5. бхадда̄лисуттаван̣н̣ана̄
134. асийатӣти асанам̣, бхун̃джанам̣ бходжанам̣, асанасса бходжанам̣ асанабходжанам̣, а̄ха̄рапарибхого, екасмим̣ ка̄ле асанабходжанам̣ ека̄санабходжанам̣. со пана ка̄ло саббабуддха̄нам̣ саббапаччекабуддха̄нам̣ а̄чин̣н̣асама̄чин̣н̣авасена пуббан̣хо ева идха̄дхиппетоти а̄ха ‘‘екасмим̣ пуребхатте асанабходжана’’нти. виппат̣иса̄ракуккуччанти ‘‘айуттам̣ вата майа̄ катам̣, йо аттано сарӣрапакатим̣ аджа̄нанто ека̄санабходжанам̣ бхун̃джи, йена ме идам̣ сарӣрам̣ кисам̣ джа̄там̣ брахмачарийа̄нуггахо на̄хосӣ’’ти евам̣ виппат̣иса̄ракуккуччам̣ бхавеййа. етам̣ сандха̄йа саттха̄ а̄ха, на бхадда̄лимева та̄дисам̣ кирийам̣ ануджа̄нанто. итаратха̄ти йади екам̣йева бхаттам̣ двидха̄ катва̄ тато екасса бха̄гасса бхун̃джанам̣ екадесабхун̃джанам̣ адхиппетам̣. ко саккотӣти ко евам̣ йа̄петум̣ саккоти. атӣтаджа̄типаричайопи на̄ма имесам̣ сатта̄нам̣йева анубандхатӣти а̄ха ‘‘атӣте’’тиа̄ди. виравантассева̄ти ана̄даре са̄мивачанам̣. там̣ маддитва̄ти ‘‘айам̣ сиккха̄ саббесампи буддха̄нам̣ са̄сане а̄чин̣н̣ам̣, айан̃ча бхиккху имам̣ сиккхатева̄’’ти ватва̄ там̣ бхадда̄лим̣ тасса ва̄ анусса̄хапаведанам̣ абхибхавитва̄. бхиккха̄ча̄рагаманаттхам̣ на витаккама̄л̣акам̣ агама̄си, виха̄рача̄рикам̣ чаранто тасса васанат̣т̣ха̄нам̣ бхагава̄ гаччхати.
135. дӯсайанти гараханти етена̄ти досо, апара̄дхо, со ева куччхитабха̄вена досако. гараха̄йа паваттит̣т̣ха̄нато ока̄со. тена̄ха – ‘‘етам̣ ока̄сам̣ етам̣ апара̄дха’’нти. дуккаратаранти патика̄равасена атисайена дуккарам̣. апара̄дхо хи на кхама̄пентам̣ йатха̄паччайам̣ виттха̄рито хутва̄ дуппатика̄ро хоти. тена̄ха ‘‘вассан̃хӣ’’тиа̄ди.
алаггитва̄ти имампи на̄ма апанӣтам̣ ака̄сӣти евам̣ авинетва̄, там̣ там̣ тасса хитапат̣ипаттим̣ нива̄ран̣ам̣ катва̄ти аттхо. н̃а̄йапат̣ипаттим̣ атичча ети паваттатӣти аччайо, апара̄дхо, пурисена маддитва̄ паваттито апара̄дхо аттхато пурисам̣ атичча абхибхавитва̄ паватто на̄ма хоти. тена̄ха ‘‘аччайо мам̣, бханте, аччагама̄’’ти. авасесапаччайа̄нам̣ сама̄гаме ети пхалам̣ етасма̄ уппаджджати паваттати ча̄ти самайо, хету йатха̄ ‘‘самуда̄йо’’ти а̄ха ‘‘екам̣ ка̄ран̣а’’нти. йам̣ панеттха бхадда̄литтхерасса апарипӯрака̄рита̄йа бхиккхуа̄дӣнам̣ джа̄нанам̣, тампи ка̄ран̣ам̣ катва̄ ‘‘ахам̣ кхо, бханте, на уссаха̄мӣ’’тиа̄дина̄ ваттаббанти дассети.
136. екачиттаккхан̣ика̄ти пат̣хамамаггачиттаккхан̣ена екачиттаккхан̣ика̄. евам̣ а̄н̣а̄петум̣ на йуттанти сан̇каматтха̄йа а̄н̣а̄петум̣ на йуттам̣ пайоджана̄бха̄вато. ана̄чин̣н̣ан̃четам̣ буддха̄нам̣, йадидам̣ падаса̄ аккаманам̣. татха̄ хи –
‘‘аккамитва̄на мам̣ буддхо, саха сиссехи гаччхату;
ма̄ нам̣ калалам̣ аккамиттха, хита̄йа ме бхависсатӣ’’ти. (бу. вам̣. 2.53);
сумедхапан̣д̣итена пачча̄сӣситам̣ на катам̣. йатха̄ха –
‘‘дӣпан̇каро локавидӯ, а̄хутӣнам̣ пат̣иггахо;
уссӣсаке мам̣ т̣хатва̄на, идам̣ вачанамабравӣ’’ти. (бу. вам̣. 2.60);
бхагавата̄ а̄н̣атте сати тесампи евам̣ ка̄тум̣ на йуттанти еттха̄пи есева найо. етесам̣ пат̣иба̄хитум̣ йуттанти идам̣ ат̣т̣ха̄напарикаппанавасенева вуттам̣. на хи буддха̄нам̣ ка̄тум̣ а̄раддхам̣ на̄ма киччам̣ кехичи пат̣иба̄хитум̣ йуттам̣ на̄ма аттхи пат̣иба̄хитум̣йева акаран̣ато. самматтанийа̄масса аноккантатта̄ вуттам̣ ‘‘ба̄хирако’’ти.
137. на каммат̣т̣ха̄нам̣ аллӣйатӣти читтам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ на отарати.
140. пунаппунам̣ ка̄рентӣти дан̣д̣акаммапан̣а̄мана̄дика̄ран̣ам̣ пунаппунам̣ ка̄ренти. самма̄ваттамхи на ваттатӣти тасса̄ тасса̄ а̄паттийа̄ вут̣т̣ха̄наттхам̣ бхагавата̄ пан̃н̃аттасамма̄ваттамхи на ваттати. ануломаватте на ваттатӣти йена йена ваттена сан̇гхо ануломико хоти, тасмим̣ тасмим̣ ануломаватте на ваттати виломамева ган̣ха̄ти, пат̣иломена хоти. ниттха̄ран̣акаваттамхӣти йена ваттена сан̇гхо ануломико хоти, са̄паттикабха̄вато ниттхин̣н̣о хоти, тамхи ниттха̄ран̣аваттасмим̣ на ваттати. тена̄ха ‘‘а̄паттӣ’’тиа̄ди. дуббачакаран̣ети дуббачасса бхиккхуно каран̣е.
144. йа̄петӣти ваттати, са̄сане тит̣т̣хатӣти аттхо. абхин̃н̃а̄патта̄ти ‘‘асуко асуко ча тхеро сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо бахуссуто’’тиа̄дина̄ абхин̃н̃а̄табха̄вам̣ патта̄ адхигатаабхин̃н̃а̄та̄.
145. саттесу ха̄йама̄несӯти килесабахулата̄йа пат̣ипаджджанакасаттесу париха̄йантесу пат̣ипатхесу джа̄йама̄несу. антарадха̄йати на̄ма тада̄дха̄рата̄йа. дит̣т̣хадхаммика̄ парӯпава̄да̄дайо. сампара̄йика̄ апа̄йадуккхависеса̄. а̄саванти тена тена паччайена паваттантӣти а̄сава̄. несанти парӯпава̄да̄диа̄сава̄нам̣. тети вӣтиккамадхамма̄.
ака̄лам̣ дассетва̄ти сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ ака̄лам̣ дассетва̄. уппаттинти а̄сават̣т̣ха̄нийа̄нам̣ дхамма̄намуппаттим̣. сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ ка̄лам̣, та̄ва сена̄сана̄ни пахонти, тена а̄ва̄самаччхарийа̄дихетуна̄ са̄сане екачче а̄сават̣т̣ха̄нийа̄ дхамма̄ на уппаджджанти. имина̄ найена̄ти имина̄ пана хетуна̄ падасодхаммасиккха̄пада̄нам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо.
йасанти киттисаддам̣ парива̄ран̃ча. са̄гататтхерасса на̄гадаманакиттийаса̄дивасена сура̄па̄насан̇кха̄то а̄сават̣т̣ха̄нийо дхаммо уппаджджи.
расена расам̣ сам̣сандетва̄ти упа̄диннакапхассарасена анупа̄диннакапхассарасам̣ сам̣сандетва̄.
146. на кхо, бхадда̄ли, есева хету, атха кхо ан̃н̃ампи аттхӣти дассенто бхагава̄ ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. тена дхаммасса саккаччасаване тхерам̣ нийоджети.
147. висевана̄ча̄ранти адантакирийам̣. паринибба̄йатӣти вӯпасаммати. таттха адантакирийам̣ паха̄йа данто хоти. йугасса̄ти ратхадхурасса.
ануккамети анурӯпапаригаме. тадаваттха̄нурӯпам̣ па̄да̄нам̣ уккхипане никкхипане ча. тена̄ха ‘‘чатта̄ро па̄де’’тиа̄ди. раджджубандханавидха̄нена̄ти па̄дато бхӯмийа̄ мочанавидха̄нена. евам̣ каран̣аттханти йатха̄ ассе нисиннассева бхӯмим̣ гахетум̣ сакка̄, евам̣ чатта̄ро па̄де татха̄ катва̄ аттано ниччалабха̄вакаран̣аттхам̣. ман̣д̣алети ман̣д̣аладха̄вика̄йам̣. патхавӣкаманети патхавим̣ пхут̣т̣хаматтена гамане. тена̄ха ‘‘аггаггакхурехӣ’’ти. оккантакаран̣асминти оккантетва̄ парасена̄саммаддана оккантакаран̣е. екасмим̣ т̣ха̄нети чатӯсу па̄десу йаттха каттхачи екасмим̣ т̣ха̄не гаманам̣ чодентӣти аттхо, со панеттха сӣгхатаро адхиппето. даваттети марийа̄да̄копанехи на̄наппайоджане, парасена̄йа паваттамаха̄на̄дапахаран̣ехи аттхо. тена̄ха ‘‘йуддхака̄ласми’’нтиа̄ди.
ран̃н̃а̄ джа̄нитаббагун̣ети йатха̄ ра̄джа̄ ассасса гун̣е джа̄на̄ти, евам̣ тена джа̄нитаббагун̣ака̄ран̣ам̣ ка̄рети. ассара̄джавам̣сети дуссахам̣ дуккхам̣ патва̄пи йатха̄ айам̣ ра̄джавам̣са̄нурӯпакирийам̣ на джахиссати, евам̣ сиккха̄пане. сиккха̄панамева хи сандха̄йа саббаттха ‘‘ка̄ран̣ам̣ ка̄ретӣ’’ти вуттам̣ тасса каран̣ака̄ра̄панапарийа̄йатта̄.
йатха̄ уттамаджаво хотӣти джавадассанат̣т̣ха̄не йатха̄ хайо уттамаджавам̣ на ха̄песи, евам̣ сиккха̄пети. уттамахайабха̄ве, йатха̄ уттамахайо хотӣти каммакаран̣ака̄ле аттано уттамасабха̄вам̣ анигухитва̄ аваджджетва̄ йатха̄ аттхасиддхи хоти, евам̣ парамаджавена сиккха̄пети. йатха̄ кирийа̄ вина̄ даббампи вина̄ кирийам̣ на бхавати, евам̣ дат̣т̣хаббанти дассетум̣ ‘‘таттха пакатийа̄’’тиа̄ди вуттам̣.
татра̄ти тасмим̣ пакатийа̄ уттамахайассева уттамахайака̄ран̣а̄рахатта̄ уттамаджавапат̣ипаджджане. ма̄сакха̄дакагхот̣ака̄нанти ма̄сам̣ кха̄дитва̄ йатха̄ татха̄ вигун̣акхалун̇гака̄нам̣. валан̃джакадан̣д̣анти ран̃н̃а̄ гахетаббасуван̣н̣адан̣д̣ам̣. дха̄тупаттхаддхоти аттана̄ва самуппа̄дитадха̄туйа̄ упаттхамбхито хутва̄.
уттаме са̄кхалйети парамасакхилабха̄ве сакхилава̄ча̄йа ева даметаббата̄йа. тена̄ха ‘‘мудува̄ча̄йа хӣ’’тиа̄ди.
арахаттапхаласамма̄дит̣т̣хийа̄ти пхаласама̄паттика̄ле паваттасамма̄н̃а̄н̣ам̣. самма̄н̃а̄н̣ам̣ пуббе вуттасамма̄дит̣т̣хийева̄ти пана идам̣ пхаласамма̄дит̣т̣хибха̄васа̄ман̃н̃ена вуттам̣. кечи пана ‘‘паччавеккхан̣ан̃а̄н̣а’’нти ваданти, там̣ на йуджджати ‘‘асеккхена̄’’ти висеситатта̄. тампи асеккхан̃а̄н̣анти че? евампи ниппарийа̄йа секкхаггахан̣е парийа̄йасеккхаггахан̣ам̣ на йуттамева, киччабхедена ва̄ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. ека̄ ева хи са̄ пан̃н̃а̄ нибба̄насса паччаккхакирийа̄йа самма̄дассанакиччам̣ упа̄да̄йа ‘‘самма̄дит̣т̣хӣ’’ти вутта̄, самма̄джа̄нанакиччам̣ упа̄да̄йа ‘‘самма̄н̃а̄н̣а’’нти. ан̃н̃а̄та̄виндрийавасена ва̄ самма̄дит̣т̣хи, пан̃н̃индрийавасена самма̄н̃а̄н̣анти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. маггапхала̄ваха̄йа десана̄йа сан̇кхепатова а̄гататта̄ вуттам̣ ‘‘уггхат̣итан̃н̃упуггаласса васена̄’’ти.
бхадда̄лисуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.