2. маха̄ра̄хулова̄дасуттаван̣н̣ана̄

113. ирийа̄патха̄нубандханена̄ти ирийа̄патхагамана̄нубандханена, на пат̣ипаттигамана̄нубандханена. ан̃н̃амева хи буддха̄нам̣ пат̣ипаттигаманам̣ ан̃н̃ам̣ са̄вака̄нам̣. вила̄ситагаманена̄ти – ‘‘дӯре па̄дам̣ на уддхарати, на ачча̄санне па̄дам̣ никкхипати, на̄тисӣгхам̣ гаччхати на̄тисан̣ика’’нтиа̄дина̄ (сам̣. ни. ат̣т̣ха. 3.4.243; уда̄. ат̣т̣ха. 76; са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.285) вуттена сабха̄васӣлена буддха̄нам̣ ча̄турийагаманена. тадева хи сандха̄йа ‘‘паде падам̣ никкхипанто’’ти вуттам̣. пада̄нупадикоти ра̄хулаттхерассапи лаккхан̣апа̄рипӯрийа̄ та̄дисамева гамананти йаттакам̣ падесам̣ антарам̣ адатва̄ бхагавато пит̣т̣хито гантум̣ а̄раддхо, саббаттха тамева гаманапада̄нупадам̣ гаччхатӣти пада̄нупадико.

ван̣н̣ана̄бхӯми ча̄йам̣ таттха бхагавантам̣ тхеран̃ча анекарӯпа̄хи упама̄хи ван̣н̣енто ‘‘таттха бхагава̄’’тиа̄дима̄ха. никкхантагаджапотако вийа вирочиттха̄ти падам̣ а̄нетва̄ йоджана̄. евам̣ там̣ кесарасӣхо вийа̄тиа̄дӣсупи а̄нетва̄ йоджетаббам̣. та̄ракара̄джа̄ на̄ма чандо. двиннам̣ чандаман̣д̣ала̄нантиа̄ди парикаппавачанам̣, буддха̄вен̣икасантакам̣ вийа буддха̄нам̣ а̄каппасобха̄ ахоси, ахо сирӣсампаттӣти йоджана̄.

а̄дийама̄на̄ти ган̣ханти. ‘‘паччха̄ джа̄нисса̄ма̄’’ти на аджджупеккхитаббо. идам̣ на каттаббанти вуттети идам̣ па̄н̣аатипа̄танам̣ на каттаббанти вутте идам̣ дан̣д̣ена ва̄ лед̣д̣уна̄ ва̄ вихет̣ханам̣ на каттаббам̣, идам̣ па̄н̣ина̄ дан̣д̣акада̄нан̃ча антамасо куджджхитва̄ олоканаматтампи на каттаббамева̄ти найасатенапи найасахассенапи пат̣ивиджджхати, татха̄ идха та̄ва саммаджджанам̣ каттаббанти вуттепи таттха парибхан̣д̣акаран̣ам̣ виха̄ран̇ган̣асаммаджджанам̣ качаварачхад̣д̣анам̣ ва̄лика̄самакиран̣анти евама̄дина̄ найасатена найасахассена пат̣ивиджджхати. тена̄ха – ‘‘идам̣ каттаббанти вуттепи есева найо’’ти. парибха̄санти таджджанам̣. лабха̄мӣти пачча̄сӣсати.

саббаметанти саббам̣ етам̣ майи лаббхама̄нам̣ сиккха̄ка̄матам̣. абхин̃н̃а̄йа̄ти джа̄нитва̄. саха̄йоти рат̣т̣хапа̄латтхерам̣ сандха̄йа̄ха. со хи бхагавата̄ саддха̄паббаджитабха̄ве етадагге т̣хапито. дхамма̄раккхоти саттху саддхаммаратана̄нупа̄лако дхаммабхан̣д̣а̄га̄рико. петтийоти чӯл̣апита̄. саббам̣ ме джинаса̄сананти саббампи буддхаса̄санам̣ майхамева.

чхандара̄гам̣ н̃атва̄ти чхандара̄гам̣ мама читте уппаннам̣ н̃атва̄. ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯлети виха̄рапарийанте ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯлат̣т̣ха̄не ануччхавике.

тада̄ти аггаса̄вакехи паса̄да̄панака̄ле. ан̃н̃акаммат̣т̣ха̄на̄ни чан̇каманаирийа̄патхепи пит̣т̣хипаса̄ран̣ака̄лепи самиджджханти, на евамиданти а̄ха – ‘‘идамасса етисса̄ нисаджджа̄йа каммат̣т̣ха̄нам̣ ануччхавика’’нти. а̄на̄па̄нассатинти а̄на̄па̄нассатикаммат̣т̣ха̄нам̣.

самасӣсӣ хотӣти саче самасӣсӣ хутва̄ на паринибба̄йати. паччекабодхим̣ саччхикароти но че паччекабодхим̣ саччхикароти. кхиппа̄бхин̃н̃оти кхиппам̣ лахум̣йева паттаббачхал̣абхин̃н̃о.

парипун̣н̣а̄ти сол̣асасу а̄ка̄ресу кассачипи ата̄панена саббасо пун̣н̣а̄. субха̄вита̄ти саматхабха̄вана̄йа випассана̄бха̄вана̄йа ча анупуббасампа̄данена субха̄вита̄. ган̣ана̄видха̄на̄нупуббийа̄ а̄севитатта̄ анупуббам̣ паричита̄.

ома̄нам̣ ва̄ти аваджа̄нанам̣ ун̃н̃а̄танти евам̣видхам̣ ма̄нам̣ ва̄. атима̄нам̣ ва̄ти ‘‘ким̣ имехи, мамева а̄нубха̄вена джӣвисса̄мӣ’’ти евам̣ атима̄нам̣ ва̄ куто джанессатӣти.

114. висан̇кхаритва̄ти висам̣йутте катва̄, йатха̄ сан̇га̄ка̄рена гахан̣ам̣ на гаччхати, евам̣ винибхун̃джитва̄ти аттхо. маха̄бхӯта̄ни та̄ва виттха̄рету, саммасанӯпагатта̄, асаммасанӯпагам̣ а̄ка̄садха̄тум̣ атха касма̄ виттха̄ресӣти а̄ха ‘‘упа̄да̄рӯпадассанаттха’’нти. а̄подха̄ту сукхумарӯпам̣. итара̄су ол̣а̄рикасукхумата̄пи лаббхатӣти а̄ха ‘‘упа̄да̄рӯпадассанаттха’’нти. хет̣т̣ха̄ чатта̄ри маха̄бхӯта̄нева катхита̄ни, на упа̄да̄рӯпанти тасса панеттха лаккхан̣аха̄ранайена а̄ка̄садассанена дасситата̄ ведитабба̄. тена̄ха ‘‘имина̄ мукхена там̣ дассету’’нти. на кевалам̣ упа̄да̄рӯпаггахан̣адассанаттхамева а̄ка̄садха̄ту виттха̄рита̄, атха кхо париггахасукхата̄йапӣти дассенто ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. таттха париччхиндитаббасса рӯпасса ниравасесапарийа̄да̄наттхам̣ ‘‘аджджхаттикена̄’’ти висесанама̄ха. а̄ка̄сена̄ти а̄ка̄садха̄туйа̄ гахита̄йа. париччхиннарӯпанти та̄йа париччхиндитакала̄пагатампи па̄кат̣ам̣ хоти вибхӯтам̣ хутва̄ упат̣т̣ха̄ти.

ида̄ни вуттамеваттхам̣ сукхаггахан̣аттхам̣ га̄тха̄йа дассети. тасса̄ти упа̄да̄йарӯпасса. евам̣ а̄вибха̄ваттханти евам̣ париччхинната̄йа а̄ка̄сасса васена вибхӯтабха̄ваттхам̣. танти а̄ка̄садха̄тум̣.

118. а̄ка̄сабха̄вам̣ гатанти чатӯхи маха̄бхӯтехи асампхут̣т̣ха̄нам̣ тесам̣ париччхедакабха̄вена а̄ка̄санти гахетаббатам̣ гатам̣, а̄ка̄самева ва̄ а̄ка̄сагатам̣ йатха̄ ‘‘дит̣т̣хигатам̣ (дха. са. 381; маха̄ни. 12), аттхан̇гата’’нти (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.130) ча. а̄диннанти иманти тан̣ха̄дит̣т̣хӣхи а̄диннам̣. тена̄ха ‘‘гахитам̣ пара̄мат̣т̣ха’’нти. ан̃н̃аттха каммаджам̣ ‘‘упа̄динна’’нти вуччати, на татха̄ идха̄ти а̄ха ‘‘сарӣрат̣т̣хаканти аттхо’’ти. патхавӣдха̄туа̄дӣсу вуттанайенева̄ти маха̄хаттхипадопаме (ма. ни. 1.300 а̄дайо) вуттанайадассанам̣ сандха̄йа вадати.

119. та̄дибха̄во на̄ма нит̣т̣хитакиччасса хоти, айан̃ча випассанам̣ ануйун̃джати, атха киматтхам̣ та̄дибха̄вата̄ вутта̄ти? патхавӣсамата̄дилаккхан̣а̄чиккхан̣а̄хи випассана̄йа сукхаппаваттиаттхам̣. тена̄ха ‘‘ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесӯ’’тиа̄ди. гахетва̄ти кусалаппаваттийа̄ ока̄сада̄навасена париггахетва̄. на патит̣т̣хитоти на ниссито на лагго.

120. брахмавиха̄рабха̄вана̄ асубхабха̄вана̄ а̄на̄па̄нассатибха̄вана̄ ча упача̄рам̣ ва̄ аппанам̣ ва̄ па̄пенто випассана̄йа па̄дакабха̄ва̄йа аничча̄дисан̃н̃а̄йа випассана̄бха̄вена уссаккитва̄ маггапат̣ипа̄т̣ийа̄ арахатта̄дхигама̄йа хотӣти ‘‘метта̄дибха̄вана̄йа пана хотӣ’’ти вуттам̣. йаттха каттхачи саттесу сан̇кха̄ресу ча пат̣ихан̃н̃анакилесоти а̄гха̄табха̄вамева вадати н̃а̄йабха̄вато ан̃н̃есампи. асмима̄ноти рӯпа̄дике паччекам̣ екаджджхам̣ гахетва̄ ‘‘айамахамасмӣ’’ти евам̣ паваттама̄но.

121. идам̣ каммат̣т̣ха̄нанти еттха ган̣ана̄дивасена а̄севийама̄на̄ асса̄сапасса̄са̄ йогакаммасса патит̣т̣ха̄ната̄йа каммат̣т̣ха̄нам̣. таттха пана татха̄паватто манасика̄ро бха̄вана̄. еттха ча тассева тхерасса бхагавата̄ бахӯнам̣ каммат̣т̣ха̄на̄нам̣ деситатта̄ чаритам̣ ана̄дийитва̄ каммат̣т̣ха̄на̄ни саббесам̣ пуггала̄нам̣ саппа̄йа̄нӣти айаматтхо сиддхо, атисаппа̄йавасена пана каммат̣т̣ха̄несу вибха̄гакатха̄ катхита̄ти ведитабба̄.

маха̄ра̄хулова̄дасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.