6. сандакасуттаван̣н̣ана̄
223. девена вассена като соббхо девакатасоббхо. тена̄ха ‘‘вассо…пе… рахадо’’ти. гуха̄ти пам̣сугуха̄ па̄са̄н̣агуха̄ миссакагуха̄ти тиссо гуха̄. таттха пам̣сугуха̄ удакамуттат̣т̣ха̄не ахоси ниннат̣т̣ха̄нам̣ пана удакена аджджхоттхатам̣. уман̇гам̣ катва̄ти хет̣т̣ха̄ судуггам̣ катва̄. анаматаггийам̣ паччавеккхитва̄ти ‘‘на кхо со сатта̄ва̄со сулабхарӯпо, йо имина̄ дӣгхена аддхуна̄ ана̄вут̣т̣хапуббо’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.160) идан̃ча тал̣а̄кам̣ майа̄ вуттхапуббам̣ бхависсати, тампи т̣ха̄нам̣ со ча аттабха̄во апан̃н̃аттикабха̄вам̣ гатоти евам̣ анаматаггийам̣ паччавеккхитва̄ та̄дисам̣ т̣ха̄нам̣ гантум̣ ват̣т̣ати. имина̄ найена самуддапаббатадассана̄дӣсупи паччавеккхан̣а̄видхи ведитаббо.
уччам̣ надама̄на̄йа̄ти уччам̣ катва̄ саддам̣ каронтийа̄ ка̄масса̄дабхавасса̄да̄диваттхунти ‘‘айан̃ча айан̃ча ка̄мо ит̣т̣хо канто мана̄по, асуко бхаво ит̣т̣хо канто мана̄по, евамайам̣ локо пийехи пийатаро’’ти евам̣ ка̄масса̄дабхавасса̄далокасса̄да̄дисан̇кха̄там̣ ваттхум̣. дуггатито сам̣са̄рато ча ниййа̄ти етена̄ти ниййа̄нам̣, саггамагго моккхамагго ча, там̣ ниййа̄нам̣ арахати, ниййа̄не ва̄ нийутта̄ти ниййа̄ника̄, ниййа̄нам̣ ва̄ пхалам̣ етисса̄ аттхӣти ниййа̄ника̄, вачӣдуччарита̄дисам̣килесато ниййа̄тӣти ва̄ ниййа̄нӣйа̄, ӣ-ка̄расса рассаттам̣ йа-ка̄расса ча ка-ка̄рам̣ катва̄ ниййа̄ника̄, четана̄йа саддхим̣ сампхаппала̄па̄ вераман̣и. таппат̣ипаккхато аниййа̄ника̄, тасса̄ бха̄во аниййа̄никаттам̣, тасма̄ аниййа̄никатта̄. тираччха̄набхӯта̄ти тирокаран̣абхӯта̄. гехасситакатха̄ти ка̄мапат̣исам̣йуттакатха̄. каммат̣т̣ха̄набха̄вети аниччата̄пат̣исам̣йуттачатусаччакаммат̣т̣ха̄набха̄ве. саха аттхена̄ти са̄ттхакам̣, хитапат̣исам̣йуттанти аттхо. висикха̄ти гхарасаннивесо, висикха̄гахан̣ена ча таннива̄сино гахита̄ ‘‘га̄мо а̄гато’’тиа̄дӣсу (са̄раттха. т̣ӣ. 1.а̄чарийапарампаракатха̄ван̣н̣ана̄) вийа. тенева̄ха ‘‘сӯра̄ саматтха̄’’ти ‘‘саддха̄ пасанна̄’’ти ча. кумбхат̣т̣ха̄наппадесена кумбхада̄сийо вутта̄ти а̄ха ‘‘кумбхада̄сикатха̄ ва̄’’ти.
228. воха̄ро вийа тесам̣ татха̄ воха̄раматтам̣ гахетва̄ вуттам̣ ‘‘брахмачарийава̄се’’ти. аката̄ти самена, висамена ва̄ кеначи хетуна̄ на ката̄ на вихита̄. катавидхо каран̣авидхи наттхи етесанти акат̣авидха̄. пададвайенапи локе кеначи хетупаччайена несам̣ аниббаттатам̣ дассети. иддхийа̄пи на ниммита̄ти кассачи иддхимато четовасиппаттасса девасса, иссара̄дино ва̄ иддхийа̄пи на ниммита̄. анимма̄та̄ти кассачи анимма̄пита̄. рӯпа̄диджанакабха̄ванти рӯпасадда̄дӣнам̣ паччайабха̄вам̣, рӯпа̄дайопи патхавийа̄дӣхи аппат̣ибаддхавуттика̄ти тасса адхиппа̄йо. йатха̄ паббатакӯт̣ам̣ кеначи аниббаттитам̣ кассачи ча аниббаттанакам̣, еваметепӣти а̄ха ‘‘паббатакӯт̣а̄ вийа т̣хита̄ти кӯт̣ат̣т̣ха̄’’ти. йамидам̣ бӣджато ан̇кура̄ди джа̄йатӣти вуччати, там̣ виджджама̄намева тато никкхамати на̄виджджама̄нам̣, ан̃н̃атха̄ ан̃н̃атопи ан̃н̃асса упаладдхи сийа̄ти адхиппа̄йо. евам̣ т̣хита̄ти евам̣ ниббика̄ра̄ т̣хита̄. убхайенапӣти аттхадвайенапӣти ваданти. ‘‘кӯт̣ат̣т̣ха̄ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хита̄’’ти пададвайенапи. тесам̣ саттаннам̣ ка̄йа̄нам̣. т̣хитатта̄ти ниббика̄ра̄бха̄вена т̣хитатта̄. на чалантӣти вика̄рам̣ на̄паджджанти. вика̄ра̄бха̄вато хи тесам̣ саттаннам̣ ка̄йа̄нам̣ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хитата̄. анин̃джанан̃ча аттхато пакатийа̄ ават̣т̣ха̄намева̄ти дассетум̣ ‘‘на випарин̣а̄ментӣ’’ти вуттам̣. татха̄ авипарин̣а̄мадхамматта̄ ева те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на бйа̄ба̄дхенти. сати хи вика̄рам̣ а̄па̄детаббата̄йа бйа̄ба̄дхаката̄пи сийа̄, татха̄ ануггахетаббата̄йа анугга̄хаката̄ти тадабха̄вам̣ дассетум̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘на̄ла’’нтиа̄ди вуттам̣.
патхавӣ ева ка̄йекадесатта̄ патхавӣка̄йо. хантум̣ ва̄ гха̄тетум̣ ва̄ саматтхо на̄ма наттхи джӣвасаттама̄нам̣ ка̄йа̄нам̣ ниччата̄йа ниббика̄рабха̄вато, етенева несамахантаббата̄ агха̄тетаббата̄ аттхато вутта̄йева̄ти дат̣т̣хабба̄. татха̄ хи вуттам̣ ‘‘саттаннам̣твева ка̄йа̄на’’нтиа̄ди. сотум̣ ва̄ са̄ветум̣ ва̄ саматтхо на̄ма наттхӣти паччекам̣ несам̣ саванесу асаматтхатта̄ тадекадеса̄дӣсупи асаматтхатам̣ дӣпети. йади кочи ханта̄ наттхи, катхам̣ саттхаппаха̄роти а̄ха ‘‘йатха̄ муггара̄сиа̄дӣсӯ’’тиа̄ди. кевалам̣ сан̃н̃а̄маттамева хоти, хананагха̄тана̄ди пана параматтхато наттхева ка̄йа̄нам̣ авикопанӣйабха̄ватоти адхиппа̄йо. кевалам̣ таккаматтена нираттхакам̣ дит̣т̣хим̣ дӣпетӣти етена йасма̄ таккика̄ ниран̇кусата̄йа парикаппанасса йам̣ кин̃чи аттана̄ парикаппитам̣ са̄рато ман̃н̃ама̄на̄ татхева абхинивисса таккадит̣т̣хигга̄хам̣ ган̣ханти, тасма̄ на тесам̣ дит̣т̣хиваттхусмим̣ вин̃н̃ӯхи вича̄ран̣а̄ каттабба̄ти дассети. кечӣти са̄расама̄са̄чарийа̄. пан̃чиндрийавасена̄ти пан̃чарӯпиндрийавасена. камманти ладдхи каммабха̄вена супа̄кат̣атта̄. аван̇какатха̄та̄ран̣а̄дика̄ два̄сат̣т̣хи пат̣ипада̄. екасмим̣ каппети екасмим̣ маха̄каппе.
пурисабхӯмийоти падха̄напуггалена ниддесо, иттхӣнампета̄ бхӯмийо иччхантева. бхиккху ча паннакотиа̄ди тесам̣ па̄л̣ийева. таттха паннакоти бхиккха̄йа вичаран̣акоти ваданти, тесам̣ ва̄ пат̣ипаттим̣ пат̣ипаннако. джиноти джин̣н̣о, джара̄васена нихӣнадха̄тукоти ваданти, аттано ва̄ пат̣ипаттийа̄ пат̣ипаккхам̣ джинитва̄ т̣хито. со кира татха̄бхӯто кассачипи дхаммам̣ на катхети, тена̄ха ‘‘на кин̃чи а̄ха̄’’ти. ала̄бхинти ‘‘со на кумбхимукха̄ пат̣игган̣хатӣ’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.394) найена вуттаала̄бхахетусама̄йогена ала̄бхим̣. тато ева джигхаччха̄дуббалапаретата̄йа сайанапара̄йан̣ам̣ саман̣ам̣ паннабхӯмӣти вадати.
а̄джӣвавуттисата̄нӣти сатта̄нам̣ а̄джӣвабхӯта̄ни джӣвика̄вуттисата̄ни. пасуггахан̣ена ел̣акаджа̄ти гахита̄, мигаггахан̣ена руругавайа̄дисаббамигаджа̄ти. бахӯ дева̄ти ча̄тумаха̄ра̄джика̄дибрахмака̄йика̄дивасена несам̣ антарабхедавасена бахӯ дева̄. таттха ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ екаччо антарабхедо ‘‘маха̄самайасуттена’’ (дӣ. ни. 2.331 а̄дайо) дӣпетаббо. ма̄нуса̄пи ананта̄ти дӣпадесакулавам̣са̄джӣва̄дивибха̄гавасена ма̄нуса̄пи анантабхеда̄. писа̄ча̄ ева песа̄ча̄, те апарапета̄дайо маханта̄ ведитабба̄.
чхаддантадахаманда̄кинийо кул̣ӣрамучалиндана̄мена вадати. ган̣т̣хика̄ти паббаган̣т̣хика̄. пан̣д̣итопи…пе… уддхам̣ на гаччхати, касма̄? сатта̄нам̣ сам̣саран̣ака̄ласса нийатабха̄вато.
апарипаккам̣ сам̣саран̣анимиттам̣ сӣла̄дина̄ парипа̄чети на̄ма сӣгхам̣йева висуддхиппаттийа̄. парипаккам̣ пхусса пхусса патва̄ патва̄ парипаккабха̄ва̄па̄данена бйантим̣ кароти на̄ма. суттагул̣ети суттават̣т̣ийам̣. ниббет̣хийама̄намева палетӣти упама̄йа сатта̄нам̣ сам̣са̄ро ануккамена кхӣйатева, на тасса ваддхӣти дассети париччхиннарӯпатта̄.
229. нийатива̄де паккхипантоти саббан̃н̃утам̣ пат̣иджа̄нитва̄пи падесан̃н̃ута̄йа асампа̄йама̄но таттха аттано ан̃н̃а̄н̣акирийам̣ парихаритум̣ асакконто ча ‘‘евамеса̄ нийатӣ’’ти нийатива̄де паккхипанто.
230. дхаммакатха̄йа апассайабхӯто ануссаво етасса аттхӣти ануссавӣ, теневасса апассайава̄дам̣ дассетум̣ ‘‘ануссаваниссито’’ти а̄ха. саванам̣ саччатоти йам̣ кин̃чи ануссавам̣, там̣ саванам̣ саччанти гахетва̄ т̣хито. пит̣акасампада̄йа̄ти гантхасампа̄данена, та̄дисам̣ гантхам̣ пагун̣ам̣ ва̄чуггатам̣ катва̄ там̣ нисса̄йа дхаммам̣ катхети. тена̄ха ‘‘ваггапан̣н̣а̄сака̄йа̄’’тиа̄ди.
232. мандапан̃н̃оти париттапан̃н̃о. момӯхоти саммуйхако. ‘‘евантипи ме но’’тиа̄дина̄ вивидхо на̄наппака̄ро кхепо ва̄ча̄йа парава̄да̄нам̣ кхӣпанам̣ ва̄ча̄виккхепо, там̣ ва̄ча̄виккхепам̣, на марати на паччхиджджати йатха̄вутто ва̄давиккхепо ета̄йа̄ти амара̄, таттха паватта̄ дит̣т̣хи амара̄виккхепо, там̣ амара̄виккхепам̣. апарийантавиккхепанти ‘‘евампи ме но’’тиа̄дина̄ пуччхитасса апарийоса̄панавасена виккхепам̣. ито чито ча сандха̄вати екасмим̣ сабха̄ве анават̣т̣ха̄нато. га̄хам̣ на упагаччхатӣти миччха̄га̄хата̄йа уттаравидха̄на̄йа пуримапаккхам̣ т̣хапетва̄ га̄хам̣ на упагаччхати. амара̄садиса̄йа амара̄йа виккхепоти амара̄виккхепо.
идам̣ кусаланти еттха ити-саддо пака̄раттхо, имина̄ пака̄рена̄ти аттхо. амара̄виккхепико йатха̄ кусале, евам̣ ан̃н̃асмим̣ йам̣ кин̃чи кеначи пуччхитам̣ аттхам̣ аттано аруччаната̄йа ‘‘евантипи ме но’’тиа̄дина̄ таттха таттха виккхепан̃н̃ева а̄паджджати, тасма̄ ‘‘евантипи ме но’’тиа̄ди таттха таттха пуччхита̄ка̄рапат̣иседханавасена виккхипана̄ка̄радассанам̣. нану четтха виккхепава̄дино виккхепапаккхасса анануджа̄нанам̣ виккхепапаккхе ават̣т̣ха̄нам̣ йуттанти? на, таттха̄пи тасса саммӯл̣хасса пат̣иккхепавасенева виккхепава̄дасса паваттанато. тена вуттам̣ ‘‘но’’ти. татха̄ хи сан̃чайо белат̣т̣хапутто ран̃н̃а̄ аджа̄тасаттуна̄ сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо паралокаттика̄дӣнам̣ пат̣иседханамукхена виккхепам̣ бйа̄ка̄си.
еттха̄ха – ‘‘нану ча̄йам̣ саббопи амара̄виккхепико кусала̄дайо дхамме паралокаттика̄дӣни ча йатха̄бхӯтам̣ анавабуджджхама̄но таттха таттха пан̃хам̣ пут̣т̣хо сама̄но пуччха̄йа виккхепаматтам̣ а̄паджджати, тасса катхам̣ дит̣т̣хигатабха̄во. на хи аваттука̄масса вийа пуччхитаматтхам̣ аджа̄нантасса виккхепакаран̣аматтена тасса дит̣т̣хигатиката̄ йутта̄’’ти? вуччате – на хева кхо пуччха̄йа виккхепакаран̣аматтена тасса дит̣т̣хигатиката̄, атха кхо миччха̄бхинивесавасена. сассата̄бхинивесена миччха̄бхинивит̣т̣хойева хи пуггало мандабуддхита̄йа кусала̄дидхамме паралокаттика̄дӣни ча йа̄тха̄вато аппат̣ипаджджама̄но аттана̄ авин̃н̃а̄тасса аттхасса парам̣ вин̃н̃а̄петум̣ асаккун̣еййата̄йа муса̄ва̄дабхайена ча виккхепам̣ а̄паджджатӣти. атха ва̄ пун̃н̃апа̄па̄нам̣ таббипа̄ка̄нан̃ча анавабодхена асаддаханена ча таббисайа̄йа пуччха̄йа виккхепакаран̣ам̣йева сундаранти кхантим̣ ручим̣ уппа̄детва̄ абхинивисантасса уппанна̄ висум̣йева са̄ ека̄ дит̣т̣хи саттабхан̇гадит̣т̣хи вийа̄ти дат̣т̣хабба̄, индрийабаддхато ча татийат̣т̣ха̄набха̄ве дассито.
234. саннидхика̄ракам̣ ка̄мети еттха аниндрийабаддха̄ни адхиппета̄нӣти тилатан̣д̣ула̄диггахан̣ам̣, тасса локасса аппаса̄дапариха̄раттхам̣ када̄чи тан̣д̣улана̄л̣иа̄дисан̇гахан̣акаран̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘тилатан̣д̣ула̄дайо пан̃н̃а̄йантӣ’’ти.
236. а̄джӣвака̄ мата̄ на̄ма̄ти име а̄джӣвака̄ саббасо самма̄пат̣ипаттирахита̄ миччха̄ ева ча пат̣ипаджджама̄на̄ адхисӣласан̇кха̄тасса сӣладжӣвитасса абха̄вена мата̄ на̄ма. путтамата̄ти матапутта̄. саман̣е готаме брахмачарийава̄со аттхӣти саман̣ам̣ ева готамам̣ парисуддхо супарипун̣н̣о таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄вахо брахмачарийава̄со аттхи. етенеттха дхаммасудхаммата̄дидӣпанена буддхасубуддхатан̃ча дӣпети, ан̃н̃аттха наттхӣти имина̄ ба̄хиракесу тасса абха̄вам̣. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
сандакасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.