7. маха̄сакулуда̄йисуттаван̣н̣ана̄

237. абхин̃н̃а̄та̄ти едисо едисо ча̄ти абхилаккхан̣авасена н̃а̄та̄. аппасаддасса винӣто, аппасаддата̄йа мандабха̄н̣ита̄йа винӣтоти ча аппасаддавинӣтоти вуччама̄не ан̃н̃ена винӣтабха̄во дӣпито хоти, бхагава̄ пана сайамбхун̃а̄н̣ена сайамева винӣто. тасма̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘аппасаддавинӣто’’ти на вуттам̣. тена̄ха ‘‘на хи бхагава̄ ан̃н̃ена винӣто’’ти.

238. хиййодивасам̣ упа̄да̄йа тато а̄санна̄ни катипайа̄ни диваса̄ни пурима̄ни на̄ма хонти, пурима̄нӣти ча пуббака̄ни, атӣта̄нӣти аттхо. тато паранти йатха̄ вуттаатӣтадивасато анантарам̣ парам̣ пуриматарам̣ атисайена пуриматта̄. ити имесу двӣсу паваттито йатха̄ккамам̣ пуримапуриматарабха̄во, евам̣ сантепи йадеттха ‘‘пуриматара’’нти вуттам̣, тато пабхути йам̣ йам̣ орам̣, там̣ там̣ парам̣, йам̣ йам̣ парам̣, там̣ там̣ ‘‘пуриматара’’нти вуттам̣ хоти. кутӯхалайутта̄ са̄ла̄ кутӯхаласа̄ла̄ йатха̄ ‘‘а̄джан̃н̃аратхо’’ти. име дассана̄дайо.

айатха̄бхӯтагун̣ехӣти айатха̄бхӯтам̣ миччха̄дӣпитааттхаматтенева уггхоситагун̣ехи самуггато гхосито. таранти атиккаманти етена̄ти титтхам̣, аггамагго. дит̣т̣хигатикамагго пана айатха̄бхӯтопи тесам̣ татха̄ витаран̣ам̣ упа̄да̄йа титтханти вохарӣйатӣти там̣ каронта̄ титтхакара̄. осаратӣти пависати.

239. сахитанти пубба̄пара̄вируддхам̣. на кин̃чи джа̄танти пат̣ин̃н̃а̄досахетудосауда̄харан̣адосадут̣т̣хадосата̄йа на кин̃чи джа̄там̣. тена̄ха ‘‘а̄ропито те ва̄до’’ти. ваданти тена парибха̄сантӣти ва̄до досо. сабха̄ваккосена̄ти сабха̄вато паваттакот̣т̣ха̄сена.

240. пӣл̣еййа̄ти мадхубхан̣д̣ена саха бха̄джане пӣл̣етва̄ дадеййа. сабрахмача̄рӣхи сампайоджетва̄ти сахадхаммикехи вихет̣ханапайогам̣ катва̄, тена̄ха ‘‘вива̄дам̣ катва̄’’ти.

241. итарӣтарена̄ти пан̣ӣтато итарена. тена̄ха ‘‘ла̄макала̄макена̄’’ти.

242. бхаттакосакена̄ти косакабхаттена, кхуддакасара̄вабхаттакена̄ти аттхо. белуваматтабхатта̄ха̄ра̄ти биллапама̄н̣абхаттабходжана̄. от̣т̣хават̣т̣ийа̄ти мукхават̣т̣ийа̄. сабба̄ка̄ренева̄ти саббаппака̄ренева. анаппа̄ха̄роти на ваттаббо када̄чи аппа̄ха̄роти катва̄. таттха ативийа ан̃н̃ехи ависайхам̣ аппа̄ха̄ратам̣ бхагавато дассетум̣ ‘‘падха̄набхӯмийа’’нтиа̄ди вуттам̣. майа̄ти ниссаккавачанам̣. висесатара̄ти тена дхаммена висесавантатара̄.

ватасама̄да̄навасенева пам̣сукӯлам̣ дха̄рентӣти пам̣сукӯлика̄ти а̄ха – ‘‘сама̄диннапам̣сукӯликан̇га̄’’ти, саддаттхо пана ‘‘висуддхимагге’’ (висуддхи. 1.24) вуттанайена ведитаббо. пин̣д̣апа̄тика̄ сапада̄нача̄ринотиа̄дӣсупи есева найо. таттха таттха саттхена чхиндитатта̄ саттхалӯкха̄ни. йам̣ йам̣ саппа̄йам̣, тассева гахан̣ам̣ уччинанти а̄ха ‘‘уччинитва̄…пе… тхират̣т̣ха̄намева гахетва̄’’ти. ала̄буломаса̄нӣти ала̄булома̄ни вийа сукхуматара̄ни чӣварасуттам̣сӯни етесам̣ сантӣти ала̄буломаса̄ни. па̄титаса̄н̣апам̣сукӯланти кал̣еварена саддхим̣ чхад̣д̣итаса̄н̣амайам̣ пам̣сукӯлам̣, йам̣ тумбаматте пул̣аве одхунитва̄ саттха̄ ган̣хи.

‘‘йатха̄пи бхамаро пуппха’’нтиа̄дина̄ (дха. па. 49) вуттам̣ мадхукарабхиккха̄ча̄раватам̣ ‘‘пин̣д̣ийа̄лопабходжанам̣ нисса̄йа паббаджджа̄’’ти (маха̄ва. 73, 128) вачанато бхиккхӯнам̣ пакатибхӯтам̣ ватанти вуттам̣ ‘‘ун̃чха̄саке вате рата̄’’ти. вата-саддо четтха пакативатасан̇кха̄там̣ сакаватам̣ вадати. тена̄ха ‘‘ун̃чха̄чарийасан̇кха̄те бхиккхӯнам̣ пакативате’’ти. уччанӣчагхарадва̄рат̣т̣ха̄йиноти махантакхуддакагеха̄нам̣ бахидва̄ракот̣т̣хакат̣т̣ха̄йино. кабарамиссакам̣ бхаттам̣ сам̣харитва̄ти кан̣а̄джакамиссакам̣ бхаттам̣ сампин̣д̣итва̄. умма̄рато пат̣т̣ха̄йа̄ти гхарумма̄рато пат̣т̣ха̄йа.

чӣвара̄нуггахаттханти чӣвара̄нураккхан̣аттхам̣. еттха ча йасма̄ буддха̄ на̄ма садеваке локе ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣, са̄ часса пун̃н̃аккхеттата̄ парамуккам̣сагата̄, тасма̄ сатта̄нам̣ та̄дисам̣ упака̄рам̣ а̄чиккхитва̄ те ча анугган̣ханта̄ гахапатичӣварам̣ са̄дийанти, чатупаччайасантосе пана не парамуккам̣сагата̄ ева̄ти дат̣т̣хаббам̣.

244. саппаччайанти сахетукам̣ сака̄ран̣ам̣ хутва̄ дхаммам̣ десетӣти айаметтха аттхо. чодако пана адхиппа̄йам̣ аджа̄нанто ‘‘ким̣ пана̄’’тиа̄дима̄ха. итаро ‘‘но на десетӣ’’тиа̄дина̄ адхиппа̄йам̣ виварати. нида̄нанти четтха н̃а̄пакам̣ уппаттика̄ран̣ам̣ адхиппетам̣, тан̃ча тасса тасса ануппаттийуттасса аттхасса пат̣ипаккхахаран̣ато ‘‘саппа̄т̣иха̄рийа’’нти вуччатӣти а̄ха ‘‘пуримассеветам̣ вевачана’’нти. ра̄га̄дӣнам̣ ва̄ пат̣ихаран̣ам̣ пат̣иха̄рийам̣, тадева па̄т̣иха̄рийам̣, саха па̄т̣иха̄рийена̄ти саппа̄т̣иха̄рийам̣. ра̄га̄дипат̣иседхавасенева хи саттха̄ дхаммам̣ десети.

245. тасса тасса пан̃хасса̄ти йам̣ йам̣ пан̃хам̣ паро абхисан̇кхаритва̄ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пуччхати, тасса тасса пан̃хасса. упари а̄гаманава̄дапатханти виссаджджане кате тато упари а̄гаччханакам̣ ва̄дамаггам̣. висесетва̄ вадантоти ваттати, ‘‘бхо готама, ваттумарахатӣ’’ти аттано ва̄дабхеданаттхам̣ а̄хатам̣ ка̄ран̣ам̣ аттано ма̄ран̣аттхам̣ а̄вудхам̣ нидассенто вийа висесетва̄ ваданто паха̄ракена вачанена. антарантарети майа̄ вуччама̄накатха̄пабандхасса антарантаре. дадеййа вадеййа. еварӯпесу т̣ха̄несӯти парава̄дӣхи саддхим̣ ва̄дапат̣ива̄дат̣т̣ха̄несу. те ниггахетум̣ майа̄ деситам̣ суттападам̣ а̄нетва̄ мамайева ануса̄саним̣ ова̄дам̣ пачча̄сӣсанти.

246. сампа̄демӣти маноратхам̣ сампа̄деми. парипӯремӣти аджджха̄сайам̣ парипӯреми. адхисӣлети адхике уттамасӣле. са̄вакасӣлато ча паччекабуддхасӣлато ча буддха̄нам̣ сӣлам̣ адхикам̣ уккат̣т̣хам̣ парамуккам̣сато анан̃н̃аса̄дха̄ран̣абха̄вато. тена̄ха ‘‘буддхасӣлам̣ на̄ма катхита’’нти. т̣ха̄нуппаттикапан̃н̃а̄ти таттха таттха т̣ха̄насо уппаннапан̃н̃а̄. тена̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. авасеса̄ пан̃н̃а̄ти идха па̄л̣ийам̣ а̄гата̄ ана̄гата̄ ча йатха̄вуттан̃а̄н̣адвайавинимутта̄ пан̃н̃а̄.

247. висеса̄дхигама̄нанти сатипат̣т̣ха̄на̄дӣнам̣ адхигандхаббависеса̄нам̣. абхин̃н̃а̄ на̄ма чха абхин̃н̃а̄, та̄су уккат̣т̣ханиддесена чхал̣абхин̃н̃а̄рахатова аггамаггапан̃н̃а̄ идха абхин̃н̃а̄ти адхиппета̄, тасса воса̄нам̣ парийоса̄нам̣ па̄рамӣ парамуккам̣са̄ти авакам̣са̄ти ча аггапхалам̣ вуччатӣти а̄ха ‘‘абхин̃н̃а̄…пе… арахаттам̣ патта̄’’ти.

упа̄йападха̄нети арийапхала̄дхигаманасса упа̄йабхӯте падха̄не. ‘‘ануппаннапа̄пака̄нуппа̄да̄диаттха̄’’ти гахита̄ татхева хонти, там̣ аттхам̣ са̄дхентийева̄ти етасса аттхасса дӣпако самма̄-саддоти йатха̄адхиппетаттхасса ануппаннапа̄пака̄нуппа̄да̄дино упа̄йабхӯте, падха̄наупа̄йабхӯтети аттхо. самма̄-саддасса ва̄ йонисо аттхадӣпакатам̣ сандха̄йа ‘‘йонисо падха̄не’’ти вуттам̣. чхандам̣ джанетӣти каттукамйата̄кусалаччхандам̣ уппа̄дети паваттети ва̄. ва̄йаматӣти пайогапараккамам̣ кароти. вӣрийам̣ а̄рабхатӣти ка̄йикачетасикавӣрийам̣ кароти. читтам̣ уккхипатӣти тенева сахаджа̄тавӣрийена косаджджапаккхато читтам̣ уккхипати. падахатӣти саммаппадха̄набхӯтам̣ вӣрийам̣ паваттети. пат̣ипа̄т̣ийа̄ панета̄ни чатта̄ри пада̄ни а̄севана̄бха̄вана̄бахулӣкаммаса̄таччакирийа̄хи йоджетабба̄ни. ‘‘падахатӣ’’ти ва̄ имина̄ а̄севана̄дӣхи саддхим̣ сикха̄паттам̣ уссол̣хивӣрийам̣ йоджетаббам̣. вад̣д̣хийа̄ парипӯран̣аттханти йа̄вата̄ бха̄вана̄па̄рипӯрийа̄ парипӯран̣аттхам̣. йа̄ т̣хитӣти йа̄ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ипаккхавигамена ават̣т̣хити. со асаммосоти со авина̄со. йам̣ вепулланти йо саббасо випулабха̄во махантата̄. бха̄вана̄па̄рипӯрӣти бха̄вана̄йа парипӯрита̄. аттхотипи ведитаббам̣ пуримапаччхимапада̄нам̣ сама̄наттхабха̄вато.

пуббабха̄гапат̣ипада̄ катхита̄там̣там̣висеса̄дхигамасса пат̣ипада̄вибха̄вана̄йа а̄раддхатта̄. акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппаджджанена анаттха̄вахата̄ на̄ма наттхӣти вуттам̣ – ‘‘уппаджджама̄на̄’’ти вачанам̣ уппанна̄нам̣ ра̄сантарабха̄вена гахитатта̄. татха̄ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппаджджанена̄ти вуттам̣ – ануппаджджама̄на̄ти вачанам̣ уппанна̄нам̣ ра̄сантарабха̄вена гахитатта̄. нируджджхама̄на̄ти пат̣ипаккхасама̄йогена винассама̄на̄, на кхан̣аниродхавасена нируджджхама̄на̄.

лобха̄дайо ведитабба̄, йе а̄раддхавипассака̄нам̣ уппаджджана̄раха̄. саким̣ уппаджджитва̄ти сабха̄вакатханаматтаметам̣. екава̄рамева хи магго уппаджджати. нируджджхама̄ноти сарасенева нируджджхама̄но. на хи тасса пат̣ипаккхасама̄його на̄ма аттхи. пхаласса̄ти анантарака̄лева уппаджджанакапхаласса. паччайам̣ датва̄ва нируджджхатӣти имина̄ магго сампати а̄йатин̃ча екантенева аттха̄вахоти дассети. пуримасмимпӣти ‘‘ануппанна̄ ме кусала̄ дхамма̄ ануппаджджама̄на̄ анаттха̄йа сам̣ваттеййу’’нти етасмим̣ татийава̄репи. ‘‘саматхавипассана̄ гахетабба̄’’ти вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣, там̣ пана маггасса ануппанната̄йа саббха̄вато, ануппаджджама̄не ча тасмим̣ ват̣т̣а̄наттхасаббха̄ватоти маггассапи са̄дха̄ран̣абха̄вато на йуттанти пат̣иккхипати. йади саматхавипассана̄нампи ануппатти анаттха̄ваха̄, маггасса ануппаттийа̄ ваттаббам̣ наттхӣти.

махантам̣, га̄равам̣ хоти, тасма̄ ‘‘сан̇гхага̄равена йатха̄ручи вандитум̣ на лабха̄мӣ’’ти сан̇гхена саха на никкхами. еттакам̣ дха̄тӯнам̣ нидха̄нам̣ на̄ма ан̃н̃атра наттхи, маха̄дха̄тунидха̄нато хи нӣхаритва̄ катипайа̄ дха̄туйо таттха таттха четийе упанӣта̄, идха пана ра̄мага̄матхӯпе винат̣т̣хе на̄габхаванам̣ павит̣т̣ха̄ дон̣аматта̄ дха̄туйо упанӣта̄. атиманда̄ни ноти нану ативийа манда̄ни.

сам̣виджджитва̄ти ‘‘катхан̃хи на̄ма ма̄дисо ӣдисам̣ анаттхам̣ па̄пун̣иссатӣ’’ти сам̣вегам̣ джанетва̄. ӣдисам̣ на̄ма ма̄дисам̣ а̄раббха ваттаббанти ким̣ вадатӣти там̣ вачанам̣ ана̄дийанто.

сантасама̄паттито ан̃н̃ам̣ сантхамбханака̄ран̣ам̣ балавам̣ наттхӣти тато парихӣно самма̄пат̣ипаттийам̣ патит̣т̣ха̄ катхам̣ бхависсатӣти а̄ха ‘‘санта̄йа…пе… на саккотӣ’’ти. на хи маха̄раджджуйа̄ чхинна̄йа суттатантӯ сантхамбхетум̣ сакконтӣти. саматхе дассетва̄ тена сама̄нагатика̄ имасмим̣ висайе випассана̄пӣти имина̄ адхиппа̄йена̄ха ‘‘евам̣ уппанна̄ саматхавипассана̄…пе… сам̣ваттантӣ’’ти.

ка̄са̄ванти ка̄са̄ваваттхам̣. каччхам̣ пӣл̣етва̄ ниваттханти паччхимам̣ оват̣т̣икам̣ пӣл̣енто вийа дал̣хам̣ катва̄ ниваттхам̣ аддасам̣сӯти йоджана̄.

вуттанайена̄ти (а. ни. т̣ӣ. 1.1.394) ‘‘ка̄ма̄ на̄мете аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄’’тиа̄дина̄ ваттхука̄макилесака̄месу а̄дӣнавадассанапуббаканеккхаммапат̣ипаттийа̄ чхандара̄гам̣ виккхамбхайато самуччхиндантасса ча ‘‘ануппанно ча ка̄ма̄саво на уппаджджатӣ’’тиа̄дина̄ хет̣т̣ха̄ сабба̄савасуттаван̣н̣ана̄дӣсу (ма. ни. 1.15 а̄дайо; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.15 а̄дайо) вуттанайена. а̄рамман̣арасам̣ анубхавитва̄ нируддхавипа̄коти тада̄рамман̣ама̄ха. анубхавитва̄ бхавитва̄ ча вигатам̣ бхӯтавигатам̣. анубхӯтабхӯта̄ хи бхӯтата̄са̄ман̃н̃ена бхӯта-саддена вутта̄. са̄ман̃н̃амева хи упасаггена висесӣйатӣти. анубхӯтасаддо ча каммавачаниччха̄йа абха̄вато анубхавакава̄чако дат̣т̣хаббо. випа̄ко а̄рамман̣е уппаджджитва̄ нируддхо бхутва̄вигатоти ваттаббатам̣ арахати, викаппага̄хавасена ра̄га̄дӣхи таббипаккхехи ча акусалам̣ кусалан̃ча каммам̣ а̄рамман̣арасам̣ анубхавитва̄ вигатанти ваттаббатам̣ арахати. йатха̄вутто пана випа̄ко кевалам̣ а̄рамман̣араса̄нубхаванавасенева паваттатӣти анубхавитва̄ вигататта̄ ниппарийа̄йенева вутто, тасса ча татха̄ вуттатта̄ каммам̣ бхавитва̄ вигатапарийа̄йена, йам̣ ‘‘уппанна̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄’’ти еттха ‘‘уппанна’’нти гахетва̄ там̣садиса̄нам̣ паха̄нам̣, вуддхи ча вутта̄. випаччитум̣ ока̄сакаран̣авасена уппатитам̣ атӣтакамман̃ча тато уппаджджитум̣ а̄раддхо ана̄гато випа̄ко ча ‘‘ока̄сакатуппанно’’ти вутто. йам̣ уппаннасаддена вина̄пи вин̃н̃а̄йама̄нам̣ уппаннам̣ сандха̄йа ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, сан̃четаника̄на’’нтиа̄ди (а. ни. 10.217, 219) вуттам̣.

тесӯти випассана̄йа бхӯмибхӯтесу кхандхесу. анусайитакилеса̄ти анусайавасена паватта̄ аппахӣна̄ маггена паха̄табба̄ килеса̄ адхиппета̄. тена̄ха ‘‘атӣта̄…пе… на ваттабба̄’’ти. тесан̃хи амбаруккхопама̄йа ваттама̄на̄дита̄ на ваттабба̄ маггена паха̄табба̄нам̣ та̄дисасса вибха̄гасса ануппаджджанато. аппахӣна̄ва хонтӣти имина̄ аппахӣнат̣т̣хена анусайат̣т̣хоти дассети. идам̣ бхӯмиладдхуппаннам̣ на̄ма̄ти идам̣ тесу кхандхесу уппаттирахакилесаджа̄там̣ та̄йа ева уппаттирахата̄йа бхӯмиладдхуппаннам̣ на̄ма, тебхӯмакабхӯмиладдха̄ на̄ма хотӣти аттхо. та̄су та̄су бхӯмӣсӯти мануссадева̄диаттабха̄васан̇кха̄тесу упа̄да̄наккхандхесу. тасмим̣ тасмим̣ санта̄не ануппаттиана̄па̄дитата̄йа асамуггха̄тита̄. еттха ча ладдхабхӯмикам̣ бхӯмиладдханти вуттам̣ аггиа̄хито вийа.

ока̄сакатуппанна-саддепи ча ока̄со като етена̄ти ока̄со като етасса̄ти ча аттхадвайепи ката-саддасса паранипа̄то дат̣т̣хаббо. а̄хатакхӣраруккхо вийа нимиттагга̄хавасена адхиггахитам̣ а̄рамман̣ам̣, ана̄хатакхӣраруккхо вийа авиккхамбхитата̄йа антогадхакилесам̣ а̄рамман̣ам̣. нимиттагга̄хака̄виккхамбхитакилеса̄ ва̄ пуггала̄ а̄хата̄на̄хатакхӣраруккхасадиса̄. пуриманайенева̄ти авиккхамбхитуппанне вийа ‘‘имасмим̣ на̄ма т̣ха̄не нуппаджджиссантӣти на ваттабба̄. касма̄? асамуггха̄титатта̄’’ти йоджетва̄ виттха̄ретаббам̣.

вуттам̣ пат̣исамбхида̄магге. таттха ча маггена пахӣнакилеса̄намева тидха̄ наваттаббатам̣ апа̄кат̣ам̣ супа̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ аджа̄тапхаларуккхо упама̄бха̄вена а̄гато. атӣта̄дӣнам̣ аппахӣната̄ дассанаттхампи ‘‘джа̄тапхаларуккхена дӣпетабба’’нти вуттам̣. таттха йатха̄ аччхинне руккхе ниббатта̄раха̄ни пхала̄ни чхинне ануппаджджама̄на̄ни на када̄чи сасабха̄ва̄ни ахесум̣ хонти бхависсанти ча̄ти та̄ни атӣта̄дибха̄вена на ваттабба̄ни, евам̣ маггена пахӣнакилеса̄ ча дат̣т̣хабба̄. йатха̄ чхеде асати пхала̄ни уппаджджиссанти, сати ча нуппаджджиссантӣти чхедасса са̄ттхаката̄, евам̣ маггабха̄вана̄йа ча са̄ттхаката̄ йоджетабба̄.

тепи паджахатийева килесаппаха̄ненева тесампи ануппаттидхаммата̄па̄данато. абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣асса̄ти пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣асса. упа̄диннаанупа̄диннатоти упа̄диннакхандхато чева килесато ча. упапаттивасена вут̣т̣ха̄нам̣ дассетума̄ха – ‘‘бхававасена пана̄’’тиа̄ди. йе сота̄паннасса сатта бхава̄ аппахӣна̄, тато пан̃ча т̣хапетва̄ итаре две ‘‘сугатибхавекадеса̄’’ти адхиппета̄. сугатика̄мабхаватоти сугатибхавекадесабхӯтака̄мабхавато. арахаттамагго рӯпа̄рӯпабхавато вут̣т̣ха̄ти уддхамбха̄гийасам̣йоджанасамуггха̄табха̄вато. йади арахаттамагго ева арийамагго сийа̄, со ева саббакилесе паджахеййа, саббабхавехипи вут̣т̣хахеййа. йасма̄ пана одхисова килеса̄ пахӣйанти, тасма̄ хет̣т̣химахет̣т̣химамаггехи пахӣна̄васесе килесе со паджахати, ити имам̣ са̄маттхийам̣ сандха̄йа ‘‘саббабхавехи вут̣т̣ха̄тийева̄типи вадантӣ’’ти вуттам̣. татха̄ хи со ева ‘‘ваджирӯпамо’’ти вутто.

хоту та̄ва вуттанайена ануппанна̄нам̣ акусала̄нам̣ ануппа̄да̄йа, уппанна̄нам̣ уппаннасадиса̄нам̣ паха̄на̄йа ануппаттидхаммата̄па̄дана̄йа маггабха̄вана̄, атха маггаккхан̣е катхам̣ ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ уппа̄да̄йа уппанна̄нан̃ча т̣хитийа̄ бха̄вана̄ хоти екачиттаккхан̣икатта̄ тасса̄ти чодети, итаро ‘‘маггаппаваттийа̄йева̄’’ти париха̄рама̄ха. магго хи ка̄ман̃чекачиттаккхан̣ико, татха̄рӯпо панасса паваттивисесо, йам̣ ануппанна̄ кусала̄ дхамма̄ са̄тисайам̣ уппаджджанти, уппанна̄ ча сависесам̣ па̄рипӯрим̣ па̄пун̣анти. тена̄ха ‘‘магго хӣ’’тиа̄ди. кин̃ча̄пи арийамагго ваттама̄наккхан̣е ануппанно на̄ма на хоти, ануппаннапуббатам̣ упа̄да̄йа упача̄равасена татха̄ вуччатӣти дассетум̣ ‘‘ана̄гатапуббам̣ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. айамева̄ти айам̣ маггасса йатха̄паччайапаватти ева т̣хити на̄ма̄ти, маггасаман̇гӣ пуггало маггампи бха̄венто ева тасса т̣хитийа̄ бха̄ветӣти ваттум̣ ват̣т̣ати.

упасамама̄нам̣ гаччхатӣти виккхамбханавасена самуччхедавасена килесе упасаментам̣ ваттати. пуббабха̄гиндрийа̄ни ева ва̄ адхиппета̄ни. тенева̄ха ‘‘килесӯпасаматтхам̣ ва̄ гаччхатӣ’’ти.

248. адхимуччанат̣т̣хена̄ти (дӣ. ни. т̣ӣ. 2.129; а. ни. т̣ӣ. 3.8.66) адхикам̣ сависесам̣ муччанат̣т̣хена, тена̄ха ‘‘сут̣т̣ху муччанат̣т̣хо’’ти. етена сатипи саббассапи рӯпа̄вачараджджха̄насса виккхамбханавасена пат̣ипаккхато вимуттабха̄ве йена бха̄вана̄висесена там̣ джха̄нам̣ са̄тисайам̣ пат̣ипаккхато вимуччитва̄ паваттати, со бха̄вана̄висесо дӣпито. бхавати хи сама̄наджа̄тийуттопи бха̄вана̄висесена паваттиа̄ка̄рависесо. йатха̄ там̣ саддха̄вимуттато дит̣т̣хиппаттасса, татха̄ паччанӣкадхаммехи сут̣т̣ху вимуттата̄йа ева аниггахитабха̄вена нира̄сан̇ката̄йа абхиративасена сут̣т̣ху адхимуччанат̣т̣хенапи вимоккхо. тена̄ха ‘‘а̄рамман̣е ча̄’’тиа̄ди. айам̣ панаттхоти айам̣ адхимуччанаттхо паччхимавимоккхе ниродхе наттхи. кевало вимуттаттхо ева таттха лаббхати, там̣ сайамева парато ваккхати.

рӯпӣти йена̄йам̣ сасантатипарийа̄паннена рӯпена саманна̄гато, там̣ йасса джха̄насса хетубха̄вена висит̣т̣хам̣ рӯпам̣ хоти. йена висит̣т̣хена рӯпена ‘‘рӯпӣ’’ти вуччеййа рӯпӣ-саддасса атисайаттхадӣпанато, тадева сасантатипарийа̄паннарӯпанимиттам̣ джха̄намива параматтхато рӯпӣбха̄васа̄дхаканти дат̣т̣хаббам̣. тена̄ха ‘‘аджджхатта’’нтиа̄ди. рӯпаджджха̄нам̣ рӯпам̣ уттарападалопена. рӯпа̄нӣти панеттха пуримападалопо дат̣т̣хаббо. тена вуттам̣ ‘‘нӣлакасин̣а̄дӣни рӯпа̄нӣ’’ти.

антоаппана̄йам̣ субханти а̄бхого наттхӣти имина̄ пубба̄бхогавасена адхимутти сийа̄ти дассети. еван̃хеттха татха̄ваттаббата̄паттичодана̄ анавака̄са̄ хоти. йасма̄ сувисуддхесу нӣла̄дӣсу ван̣н̣акасин̣есу таттха ката̄дхика̄ра̄нам̣ абхиративасена сут̣т̣ху адхимутти сийа̄, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ татха̄ татийо вимоккхо сам̣ван̣н̣ито. йасма̄ пана метта̄дивасена паваттама̄на̄ бха̄вана̄ сатте аппат̣икӯлато дахати, те субхато адхимуччитва̄ва паваттати, тасма̄ пат̣исамбхида̄магге (пат̣и. ма. 1.212) брахмавиха̄рабха̄вана̄ ‘‘субхавимоккхо’’ти вутта̄, тайидам̣ убхайампи тена тена парийа̄йена вуттатта̄ на вируджджхатӣти дат̣т̣хаббам̣.

саббасоти анавасесато. на хи чатуннам̣ арӯпаккхандха̄нам̣ екадесопи таттха авасит̣т̣хоти. виссат̣т̣хатта̄ти йатха̄париччхинне ка̄ле ниродхитатта̄. уттамо вимоккхо на̄ма арийехева сама̄паджджитаббато, арийапхалапарийоса̄натта̄ дит̣т̣хева дхамме нибба̄наппаттибха̄вато ча.

249. абхибхаватӣти абхибху (дӣ. ни. т̣ӣ. 2.173; а. ни. т̣ӣ. 3.6.61-65) парикаммам̣, н̃а̄н̣ам̣ ва̄. абхибху а̄йатанам̣ етасса̄ти абхибха̄йатанам̣, джха̄нам̣. абхибхавитаббам̣ ва̄ а̄рамман̣асан̇кха̄там̣ а̄йатанам̣ етасса̄ти абхибха̄йатанам̣, джха̄нам̣. а̄рамман̣а̄бхибхаванато абхибху ча там̣ а̄йатанан̃ча йогино сукхависеса̄нам̣ адхит̣т̣ха̄набха̄вато мана̄йатанадхамма̄йатанабха̄вато ча̄типи сасампайуттам̣ джха̄нам̣ абхибха̄йатанам̣. тена̄ха ‘‘абхибхаванака̄ран̣а̄нӣ’’тиа̄ди. та̄нӣти абхибха̄йатанасан̃н̃ита̄ни джха̄на̄ни. сама̄паттито вут̣т̣хитасса а̄бхого пуббабха̄габха̄вана̄васена джха̄наккхан̣е паваттам̣ абхибхавана̄ка̄рам̣ гахетва̄ паваттоти дат̣т̣хаббо. парикаммавасена аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ, на аппана̄васена. на хи пат̣ибха̄ганимитта̄рамман̣а̄ аппана̄ аджджхаттависайа̄ самбхавати. там̣ пана аджджхатта парикаммавасена ладдхам̣ касин̣анимиттам̣ асувисуддхамева хоти, на бахиддха̄ парикаммавасена ладдхам̣ вийа висуддхам̣.

паритта̄нӣти йатха̄ладдха̄ни суппасара̄ваматта̄ни. тена̄ха ‘‘авад̣д̣хита̄нӣ’’ти. париттавасенева̄ти ван̣н̣авасена а̄бхоге виджджама̄непи париттавасенева идамабхибха̄йатанам̣ вуттам̣. париттата̄ хеттха абхибхаванасса ка̄ран̣ам̣. ван̣н̣а̄бхоге сатипи асатипи абхибха̄йатанабха̄вана̄ на̄ма тиккхапан̃н̃ассева самбхавати, на итарасса̄ти ‘‘н̃а̄н̣уттарико пуггало’’ти. абхибхавитва̄ сама̄паджджатӣти еттха абхибхаванам̣ сама̄паджджанан̃ча упача̄раджджха̄на̄дхигамасаманантарамева аппана̄джха̄нуппа̄дананти а̄ха ‘‘саха нимиттуппа̄деневеттха аппанам̣ па̄петӣ’’ти. саха нимиттуппа̄дена̄ти ча аппана̄парива̄са̄бха̄васса лаккхан̣авачанаметам̣. йо ‘‘кхиппа̄бхин̃н̃о’’ти вуччати, татопи н̃а̄н̣уттарассева абхибха̄йатанабха̄вана̄. еттха̄ти етасмим̣ нимитте. аппанам̣ па̄петӣти бха̄вана̄ аппанам̣ нети.

еттха ча кечи ‘‘уппанне упача̄раджджха̄не там̣ а̄раббха йе хет̣т̣химантена две тайо джаванава̄ра̄ паваттанти, те упача̄раджджха̄на паккхика̄ ева, таданантаран̃ча бхаван̇гапарива̄сена упача̄ра̄севана̄йа ча вина̄ аппана̄ хоти, саха нимиттуппа̄денева аппанам̣ па̄петӣ’’ти ваданти, там̣ тесам̣ матиматтам̣. на хи па̄рива̄сикапарикаммена аппана̄ва̄ро иччхито, на̄пи махаггатаппама̄н̣аджджха̄несу вийа упача̄раджджха̄не екантато паччавеккхан̣а̄ иччхитабба̄, тасма̄ упача̄раджджха̄на̄дхигамато парам̣ катипайабхаван̇гачитта̄васа̄не аппанам̣ па̄пун̣анто ‘‘саха нимиттуппа̄деневеттха аппанам̣ па̄петӣ’’ти вутто. ‘‘саха нимиттуппа̄дена̄’’ти ча адхиппа̄йикамидам̣ вачанам̣, на нӣтаттхам̣, адхиппа̄йо вуттанайенева ведитаббо.

на антосама̄паттийам̣ тада̄ татха̄рӯпасса а̄бхогасса асамбхавато, сама̄паттито вут̣т̣хитасса а̄бхого пуббабха̄габха̄вана̄васена джха̄наккхан̣е паваттам̣ абхибхавана̄ка̄рам̣ гахетва̄ паваттоти дат̣т̣хаббам̣. абхидхаммат̣т̣хакатха̄йам̣ (дха. са. ат̣т̣ха. 204) пана ‘‘имина̄ панасса пуббабха̄го катхито’’ти вуттам̣. антосама̄паттийам̣ татха̄ а̄бхога̄бха̄ве касма̄ ‘‘джха̄насан̃н̃а̄йапӣ’’ти вуттанти а̄ха ‘‘абхибхава…пе… аттхӣ’’ти.

вад̣д̣хитаппама̄н̣а̄нӣти випулаппама̄н̣а̄нӣти аттхо, на екан̇гуладван̇гула̄дивасена вад̣д̣хитаппама̄н̣а̄нӣти татха̄ вад̣д̣ханассеветтха асамбхавато. тена̄ха ‘‘маханта̄нӣ’’ти.

рӯпе сан̃н̃а̄ рӯпасан̃н̃а̄, са̄ асса аттхӣти рӯпасан̃н̃ӣ, на рӯпасан̃н̃ӣ арӯпасан̃н̃ӣ. сан̃н̃а̄сӣсена джха̄нам̣ вадати. рӯпасан̃н̃а̄йа ануппа̄данамеветтха ала̄бхита̄. бахиддха̄ва уппаннанти бахиддха̄ваттхусмим̣йева уппаннам̣. абхидхамме пана ‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати паритта̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни, аппама̄н̣а̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄нӣ’’ти евам̣ чатуннам̣ абхибха̄йатана̄нам̣ а̄гататта̄ абхидхаммат̣т̣хакатха̄йам̣ (дха. са. ат̣т̣ха. 204) ‘‘касма̄ пана йатха̄ суттанте – ‘аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати паритта̄нӣ’тиа̄ди вуттам̣, евам̣ аватва̄ идха чатӯсупи абхибха̄йатанесу аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ита̄ва вутта̄’’ти чоданам̣ катва̄ ‘‘аджджхаттарӯпа̄нам̣ анабхибхаванӣйато’’ти ка̄ран̣ам̣ ватва̄ ‘‘таттха ва̄ хи идха ва̄ бахиддха̄рӯпа̄нева абхибхавитабба̄ни, тасма̄ та̄ни нийамато ваттабба̄нӣти татра̄пи идха̄пи вутта̄ни. ‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ’ти идам̣ пана саттху десана̄вила̄саматтамева̄’’ти вуттам̣.

еттха ча ван̣н̣а̄бхогарахита̄ни сахита̄ни ча сабба̄ни ‘‘паритта̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄нӣ’’ти вутта̄ни, татха̄ ‘‘аппама̄н̣а̄нӣ’’ти дат̣т̣хабба̄ни. аттхи хи есо парийа̄йо ‘‘паритта̄ни абхибхуййа та̄ни че када̄чи ван̣н̣авасена а̄бхуджита̄ни хонти суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни абхибхуййа̄’’ти. парийа̄йакатха̄ хи суттантадесана̄ти. абхидхамме пана ниппарийа̄йадесанатта̄ ван̣н̣а̄бхогарахита̄ни висум̣ вутта̄ни, татха̄ сахита̄ни. аттхи хи убхайаттха абхибхаванапарийа̄йоти ‘‘аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ’’тиа̄дина̄ пат̣хамадутийаабхибха̄йатанесу пат̣хамавимоккхо, татийачатуттха̄бхибха̄йатанесу дутийавимоккхо, ван̣н̣а̄бхибха̄йатанесу татийавимоккхо ча абхибхаванаппаваттито сан̇гахито, абхидхамме пана ниппарийа̄йадесанатта̄ вимоккха̄бхибха̄йатана̄ни асан̇карато дассетум̣ вимоккхе ваджджетва̄ абхибха̄йатана̄ни катхита̄ни, сабба̄ни ча вимоккхакичча̄ни джха̄на̄ни вимоккхадесана̄йам̣ вутта̄ни. тадетам̣ ‘‘аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ’’ти а̄гатасса абхибха̄йатанадвайасса абхидхамме абхибха̄йатанесу авачанато ‘‘рӯпӣ рӯпа̄ни пассатӣ’’тиа̄дӣнан̃ча саббавимоккхакиччаса̄дха̄ран̣авачанабха̄вато ваваттха̄нам̣ катанти вин̃н̃а̄йати.

‘‘аджджхаттарӯпа̄нам̣ анабхибхаванӣйато’’ти идам̣ абхидхамме каттхачипи ‘‘аджджхаттам̣ рӯпа̄ни пассатӣ’’ти аватва̄ саббаттха йам̣ вуттам̣ ‘‘бахиддха̄рӯпа̄ни пассатӣ’’ти, тасса ка̄ран̣авачанам̣. тена йам̣ ан̃н̃ахетукам̣, там̣ тена хетуна̄ вуттам̣, йам̣ пана десана̄вила̄сахетукам̣ аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ита̄йа ева абхидхамме вачанам̣, на тасса ан̃н̃ам̣ ка̄ран̣ам̣ маггитаббанти дассети. аджджхаттарӯпа̄нам̣ анабхибхаванӣйата̄ ча тесам̣ бахиддха̄рӯпа̄нам̣ вийа авибхӯтатта̄, десана̄вила̄со ча йатха̄вуттававаттха̄навасена ведитаббо, венеййаджджха̄сайавасена виджджама̄напарийа̄йакатханабха̄вато. ‘‘суван̣н̣адуббан̣н̣а̄нӣ’’ти етенева сиддхатта̄ нӣла̄диабхибха̄йатана̄ни на ваттабба̄нӣти че? на, нӣла̄дӣсу ката̄дхика̄ра̄нам̣ нӣла̄дибха̄вассева абхибхаванака̄ран̣атта̄. на хи тесам̣ парисуддха̄парисуддхаван̣н̣а̄нам̣ париттата̄ тадаппама̄н̣ата̄ ва̄ абхибхаванака̄ран̣ам̣, атха кхо нӣла̄дибха̄во ева̄ти. етесу ча паритта̄дикасин̣арӯпесу йам̣ чаритасса има̄ни абхибха̄йатана̄ни иджджханти, там̣ дассетум̣ ‘‘имесу пана̄’’тиа̄ди вуттам̣.

саббасан̇га̄хикавасена̄ти сакаланӣлаван̣н̣анӣланидассананӣланибха̄са̄нам̣ са̄дха̄ран̣авасена. ван̣н̣авасена̄ти сабха̄ваван̣н̣авасена. нидассанавасена̄ти пасситаббата̄васена. обха̄савасена̄ти саппабха̄сата̄йа авабха̄санавасена. ума̄пуппханти атасипуппхам̣. нӣламева хоти ван̣н̣асан̇кара̄бха̄вато. ба̄ра̄н̣асийам̣ бхаванти ба̄ра̄н̣асийам̣ самут̣т̣хитам̣.

те дхаммети те сатипат̣т̣ха̄на̄дидхамме чева ат̣т̣хавимоккхадхамме ча. чин̣н̣авасӣбха̄ва̄йева таттха абхивисит̣т̣ха̄йа пан̃н̃а̄йа парийоса̄нуттарам̣ сатам̣ гата̄ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄.

250. сакалат̣т̣хена̄ти (дӣ. ни. т̣ӣ. 3.346; а. ни. т̣ӣ. 3.10.25) сакалабха̄вена, асубханимитта̄дӣсу вийа екадесе ат̣т̣хатва̄ анавасесато гахетаббат̣т̣хена̄ти аттхо. йатха̄ кхеттам̣ сасса̄нам̣ уппаттит̣т̣ха̄нам̣ вад̣д̣хит̣т̣ха̄нан̃ча, евамева там̣там̣сампайуттадхамма̄нанти а̄ха ‘‘кхеттат̣т̣хена̄’’ти. париччхиндитва̄ти идам̣ уддхам̣ адхо тирийанти йоджетаббам̣. париччхиндитва̄ ева хи саббаттха касин̣ам̣ вад̣д̣хетаббам̣. тена тена ка̄ран̣ена̄ти упариа̄дӣсу тена тена касин̣ена. йатха̄ кинти а̄ха – ‘‘а̄локамива рӯпадассанака̄мо’’ти, йатха̄ диббачаккхуна̄ уддхам̣ че рӯпам̣ дат̣т̣хука̄мо, уддхам̣ а̄локам̣ паса̄рети, адхо че, адхо, самантато че рӯпам̣ дат̣т̣хука̄мо, самантато а̄локам̣ паса̄рети, евам̣ саббакасин̣анти аттхо. екасса̄ти патхавӣкасин̣а̄дӣсу екекасса. ан̃н̃абха̄ва̄нупагаманаттханти ан̃н̃акасин̣абха̄ва̄нупагаманадӣпанаттхам̣, ан̃н̃асса ва̄ касин̣абха̄ва̄нупагаманадӣпанаттхам̣. на хи ан̃н̃ена паса̄ритакасин̣ам̣ тато ан̃н̃ена паса̄ритакасин̣абха̄вам̣ упагаччхати, евампи несам̣ ан̃н̃акасин̣асамбхеда̄бха̄во ведитаббо. на ан̃н̃ам̣ патхавӣа̄ди. на хи удакена т̣хитат̣т̣ха̄не сасамбха̄рапатхавӣ аттхи. ан̃н̃акасин̣асамбхедоти а̄покасин̣а̄дина̄ сан̇каро. саббаттха̄ти саббесу сесакасин̣есу. екадесе ат̣т̣хатва̄ анавасесапхаран̣ам̣ пама̄н̣асса аггахан̣ато аппама̄н̣ам̣. тенева хи несам̣ касин̣асаман̃н̃а̄. татха̄ хи ‘‘тан̃хӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха четаса̄ пхарантоти бха̄вана̄читтена а̄рамман̣ам̣ каронто. бха̄вана̄читтан̃хи касин̣ам̣ париттам̣ ва̄ випулам̣ ва̄ сакаламева манаси кароти.

касин̣уггха̄т̣има̄ка̄се паваттам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ пхаран̣ааппама̄н̣авасена ‘‘вин̃н̃а̄н̣акасин̣а’’нти вуттам̣. татха̄ хи там̣ ‘‘вин̃н̃а̄н̣а’’нти вуччати. касин̣авасена̄ти уггха̄т̣итакасин̣авасена касин̣уггха̄т̣има̄ка̄се уддхам̣адхотирийата̄ ведитабба̄. йаттакан̃хи т̣ха̄нам̣ касин̣ам̣ паса̄ритам̣, таттакам̣ а̄ка̄сабха̄вана̄васена а̄ка̄сам̣ хотӣти. евам̣ йаттакам̣ т̣ха̄нам̣ а̄ка̄сам̣ хутва̄ упат̣т̣хитам̣, таттакам̣ а̄ка̄самева хутва̄ вин̃н̃а̄н̣асса паваттанато а̄гаманавасена вин̃н̃а̄н̣акасин̣епи уддхам̣адхотирийата̄ вутта̄ти ‘‘касин̣уггха̄т̣има̄ка̄савасена таттха паваттавин̃н̃а̄н̣е уддхам̣адхотирийата̄ ведитабба̄’’ти а̄ха.

252. вуттойева ваммикасутте. нисситан̃ча чхаваттхунисситатта̄ випассана̄н̃а̄н̣асса. пат̣ибаддхан̃ча тена вина̄ аппаваттанато ка̄йасан̃н̃ита̄нам̣ рӯпадхамма̄нам̣ а̄рамман̣акаран̣ато ча. сут̣т̣ху бха̄ти обха̄сатӣти ва̄ субхо. курувиндаджа̄тиа̄диджа̄тивисесопи ман̣и а̄карапа̄рисуддхимӯлако ева̄ти а̄ха ‘‘супарисуддхаа̄карасамут̣т̣хито’’ти. досанӣхаран̣авасена парикамманиппхаттӣти а̄ха ‘‘сут̣т̣ху катапарикаммо апанӣтапа̄са̄н̣асаккхаро’’ти. дхованаведхана̄дӣхӣти чатӯсу па̄са̄н̣есу дхованена чева ка̄л̣ака̄диапахаран̣аттха̄йа суттена а̄вунанаттха̄йа ча виджджханена. та̄пасан̣хакаран̣а̄дӣнам̣ сан̇гахо а̄ди-саддена. ван̣н̣асампаттинти суттасса ван̣н̣асампаттим̣.

ман̣и вийа караджака̄йо паччавеккхитаббато. а̄вутасуттам̣ вийа випассана̄н̃а̄н̣ам̣ анупависитва̄ т̣хитатта̄. чаккхума̄ пурисо вийа випассана̄ла̄бхӣ бхиккху саммадева тасса дассанато. тада̄рамман̣а̄нанти рӯпадхамма̄рамман̣а̄нам̣. пхассапан̃чамакачиттачетасикаггахан̣ена гахитадхамма̄пи випассана̄читтуппа̄дапарийа̄панна̄ ева̄ти ведитаббам̣. еван̃хи тесам̣ випассана̄н̃а̄н̣агатикатта̄ ‘‘а̄вутасуттам̣ вийа випассана̄н̃а̄н̣а’’нти вачанам̣ авиродхитам̣ хоти.

н̃а̄н̣асса̄ти паччавеккхан̣ан̃а̄н̣асса. йади евам̣ н̃а̄н̣асса васена ваттаббам̣, на пуггаласса̄ти а̄ха ‘‘тасса пана̄’’тиа̄ди. маггасса анантарам̣, тасма̄ локийа̄бхин̃н̃а̄нам̣ парато чхат̣т̣ха̄бхин̃н̃а̄йа пурато ваттаббам̣ випассана̄н̃а̄н̣ам̣. евам̣ сантепӣти йадипа̄йам̣ н̃а̄н̣а̄нупуббат̣т̣хити, евам̣ сантепи етасса антара̄ ва̄ро наттхӣти пан̃часу локийа̄бхин̃н̃а̄су катхита̄су а̄кан̇кхеййасутта̄дӣсу (ма. ни. 1.64 а̄дайо) вийа чхат̣т̣ха̄бхин̃н̃а̄ катхетабба̄ти етасса анабхин̃н̃а̄лаккхан̣асса випассана̄н̃а̄н̣асса та̄сам̣ антара̄ ва̄ро на хоти, тасма̄ таттха авасара̄бха̄вато идхева рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄на̄нантарамева дасситам̣ випассана̄н̃а̄н̣ам̣. йасма̄ ча̄ти ча-саддо самуччайаттхо. тена на кевалам̣ тадева, атха кхо идампи ка̄ран̣ам̣ випассана̄н̃а̄н̣асса идхева дассанети имаматтхам̣ дӣпети. диббена чаккхуна̄ бхераварӯпам̣ пассатоти еттха иддхивидхан̃а̄н̣ена бхеравам̣ рӯпам̣ нимминитва̄ чаккхуна̄ пассатоти ваттаббам̣, евампи абхин̃н̃а̄ла̄бхино апарин̃н̃а̄н̣аваттхукасса бхайасанта̄со уппаджджати уччава̄ликава̄сӣмаха̄на̄гаттхерасса вийа. идха̄пӣти имасмим̣ випассана̄н̃а̄н̣епи, на сатипат̣т̣ха̄на̄дӣсу ева̄ти адхиппа̄йо.

253. маномайиддхийам̣ чин̣н̣авасита̄йа абхин̃н̃а̄ воса̄напа̄рамиппаттата̄ ведитабба̄ти йоджана̄. манена ниббаттанти абхин̃н̃а̄манена ниббаттитам̣. там̣ садисабха̄вадассанаттхамева̄ти сан̣т̣ха̄натопи ван̣н̣атопи авайавависесатопи садисабха̄вадассанаттхамева. саджа̄тийам̣ т̣хито, на на̄гиддхийа̄ ан̃н̃аджа̄тирӯпо. супарикаммакатаматтика̄дайо вийа иддхивидхан̃а̄н̣ам̣ викуббанакирийа̄йа ниссайабха̄вато.

255. аппакасиренева̄ти акиччхенева.

256. мандо утта̄насеййакада̄ракопи ‘‘дахаро’’ти вуччатӣти тато висесанаттхам̣ ‘‘йува̄’’ти вуттам̣. йува̄пи кочи аниччханато аман̣д̣анасӣло хотӣти тато висесанаттхам̣ ‘‘ман̣д̣анакаджа̄тико’’ти вуттам̣. тена вуттам̣ ‘‘йува̄пӣ’’тиа̄ди. ка̄л̣атилаппама̄н̣а̄ биндаво ка̄л̣атилака̄ни. на̄тикамма̄сатилаппама̄н̣а̄ биндаво тилака̄ни. ван̇кам̣ на̄ма пийан̇гам̣. йоббанапӣл̣ака̄дайо мукхадӯсипӣл̣ака̄. мукхагато досо мукхадосо, лаккхан̣авачанан̃четам̣ мукхе адосассапи па̄кат̣абха̄васса адхиппетатта̄. йатха̄ ва̄ мукхе досо, евам̣ мукхе адосопи мукхадосо саралопена, мукхадосо ча мукхадосо ча мукхадосоти екасесанайенапеттха аттхо дат̣т̣хаббо. еван̃хи паресам̣ сол̣асавидхам̣ читтам̣ па̄кат̣ам̣ хотӣти вачанам̣ саматтхитам̣ хоти.

259. пат̣ипада̄васена̄ти йатха̄рахам̣ саматхавипассана̄маггапат̣ипада̄васена. ат̣т̣хасу кот̣т̣ха̄сесӯти сатипат̣т̣ха̄на̄дӣсу бодхипаккхийадхаммакот̣т̣ха̄сесу, вимоккхакот̣т̣ха̄сесу ва̄ти имесу ат̣т̣хасу кот̣т̣ха̄сесу. сесесӯти вутта̄васесесу абхибха̄йатанакот̣т̣ха̄са̄дӣсу. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

маха̄сакулуда̄йисуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.