5. ма̄ган̣д̣ийасуттаван̣н̣ана̄
207. две ма̄ган̣д̣ийа̄ти две ма̄ган̣д̣ийана̄мака̄. девагаббхасадисанти дева̄нам̣ васанаоваракасадисам̣. етам̣ вуттанти ‘‘бха̄радва̄джаготтасса бра̄хман̣асса агйа̄га̄ре тин̣асантха̄раке’’ти етам̣ вуттам̣. на кевалам̣ там̣ дивасамева̄ти йам̣ дивасам̣ ма̄ган̣д̣ийо парибба̄джако тин̣асантха̄ракам̣ пан̃н̃аттам̣, на кевалам̣ там̣ дивасамева бхагава̄ йенан̃н̃атаро ванасан̣д̣о, тенупасан̇камӣти йоджана̄. га̄мӯпача̄рети га̄масамӣпе. сан̃н̃а̄н̣ам̣ катва̄ти сан̃н̃а̄н̣ам̣ катва̄ вийа. на хи бхагавато тасса сан̃н̃а̄н̣акаран̣е пайоджанам̣ аттхи.
саман̣асеййа̄нурӯпанти саман̣асса ануччхавика̄ сеййа̄. па̄сам̣саттхо хи айам̣ рӯпа-саддо. тена̄ха ‘‘имам̣ тин̣асантха̄рака’’нтиа̄ди. ана̄кин̣н̣оти вилул̣ито агхат̣т̣ито. хаттхапа̄дасӣсехи таттха таттха пахат̣ена на чалито абхинно, ачалитатта̄ ева абхиннам̣ аттхаран̣ам̣. париччхиндитва̄ пан̃н̃атто вийа̄ти айам̣ чхекена читтака̄рена чинтетва̄ тулика̄йа париччхинналекха̄йа париччхиндитва̄ ликхита̄ читтакатасеййа̄ вийа. бхӯнам̣ вуччати вад̣д̣хитам̣, там̣ хантӣти бхӯнахуно. тена̄ха ‘‘хатавад̣д̣хино’’ти. там̣ пана̄йам̣ чаккха̄дӣсу сам̣варавидха̄нам̣ вад̣д̣хихананам̣ ман̃н̃ати. тена̄ха ‘‘марийа̄дака̄ракасса̄’’ти. брӯхетаббанти ул̣а̄рависайӯпаха̄рена вад̣д̣хетаббам̣ пӣн̣етаббам̣. там̣ пана ананубхӯта̄нубхаванена хотӣти а̄ха ‘‘адит̣т̣хам̣ даккхитабба’’нти. анубхӯтам̣ пана апан̣ӣтам̣ хотӣти вуттам̣ ‘‘дит̣т̣хам̣ саматиккамитабба’’нти. сесава̄ресупи есева найо. парамадит̣т̣хадхамманибба̄нава̄дӣ киреса парибба̄джако, тасма̄ евам̣ чхасу два̄ресу вад̣д̣хим̣ пан̃н̃апети. йасма̄ йам̣ чханнампи чаккха̄дӣнам̣ йатха̄сакам̣ висайаггахан̣ам̣ пат̣иккхипанто локасса авад̣д̣хитам̣ вина̄самева пан̃н̃апети, тасма̄ со сайампи вад̣д̣хихато хатавад̣д̣хито.
сам̣килесато а̄ракатта̄ арийо ниййа̄никадхаммабха̄вато н̃а̄йо дхаммо. ваджджалесассапи абха̄вато кусало. тена̄ха ‘‘парисуддхе ка̄ран̣адхамме анавадждже’’ти. уггатасса̄ти уччакулӣната̄дина̄ ул̣а̄расса. мукхе а̄раккхам̣ т̣хапетва̄ти мукхена сам̣йато хутва̄. амбаджамбӯа̄дӣни гахетва̄ вийа апӯрайама̄ноти амбаджамбӯа̄дӣни ан̃н̃аман̃н̃ависадиса̄ни вийа пӯран̣акатха̄найена йам̣ кин̃чи акатхетва̄. тена̄ха ‘‘майа̄ катхитанийа̄мена̄’’ти.
208. пхаласама̄паттийа̄ вут̣т̣хитоти дива̄виха̄рато вут̣т̣хитоти аттхо. дива̄виха̄ропи хи ‘‘пат̣исалла̄на’’нти вуччати ‘‘рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄дӣ’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. 18). бхагава̄ хи пхаласама̄паттито вут̣т̣ха̄нуттарака̄лам̣ тесам̣ катха̄салла̄пам̣ сутва̄ дива̄виха̄рато вут̣т̣ха̄йа таттха гато. сам̣вего на̄ма сахоттаппан̃а̄н̣ам̣, там̣ ниббинданавасенапи хоти, сам̣веганисситам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘пӣтисам̣вегена сам̣вигго’’ти. со пана йасма̄ пурима̄ваттха̄йа чаланам̣ хоти читтасса, тасма̄ а̄ха ‘‘чалито кампито’’ти. тикхин̣асотена пурисена̄ти бхагавантам̣ сандха̄йа̄ха.
209. дхаммадесанам̣ а̄рабхи йатха̄ винеййадаманакусало васанат̣т̣ха̄нат̣т̣хена̄ти идам̣ а̄рамитаббабха̄васса бха̄валаккхан̣авачанам̣. а̄рамати еттха̄ти а̄ра̄мо, рӯпам̣ а̄ра̄мо етасса̄ти рӯпа̄ра̄мам̣, тато ева танниннабха̄вена рӯпе ратанти рӯпаратам̣, тена саммо дуппаттийа̄ рӯпена саммудитанти рӯпасаммудитам̣, тадетам̣ тадабхихатаджаванакиччам̣ таттха а̄ропетва̄ вуттам̣. дантантиа̄дӣсупи есева найо. дантам̣ дамитам̣. ниббисевананти вигатависука̄йикам̣. гуттанти сатийа̄ гуттам̣. раккхитанти тассева вевачанам̣. сам̣вутанти апанӣтам̣ павесанива̄ран̣ена. тена̄ха ‘‘пихита’’нти.
210. уппаджджанапарил̣а̄ханти уппаджджанакилесапарил̣а̄хам̣. ким̣ вачанам̣ ваттаббам̣ асса̄ти рӯпа̄рамман̣ам̣ анубхавитва̄ самудайа̄дипаха̄нам̣ паригган̣хитва̄ париниббиндитва̄ вираджджитва̄ йо вимутто, таттха ким̣ вуддхихатапарийа̄йо авассам̣ лабхати на лабхатӣти пуччхати. парибба̄джако та̄дисе са̄рабаддхавимуттике вуддхихатоти на вадеййа̄ти а̄ха ‘‘на кин̃чи, бхо, готама̄’’ти.
211. тети тайа̄, айамева ва̄ па̄т̣хо. вассам̣ ва̄со вассам̣ уттарападалопена, васситум̣ арахатӣти вассико, вассака̄ле нива̄са̄нуччхавикоти аттхо.
на̄тиуччо хоти на̄тинӣчоти гимхико вийа уччо, хемантико вийа нӣчо на хоти, атха кхо тадубхайавемаджджхалаккхан̣ата̄йа на̄тиуччо хоти на̄тинӣчо. на̄титанӯнӣти хемантикасса вийа на кхуддака̄ни. на̄тибахӯнӣти гимхикасса вийа на атибахӯни. миссака̄нева̄ти хемантикагимхикесу вутталаккхан̣авомиссака̄ни. ун̣хапавесанаттха̄йа̄ти нийӯхесу пуребхаттам̣ паччха̄бхаттан̃ча патитасӯрийобха̄савасена ун̣хасса аббхантарапавесанаттха̄йа. бхиттинийӯха̄ни нӣхарӣйантӣти даккхин̣апассе бхиттӣсу нийӯха̄ни нӣхаритва̄ карӣйанти. випуладжа̄ла̄нӣти путхулачхидда̄ни. удакайанта̄нӣти удакава̄хакайанта̄ни.
нӣлуппалагаччхаке катва̄ти викаситехи нӣлуппалехи гаччхаке нал̣инике катва̄. гандхакалаланти гандхамиссакакаддамам̣. йамакабхиттӣти йугал̣абхитти, тасса̄ антаре на̄л̣и, йато удакам̣ абхирухати. лохана̄л̣инти лохамайайантана̄л̣им̣. джа̄ланти тамбалохамайам̣ джа̄лам̣. хет̣т̣ха̄ йантам̣ париваттентӣти хет̣т̣ха̄бха̄ге удакайантам̣ гаменти. удакапхусите тементе виван̣н̣ата̄ ма̄хосӣти нӣлапат̣ам̣ нива̄сети. дива̄ка̄лети дивасавела̄йа. аджджхаттам̣ вӯпасантачитто вихара̄мӣти етена аттано пхаласама̄паттивиха̄ро бхагавата̄ дасситоти а̄ха – ‘‘та̄йа ратийа̄ рамама̄ноти идам̣ чатуттхаджджха̄никапхаласама̄паттиратим̣ сандха̄йа вутта’’нти.
212. маха̄ча несам̣ папан̃чоти несам̣ ра̄джӯнам̣ маха̄папан̃чо ра̄джиддхивасена саббада̄ сампаттивисайо ча, анубхавитум̣ на лабхантӣти адхиппа̄йо. манте гавесанта̄ вичаранти, на бхогасукхам̣. ган̣ана̄ на̄ма аччхиннаган̣ана̄, на виган̣аган̣ана̄ на пан̣аган̣ана̄. а̄ват̣т̣оти йатха̄дхигате диббе ка̄ме паха̄йа ка̄махету а̄ват̣т̣о ниватто париваттито бхавеййа. евам̣ ма̄нусака̄ ка̄ма̄ти йатха̄ кочи кусаггена удакам̣ гахетва̄ маха̄самудде удакам̣ минеййа. таттха маха̄самудде удакамева махантам̣ випулам̣ пан̣ӣтан̃ча, евам̣ дибба̄нам̣ ка̄ма̄нам̣ самӣпе упанидха̄йа ма̄нусака̄ ка̄ма̄ аппаматтака̄ ораматтака̄ нихӣна̄, дибба̄ва ка̄ма̄ маханта̄ випула̄ ул̣а̄ра̄ пан̣ӣта̄. самадхигайха̄ти самма̄ адхигаманавасена ниггайха диббампи сукхам̣ хӣнам̣ катва̄ тит̣т̣хати.
213. а̄рогйахетукам̣ сукхам̣ асса аттхӣти сукхӣ, там̣ панасса рогавигаматова̄ти а̄ха ‘‘пат̣хамам̣ дуккхито паччха̄ сукхито’’ти. серӣ на̄ма атта̄дхӣнавуттӣти а̄ха ‘‘серӣ екако бхавеййа̄’’ти. аттано васо сайам̣васо, со етасса аттхӣти сайам̣васӣ. ан̇га̄ракапаллам̣ вийа ка̄маваттхупарил̣а̄хахетуто. таччхетва̄ти гхат̣т̣етва̄, кан̣д̣ӯйитва̄ти аттхо.
214. йена ка̄йо мадхуракаджа̄то хоти, там̣ кира кут̣т̣хам̣ чхавим̣ вина̄сети, чаммам̣ чхиддаджа̄там̣ вийа хоти. тенева̄ха ‘‘упахатака̄йаппаса̄до’’ти. паччалаттха̄ти пат̣илабхи. авиджджа̄бхибхӯтата̄йа виродхипаччайасама̄йогена пан̃н̃индрийасса упахататта̄. а̄йатим̣ дуккхапхалата̄йа етарахи ча килесадуккхабахулата̄йа ка̄ма̄нам̣ дуккхасампхассата̄, тадубхайасам̣йуттесу тесу ча там̣ асаллаккхитва̄ екантасукха̄бхинивесо випарӣтасан̃н̃а̄йа, на кевала̄йа сукхаведана̄йа сукха̄ти паваттасан̃н̃ӣ.
215. та̄нӣти кут̣т̣хасарӣре ван̣амукха̄ни. асучӣнӣти асубха̄ни. дуггандха̄нӣти виссагандха̄ни. пӯтӣнӣти кун̣апабхӯта̄ни. ида̄нӣти етарахи. накхехи виппатаччханааггипарита̄панехи атиниппӣл̣анака̄ле па̄н̣ака̄…пе… паггхаранти, тена ведана̄ танука̄ хоти. еванти вуттанайена ведана̄йа танукабха̄вато.
а̄рогйабха̄ве дханала̄бха̄дила̄бхуппаттито, асати ча а̄рогйе ла̄бхасса нираттхакабха̄вато, дит̣т̣хадхаммика̄дисаббасампаттӣнам̣ ла̄бхасса нимиттабха̄вато ча а̄рогйапарама̄ ла̄бха̄. нибба̄не сукхуппаттито, асати ча нибба̄на̄дхигаме та̄дисасса сукхасса анупалаббханато, саббасан̇кхатавивиттатта̄ ча саббасо ча сам̣са̄радуккха̄бха̄вато, адхигате ча тасмим̣ сакалават̣т̣адуккха̄бха̄вато ча нибба̄нам̣ парамам̣ сукхам̣. пуббабха̄гамагга̄нанти ка̄йа̄нупассана̄дибхедабхинна̄нам̣ арийамаггасса пуббабха̄гийа̄нам̣ магга̄нам̣. тесан̃ча аматага̄мита̄ на̄ма таннинната̄васенева саччхикирийа̄васена̄ти а̄ха ‘‘пуббабха̄гагаманенева аматага̄мина’’нти. ат̣т̣хан̇гико арийамагго кхемо саббапариссайасамуггха̄танена анупаддутатта̄, там̣саман̇гӣнам̣ саббасо анупаддутатта̄ там̣саман̇гӣнам̣ саббасо анупаддавахетуто ча. ладдхивасена гахита̄ти сассатава̄да̄дӣхи кевалам̣ тесам̣ ладдхивасена татха̄ гахита̄. кхемааматага̄минанти имина̄ хи ‘‘кхемам̣аматага̄мина’’нти вибхаттиалопена ниддесо, аттхо пана вибхаттилопена дат̣т̣хабботи дассети.
216. аномаджджатӣти ану ану омаджджати. апара̄парам̣ хаттхам̣ хет̣т̣ха̄ ота̄ренто маджджати.
217. чхеканти гханабха̄вена вӣтам̣. гханамат̣т̣хабха̄вена сундарам̣ хотӣти а̄ха ‘‘сампанна’’нти. са̄дхӯхи парамаппиччхасантут̣т̣хехи ла̄то гахитоти са̄хул̣и. сан̇ка̄рачол̣акам̣ ниччака̄л̣акам̣.
218. таттха таттха руджанат̣т̣хена виба̄дханат̣т̣хена рогова бхӯто. випассана̄н̃а̄н̣енапи сикха̄ппаттена а̄рогйам̣ екадесена пассати, нибба̄нан̃ча ват̣т̣апат̣ипаккхатоти а̄ха ‘‘випассана̄н̃а̄н̣ан̃чева̄’’ти.
219. антара̄ти пат̣хамуппатти джара̄маран̣а̄нам̣ вемаджджхе. упахатоти питтасемха̄дидосехи дӯситабха̄вена катхито. питта̄дидосе пана бхесаджджасевана̄йа ниваттенто упахатам̣ пат̣ипа̄катикам̣ каронто чаккхӯни уппа̄дети на̄ма. винат̣т̣ха̄нӣти ануппаттидхамматам̣ а̄панна̄ни.
220. пуббе вутте са̄хул̣ийачӣре. ват̣т̣е анугатачиттена̄ти анаматагге сам̣са̄рават̣т̣е ана̄дӣнавадассита̄йа ануга̄мичиттена.
221. дхаммасса̄ти нибба̄насса. анудхамманти анурӯпам̣ ниййа̄надхаммам̣. тена̄ха ‘‘ануччхавикам̣ пат̣ипада’’нти. пан̃чаккхандхети пан̃чупа̄да̄наккхандхе дассети. ‘‘дӣгхараттам̣ вата, бхо’’тиа̄дина̄ па̄л̣ийам̣ виват̣т̣ам̣ дасситам̣. тена̄ха ‘‘упа̄да̄наниродха̄ти виват̣т̣ам̣ дассенто’’ти. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
ма̄ган̣д̣ийасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.