена а̄гата̄ путтанаттуа̄дайо путта̄ ча папутта̄ ча етисса̄ти путтапапуттака̄ парампара̄. нихатанти нихитам̣ т̣хапитам̣, паваттитанти аттхо. нихатанти ва̄ сататам̣ патит̣т̣хитабха̄вена вал̣ан̃джитанти аттхо. тена̄ха ‘‘калйа̄н̣аватта’’нти. атирекатара̄ две гун̣а̄ти маха̄саттасса магхадевака̄лато атирекатара̄ две гун̣а̄ итарара̄джӯхи пана атирекатара̄ анекасатасахассаппабхеда̄ ева гун̣а̄ ахесунти.
312. теттим̣са сахапун̃н̃ака̄рино еттха ниббатта̄ти там̣сахачаритат̣т̣ха̄нам̣ теттим̣сам̣, тадева та̄ватим̣сам̣, там̣нива̄со етесанти та̄ватим̣са̄. нива̄сабха̄во ча тесам̣ таттха ниббаттанапуббакоти а̄ха – ‘‘дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нанти та̄ватим̣сабхаване ниббаттадева̄на’’нти. ран̃н̃оти нимимаха̄ра̄джасса. ова̄де т̣хатва̄ти ‘‘сӣлам̣ араккханто мама сантикам̣ ма̄ а̄гаччхатӯ’’ти нигган̣ханавасенапи, ‘‘екантато мама виджите васантена сӣлам̣ раккхитабба’’нти евам̣ паваттитаова̄давасенапи ова̄де т̣хатва̄.
атха нанти маха̄джутикам̣ маха̄виппха̄рам̣ маха̄нубха̄вам̣ нимира̄джа̄нам̣. ‘‘саккохамасми девиндо, тава сантикама̄гато’’ти аттано саккабха̄вам̣ паведетва̄ ‘‘кан̇кхам̣ те пат̣ивинодесса̄мӣ’’ти а̄ха. тена̄ха ‘‘саббабхӯта̄намиссара̄’’тиа̄ди.
сӣлам̣ упа̄да̄йа омаката̄йа ‘‘ки’’нти хӣл̣енто вадати. гун̣ависит̣т̣хата̄йа̄ти ла̄бхайаса̄дӣнан̃чева пийамана̄пата̄дӣнан̃ча а̄саваккхайапарийоса̄на̄нам̣ нимиттабха̄вена уттамагун̣ата̄йа. тада̄ сакко ануруддхаттхеро, со аттано пуримаджа̄тийам̣ паччаккхасиддхам̣ва да̄нато сӣлам̣ махантам̣ вибха̄венто ‘‘ахан̃хӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха аттана̄ васийама̄нам̣ ка̄ма̄вачарадевалокам̣ сандха̄йа ‘‘петтивисайато’’ти вуттам̣. тасса хи каппасатасахассам̣ виват̣т̣аджджха̄сайасса пӯритапа̄рамисса девалоко петалоко вийа упат̣т̣ха̄си. тенева̄ха ‘‘аччхара̄ган̣асан̇гхут̣т̣хам̣, писа̄чаган̣асевита’’нти (сам̣. ни. 1.46).
кхаттийети кхаттийаджа̄тийам̣. висуджджхатӣти брахмалокӯпапаттим̣ сандха̄йа вадати ка̄масам̣килесависуджджханато. ка̄йа̄ти ча брахмака̄йама̄ха.
имасса мама адит̣т̣хапуббарӯпам̣ дисва̄ ‘‘ахудева бхайа’’нти чинтетва̄ а̄ха ‘‘авикампама̄но’’ти. бха̄йанто хи читтасса ан̃н̃атхаттена ка̄йасса ча чхамбхитаттена викампати на̄ма. тена̄ха ‘‘абха̄йама̄но’’ти. сукхам̣ катхетум̣ хотӣти пун̃н̃апхалам̣ катхетум̣ сукхам̣ хоти.
313. манам̣ а̄гамма йутта̄йева хонтӣти ма̄талисса саккассева читтам̣ джа̄нитва̄ йутта̄ вийа хонти, ратхе йуттаа̄джа̄нӣйакиччам̣ каронти девапутта̄. евам̣ та̄дисе ка̄ле татха̄ пат̣ипаджджанти, йатха̄ ера̄ван̣о девапутто хаттхикиччам̣. наддхито пат̣т̣ха̄йа̄ти ратхапан̃джарапарийантена аккхасса самбандхат̣т̣ха̄нам̣ наддхӣ, тато пат̣т̣ха̄йа. аккхо баджджхати еттха̄ти аккхабаддхо, аккхена ратхасса баддхат̣т̣ха̄нам̣. йатха̄ девалокато йа̄ва чандаман̣д̣аласса гаманавӣтхи, та̄ва аттано а̄нубха̄вена хет̣т̣ха̄мукхамева ратхам̣ песеси, евам̣ чандаман̣д̣аласса гаманавӣтхито йа̄ва ран̃н̃о па̄са̄до, та̄ва татхева песеси. две магге дассетва̄ти патодалат̣т̣хийа̄ а̄ка̄сам̣ виликханто вийа аттано а̄нубха̄вена нирайага̄мӣ девалокага̄мӣ ча̄ти две магге дассетва̄. катамена̄тиа̄ди десана̄маттам̣, йатха̄ тена ратхена гаччхантасса нирайо девалоко ча па̄кат̣а̄ хонти, татха̄ каран̣ам̣ адхиппетам̣.
вуттака̄ран̣амева сандха̄йа̄ха маха̄сатто ‘‘убхайенева мам̣ ма̄тали нехӣ’’ти. дугганти дуггамам̣. веттаран̣инти евам̣на̄макам̣ нирайам̣. кутхитанти паккутхитам̣ нипаккателасадисаджа̄лам̣. кха̄расам̣йуттанти кха̄родакасадисам̣.
ратхам̣ ниваттетва̄ти нирайа̄бхимукхато ниваттетва̄. бӣран̣ӣдевадхӣта̄йа̄ти ‘‘бӣран̣ӣ’’ти евам̣на̄мика̄йа аччхара̄йа. сон̣адиннадевапуттасса̄ти ‘‘сон̣адинно’’ти евам̣на̄макасса девапуттасса. ган̣адевапутта̄нанти ган̣авасена пун̃н̃ам̣ катва̄ ган̣авасенева ниббаттадевапутта̄нам̣.
паттака̄лети упакат̣т̣ха̄йа вела̄йа. атитхинти паччекасамбуддхам̣. кассапасса бхагавато са̄сане екам̣ кхӣн̣а̄саваттхерантипи ваданти. ма̄та̄ва путтам̣ сакима̄бхинандӣти йатха̄ пава̄сато а̄гатам̣ путтам̣ ма̄та̄ саким̣ екава̄рам̣ а̄гатака̄ле абхинандати, татха̄ ниччака̄ле абхинанди саккаччам̣ паривиси. сам̣йама̄ сам̣вибха̄га̄ти сӣласам̣йама̄ сам̣вибха̄гасӣла̄. джа̄такети нимиджа̄таке.
читтакӯт̣анти деванагарасса даккхин̣адиса̄йа два̄ракот̣т̣хакам̣. сакко читтам̣ сандха̄ретум̣ асакконтоти маха̄сатте паваттам̣ девата̄нам̣ сакка̄расамма̄нам̣ пат̣ичча уппаннам̣ аттано усӯйачиттам̣ бахи ана̄викатва̄ аббхантарейева ча нам̣ т̣хапетум̣ асакконто. ан̃н̃есам̣ пун̃н̃ена васа̄хӣти саккасса маха̄саттам̣ росетука̄мата̄йа а̄ра̄дханам̣ нидассети. пура̄н̣асакко дӣгха̄йуко, там̣ упа̄да̄йа джара̄джин̣н̣ам̣ вийа катва̄ ‘‘джарасакко’’ти вуттам̣.
315. сесам̣ саббанти паббаджджупагамана̄ сесам̣ аттано вам̣се пора̄н̣ара̄джӯнам̣ ра̄джача̄риттам̣. па̄катиканти пуна сабха̄ваттамева гато ахоси, апаббаджитабха̄вавачаненевасса брахмавиха̄рабха̄вана̄дӣнам̣ паббаджджа̄гун̣а̄нам̣ абха̄во дӣпито хоти.
316. вӣрийам̣ акаронто самуччхиндати, на та̄ва самуччхиннам̣, калйа̄н̣амиттасам̣сагга̄дипаччайасамава̄йе сати сӣлаватам̣ калйа̄н̣аваттам̣ паваттетум̣ саккоти. дуссӣлена самуччхиннам̣ на̄ма хоти тасса таттха нира̄сабха̄вена пат̣ипаттийа̄ ева асамбхавато. сатта секха̄ паваттенти калйа̄н̣аваттасса апаринит̣т̣хитакиччатта̄. кхӣн̣а̄савена паваттитам̣ на̄ма паринит̣т̣хитакиччатта̄. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
магхадевасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.